Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

सूत उवाच । असंख्यातानि तीर्थानि तथा लिंगानि च द्विजाः । लोपं गतानि वक्ष्यामि प्राधान्येन प्रबोधत

sūta uvāca | asaṃkhyātāni tīrthāni tathā liṃgāni ca dvijāḥ | lopaṃ gatāni vakṣyāmi prādhānyena prabodhata

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! തീർത്ഥങ്ങളും ലിംഗങ്ങളും അസംഖ്യമാണ്. ലോപത്തിലായവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയെ ഞാൻ വിവരിക്കും; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക.

सूतःSūta (the narrator)
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
असंख्यातानिcountless
असंख्यातानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअसंख्यात (प्रातिपदिक; न-उपसर्गयुक्त कृदन्त-विशेषण)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), बहुवचन; विशेषण
तीर्थानिpilgrimage places
तीर्थानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), बहुवचन
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः—समुच्चय/उपमानार्थक (adverb: likewise/also)
लिङ्गानिliṅgas (Śiva-emblems)
लिङ्गानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
द्विजाःO twice-born (brāhmaṇas)
द्विजाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; सम्बोधनार्थेऽपि (addressing)
लोपम्disappearance, loss
लोपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलोप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
गतानिgone, having lapsed
गतानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) + गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), बहुवचन; विशेषण (तीर्थाणि/लिङ्गानि)
वक्ष्यामिI will tell
वक्ष्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन
प्राधान्येनby priority, chiefly
प्राधान्येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्राधान्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; भाववाचक
प्रबोधतpay attention, understand
प्रबोधत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रबुध् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), बहुवचन; परस्मैपद

Sūta

Listener: dvijāḥ (brāhmaṇa sages/ritviks)

Scene: Sūta, seated in a forest-āśrama or yajña-sabhā, addresses attentive dvijas, introducing a ‘lost tīrthas’ register; palm-leaf manuscripts and ritual fires suggest transmission of sacred geography.

S
Sūta
D
dvija
T
tīrtha
L
liṅga

FAQs

Remembering and prioritizing key sacred sites preserves dharma and keeps the living link to the kṣetra’s sanctity.

The verse introduces a principal list of tīrthas within the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya.

No direct prescription; it frames an instructive enumeration meant to guide pilgrims and listeners.