Adhyaya 205

Verse 1

विष्णुरुवाच । एवं ज्ञात्वा सहस्राक्ष मम वाक्यं समाचर । यदि ते वल्लभास्ते च ये हता रणमूर्धनि

വിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ സഹസ്രാക്ഷ (ഇന്ദ്രാ), ഇതറിഞ്ഞ് എന്റെ വചനം അനുഷ്ഠിക്ക. നിനക്കു പ്രിയരായവർ യുദ്ധത്തിന്റെ അഗ്രഭാഗത്ത് ഹതരായിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ…

Verse 2

युध्यमानास्तवाग्रे च गयाश्राद्धेन तर्पय । तान्सर्वान्प्रेतभावाच्च येन मुक्तिं भजंति ते

നിന്റെ മുമ്പിൽ യുദ്ധം ചെയ്തു വീണ എല്ലാവരെയും ഗയാ-ശ്രാദ്ധംകൊണ്ട് തർപ്പിക്ക; അതിനാൽ അവർ പ്രേതഭാവത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരായി മോക്ഷം പ്രാപിക്കും.

Verse 3

पलायनपरा ये च पृष्ठदेशे हता मृताः

കൂടാതെ ഓടിപ്പോകാൻ ശ്രമിച്ചവർ, പിൻഭാഗത്ത് മുറിവേറ്റ് ഹതരായി മരിച്ചവർ…

Verse 4

इन्द्र उवाच । वर्षेवर्षे तदा श्राद्धं प्रकरोति पितामहः । गयां गत्वा दिने तस्मिन्पितॄणां दिव्यरूपिणाम्

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—അങ്ങനെ പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്) വർഷംതോറും ആ ദിനത്തിൽ ഗയയിൽ ചെന്നു ദിവ്യരൂപികളായ പിതൃകൾക്കായി ശ്രാദ്ധം നിർവഹിക്കുന്നു.

Verse 5

तत्कथं देव गच्छामि तत्राहं श्राद्धसिद्धये । तस्मात्कथय मे तेषां किंचिच्छ्राद्धाय भूतले । मुक्तिदं येन गच्छामि तव वाक्याज्जनार्दन

അപ്പോൾ, ഹേ ദേവാ, ശ്രാദ്ധസിദ്ധിക്കായി ഞാൻ അവിടെ എങ്ങനെ പോകും? അതിനാൽ ഭൂതലത്തിൽ തന്നേ അവരുടെ ശ്രാദ്ധത്തിനായി എനിക്ക് ഏതെങ്കിലും മാർഗം പറഞ്ഞു തരണമേ—മുക്തിദായകമായത്—ഹേ ജനാർദന, നിന്റെ വചനപ്രകാരം ഞാൻ അനുഷ്ഠിക്കേണ്ടതിന്.

Verse 6

विश्वामित्र उवाच । ततः स सुचिरं ध्यात्वा तमुवाच जनार्दनः । अस्ति तीर्थं महत्पुण्यं तस्मादप्यधिकं च यत्

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ അദ്ദേഹം ദീർഘനേരം ധ്യാനിച്ച് ജനാർദനൻ അവനോട് പറഞ്ഞു—അത്യന്തം പുണ്യപ്രദമായ മഹാതീർത്ഥം ഒന്നുണ്ട്; അത് അതിലും അധികം ശ്രേഷ്ഠമാണ്।

Verse 7

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे कूपिकामध्यसंस्थितम् । अमावास्यादिने तत्र चतुर्दश्याश्च देवप । गया संक्रमते सम्यक्सर्वतीर्थसमन्विता

ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രത്തിൽ കൂപികയുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ആ സ്ഥാനത്ത്, അമാവാസിദിനത്തിലും ചതുര്ദശിയിലും, ഹേ ദേവാധിപാ! സർവതീർത്ഥസാരസഹിതമായി ഗയാ യഥാവിധി അവിടെ സംക്രമിക്കുന്നു।

Verse 8

कन्यासंस्थे रवौ तत्र यः श्राद्धं कुरुते नरः । अष्टवंशोद्भवैर्विप्रैः स पितॄंस्तारयेन्निजान्

സൂര്യൻ കന്യാരാശിയിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ, അവിടെ അഷ്ടവംശോത്ഭവ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടുകൂടെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവൻ തന്റെ പിതൃകളെ തരണം ചെയ്യിക്കുന്നു।

Verse 9

अपि प्रेतत्वमापन्नान्किं पुनः स्वर्गसंस्थितान् । तत्क्षेत्रप्रभवा विप्रा अष्टवंशसमुद्भवाः

പ്രേതാവസ്ഥയിൽപ്പെട്ടവർക്കുപോലും സഹായം ലഭിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, സ്വർഗ്ഗസ്ഥർക്കെത്രയധികം! ആ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച ബ്രാഹ്മണർ അഷ്ടവംശസമുദ്ഭവരാണ്।

Verse 10

तप उग्रं समास्थाय वर्तंते हिमपर्वते । आनर्ताधिपतेर्दानाद्भीतास्तत्र समागताः

അവർ ഉഗ്രതപസ്സിനെ ആശ്രയിച്ച് ഹിമപർവതത്തിൽ വസിക്കുന്നു। ആനർത്താധിപന്റെ ദാനം (മറ്റും അധികാരപ്രഭാവവും) മൂലം ഭീതരായി അവർ അവിടെ ഒന്നിച്ചുകൂടി।

Verse 11

तान्गृहीत्वा द्रुतं गच्छ तत्र संबोध्य गौरवात् । सामपूर्वैरुपायैस्तैस्तेषामग्रे समाचर

അവരെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് വേഗത്തിൽ പോകുക; അവിടെ ഗൗരവത്തോടെ ആദരപൂർവ്വം അവരെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുക. പിന്നെ ആദ്യം സാമോപായങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ച് അവരുടെ സന്നിധിയിൽ യഥോചിതമായി പ്രവർത്തിക്കുക.

Verse 12

श्राद्धं चैव यथान्यायं ततः प्राप्स्यसि वांछितम् । ते चाऽपि सुखिनः सर्वे भविष्यंति समागताः

കൂടാതെ യഥാവിധി ശ്രാദ്ധം നിർവഹിച്ചാൽ നീ ആഗ്രഹിച്ചതെല്ലാം പ്രാപിക്കും. അവർ എല്ലാവരും യഥോചിതമായി സമാഗമിച്ച് സന്തുഷ്ടരാകും.

Verse 13

त्वया सह प्रपूज्याश्च ह्यस्माभिः श्राद्धकारणात् । तच्छ्रुत्वा सहसा शक्रः सन्तोषं परमं गतः

‘ശ്രാദ്ധത്തിന്റെ നിമിത്തം നിനക്കൊപ്പം ഞങ്ങളും അവരെ യഥാവിധി പൂജിക്കണം.’ ഇത് കേട്ട ഉടൻ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) പരമസന്തോഷം പ്രാപിച്ചു.

Verse 14

हिमवंतं समुद्दिश्य प्रस्थितस्त्वरयाऽन्वितः । वासुदेवोऽपि राजेंद्र क्षीराब्धिमगमत्तदा

ഹിമവാനെ ലക്ഷ്യമാക്കി അവൻ വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു. ഹേ രാജേന്ദ്രാ, അന്നേരം വാസുദേവനും ക്ഷീരസമുദ്രത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 15

हिमवन्तं समाश्रित्य शक्रोऽपि ददृशे द्विजान् । अष्टवंशसमुद्भूतान्विष्णुना समुदाहृतान्

ഹിമവാനെ ആശ്രയിച്ച് ശക്രനും ആ ദ്വിജന്മാരെ ദർശിച്ചു—അഷ്ടവംശജന്മരായും വിഷ്ണുവാൽ ആഹ്വാനിക്കപ്പെട്ടവരുമായവർ.

Verse 205

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शक्रविष्णुसंवादे गयाश्राद्धफलमाहात्म्य वर्णनंनाम पञ्चोत्तरशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി-സാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വര-ക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ശക്ര–വിഷ്ണു സംവാദാന്തർഗതമായി ‘ഗയാ-ശ്രാദ്ധഫലമാഹാത്മ്യ വർണ്ണനം’ എന്ന ഇരുനൂറ്റി അഞ്ചാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।