Adhyaya 264

Verse 1

ब्रह्मोवाच । कार्तिकेयश्च पार्वत्याः प्राणेभ्यश्चातिवल्लभः । संक्रीडति समीपस्थो नानाचेष्टाभिरुद्यतः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—കാർത്തികേയൻ പാർവതിക്ക് സ്വന്തം പ്രാണശ്വാസങ്ങളേക്കാളും അതിപ്രിയൻ. സമീപത്തായി നിന്നുകൊണ്ട് പലവിധ ചേഷ്ടകളോടെ ഉത്സാഹത്തോടെ ക്രീഡിക്കുന്നു।

Verse 2

रक्तकांतिर्महातेजाः षण्मुखोऽद्भुत विक्रमः । क्वचिद्गायति चात्यर्थं क्वचिन्नृत्यति स्वेच्छया

അവൻ രക്തവർണ്ണ കാന്തിയുള്ളവൻ, മഹാതേജസ്വി, ഷൺമുഖൻ, അത്ഭുതവിക്രമശാലി. ചിലപ്പോൾ അത്യന്തം ആനന്ദത്തോടെ പാടുന്നു; ചിലപ്പോൾ സ്വേച്ഛയായി നൃത്തം ചെയ്യുന്നു।

Verse 3

मातरं पितरं दृष्ट्वा विनयावनतः क्वचित् । क्वचिच्च गंगापुलिने सिकतालेपनाकृतिः

ചിലപ്പോൾ മാതാപിതാക്കളെ കണ്ടാൽ വിനയത്തോടെ തലകുനിച്ച് പ്രണാമം ചെയ്യുന്നു; ചിലപ്പോൾ ഗംഗാതീരത്ത് മണൽ പുരട്ടി രൂപങ്ങൾ തീർത്ത് കളിക്കുന്നു।

Verse 4

गणैः सह विचिन्वानो विविधान्वनभूरुहान् । एवं प्रक्रीडितस्तस्य दिवसाः पंच जज्ञिरे

സ്വഗണങ്ങളോടൊപ്പം അവൻ വനത്തിലെ നാനാവിധ വൃക്ഷലതകളെ നിരീക്ഷിച്ചു സഞ്ചരിച്ചു; ഇങ്ങനെ ക്രീഡിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കെ അവന്റെ അഞ്ചു ദിവസങ്ങൾ കടന്നു പോയി।

Verse 5

ततो देवा महेन्द्राद्यास्तारकत्रासविद्रुताः । स्तुवन्तः शंकरं सर्वे तारकस्य जिघृक्षया

അപ്പോൾ മഹേന്ദ്രാദി ദേവന്മാർ താരകന്റെ ഭയത്തിൽ വിറച്ച് പിന്മാറി, താരകനെ പിടിച്ചു കീഴടക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച് എല്ലാവരും ശങ്കരനെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 6

चक्रुः कुमारं सेनान्यं जाह्नव्यां स्वगणैः सुराः । सस्वनुर्देववाद्यानि पुष्पवर्षं पपात ह

ജാഹ്നവി (ഗംഗ) തീരത്ത് ദേവന്മാർ സ്വഗണങ്ങളോടൊപ്പം കുമാരനെ സേനാധിപനാക്കി; ദേവവാദ്യങ്ങൾ മുഴങ്ങി, പുഷ്പവൃഷ്ടി പെയ്തു।

Verse 7

वह्निस्तु स्वां ददौ शक्तिं हिमवान्वाहनं ददौ । सर्वदेवसमुद्भूतगणकोटिसमावृतः

അഗ്നി തന്റെ ശക്തി (ശക്ത്യായുധം) നൽകി, ഹിമവാൻ ഒരു വാഹനം നൽകി; സർവ്വദേവങ്ങളിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച കോടിക്കണക്കിന് ഗണങ്ങൾ ചുറ്റിനിന്ന് അവൻ ദീപ്തനായി।

Verse 8

प्रणम्य मुनिसंघेभ्यः प्रययौ रिपुविग्रहे । ताम्रवत्यां नगर्यां च शंखं दध्मौ प्रतापवान्

മുനിസംഘങ്ങളെ നമസ്കരിച്ചു അവൻ ശത്രുവിനോടുള്ള യുദ്ധത്തിനായി പുറപ്പെട്ടു. താമ്രവതീ നഗരിയിൽ ആ പ്രതാപവാൻ ശംഖം ഊതിച്ചു॥

Verse 9

ततस्तारकसैन्यस्य दैत्यदानवकोटयः । समाजग्मुस्तस्य पुराच्छंखनादभयातुराः

അപ്പോൾ ആ നഗരത്തിൽ നിന്ന് താരകസൈന്യത്തിലെ ദൈത്യദാനവരുടെ കോടികൾ ശംഖനാദഭയത്തിൽ വിറച്ച് ഒരുമിച്ചു കൂടി॥

Verse 10

स्ववाहनसमारूढाः संयता बलदर्पिताः । देवाः सर्वेऽपि युयुधुः स्कन्दतेजोपबृंहिताः

സ്വസ്വ വാഹനങ്ങളിൽ കയറി, നിയന്ത്രിതരും ബലഗർവിതരുമായി, സ്കന്ദതേജസ്സാൽ ബലപ്പെട്ട് എല്ലാ ദേവന്മാരും യുദ്ധം ചെയ്തു॥

Verse 11

तदा दानवसैन्यानि निजघान च सर्वशः । विष्णुचक्रेण ते छिन्नाः पेतुरुर्व्यां सहस्रशः

അപ്പോൾ ദാനവസൈന്യങ്ങൾ എല്ലാടവും വധിക്കപ്പെട്ടു; വിഷ്ണുചക്രം കൊണ്ട് ഛിന്നരായി അവർ ആയിരങ്ങളായി ഭൂമിയിൽ വീണു॥

Verse 12

ततो भग्नाश्च शतशो दानवा निहतास्तदा । नद्यः शोणितसंभूता जाता बहुविधामुने

പിന്നീട് നൂറുകണക്കിന് ദാനവർ പരാജിതരായി അപ്പോൾ വധിക്കപ്പെട്ടു. ഹേ മുനേ, രക്തത്തിൽ നിന്നുയർന്ന നാനാവിധ നദികൾ ഒഴുകിത്തുടങ്ങി॥

Verse 13

तद्भग्नं दानवबलं दृष्ट्वा स युयुधे रणे । बभंज सद्यो देवेशो बाणजालैरनेकधा

ഇതിനകം തകർന്ന ദാനവസൈന്യത്തെ കണ്ടു അവൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ പോരാടി. ഉടൻ ദേവേശ്വരൻ അമ്പുകളുടെ ജാലങ്ങളാൽ അവരെ പലവിധമായി തകർത്തു.

Verse 14

शक्तिनायुध्य गंगिन्याश्चिक्षेप कृष्णप्रेरिताः । सरथं च सयंतारं चक्रे तं भस्मसात्क्षणात्

കൃഷ്ണപ്രേരണയാൽ ദിവ്യശക്തികൾ ശക്തികളും ആയുധങ്ങളും എറിഞ്ഞു. ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ അവനെ രഥവും സാരഥിയും സഹിതം ഭസ്മമാക്കി.

Verse 15

शेषाः पातालमगमन्हतं दृष्ट्वाऽथ तारकम् । ततो देवगणाः सर्वे शसंसुस्तस्य विक्रमम्

താരകൻ വധിക്കപ്പെട്ടതു കണ്ടു ശേഷിച്ച ശത്രുക്കൾ പാതാളത്തിലേക്ക് ഓടി. തുടർന്ന് എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും അവന്റെ വീരപരാക്രമം പുകഴ്ത്തി.

Verse 16

देवदुन्दुभयो नेदुः पुष्पवृष्टिस्तथाऽभवत् । ते लब्धविजयाः सर्वे महेश्वरपुरोगमाः

ദേവദുന്ദുഭികൾ മുഴങ്ങി, പുഷ്പവൃഷ്ടിയും ഉണ്ടായി. മഹേശ്വരൻ മുൻപന്തിയിൽ നയിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും വിജയം നേടി ആനന്ദിച്ചു.

Verse 17

सिषिचुः सर्वदेवानां सेनापत्ये षडाननम् । ततः स्कंदं समालिंग्य पार्वती हर्षगद्गदा

അവർ ഷഡാനനനെ സർവ്വദേവസേനയുടെ സേനാപതിയായി അഭിഷേകം ചെയ്തു. തുടർന്ന് ആനന്ദത്തിൽ കണ്ഠം ഇടറുന്ന പാർവതി സ്കന്ദനെ ആലിംഗനം ചെയ്തു.

Verse 18

मांगल्यानि तदा चक्रे स्वसखीभिः समावृता । एवं च तारकं हत्वा सप्तमेऽहनि बालकः

സ്വസഖികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അവൾ അന്ന് മംഗളകർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു. ഇങ്ങനെ താരകനെ വധിച്ച് ദിവ്യ ബാലൻ ഏഴാം ദിവസം കൃതാർത്ഥനായി.

Verse 19

मंदराचलमासाद्य पितरौ संप्रहर्षयन् । उवाच सकलं स्कन्दः परमानंदनिर्भरः

മന്ദരാചലത്തിലെത്തി മാതാപിതാക്കളെ ആനന്ദിപ്പിച്ച്, പരമാനന്ദം നിറഞ്ഞ സ്കന്ദൻ എല്ലാം സമഗ്രമായി പറഞ്ഞു.

Verse 20

काले दारक्रियां तस्य चिन्तयामास शंकरः । स उवाच प्रसन्नात्मा गांगेयममितद्युतिम्

സമയമായപ്പോൾ ശങ്കരൻ അവന്റെ വിവാഹകർമ്മത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചു. പ്രസന്നഹൃദയത്തോടെ അദ്ദേഹം ഗംഗാജാതനായ അമിതദീപ്തിയുള്ളവനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 21

प्राप्तः कालस्तव विभो पाणिग्रहणसंमतः । कुरु दारान्समासाद्य धर्मस्ते पुंससंमतः

ഹേ വിഭോ! നിനക്ക് പാണിഗ്രഹണത്തിന് യോജ്യമായ കാലം എത്തിയിരിക്കുന്നു. ഭാര്യയെ സ്വീകരിച്ച് ഗൃഹസ്ഥധർമ്മം സ്ഥാപിക്ക; ഇത് നിന്റെ സ്ഥാനത്തിന് അനുയോജ്യമായ ധർമ്മമാണ്.

Verse 23

क्रीडस्व विविधैर्भोगैर्विमानैः सह कामिकैः । तच्छ्रुत्वा भगवान्स्कन्दः पितरं वाक्यमब्रवीत् । अहमेव हि सर्वत्र दृश्यः सर्वगणेषु च । दृश्यादृश्यपदार्थेषु किं गृह्णामि त्यजामि किम्

“വിവിധ ഭോഗങ്ങളോടെ, ദിവ്യ വിമാനങ്ങളോടെ, പ്രിയ സഹചാരികളോടൊപ്പം ക്രീഡിക്ക.” ഇത് കേട്ട് ഭഗവാൻ സ്കന്ദൻ പിതാവിനോട് പറഞ്ഞു—“ഞാനേ സകലത്തിലും നിലകൊള്ളുന്നു; എല്ലാ ഗണങ്ങളിലും ദൃശ്യനുമാണ്. ദൃശ്യ-അദൃശ്യ വസ്തുക്കളിൽ ഞാൻ എന്ത് സ്വീകരിക്കണം, എന്ത് ത്യജിക്കണം?”

Verse 24

याः स्त्रियः सकला विश्वे पार्वत्या ताः समा हि मे । नराः सर्वेऽपि देवेश भवद्वत्तान्विलोकये

ലോകത്തിലെ എല്ലാ സ്ത്രീകളും എനിക്ക് പാർവതീസമാനരായി തോന്നുന്നു; ഹേ ദേവേശ്വരാ, എല്ലാ പുരുഷന്മാരെയും ഞാൻ നിങ്ങളോടു തുല്യരായി കാണുന്നു.

Verse 25

त्वं गुरुर्मां च रक्षस्व पुनर्नरकमज्जनात् । येन ज्ञातमिदं ज्ञानं त्वत्प्रसादादखंडितम्

നിങ്ങളാണ് എന്റെ ഗുരു; ഹേ ദേവേശ്വരാ, എന്നെ വീണ്ടും നരകത്തിൽ മുങ്ങുന്നതിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കണമേ. നിങ്ങളുടെ പ്രസാദത്താൽ ഈ അഖണ്ഡജ്ഞാനം അറിഞ്ഞു—അത് നഷ്ടപ്പെടാതിരിക്കട്ടെ.

Verse 26

पुनरेव महाघोरसंसाराब्धौ निमज्जये । दीपहस्तो यथा वस्तु दृष्ट्वा तत्करणं त्यजेत्

ഞാൻ വീണ്ടും ആ മഹാഭയങ്കരമായ സംസാരസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങാതിരിക്കട്ടെ; കൈയിൽ ദീപം പിടിച്ച് വസ്തു കണ്ടാൽ തിരച്ചിൽ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ.

Verse 27

तथा ज्ञानमधिप्राप्य योगी त्यजति संसृतिम् । ज्ञात्वा सर्वगतं ब्रह्म सर्वज्ञ परमेश्वर

അങ്ങനെ ജ്ഞാനം പൂർണ്ണമായി പ്രാപിച്ച യോഗി സംസാരചക്രം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. ഹേ സർവ്വജ്ഞ പരമേശ്വരാ, സർവ്വവ്യാപിയായ ബ്രഹ്മത്തെ അറിഞ്ഞ് അവൻ മോചിതനാകുന്നു.

Verse 28

निवर्त्तंते क्रियाः सर्वा यस्य तं योगिनं विदुः । विषये लुब्धचित्तानां वनेऽपि जायते रतिः

ആരിൽ എല്ലാ ക്രിയകളും ശമിച്ചുപോകുന്നുവോ, അവനെയാണ് യോഗി എന്നു അറിയുന്നത്. എന്നാൽ വിഷയങ്ങളിൽ ലുബ്ധമായ ചിത്തമുള്ളവർക്ക് വനത്തിലുപോലും ആസക്തി ജനിക്കുന്നു.

Verse 29

सर्वत्र समदृष्टीनां गेहे मुक्तिर्हि शाश्वती । ज्ञानमेव महेशान मनुष्याणां सुदुर्लभम्

സർവ്വത്ര സമദൃഷ്ടിയുള്ളവർക്ക് ഗൃഹത്തിൽ വസിച്ചാലും മോക്ഷം ശാശ്വതമാണ്. ഹേ മഹേശാന, മനുഷ്യർക്കു ജ്ഞാനമേ അത്യന്തം ദുർലഭം.

Verse 30

लब्धं ज्ञानं कथमपि पंडितो नैव पातयेत् । नाहमस्मि न माता मे न पिता न च बांधवः

എങ്ങനെയായാലും ലഭിച്ച ജ്ഞാനം പണ്ഡിതൻ ഒരിക്കലും നഷ്ടപ്പെടാൻ അനുവദിക്കരുത്. ‘ഞാൻ (ദേഹ-അഹം) അല്ല; “എന്റെ അമ്മ” അല്ല, “എന്റെ അച്ഛൻ” അല്ല, “ബന്ധു” എന്നും എന്നെ നിർവചിക്കുന്നില്ല’ എന്ന് ധരിക്കണം.

Verse 31

ज्ञानं प्राप्य पृथक्भावमापन्नो भुवनेष्वहम् । प्राप्यं भागमिदं दैवात्प्रभावात्तव नार्हसि

ജ്ഞാനം പ്രാപിച്ച ശേഷം ഞാൻ ഈ ലോകങ്ങളിൽ ലൗകിക തിരിച്ചറിവിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട നിലയിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു. ഇത് ദൈവവശാൽ ലഭിച്ച ഭാഗം; ഹേ പ്രഭോ, നിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ ഇത് മറ്റെങ്ങനെ ആകരുതേ—എന്നെ പതിപ്പിക്കരുത്.

Verse 32

वक्तुमेवंविधं वाक्यं मुमुक्षोर्मे न संशयः । यदाग्रहपरा देवी पुनःपुनरभाषत

മുമുക്ഷുവിന് ഇത്തരത്തിലുള്ള വാക്കുകൾ പറയുന്നത് യുക്തമാണ്—എനിക്ക് ഇതിൽ സംശയമില്ല. തുടർന്ന് ദേവി തന്റെ ദൃഢനിശ്ചയത്തിൽ ഉറച്ച് വീണ്ടും വീണ്ടും സംസാരിച്ചു.

Verse 33

तदा तौ पितरौ नत्वा गतोऽसौ क्रौञ्चपर्वतम् । तत्राश्रमे महापुण्ये चचार परमं तपः

അപ്പോൾ അവൻ മാതാപിതാക്കളിരുവരെയും നമസ്കരിച്ചു ക്രൗഞ്ചപർവ്വതത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ ആ മഹാപുണ്യ ആശ്രമത്തിൽ അവൻ പരമ തപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ചു.

Verse 34

जजाप परमं ब्रह्म द्वादशाक्षरबीजकम् । पूर्वं ध्यानेन सर्वाणि वशीकृत्येन्द्रियाणि च

അവൻ പരബ്രഹ്മമായ ദ്വാദശാക്ഷര-ബീജമന്ത്രം ജപിച്ചു. ആദ്യം ധ്യാനത്തിലൂടെ അവൻ എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും വശപ്പെടുത്തി.

Verse 35

ममतां संवियुज्याथ ज्ञानयोगमवाप्तवान् । सिद्धयस्तस्य निर्विघ्ना अणिमाद्या यदाऽगताः

മമതയും ‘എന്റെത്’ എന്ന ഭാവവും ഉപേക്ഷിച്ച് അവൻ ജ്ഞാനയോഗം പ്രാപിച്ചു. പിന്നെ അണിമാദി സിദ്ധികൾ യാതൊരു വിഘ്നവും കൂടാതെ സ്വയം അവനിലേക്കെത്തി.

Verse 36

तदा तासां गणा क्रुद्धो वाक्यमेतदुवाच ह । ममापि दु्ष्टभावेन यदि यूयमुपागताः

അപ്പോൾ അവരുടെ ഗണനേതാവ് ക്രോധത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു—“ദുഷ്ടഭാവത്തോടെ നിങ്ങൾ എന്റെ അടുക്കലും വന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ…”।

Verse 37

तदास्मत्समशांतानां नाभिभूतिं करिष्यथ । एवं ज्ञात्वा महेशोऽपि यतो ज्ञानमहोदयम्

“അപ്പോൾ ഞങ്ങളുപോലെയുള്ള ശാന്തരെ നിങ്ങൾ കീഴടക്കാൻ കഴിയില്ല.” എന്ന് അറിഞ്ഞ് മഹേശനും ജ്ഞാനത്തിന്റെ മഹോദയത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു.

Verse 38

मत्तोऽपि ज्ञानयोगेनस्कन्दोऽप्यधिकभावभृत् । विस्मयाविष्टहृदयः पार्वतीमनुशिष्टवान्

ജ്ഞാനയോഗത്താൽ എന്നെയും മീതെക്കടന്ന ആത്മീയ തീവ്രത വഹിച്ച സ്കന്ദൻ, വിസ്മയഭരിതഹൃദയത്തോടെ പാർവതിയെ ഉപദേശിച്ചു.

Verse 39

पुत्रशोकपरां चोमां शुभैर्वाक्यामृतैर्हरः । चातुर्मासस्य माहात्म्यं सर्वपापप्रणाशनम्

പുത്രശോകത്തിൽ വിഹ്വലയായ ഉമയെ ഹരി ശുഭമായ അമൃതസമാന വചനങ്ങളാൽ ആശ്വസിപ്പിച്ചു; സർവ്വപാപനാശകമായ ചാതുർമാസ്യത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം ഉപദേശിച്ചു।

Verse 40

महेश्वरो वा मधुकैटभारिर्हृद्याश्रितो ध्यानमयोऽद्वितीयः । अभेदबुद्ध्या परमार्तिहंता रिपुः स एवातिप्रियो भवेत्ततः

മഹേശ്വരനായാലും മധു–കൈടഭാരിയായാലും—ഹൃദയത്തിൽ അധിഷ്ഠിതൻ, ധ്യാനമയൻ, അദ്വിതീയൻ—അഭേദബുദ്ധിയോടെ ദർശിച്ചാൽ അവൻ പരമാർതിനാശകനാകുന്നു; അതിനാൽ ശത്രുവും അതിപ്രിയനാകുന്നു।

Verse 41

सूत उवाच । एतद्वः कथितं विप्राश्चातुर्मास्यसमुद्भवम् । माहात्म्यं विस्तरेणैव किमन्यच्छ्रोतुमिच्छथ

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രന്മാരേ! ചാതുർമാസ്യത്തിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച ഈ മഹാത്മ്യം ഞാൻ നിങ്ങളോട് വിശദമായി പറഞ്ഞു; ഇനി എന്താണ് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?

Verse 264

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये तारकासुरवधो नाम चतुःषष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ആറാം നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിലെ ശേഷശായീ ഉപാഖ്യാനത്തിൽ, ബ്രഹ്മാ–നാരദസംവാദത്തിലെ ചാതുർമാസ്യമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘താരകാസുരവധം’ എന്ന 264-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।