Adhyaya 154

Verse 1

सूत उवाच । या नारी तत्र सत्कुण्डे स्नात्वा तां पार्वतीं पुनः । दृष्ट्वा स्नाति ततस्तीर्थे तस्मिन्रूपमये शुभे

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവിടെ ആ ഉത്തമ കുണ്ഡത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, വീണ്ടും പാർവതീദേവിയെ ദർശിച്ച്, ആ ദിവ്യരൂപമയമായ ശുഭ തീർത്ഥത്തിൽ പിന്നെയും സ്നാനം ചെയ്യുന്ന സ്ത്രീ—

Verse 2

पुनश्च पार्वतीं पश्येच्छ्रद्धया परया युता । सद्यः सा मुच्यते कृत्स्नैराजन्ममरणांतिकैः

കൂടാതെ പരമശ്രദ്ധയോടെ വീണ്ടും പാർവതീദേവിയെ ദർശിച്ചാൽ, ജനനം മുതൽ മരണം വരെ നിലനിൽക്കുന്ന എല്ലാ ക്ലേശങ്ങളിൽ നിന്നും അവൾ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ മോചിതയാകും।

Verse 3

तत्रैवास्ति जयानाम पार्वत्याः किंकरी द्विजाः । तया तत्र कृतं कुण्डं गौरीकुण्डसमीपतः

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! അവിടെയേ പാർവതീദേവിയുടെ കിങ്കരി ‘ജയാ’ എന്ന സേവികയുണ്ട്. അവളാൽ ഗൗരീകുണ്ഡത്തിന് സമീപം അവിടെ ഒരു കുണ്ഡം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 4

या तत्र कुरुते स्नानं तृतीयादिवसेऽबला । सुतसौभाग्यसंपन्ना सा भवेत्पतिवल्लभा

അവിടെ തൃതീയാദി ദിവസങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന സ്ത്രീ പുത്രസൗഭാഗ്യസമ്പന്നയായി ഭർത്താവിന് അത്യന്തം പ്രിയയായിത്തീരും।

Verse 5

तथान्यदपि तत्रास्ति विजयाकुण्डमुत्तमम् । तत्र स्नाताऽपि वंध्या स्त्री जायते पुत्रसंयुता

അതുപോലെ അവിടെ ‘വിജയാ-കുണ്ഡം’ എന്ന മറ്റൊരു ഉത്തമ കുണ്ഡവും ഉണ്ട്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ വന്ധ്യയായ സ്ത്രീക്കും പുത്രലാഭം ലഭിച്ച് പുത്രവതിയാകും।

Verse 6

न च पश्यति पुत्राणां कदाचिद्व्यसनं द्विजाः । न वियोगं न दुःखं च स्वप्नांते च कदाचन

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, പുത്രന്മാർക്ക് ഒരിക്കലും ദുരിതം വരുന്നതു കാണേണ്ടിവരില്ല; വേർപാടുമില്ല, ദുഃഖവും ഇല്ല—സ്വപ്നാന്തത്തിലും പോലും ഒരിക്കലുമല്ല।

Verse 7

काकवंध्याऽपि या नारी तत्र स्नानं समाचरेत् । सा पुत्रान्विविधांल्लब्ध्वा स्वर्गलोके महीयते

‘കാകവന്ധ്യ’ എന്നു പറയപ്പെടുന്ന സ്ത്രീ പോലും അവിടെ സ്നാനം ആചരിച്ചാൽ, വിവിധവിധ പുത്രന്മാരെ പ്രാപിച്ച് സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ മഹത്വം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 8

ऋषय ऊचुः । एतेषां सूत तीर्थानां तीर्थमस्ति सुसिद्धिदम् । क्वचित्किंञ्चिद्भवेत्सिद्धिर्यत्र स्नानाच्छरीरजा

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂത, ഈ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഉത്തമസിദ്ധി നൽകുന്ന ഒരു തീർത്ഥമുണ്ടോ? എവിടെയെങ്കിലും സ്നാനത്താൽ ശരീരജന്യമായ സിദ്ധിയും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന സ്ഥലം ഉണ്ടോ?

Verse 9

सूत उवाच । सप्तविंशतिलिंगानि यानि संति द्विजोत्तमाः । तेषां मध्येऽभवत्सिद्धिरेकस्मिन्निखिला द्विजाः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, ഇവിടെ ഇരുപത്തേഴു ലിംഗങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഹേ ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, അവയിൽ ഒന്നിനാൽ മാത്രമേ സമ്പൂർണ്ണ സിദ്ധി ലഭിക്കൂ।

Verse 10

एकस्य सत्त्वयुक्तस्य वीरव्रतयुतस्य च । आश्विनस्य चतुर्दश्यां कृष्णायां द्विजसत्तमाः

ആ ഏക ലിംഗത്തിനായി—സത്ത്വസമ്പന്നനും വീരവ്രതധാരിയും ആയ साधകൻ ആശ്വിനമാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ ചതുര്ദശിയിൽ, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ—

Verse 11

अर्धरात्रे विधानेन तेषां पूजां करोति यः । प्रागुक्तं जपनं भक्त्या स क्रमात्साधकोत्तमः

വിധിപ്രകാരം അർദ്ധരാത്രിയിൽ അവരുടെ പൂജ നടത്തി, മുൻപറഞ്ഞ ജപം ഭക്തിയോടെ അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ—ക്രമേണ സാധകശ്രേഷ്ഠനാകുന്നു।

Verse 12

अंगन्यासं विधायोच्चैः क्षुरिकासूक्तमुच्चरत् । तेषामग्रे पुनः सम्यक्पूजयित्वा च शंकरम्

അംഗന്യാസം നിർവഹിച്ച്, ക്ഷുരികാ-സൂക്തം ഉച്ചത്തിൽ ഉച്ചരിച്ച്, പിന്നെ അവരുടെ സന്നിധിയിൽ ശങ്കരനെ യഥാവിധി വീണ്ടും പൂജിച്ച്—

Verse 13

पृथगेकैकशो भक्त्या पूजयेद्दिक्पतींश्च वै

അതിനുശേഷം വേർവേറായി, ഒരൊരുത്തനായി, ഭക്തിയോടെ ദിക്കുകളുടെ അധിപതികളായ ദിക്പതികളെയും പൂജിക്കണം।

Verse 14

अथाऽगत्य गणेशो वै विकरालो भयानकः । लंबोदरो वै नग्नश्च कृष्णदन्तसमुद्भवः

അതിനുശേഷം ഗണേശനും അവിടെ എത്തി—വികരാളവും ഭയാനകവുമായ രൂപത്തിൽ; ലംബോദരൻ, നഗ്നൻ, കൃഷ്ണവർണ്ണ ദന്തങ്ങളോടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 15

खड्गहस्तोऽब्रवीद्युद्धं प्रकुरुष्व मया समम् । मुक्त्वैतत्कपटं भूमौ यदि वीरोऽसि सात्त्विकः

ഖഡ്ഗം കൈയിൽ പിടിച്ച് അവൻ പറഞ്ഞു— “എന്നോടു സമയുദ്ധം ചെയ്യുക. നീ സാത്ത്വിക വീരനാണെങ്കിൽ ഈ കപടം ഭൂമിയിൽ ഉപേക്ഷിക്ക.”

Verse 16

ततस्तत्कर्षणाच्चापि यस्तेनाशु प्रताड्यते । स तेनैव शरीरेण नीयते तेन तत्पदम्

പിന്നീട് ആ വലിച്ചിഴച്ചലാലും, ആരെയെങ്കിലും ആ ശക്തി വേഗത്തിൽ പ്രഹരിക്കുമ്പോൾ, അവൻ അതേ കാരണത്താൽ—അതേ ദേഹത്തോടുകൂടി—ആ പരമ പദത്തിലേക്ക് നയിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 17

यत्र स्थाने जरामृत्युर्न शोकश्च कदाचन । तथा चित्रेश्वरीपीठे सिद्धिरेकस्य कीर्तिता

ജരയും മരണവും ഇല്ല, ഒരിക്കലും ശോകവും ഇല്ലാത്ത ആ സ്ഥാനത്തുപോലെ, ചിത്രേശ്വരീ പീഠത്തിൽ ഏകൈക (അദ്വിതീയ) സിദ്ധി പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 19

माघकृष्णचतुर्दश्यां यः पीठं तत्र पूजयेत् । आगमोक्तविधानेन सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः

മാഘ മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ ചതുര്ദശിയിൽ, അവിടെ ആ പീഠത്തെ ആരെങ്കിലും പൂജിച്ചാൽ—ആഗമോക്ത വിധിപ്രകാരം, സമ്യക് ശ്രദ്ധയോടെ—

Verse 20

सिद्धिमूल्ये न गृह्णातु कश्चिच्चेदस्ति सात्त्विकः । ततश्च याचते यश्च प्रगृह्णाति च सद्द्विजाः

യഥാർത്ഥത്തിൽ സാത്ത്വികനായവൻ സിദ്ധി നൽകുന്നതിനായി ഒരു ‘മൂല്യവും’ സ്വീകരിക്കരുത്. പിന്നെ അത് ചോദിക്കുന്നവരും സ്വീകരിക്കുന്നവരും—പേരിനുള്ള സദ്ദ്വിജർ—

Verse 21

स तमादाय निर्याति यत्र देवो महेश्वरः । हाटकेश्वरजं लिंगं चित्रशर्मप्रतिष्ठितम्

അവൻ അവനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് ദേവൻ മഹേശ്വരൻ വസിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പുറപ്പെടുന്നു—അവിടെ ചിത്രശർമൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ‘ഹാടകേശ്വര’ നാമ ലിംഗം നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 22

तस्य स्थानस्य मध्यस्थो यस्तं पूजयते नरः । शिवरात्रौ निशीथे च पुष्पलक्षणभक्तितः । सुसिद्धिमाप्नुयात्तूर्णं स शरीरेण तत्क्षणात्

ആ പുണ്യസ്ഥാനത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ നിന്നുകൊണ്ട്, ശിവരാത്രിയുടെ നിശീഥകാലത്ത് ഭക്തിലക്ഷണമുള്ള പുഷ്പങ്ങൾ അർപ്പിച്ച് അവനെ പൂജിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ—അവൻ ദേഹസഹിതം അതേ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ വേഗം ഉത്തമ സിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 23

सिद्धिस्थानानि सर्वाणि तस्मिन्क्षेत्रे स्थितानि वै । वीरव्रतप्रयुक्तानां मानवानां द्विजोत्तमाः

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! ആ ക്ഷേത്രത്തിൽ സത്യമായും എല്ലാ ‘സിദ്ധിസ്ഥലങ്ങളും’ സ്ഥിതമാണ്; അവ വീരവ്രതത്തിൽ ഏർപ്പെട്ട മനുഷ്യർക്കു (ഫലദായകമാണ്).

Verse 24

ऋषय ऊचुः । तामसो यस्त्वया प्रोक्तः सिद्धिमार्गो महामते । अनर्हो ब्राह्मणेन्द्राणां श्रोत्रियाणां विशेषतः

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാമതേ! നിങ്ങൾ പറഞ്ഞ സിദ്ധിയിലേക്കുള്ള താമസ മാർഗം ബ്രാഹ്മണേന്ദ്രന്മാർക്കും, പ്രത്യേകിച്ച് ശ്രോത്രിയ പണ്ഡിതന്മാർക്കും, യോജ്യമല്ല.

Verse 25

शुद्धान्तः करणैः सूत भूतहिंसाविवर्जितैः । यथा संप्राप्यते मोक्षो ब्राह्मणैः सुचिरादपि

ഹേ സൂതാ! ശുദ്ധ അന്തഃകരണത്തോടെയും ജീവഹിംസ ഒഴിവാക്കി—ദീർഘകാലം എടുത്താലും—ബ്രാഹ്മണർ മോക്ഷം എങ്ങനെ പ്രാപിക്കുന്നു എന്ന് പറയുക.

Verse 26

तत्त्वं ब्रूहि महाभाग मोक्षोपायं द्विजन्मनाम्

ഹേ മഹാഭാഗാ! തത്ത്വം വ്യക്തമായി അരുളുക—ദ്വിജന്മാർക്കുള്ള മോക്ഷോപായം പ്രസ്താവിക്കൂ।

Verse 27

सूत उवाच । रुद्रैर्दशभिः संयुक्तमानंदेश्वरकं तथा । स्नात्वा तदग्रतः कुण्डे शास्त्रदृष्टेन कर्मणा

സൂതൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ദശരുദ്രന്മാരോടുകൂടിയ ആനന്ദേശ്വരകനെ സമീപിച്ച്, അതിന്റെ മുൻവശത്തെ കുണ്ഡത്തിൽ ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്യണം।

Verse 28

संसिद्धिमाप्नुयान्मर्त्यो दुर्लभां त्रिदशैरपि । माघमासे नरः स्नात्वा विश्वामित्रह्रदे नरः

മർത്ത്യൻ സമ്പൂർണ്ണ സിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു—ദേവന്മാർക്കും ദുർലഭം; മാഘമാസത്തിൽ വിശ്വാമിത്രഹ്രദത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ।

Verse 29

प्रत्यूषे तिलपात्रं च ब्राह्मणाय निवेदयेत् । सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्म लोके महीयते

പ്രത്യൂഷയിൽ ബ്രാഹ്മണനു എള്ളുപാത്രം സമർപ്പിക്കണം; സർവ്വപാപവിമുക്തനായി ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ മഹത്വം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 30

यद्यपि स्याद्दुराचारः सर्वाशी सर्वविक्रयी । सुपर्णाख्यस्य देवस्य पुरतः श्रद्धयाऽन्वितः

അവൻ ദുരാചാരിയായാലും, എല്ലാം ഭക്ഷിക്കുന്നവനായാലും, എല്ലാം വിൽക്കുന്നവനായാലും; എങ്കിലും ശ്രദ്ധയോടെ ‘സുപർണ’നാമ ദേവന്റെ സന്നിധിയിൽ നില്ക്കുകയാണെങ്കിൽ।

Verse 31

प्रायोपवेशनं कृत्वा ह्युपवासपरो नरः । यस्त्यजेन्मानवः प्राणान्न स भूयोऽभिजायते

പ്രായോപവേശനവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച് ഉപവാസനിഷ്ഠനായി പ്രാണത്യാഗം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യന് വീണ്ടും ജന്മമില്ല.

Verse 32

एवं सिद्धित्रयं प्रोक्तं ब्राह्मणानां हितावहम् । सात्त्विकं ब्राह्मणश्रेष्ठाः शंसितं त्रिदशैरपि

ഇങ്ങനെ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കു ഹിതകരമായ ത്രിവിധസിദ്ധി പ്രസ്താവിച്ചു; ഹേ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠരേ, ഇത് സാത്ത്വികവും ദേവന്മാരാൽ പോലും പ്രശംസിതവുമാണ്.

Verse 33

अन्यानि तत्र तीर्थानि देवतायतनानि च । तानि स्वर्गप्रदान्याहुर्मुनयः शंसितव्रताः

അവിടെ മറ്റു തീർത്ഥങ്ങളും ദേവാലയങ്ങളും ഉണ്ട്; വ്രതപ്രശസ്തരായ മുനിമാർ അവ സ്വർഗ്ഗം നൽകുന്നതാണെന്ന് പറയുന്നു.

Verse 34

एतद्वः सर्वमाख्यातं क्षेत्रमाहात्म्यमुत्तमम् । हाटकेश्वरदेवस्य सर्वपातकनाशनम्

ഇതെല്ലാം നിങ്ങളോട് ആഖ്യാനിച്ചു—ഹാടകേശ്വരദേവന്റെ ക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിന്റെ പരമോന്നതത്വം; അത് സർവ്വപാപനാശിനിയാണ്.

Verse 35

योऽत्र सर्वेषु तीर्थेषु स्नात्वा पश्यति भक्तितः । सर्वाण्यायतनान्येव स पापोऽपि विमुच्यते

ഇവിടെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും സ്നാനം ചെയ്ത് ഭക്തിയോടെ എല്ലാ ദേവാലയങ്ങളും ദർശിക്കുന്നവൻ, പാപിയായാലും പാപബന്ധത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകും.

Verse 36

एतत्खंडं पुराणस्य प्रथमं परिकीर्तितम् । कार्तिकेयप्रणीतस्य सर्वपापहरं शुभम्

പുരാണത്തിലെ ഈ ഖണ്ഡം ആദ്യത്തേതായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; കാർത്തികേയപ്രണീതം, മംഗളകരം, സർവ്വപാപഹരം.

Verse 37

यश्चैतत्कीर्तयेद्भक्त्या शृणुयाद्वा समाहितः । इह भुक्त्वा सुविपुलान्भोगान्याति त्रिविष्टपम्

ഇത് ഭക്തിയോടെ പാരായണം/കീർത്തനം ചെയ്യുന്നവനും, ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ ശ്രവിക്കുന്നവനും—ഇഹലോകത്തിൽ മഹത്തായ ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ച് അവസാനം ത്രിവിഷ്ടപം (സ്വർഗം) പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 38

सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं सर्वदानैश्च यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति शृण्वञ्छ्रद्धासमन्वितः

സകല തീർത്ഥങ്ങളിലെ പുണ്യവും, സകല ദാനങ്ങളിലെ ഫലവും—ശ്രദ്ധയോടെ ശ്രവിക്കുന്നവൻ അതേ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 39

श्रुत्वा पुराणमेतद्धि जन्मकोटिसमुद्भवात् । पातकाद्विप्रमुच्येत कुलानामुद्धरेच्छतम्

ഈ പുരാണം ശ്രവിച്ചാൽ, കോടി കോടി ജന്മങ്ങളിൽ നിന്നു സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വേഗം വിമുക്തനായി, തന്റെ കുലത്തിലെ നൂറു തലമുറകളെ ഉദ്ധരിക്കുന്നു.

Verse 40

ततो व्यासः पूजनीयो वस्त्रदानादिभूषणैः । गोभूहिरण्यनिर्वापैर्दानैश्च विविधैरपि

അതുകൊണ്ട് വ്യാസനെ പൂജിക്കണം—വസ്ത്രദാനം മുതലായ അലങ്കാരോപഹാരങ്ങളാൽ, കൂടാതെ ഗോ, ഭൂമി, ഹിരണ്യനിക്ഷേപം എന്നിവയും മറ്റു വിവിധ ദാനങ്ങളും അർപ്പിച്ച്.

Verse 41

तेन संपूजितो व्यासः कृष्णद्वैपायनः मनुः । साक्षात्सत्यवतीपुत्रो येन व्यासः सुपूजितः

ആ വിധിയാൽ മുനി കൃഷ്ണദ്വൈപായന വ്യാസൻ സമ്യകായി പൂജിക്കപ്പെടുന്നു. അദ്ദേഹം സാക്ഷാൽ സത്യവതീപുത്രൻ; അദ്ദേഹത്തിലൂടെ വ്യാസനു സുപൂജ നടക്കുന്നു.

Verse 42

एकमप्यक्षरं यस्तु गुरुः शिष्ये निवेदयेत् । पृथिव्यां नास्ति तद्द्रव्यं यद्दत्त्वा ह्यनृणी भवेत्

ഗുരു ശിഷ്യനോട് ഒരു അക്ഷരം മാത്രമെങ്കിലും ഉപദേശിച്ചാൽ, ആ കടം തീർക്കാൻ ഭൂമിയിൽ അത്തരം ധനം ഇല്ല; ദാനം നൽകി നിഋണനാകാൻ കഴിയില്ല.

Verse 43

एतत्पवित्रमायुष्यं धन्यं स्व स्त्ययनं महत् । यच्छ्रुत्वा सर्वदुःखेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

ഇത് പവിത്രവും ആയുഷ്‌വർധകവും ധന്യവും സ്വകൽയാണത്തിനുള്ള മഹത്തായ അനുഗ്രഹവുമാണ്. ഇത് ശ്രവിച്ചാൽ എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 154

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वर क्षेत्रमाहात्म्ये चित्रेश्वरीपीठक्षेत्रमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुःपंचाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വര ക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിനകത്ത് ‘ചിത്രേശ്വരീപീഠ ക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന 154-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.