Adhyaya 106

Verse 1

ऋषय ऊचुः । भूपृष्ठे पांसुभिस्तस्मिन्प्रेतैस्तैः परिपूरिते । यानि तीर्थानि लुप्तानि लिङ्गानि च वदस्व नः

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—അവിടെ ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലം പൊടിയാലും ആ പ്രേതങ്ങളാലും നിറഞ്ഞപ്പോൾ, ലുപ്തമായ തീർത്ഥങ്ങളും ലിംഗങ്ങളും ഏതൊക്കെയെന്ന് ഞങ്ങളോട് പറയുക।

Verse 2

सूत उवाच । असंख्यातानि तीर्थानि तथा लिंगानि च द्विजाः । लोपं गतानि वक्ष्यामि प्राधान्येन प्रबोधत

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! തീർത്ഥങ്ങളും ലിംഗങ്ങളും അസംഖ്യമാണ്. ലോപത്തിലായവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയെ ഞാൻ വിവരിക്കും; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക.

Verse 3

तत्र लोपं गतं तीर्थं चक्रतीर्थमिति स्मृतम् । यत्र चक्रं पुरा न्यस्तं विष्णुना प्रभविष्णुना

അവയിൽ ലോപത്തിലായ ഒരു തീർത്ഥം ‘ചക്രതീർത്ഥം’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു—അവിടെ പുരാതനകാലത്ത് പരാക്രമിയായ വിഷ്ണു തന്റെ ചക്രം സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 4

मातृतीर्थं तथैवान्यत्सर्वकामप्रदं नृणाम् । यत्र ता मातरो दिव्याः कार्तिकेयप्रतिष्ठिताः

അതുപോലെ മറ്റൊരു ‘മാതൃതീർത്ഥം’ ഉണ്ട്; അത് മനുഷ്യർക്കു സർവകാമപ്രദം—അവിടെ ദിവ്യ മാതൃദേവികൾ കാർത്തികേയനാൽ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 5

मुचुकुन्दस्य राजर्षेस्तथान्यल्लिंग मुत्तमम् । तत्र लोपं गतं विप्राः सगरस्य तु भूपतेः

രാജർഷി മുചുകുന്ദന്റെ ഉത്തമ ലിംഗവും, രാജാവ് സഗരന്റെ (ലിംഗവും)—ഹേ വിപ്രന്മാരേ! അവിടെ ലോപത്തിലായി.

Verse 6

इक्ष्वाकोर्वसुषेणस्य ककुत्स्थस्य महात्मनः । ऐलस्य चन्द्रदेवस्य काशिराजस्य सन्मतेः

ഇക്ഷ്വാകു, വസുഷേണൻ, മഹാത്മാവ് കകുത്സ്ഥൻ, ഐലൻ, ചന്ദ്രദേവൻ, സന്മതിയുള്ള കാശിരാജൻ—ഇവരുടെ പുണ്യപ്രതിഷ്ഠകളും അവിടെ ലോപത്തിലായി.

Verse 7

अग्निवेशस्य रैभ्यस्य च्यवनस्य भृगोस्तथा । आश्रमो याज्ञवल्क्यस्य तत्र लोपं समाययौ

അവിടെ അഗ്നിവേശൻ, റൈഭ്യൻ, ച്യവനൻ, ഭൃഗു എന്നിവരുടെ പുണ്യസ്ഥാനങ്ങളും യാജ്ഞവൽക്ക്യന്റെ ആശ്രമവും—എല്ലാം കാഴ്ചയിൽ നിന്ന് ലയിച്ചു മറഞ്ഞുപോയി.

Verse 8

हारीतस्य महर्षेश्च हर्यश्वस्य महात्मनः । कुत्सस्य च वसिष्ठस्य नारदस्य त्रितस्य च

ഇവിടെ മഹർഷി ഹാരീതൻ, മഹാത്മാവ് ഹര്യശ്വൻ, കൂടാതെ കുത്സൻ, വസിഷ്ഠൻ, നാരദൻ, ത്രിതൻ എന്നിവരുടെ പുണ്യലിംഗങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 9

तथैव ऋषिपत्नीनां तत्र लिंगानि भूरिशः । कात्यायन्याश्च शांडिल्या मैत्रेय्याश्च तथा पुरा

അതുപോലെ അവിടെ ഋഷിപത്നിമാരുടേയും അനവധി ലിംഗങ്ങൾ ഉണ്ട്—കാത്യായനി, ശാണ്ഡില്യാ, കൂടാതെ പുരാതനകാലത്തെ മൈത്രേയിയുടേയും.

Verse 10

अन्यासां मुनिपत्नीनां यासां संख्या न विद्यते । तत्राश्चर्यमभूदन्यत्पूर्यमाणे महीतले

മറ്റു മുനിപത്നിമാരുടേയും—എണ്ണമറ്റവരുടെ—അവിടെ ഭൂമി നിറയ്ക്കപ്പെടുമ്പോൾ മറ്റൊരു അത്ഭുതം സംഭവിച്ചു.

Verse 11

दृष्ट्वा पांसुमयीं वृष्टिं मुक्तां प्रेतैः समंततः । मातृवर्गेण तेनाथ प्रमुक्तः प्रचुरोऽनिलः

എല്ലാടവും പ്രേതങ്ങൾ വിട്ട ധൂളിവൃഷ്ടി കണ്ടപ്പോൾ, അപ്പോൾ മാതൃഗണം മഹാപ്രബലമായ കാറ്റിനെ വിട്ടുവിട്ടു.

Verse 13

तेन पांसुकृता वृष्टिः समंतान्मथिता बहिः । तस्या भूमेः पतत्येव न किंचित्तत्र पूर्यते

ആ വായുവാൽ പൊടികൊണ്ടുണ്ടായ മഴ എല്ലാദിക്കുകളിലും മഥിതമായി പുറത്തേക്കു തള്ളപ്പെട്ടു. അത് ആ ഭൂമിയിൽ വീണുകൊണ്ടിരുന്നിട്ടും അവിടെ ഒന്നും നിറയുകയില്ലായിരുന്നു.

Verse 14

ततस्ते व्यंतराः खिन्ना निराशास्तस्य पूरणे । भूतास्तस्य पुरो गत्वा चुक्रुशुः कुशभूपतेः

അപ്പോൾ ആ വ്യന്തരന്മാർ അത് നിറയ്ക്കുന്നതിൽ ക്ഷീണിച്ച് നിരാശരായി. അവർ ഭൂതഗണമായി കുശരാജാവിന്റെ മുമ്പിൽ ചെന്നു ആർത്തമായി കരഞ്ഞു പരാതിപ്പെട്ടു.

Verse 16

स त्वं तासां विघातार्थमुपायं भूप चिंतय । येन तां पांसुभिर्भूमिं पूरयामः समंततः

അതുകൊണ്ട്, ഹേ രാജാവേ, ആ (മാതൃകകളുടെ) തടസ്സം നീക്കാനുള്ള ഉപായം ചിന്തിക്കൂ; അതിനാൽ ഞങ്ങൾ എല്ലാദിക്കുകളിലും ആ ഭൂമിയെ പൊടികൊണ്ട് നിറയ്ക്കാം.

Verse 17

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ततः कुशमहीपतिः । रुद्रमाराधयामास तत्क्षेत्रं प्राप्य सद्द्विजाः

അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് കുശരാജാവ് ആ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിലെത്തി—ഹേ സദ്ദ്വിജന്മാരേ—രുദ്രനെ ആരാധിക്കാൻ തുടങ്ങി.

Verse 19

अस्माभिर्विहिता तत्र पांसुवृष्टिर्महीपते । नीयते शतधाऽन्यत्र मातृमुक्तेन वायुना

ഹേ മഹീപതേ, അവിടെ ഞങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തിയ പൊടിവൃഷ്ടി മാതൃകകൾ വിട്ടുവിട്ട വായുവാൽ നൂറുദിക്കുകളിലായി മറ്റിടങ്ങളിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്നു.

Verse 20

मया प्रेतगणादेव निर्दिष्टास्तस्य पूरणे । मातृसंरक्ष्यमाणं तच्छक्यं चैतन्न पूरितुम्

ഞാൻ തന്നേ അതു നിറയ്ക്കുവാൻ പ്രേതഗണങ്ങളെ നിയോഗിച്ചു; എന്നാൽ മാതൃഗണങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്ന ആ സ്ഥലം എങ്ങനെയും നിറയ്ക്കാൻ കഴിയില്ല.

Verse 21

तत्र राक्षसजैर्मंत्रैः संति लिंगानि च प्रभो । प्रतिष्ठितानि तत्स्पर्शाद्दर्शनात्स्याज्जनक्षयः

പ്രഭോ, അവിടെ രാക്ഷസമന്ത്രങ്ങളാൽ പ്രതിഷ്ഠിതമായ ലിംഗങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവയെ സ്പർശിച്ചതാലോ—അഥവാ ദർശിച്ചതാലോ പോലും—ജനനാശം സംഭവിക്കും.

Verse 22

अचलत्वात्तथा देव लिंगानां शास्त्रसद्भयात् । अन्यदुत्पाटनाद्यं च नैव कुर्मः कथंचन

ദേവാ, ആ ലിംഗങ്ങൾ അചലമാണ്; ലിംഗവിഷയക ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ ധർമ്മഭയത്താലും, അവയെ ഉത്പാടനം മുതലായ മറ്റു നടപടികൾ ഞങ്ങൾ എങ്ങനെയും ചെയ്യുന്നില്ല.

Verse 23

तस्माल्लिंगकृतो नाशो ब्राह्मणानां तपस्विनाम् । यथा न स्यात्सुरश्रेष्ठ तथा नीतिर्विधीयताम्

അതുകൊണ്ട്, സുറശ്രേഷ്ഠാ, ആ ലിംഗങ്ങളാൽ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും തപസ്വികളുടെയും നാശം സംഭവിക്കാതിരിക്കുവാൻ യുക്തമായ നയം/ഉപായം വിധിക്കപ്പെടട്ടെ.

Verse 24

ततश्च भगवान्रुद्रस्ताः समाहूय मातरः । प्रोवाच त्यज्यतां स्थानं भवत्यो यत्र संस्थिताः

അതിനുശേഷം ഭഗവാൻ രുദ്രൻ ആ മാതൃഗണങ്ങളെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു—“ദേവിമാരേ, നിങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്ന ആ സ്ഥലം വിട്ടൊഴിയുക.”

Verse 25

तत्र पांसुभिरव्यग्राः करिष्यंति दिवानिशम् । प्रेताः कुशसमादेशाद्वृष्टिं लोकहिताय च

അവിടെ പ്രേതങ്ങൾ ധൂളിയോടെ അവ്യഗ്രരായി പകലും രാത്രിയും പ്രവർത്തിക്കും; കുശതൃണത്തിന്റെ ആജ്ഞയാൽ ലോകഹിതാർത്ഥം മഴ വരുത്തും।

Verse 26

मातर ऊचुः । त्यक्ष्यामश्च तवादेशात्तत्स्थानं वृषभध्वज । परं दर्शय चास्माकं किंचिदन्यत्तथाविधम्

മാതാക്കൾ പറഞ്ഞു—ഹേ വൃഷഭധ്വജാ! നിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞങ്ങൾ ആ സ്ഥലം വിട്ടുപോകാം; എന്നാൽ അതുപോലെയുള്ള മറ്റൊരു ശ്രേഷ്ഠസ്ഥലം ഞങ്ങൾക്ക് കാണിച്ചുതരുക।

Verse 27

क्षेत्रेऽत्रैव निवत्स्यामो येन स्कन्दकृते वयम् । तेन संस्थापिताश्चात्र प्रोक्ताः स्थेयं सदा ततः

ഞങ്ങൾ ഈ ക്ഷേത്രപ്രദേശത്തുതന്നെ വസിക്കും; കാരണം ഞങ്ങൾ സ്കന്ദന്റെ പ്രവർത്തിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവരാണ്. അവൻ ഞങ്ങളെ ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ച് ‘എപ്പോഴും ഇവിടെ തന്നെ ഇരിക്കുക’ എന്ന് കല്പിച്ചു।

Verse 28

ततः प्रोवाच भगवांस्तस्मात्स्थानान्महत्तरम् । स्थानं दास्यामि सर्वासां पृथक्त्वेन शुभावहम्

അപ്പോൾ ഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ആ സ്ഥാനത്തേക്കാൾ മഹത്തായ സ്ഥലം ഞാൻ നൽകും. നിങ്ങളൊക്കെയും വേർവേറായി മംഗളപ്രദമായ വാസസ്ഥലങ്ങൾ പ്രദാനം ചെയ്യും।

Verse 29

अष्टषष्टिस्तु क्षेत्राणां मदीयानां समंततः । संस्थितास्ति महाभागा येषु मत्संस्थितिः सदा

ഹേ മഹാഭാഗ്യവാന്മാരേ, എന്റെ അഷ്ടഷഷ്ടി ക്ഷേത്രപ്രദേശങ്ങൾ എല്ലാടവും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; അവയിൽ എന്റെ സാന്നിധ്യം സദാ നിലനിൽക്കും।

Verse 30

अष्टषष्टिविभागेन भूत्वा सर्वाः पृथक्पृथक् । तेषु तिष्ठथ मद्वाक्यात्पूजामग्र्यामवाप्स्यथ

അഷ്ടഷഷ്ടി വിഭാഗങ്ങളായി വിഭജിതരായി നിങ്ങൾ എല്ലാ മാതൃകകളും വേർവേറായി തത്തത് സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുക. എന്റെ വചനപ്രകാരം ആ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ വസിച്ചാൽ, നിങ്ങൾ പരമപൂജയെ പ്രാപിക്കും.

Verse 31

तस्य देवस्य तच्छ्रुत्वा वाक्यं ता मातरस्तदा । प्रहृष्टास्तत्परित्यज्य स्थानं स्कन्दविनिर्मितम्

ആ ദേവന്റെ വചനം കേട്ട് ആ മാതൃദേവിമാർ അപ്പോൾ അത്യന്തം ഹർഷിതരായി. തുടർന്ന് സ്കന്ദൻ നിർമ്മിച്ച ആ സ്ഥലം ഉപേക്ഷിച്ച് അവർ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 32

अष्टषष्टिविभागेन भूत्वा रूपैः पृथग्विधैः । अष्टषष्टिषु क्षेत्रेषु तस्य ताः संस्थिताः सदा

അഷ്ടഷഷ്ടി വിഭാഗങ്ങളായി വിഭജിതരായി, വ്യത്യസ്ത വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങൾ ധരിച്ചു, ആ മാതൃകകൾ അവനോടു ബന്ധപ്പെട്ട അഷ്ടഷഷ്ടി പുണ്യക്ഷേത്രങ്ങളിൽ സദാ സ്ഥാപിതരായിരിക്കുന്നു.

Verse 33

ततस्ताभिर्विनिर्मुक्तं तत्सर्वं भूमिमण्डलम् । पांसुभिः पूरितं प्रेतैर्दिवारात्रमतंद्रितैः

അതിനുശേഷം അവർ ഉപേക്ഷിച്ച ആ സമസ്ത ഭൂമണ്ഡലം, പകലും രാത്രിയും ക്ഷീണമില്ലാതെ അലയുന്ന പ്രേതങ്ങൾ ഉയർത്തിയ പൊടിയാൽ നിറഞ്ഞുപോയി.

Verse 34

एवं तस्य वरं दत्त्वा भगवान्वृषवाहनः । जगामादर्शनं पश्चात्सार्धं सवर्गैणैर्द्विजाः

ഇങ്ങനെ അവനു വരം നൽകി, വൃഷഭവാഹനനായ ഭഗവാൻ (ശിവൻ) പിന്നീട്, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ദേവഗണങ്ങളോടുകൂടെ ദർശനാതീതനായി അപ്രത്യക്ഷനായി.

Verse 35

कुतोऽपि ब्राह्मणैः सर्वेस्तापसैश्च प्रशंसितः । लब्धाशी प्रययौ तस्मादयोध्यानगरीं प्रति

ബ്രാഹ്മണന്മാരും തപസ്വികളും എല്ലാദിക്കിലും പ്രശംസിച്ചതിനുശേഷം, ആഹാരം ലഭിച്ച്, അവൻ അവിടെ നിന്ന് അയോധ്യാനഗരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു।

Verse 106

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये लुप्ततीर्थमाहात्म्यकथनंनाम षडुत्तरशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വര-ക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിലെ ‘ലുപ്തതീർത്ഥ-മാഹാത്മ്യ-കഥനം’ എന്ന നാമമുള്ള നൂറ്റാറാം അധ്യായം സമാപിച്ചു।

Verse 198

ततस्तस्य गतस्तुष्टिं वर्षांते भगवान्हरः । प्रोवाच प्रार्थयाभीष्टं यत्ते मनसि वांछितम्

പിന്നീട് മഴക്കാലത്തിന്റെ അവസാനം ഭഗവാൻ ഹരൻ അവനിൽ പ്രസന്നനായി പറഞ്ഞു—“നിനക്ക് അഭീഷ്ടമായ വരം അപേക്ഷിക്ക; നിന്റെ മനസ്സ് ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്തോ അതു ചോദിക്ക.”