
ഈ അധ്യായത്തിൽ സൂതന്റെ വിവരണത്തിലൂടെ യാജ്ഞവൽക്യനും ബ്രഹ്മാവും തമ്മിലുള്ള സംവാദം അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ഉള്ളിലെ വ്യാകുലതയോടെ യാജ്ഞവൽക്യൻ ചിത്തശുദ്ധിക്കായി, ആത്മീയ വ്യക്തത നൽകുന്ന പ്രായശ്ചിത്തം ചോദിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവ് ഉപായമായി പറയുന്നു—അത്യന്തം പുണ്യപ്രദമായ ഹാടകേശ്വര-ക്ഷേത്രത്തിൽ ശൂലിനായ ശിവന്റെ ലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിക്കുക; ആ ക്ഷേത്രം സഞ്ചിത പാപങ്ങളെ നശിപ്പിച്ച് ശുദ്ധി നൽകുന്നതാണ്. ഇവിടെ പ്രായശ്ചിത്തത്തിന്റെ തത്ത്വം വ്യക്തമാക്കുന്നു—അജ്ഞാനത്താലോ അറിഞ്ഞുകൊണ്ടോ ഉണ്ടായ പാപങ്ങൾക്ക് പ്രതിവിധിയായി ശിവമന്ദിരനിർമ്മാണവും ലിംഗകേന്ദ്രിത ഭക്തിപൂജയും നൈതിക അന്ധകാരം നീക്കുന്നു; സൂര്യോദയം രാത്രിയെ അകറ്റുന്നതുപോലെ. കലിയുഗത്തിൽ പല തീർത്ഥങ്ങളും ഫലഹീനമാകുമെന്ന ആശങ്കയും പറയപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ ഹാടകേശ്വര-ക്ഷേത്രം അതിന്റെ അപവാദമായി മഹാഫലദായകമെന്ന് സ്ഥാപിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവ് പുറപ്പെട്ട ശേഷം യാജ്ഞവൽക്യൻ ലിംഗപ്രതിഷ്ഠ നടത്തി, അഷ്ടമിയും ചതുര്ദശിയും ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തിയോടെ ലിംഗാഭിഷേകം (സ്നാപനം) ചെയ്യാനുള്ള അനുഷ്ഠാനം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു; ഇതിലൂടെ ദോഷങ്ങൾ കഴുകി ശുദ്ധി തിരിച്ചുവരും എന്ന് പറയുന്നു. ഈ ലിംഗം ഹാടകേശ്വര-ക്ഷേത്രത്തിൽ “യാജ്ഞവൽക്യേശ്വര” എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാകുന്നു.
Verse 1
सूत उवाच । एवं संशोचते यावदात्मानं परिगर्हयन् । ततस्तु ब्रह्मणा प्रोक्तः स्वयमभ्येत्य भो द्विजाः
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഹേ ബ്രാഹ്മണരേ, അവൻ ഇപ്രകാരം ദുഃഖിക്കുകയും സ്വയം പഴിക്കുകയും ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവ് നേരിട്ട് വന്ന് അവനോട് പറഞ്ഞു.
Verse 2
त्वया शंका न कर्तव्या सुतस्यास्य कृते द्विज । अज्ञानादेव ते जातो दैवयोगेन बालकः
ഹേ ദ്വിജാ! ഈ ബാലൻ നിന്റെ പുത്രനെന്ന കാര്യത്തിൽ നീ സംശയം വരുത്തരുത്. അജ്ഞാനത്താലും ദൈവയോഗത്താലും ഈ കുട്ടി നിനക്കു ജനിച്ചിരിക്കുന്നു.
Verse 3
याज्ञवल्क्य उवाच । तथापि देव मे शुद्धिर्हृदयस्य न जायते । तस्माद्वद सुरश्रेष्ठ प्रायश्चित्तं विशुद्धये
യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവാ! എന്നിരുന്നാലും എന്റെ ഹൃദയശുദ്ധി ഉദിക്കുന്നില്ല. അതിനാൽ, ഹേ സുരശ്രേഷ്ഠാ, പൂർണ്ണ വിശുദ്ധിക്കായി പ്രായശ്ചിത്തം അരുളിച്ചെയ്യുക.
Verse 4
ब्रह्मोवाच । यदि ते चित्तशुद्धिस्तु न कथंचित्प्रवर्तते । तत्स्थापय महाभाग लिंगं देवस्य शूलिनः
ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—നിനക്കു ചിത്തശുദ്ധി യാതൊരു വിധത്തിലും ഉണ്ടാകുന്നില്ലെങ്കിൽ, ഹേ മഹാഭാഗാ, ശൂലധാരിയായ ദേവൻ (ശിവൻ)ന്റെ ലിംഗം സ്ഥാപിക്കൂ.
Verse 5
अज्ञानाज्ज्ञानतोवापि यत्पापं कुरुते नरः । ब्रह्महत्यादिकं चापि स्त्रीवधाद्वापि यद्भवेत्
അജ്ഞാനത്താലോ അറിഞ്ഞുകൊണ്ടോ മനുഷ്യൻ ചെയ്യുന്ന ഏതു പാപമായാലും—ബ്രഹ്മഹത്യ മുതലായവയോ സ്ത്രീവധം വരെയോ—എന്തൊരു ദോഷം ഉദിച്ചാലും;
Verse 6
पंचेष्टिकामयं वापि यः कुर्याद्धरमन्दिरम् । तस्य तन्नाशमायाति तमः सूर्योदये यथा
അഞ്ച് ഇഷ്ടകാമനകളാൽ പ്രേരിതനായിട്ടുപോലും ആരെങ്കിലും ഹരൻ (ശിവൻ)ന്റെ മന്ദിരം പണിതാൽ, അവന്റെ ആ ദോഷം നശിക്കും—സൂര്യോദയത്തിൽ ഇരുട്ട് അകലുന്നതുപോലെ.
Verse 7
विशेषेण महाभाग हाटकेश्वरसंभवे । क्षेत्रे तत्र सुमेध्ये तु सर्वपातकनाशने
വിശേഷമായി, ഹേ മഹാഭാഗാ! ഹാടകേശ്വരന്റെ പ്രാകട്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആ പരമപവിത്ര ക്ഷേത്രത്തിൽ, അതി മേധ്യമായതും സർവ്വപാപനാശിനിയുമായതും ആകുന്നു।
Verse 8
कलिकाले च संप्राप्ते यत्र पापं न विद्यते । अहमप्यत्र वांछामि यज्ञं कर्तुं द्विजोत्तम
കലിയുഗം വന്നാലും പാപം ഇല്ലാത്ത ആ സ്ഥലത്ത് ഞാനും യജ്ഞം നടത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ഹേ ദ്വിജോത്തമാ।
Verse 9
आनयिष्यामि तत्तीर्थं पुष्करं चात्मनः प्रियम् । कलिकालभयाच्चैतद्यावन्नो व्यर्थतां व्रजेत्
എനിക്ക് പ്രിയമായ തീർത്ഥമായ പുഷ്കരത്തെ ഞാൻ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരും; കലിയുഗഭയത്താൽ ഈ പുണ്യം വ്യർത്ഥമാകാതിരിക്കട്ടെ।
Verse 10
कलिकाले तु संप्राप्ते तीर्थानि सकलानि च । यास्यंति व्यर्थतां विप्र मुक्त्वेदं क्षेत्रमुत्तमम्
കലിയുഗം വന്നാൽ, ഹേ വിപ്രാ! ഈ ഉത്തമ ക്ഷേത്രം ഒഴികെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും ഫലഹീനമാകും।
Verse 11
सूत उवाच । एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रस्ततश्चादर्शनं गतः । याज्ञवल्क्योऽपि तच्छ्रुत्वा पितामहवचोऽ खिलम्
സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ചതുര്മുഖൻ (ബ്രഹ്മാവ്) പിന്നെ ദർശനാതീതനായി. യാജ്ഞവൽക്ക്യനും പിതാമഹന്റെ സമസ്ത വചനങ്ങളും പൂർണ്ണമായി കേട്ട്।
Verse 12
लिंगं संस्थापयामास ज्ञात्वा क्षेत्रमनुत्तमम् । अब्रवीच्च ततो वाक्यं मेघगंभीरया गिरा
ക്ഷേത്രം അനുത്തമമെന്നു അറിഞ്ഞ് അദ്ദേഹം ലിംഗം സ്ഥാപിച്ചു. തുടർന്ന് മേഘഗർജനപോലെ ഗംഭീരമായ സ്വരത്തിൽ വചനമുരച്ചു.
Verse 13
अष्टम्यां च चतुर्दश्यां यो लिंगं मामकं त्विदम् । स्नापयिष्यति सद्भक्त्या तस्य पापं प्रयास्यति
അഷ്ടമിയിലും ചതുര്ദശിയിലും ആരെങ്കിലും എന്റെ ഈ ലിംഗത്തെ സദ്ഭക്തിയോടെ സ്നാപനം ചെയ്താൽ അവന്റെ പാപം അകന്നു പോകും.
Verse 14
परदारकृतं यच्च मात्रापि च समं कृतम् । क्षालयिष्यति तत्पापं स्नापितं पूजितं परैः
പരസ്ത്രീഗമനത്തിൽ നിന്നുള്ള പാപവും, മാതാവിനോടുള്ള അപരാധസമമായ ഭീകരപാപവും—ഇത് സ്നാപനം ചെയ്ത് വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചാൽ കഴുകി നീങ്ങും.
Verse 15
अस्मिन्नहनि संप्राप्ते तस्य पक्षसमुद्भवम् । प्रयास्यति कृतं पापं यदज्ञानाद्विनिर्मितम्
ഈ പുണ്യദിനം വന്നെത്തുമ്പോൾ ആ പക്ഷത്തിൽ സഞ്ചിതമായ പാപങ്ങൾ അകന്നു പോകും—അജ്ഞാനവശാൽ ചെയ്ത ദോഷങ്ങൾ ലയിക്കും.
Verse 16
ततःप्रभृति विख्यातो याज्ञव ल्क्येश्वरः शुभः । तस्मिन्क्षेत्रे द्विजश्रेष्ठा हाटकेश्वरसंज्ञके
അന്നുമുതൽ, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഹാടകേശ്വരമെന്ന പേരുള്ള ആ ക്ഷേത്രത്തിൽ ‘യാജ്ഞവൽക്യേശ്വരൻ’ എന്ന ശുഭപ്രഭു പ്രസിദ്ധനായി.
Verse 175
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये याज्ञवल्क्येश्वरोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम पंचसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദമഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിലെ “യാജ്ഞവൽക്ക്യേശ്വര ഉത്പത്തി-മാഹാത്മ്യവർണ്ണനം” എന്ന നാമമുള്ള നൂറ്റെഴുപത്തിയഞ്ചാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।