Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 17
Devanagari script
त्रिशिखां भृकुटीं कृत्वा सत्वरं समुपाद्रवत् । भर्त्समानः स परुषैर्वाक्यैस्तांस्ताडयन्निव
Transliteration
triśikhāṃ bhṛkuṭīṃ kṛtvā satvaraṃ samupādravat | bhartsamānaḥ sa paruṣairvākyaistāṃstāḍayanniva
Translation
ഭ്രൂകുടി കുരുക്കി കഠിനമായി ചുളിച്ച് അവൻ വേഗത്തിൽ അവരുടെ മേൽ പാഞ്ഞു. കടുത്ത വാക്കുകളാൽ ശാസിച്ച്, അടിക്കുന്നവനെപ്പോലെ പെരുമാറി.
Word by Word
त्रिशिखाम्a three-pointed (brow/crest)
त्रिशिखाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + शिखा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—द्विगु (त्रयः शिखाः यस्याः/त्रिशिखा)
भृकुटीम्frown, knitted brow
भृकुटीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभृकुटी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Purvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Root√कृ (धातु) (क्त्वा-प्रत्यय; अव्ययभाव-कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive)
सत्वरम्quickly
सत्वरम्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसत्वर (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
Formअव्यय; शीघ्रार्थक क्रियाविशेषण (adverb: quickly)
समुपाद्रवत्he rushed upon
समुपाद्रवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-उप-आ-√द्रु (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
भर्त्समानःrebuking, scolding
भर्त्समानः:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Root√भर्त्स् (धातु) (शानच्-प्रत्यय; वर्तमानकाले कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present participle, Ātmanepada sense)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
परुषैःwith harsh
परुषैः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootपरुष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक/पुंलिङ्ग (यहाँ नपुंसक बहुवचन साधारण), तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; विशेषण
वाक्यैःwords/speeches
वाक्यैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
तान्them
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; सर्वनाम
ताडयन्striking
ताडयन्:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Root√ताड् (धातु) (शतृ-प्रत्यय; वर्तमान कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle)
इवas if
इव:
Upamāna-dyotaka (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानसूचक (comparative particle)
Speaker
Narrator (specific speaker not stated in the provided excerpt)
Tirtha Mahatmya
Type: ghat
Visual Art Cues
Scene: Close-up intensity: the robber’s forehead creased into a triple-furrowed scowl, mouth open in abuse, body lunging; sages remain composed, suggesting spiritual immunity.
Characters & Entities
S
SaptarṣiFAQs
Harsh speech against the virtuous is itself a form of violence; it accelerates spiritual downfall and invites correction through dharma.
Not specified in this verse.
None.