Adhyaya 7

Verse 1

। लोमश उवाच । तदा च ते सुराः सर्व ऋषयोपि भयान्विताः । ईडिरे लिंगमैशं च ब्रह्माद्या ज्ञानविह्वलाः

ലോമശൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും ഭയാകുലരായി പരമേശ്വരസ്വരൂപമായ ലിംഗത്തെ സ്തുതിച്ചു; ബ്രഹ്മാദികളും ജ്ഞാനവിമൂഢരായി അതിനെ തന്നെ വന്ദിച്ചു।

Verse 2

ब्रह्मोवाच । त्वं लिंगरूपी तु महाप्रभावो वेदांतवेद्योसि महात्मरूपि । येनैव सर्वे जगदात्ममूलं कृतं सदानंदपरेण नित्यम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—നീ ലിംഗസ്വരൂപൻ, മഹാപ്രഭാവൻ, വേദാന്തത്തിൽ ജ്ഞേയൻ, മഹാത്മസ്വരൂപൻ. നിത്യമായി സദാനന്ദപരനായ നിനക്കാൽ തന്നെയാണ് പരമാത്മമൂലമായ ഈ സമസ്ത ജഗത് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടത്।

Verse 3

त्वं साक्षी सर्वलोकानां हर्ता त्वं च विचक्षणः । रक्षणोसि महादेव भैरवोसि जगत्पते

നീ സർവ്വലോകങ്ങളുടെയും സാക്ഷി; നീ സംഹർത്താവും വിവേകിയും. മഹാദേവാ, നീ രക്ഷകൻ; ജഗത്പതേ, നീ ഭൈരവൻ തന്നേ।

Verse 4

त्वया लिंगस्वरूपेण व्याप्तमेतज्जगत्त्रयम् । क्षुद्राश्चैव वयं नाथ मायामोहितचेतसः

നാഥാ, നിന്റെ ലിംഗസ്വരൂപം കൊണ്ടു ഈ ത്രിലോകം മുഴുവനും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഞങ്ങൾ ചെറുതർ, ഞങ്ങളുടെ ചിത്തം മായയാൽ മോഹിതമാണ്।

Verse 5

अहं सुराऽसुराः सर्वे यक्षगंधर्वराक्षसाः । पन्नगाश्च पिशाचाश्च तथा विद्याधरा ह्यमी

ഞാനും സർവ്വ ദേവാസുരന്മാരും, യക്ഷന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ; നാഗങ്ങൾ, പിശാചുകൾ, കൂടാതെ ഈ വിദ്യാധരന്മാരും—എല്ലാവരും നിന്റെ സന്നിധിയിൽ നിൽക്കുന്നു।

Verse 6

त्वंहि विश्वसृजां स्रष्टा त्वं हि देवो जगत्पतिः । कर्ता त्वं भुवनस्यास्य त्वं हर्ता पुरुषः परः

നീ തന്നെയാണ് വിശ്വസൃഷ്ടാക്കളുടെ പോലും സ്രഷ്ടാവ്; നീ തന്നെയാണ് ദേവൻ, ജഗത്തിന്റെ അധിപതി. ഈ സമസ്ത ഭുവനത്തിന്റെ കർത്താവും നീ, സംഹർത്താവും നീ—നീ പരമപുരുഷൻ.

Verse 7

त्राह्यस्माकं महादेव देवदेव नमोऽस्तु ते । एवं स्तुतो हि वै धात्रा लिंगरूपी महेश्वरः

ഹേ മഹാദേവാ, ഹേ ദേവദേവാ! ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ; നിനക്കു നമസ്കാരം. ഇങ്ങനെ ധാതൃ (ബ്രഹ്മാവ്) ലിംഗരൂപിയായ മഹേശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു.

Verse 8

ऋषयः स्तोतुकामास्ते महेश्वरमकल्मषम् । अस्तुवन्गीर्भिरग्र्याभिः श्रुतिगीताभिरादृताः

ആ ഋഷിമാർ സ്തുതിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, മലിനതയറ്റ മഹേശ്വരനെ ശ്രേഷ്ഠ വചനങ്ങളാൽ സ്തുതിച്ചു—ശ്രുതി പാടിയതുപോലെ ആദരത്തോടെ.

Verse 9

ऋषय ऊचुः । अज्ञानिनो वयं कामान्न विंदामोऽस्य संस्थितिम् । त्वं ह्यात्मा परमात्मा च प्रकृतिस्त्वं विभाविनी

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഞങ്ങൾ അജ്ഞാനികൾ; ആഗ്രഹങ്ങളാൽ പ്രേരിതരായി ഇതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്ഥിതി അറിയുന്നില്ല. നീ തന്നെയാണ് ആത്മാവും പരമാത്മാവും; നീ തന്നെയാണ് പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന പ്രകൃതി-ശക്തി.

Verse 10

त्वमेव माता च पिता त्वमेव त्वमेव बंधुश्च सखा त्वमे । त्वमीश्वरो वेदविदेकरूपो महानुभावैः परिचिंत्यमानः

നീ തന്നെയാണ് മാതാവും പിതാവും; നീ തന്നെയാണ് ബന്ധുവും സഖാവും. നീ തന്നെയാണ് ഈശ്വരൻ—വേദത്താൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഏകസ്വരൂപൻ—മഹാനുഭാവന്മാർ നിരന്തരം ധ്യാനിക്കുന്നവൻ.

Verse 11

त्वमात्मा सर्वभूतानामेको ज्योतिरिवैधसाम् । सर्वं भवति यस्मात्त्वत्तस्मात्सर्वोऽसि नित्यदा

നീ തന്നെയാണ് സകലഭൂതങ്ങളുടെയും ആത്മാവ്—ഏകൻ; പല ഇന്ധനങ്ങളിൽ ഒരേ ജ്യോതി പോലെ. എല്ലാം നിന്നിൽ നിന്നുത്ഭവിക്കുന്നതിനാൽ, നീ നിത്യവും സർവ്വരൂപനായി സർവ്വത്ര വിരാജിക്കുന്നു.

Verse 12

यस्माच्च संभवत्येतत्तस्माच्छंभुरिति प्रभुः

ഈ ലോകം ആരിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്, അതുകൊണ്ടു പ്രഭു ‘ശംഭു’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 13

त्वत्पादपंकजं प्राप्ता वयं सर्वे सुरादयः । ऋषयो देवगंधर्वा विद्याधरमहोरगाः

ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും—സുരന്മാർ മുതലായവർ—നിന്റെ പാദപങ്കജം ശരണം പ്രാപിച്ചു; ഋഷിമാർ, ദിവ്യ ഗന്ധർവ്വർ, വിദ്യാധരർ, മഹാനാഗങ്ങൾക്കും കൂടെ.

Verse 14

तस्माच्च कृपया शंभो पाह्यस्माञ्जगतः पते

അതുകൊണ്ട് ഹേ ശംഭോ, കരുണയാൽ ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ, ഹേ ജഗത്പതേ.

Verse 15

महादेव उवाच । श्रृणुध्वं तु वचो मेऽद्य क्रियतां च त्वरान्वितैः । विष्णुं सर्वे प्रार्थयंतु त्वरितेन तपोधनाः

മഹാദേവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഇന്ന് എന്റെ വചനം കേൾക്കുവിൻ; ത്വരയോടെ പ്രവർത്തിക്കുവിൻ. ഹേ തപോധനന്മാരേ, നിങ്ങളെല്ലാവരും ഉടൻ വിഷ്ണുവിനെ പ്രാർത്ഥിക്കുവിൻ.

Verse 16

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शंकरस्य महात्मनः । विष्णुं सर्वे नमस्कृत्य ईडिरे च तदा सुराः

മഹാത്മാവായ ശങ്കരന്റെ ആ വചനം കേട്ട് എല്ലാ ദേവന്മാരും വിഷ്ണുവിനെ നമസ്കരിച്ചു പിന്നെ അദ്ദേഹത്തെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 17

देव ऊचुः । विद्याधराः सुरगणा ऋषयश्च सर्वे त्रातास्त्वयाद्य सकलाजगदेकबंधो । तद्वत्कृपाकरजनान्परिपालयाद्य त्रैलोक्यनाथ जगदीश जगन्निवास

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ സമസ്ത ജഗത്തിന്റെ ഏകബന്ധുവേ! വിദ്യാധരന്മാരും ദേവഗണങ്ങളും എല്ലാ ഋഷിമാരും ഇന്ന് നിനക്കാൽ രക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. അതുപോലെ, ഹേ ത്രൈലോക്യനാഥാ, ജഗദീശാ, ജഗന്നിവാസാ! കരുണാശീലരായ സജ്ജനങ്ങളെയും ഇപ്പോൾ പരിപാലിച്ചു രക്ഷിക്കണമേ।

Verse 18

प्रहस्य भगवन्विष्णुरुवाचेदं वचस्तदा । दैत्यैः प्रपीडिता यूयं रक्षिताश्च पुरा मया

അപ്പോൾ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു പുഞ്ചിരിയോടെ പറഞ്ഞു—നിങ്ങൾ ദൈത്യന്മാരാൽ പീഡിതരായിരുന്നു; മുൻകാലത്തും ഞാൻ നിങ്ങളെ രക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്।

Verse 19

अद्यैव भयमुत्पन्नं लिंगादस्माच्चिरंतनम् । न शक्यते मया त्रातुमस्माल्लिंगभयात्सुराः

ഇന്നുതന്നെ ഈ ലിംഗത്തിൽ നിന്ന് ഒരു പുരാതന ഭയം ഉദ്ഭവിച്ചു. ഈ ലിംഗഭയത്തിൽ നിന്ന് ദേവന്മാരെ രക്ഷിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല।

Verse 20

अच्युतेनैवमुक्तास्ते देवा श्चिंतान्विताभवन् । तदा नभोगता वाणी उवाचाश्वास्य वै सुरान्

അച്യുതൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ദേവന്മാർ ആശങ്കയിൽ മുങ്ങി. അപ്പോൾ ആകാശവാണി ദേവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 21

एतल्लिंगं संवृणुष्व पूजनाय जनार्दन । पिंडिभूत्वा महाबाहो रक्षस्व सचराचरम् । तथेति मत्वा बगवान्वीरभद्रोऽभ्यपूजयत्

ഹേ ജനാർദന! പൂജനാർത്ഥം ഈ ലിംഗത്തെ ആവൃതമാക്കുക. ഹേ മഹാബാഹോ! പിണ്ഡീ-രൂപം ധരിച്ചു ചരാചരമായ സർവ്വത്തെയും രക്ഷിക്ക. ഇങ്ങനെ നിശ്ചയിച്ച് ഭഗവാൻ വീരഭദ്രൻ യഥാവിധി പൂജ ചെയ്തു.

Verse 22

ब्रह्मादिभः सुरगणैः सहितैस्तदानीं संपूजितः शिवविधानरतो महात्मा । स्रवीरभद्रः शशिशेखरोऽसौ शिवप्रियो रुद्रसमस्त्रिलोक्याम्

അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാദി ദേവഗണങ്ങളോടുകൂടി, ശിവവിധാനത്തിൽ രതനായ ആ മഹാത്മാവ് സമ്പൂർണ്ണമായി പൂജിക്കപ്പെട്ടു. ചന്ദ്രശേഖരനും ശിവപ്രിയനുമായ ആ വീരഭദ്രൻ ത്രിലോകമൊട്ടാകെ രുദ്രസമനായിരുന്നു.

Verse 23

लिंगस्यार्चनयुक्तोऽसौ वीरभद्रोऽभवत्तदा । तद्रूपस्यैव लिंगस्य येन सर्वमिदं जगत्

ആ സമയത്ത് വീരഭദ്രൻ ലിംഗാർചനയിൽ പൂർണ്ണമായി ഏർപ്പെട്ടു—ഈ സമസ്ത ജഗത്ത് സൃഷ്ടി, സ്ഥിതി, ലയം പ്രാപിക്കുന്നതിന് കാരണമാകുന്ന ആ ലിംഗസ്വരൂപത്തെയേ പൂജിച്ചു.

Verse 24

उद्भाति स्थितिमाप्नोति तथा विलयमेति च । तल्लिंगं लिंगमित्याहुर्लयनात्तत्त्ववित्तमाः

ആ ലിംഗം പ്രകാശിക്കുന്നു, സ്ഥിതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു, പിന്നെ ലയത്തിലും പ്രവേശിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് തത്ത്വവിദഗ്ധർ അതിനെ ‘ലിംഗം’ എന്നു പറയുന്നു; ലയകാലത്ത് അത് സർവ്വത്തെയും തനിക്കുള്ളിൽ ലീനമാക്കുന്നതിനാൽ.

Verse 25

ब्रह्माण्डागोलकैर्व्याप्तं तथा रुद्राक्षभूषितम् । तथा लिंगं महज्जातं सर्वेषां दुरतिक्रमम्

ആ ലിംഗം ബ്രഹ്മാണ്ഡഗോളങ്ങളാൽ വ്യാപ്തവും, രുദ്രാക്ഷങ്ങളാൽ ഭൂഷിതവും ആയിരുന്നു. ആ ലിംഗം മഹത്തായി പ്രാദുർഭവിച്ചു—എല്ലാവർക്കും അതിക്രമിക്കാനാകാത്തത്.

Verse 26

तदा सर्वेऽथ विबुधा ऋषो वै महाप्रभाः । तुष्टुवुश्च महालिंगं वेदावादैः पृथक्पृथक्

അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവന്മാരും മഹാപ്രഭാവമുള്ള ഋഷിമാരും വേദവാക്യങ്ങളാൽ തത്തത്ത രീതിയിൽ മഹാലിംഗത്തെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 27

अणोरणीयांस्त्वं देव तथा त्वं महतो महान् । तस्मात्त्वया विधातव्यं सर्वैषां लिंगपूजनम्

ഓ ദേവാ! നീ അണുവിലും സൂക്ഷ്മനും മഹത്തിലും മഹാനുമാകുന്നു; അതിനാൽ എല്ലാവർക്കും ലിംഗപൂജയുടെ വിധി നീ തന്നേ സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 28

तदानीमेव सर्वेण लिंगं च बहुशः कृतम् । सत्ये ब्रह्मेश्वरं लिंगं वैकुण्ठे च सदाशिवः

അന്നേ സമയത്ത് എല്ലാവരും പലവിധമായി ലിംഗങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചു. സത്യത്തിൽ (സത്യലോകം/സത്യയുഗം) ലിംഗം ബ്രഹ്മേശ്വരമായിരുന്നു; വൈകുണ്ഠത്തിൽ (അത്) സദാശിവനായിരുന്നു।

Verse 29

अमरावत्यां सुप्रतिष्ठममरेश्वरसंज्ञकम् । वरुणेश्वरं च वारुण्यां याम्यां कालेश्वरं प्रभुम्

അമരാവതിയിൽ ‘അമരേശ്വര’ എന്ന പേരിലുള്ള സുപ്രതിഷ്ഠിത (ലിംഗം) ഉണ്ട്; വരുണദിക്കിൽ വരുണേശ്വരം, യമദിക്കിൽ (തെക്കിൽ) പ്രഭു കാലേശ്വരം।

Verse 30

नैरृतेश्वरं च नैरृत्यां वायव्यां पावनेश्वरम् । केदारं मृत्युलोके च तथैव अमरेस्वरम्

നൈഋത (തെക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ദിക്കിൽ നൈഋതേശ്വരം, വായവ്യ (വടക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ദിക്കിൽ പാവനേശ്വരം; കൂടാതെ മൃത്യുലോകത്തിൽ (ഭൂമിയിൽ) കേദാരവും അതുപോലെ അമരേശ്വരവും ഉണ്ട്।

Verse 31

ओंकारं नर्मदायां च महाकालं तथैव च । काश्यां विश्वेश्वरं देवं प्रयागे ललितेश्वरम्

നർമദാതീരത്ത് ഓങ്കാരേശ്വരൻ; അതുപോലെ മഹാകാലൻ. കാശിയിൽ ദേവൻ വിശ്വേശ്വരൻ; പ്രയാഗത്തിൽ ലലിതേശ്വരൻ.

Verse 32

त्रियम्बकं ब्रह्मगिरौ कलौ भद्रेश्वरं तथा । द्राक्षारामेश्वरं लिंगं गंगासागरसंगमे

ബ്രഹ്മഗിരിയിൽ ത്ര്യമ്പകൻ; കോലയിലെ ഭദ്രേശ്വരൻ. ഗംഗാ-സാഗര സംഗമത്തിൽ ദ്രാക്ഷാരാമേശ്വര ലിംഗം നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 33

सौराष्ट्रे च तथा लिंगं सोमेश्वरमिति स्मृतम् । तथा सर्वेश्वरं विन्ध्ये श्रीशैले शिखरेश्वरम् । कान्त्यामल्लालनाथं च सिंहनाथं च सिंगले

സൗരാഷ്ട്രത്തിൽ ലിംഗം ‘സോമേശ്വരൻ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. വിന്ധ്യത്തിൽ ‘സർവേശ്വരൻ’, ശ്രീശൈലത്തിൽ ‘ശിഖരേശ്വരൻ’. കാന്ത്യയിൽ ‘മല്ലാലനാഥൻ’, സിംഗലയിൽ ‘സിംഹനാഥൻ’.

Verse 34

विरूपाक्षं तथा लिंगं कोटिशङ्करमेव च । त्रिपुरान्तकं भीमेशममरेश्वरमेव च

വിരൂപാക്ഷ ലിംഗവും, കൂടാതെ കോടിശങ്കരനും; ത്രിപുരാന്തകൻ, ഭീമേശൻ, അമരേശ്വരനും (ഉണ്ട്).

Verse 35

भोगेश्वरं च पाताले हाटकेश्वरमेव च । एवमादीन्यनेकानि लिंगानि भुवनत्रये । स्थापितानि तदा देवैर्विश्वोपकृतिहेतवे

പാതാളത്തിൽ ഭോഗേശ്വരനും ഹാടകേശ്വരനും ഉണ്ട്. ഇങ്ങനെ അനേകം ലിംഗങ്ങൾ ത്രിലോകങ്ങളിലും ദേവന്മാർ ലോകഹിതത്തിനായി സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 36

लिंगेशैश्च तथा सर्वैः पूर्णमासीज्जगत्त्रयम् । तथा च वीरभद्रांशाः पूजार्थममरैः कृताः

ആ എല്ലാ ലിംഗേശ്വരന്മാരാൽ ത്രിലോകവും പവിത്രതകൊണ്ട് നിറഞ്ഞു. കൂടാതെ പൂജാർത്ഥം അമരന്മാർ വീരഭദ്രന്റെ അംശങ്ങളെയും പ്രസാദിപ്പിച്ചു.

Verse 37

तत्र विंशतिसंस्कारास्तेषामष्टाधिकाभवन् । कथिताः शंकरेणैव लिंगस्याचनसूचकाः

അവിടെ ഇരുപത് സംസ്കാരങ്ങൾ പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു; പിന്നെ എട്ട് കൂടി ചേർന്ന് ആകെ ഇരുപത്തെട്ടായി. ലിംഗാരാധനയുടെ യഥോചിത സൂചനകളായി അവയെ ശങ്കരൻ തന്നേ ഉപദേശിച്ചു.

Verse 38

संति रुद्रेण कथिताः शिवधर्मा सनातनाः । वीरभद्रो यथा रुद्रस्तथान्ये गुरवः स्मृताः

രുദ്രൻ ഉപദേശിച്ച സനാതന ശിവധർമ്മങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു. വീരഭദ്രൻ രുദ്രസ്വരൂപനെന്നപോലെ, മറ്റ് ഗുരുക്കന്മാരും അങ്ങനെ തന്നെ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 39

गुरोर्जाताश्च गुरवो विख्याता भुवनत्रये । लिंगस्य महिमान तु नन्दी जानाति तत्त्वतः

ആദിഗുരുവിൽ നിന്ന് ഗുരുപരമ്പര ഉദ്ഭവിച്ച് ത്രിലോകത്തിലും പ്രസിദ്ധമായി; എങ്കിലും ശിവലിംഗത്തിന്റെ തത്ത്വപരമായ മഹിമ നന്ദി മാത്രമേ യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയൂ.

Verse 40

तथा स्कन्दो हि भगवान्न्ये ते नामधारकाः । यथोक्ताः शिवधरमा हि नन्दिना परिकीर्त्तिताः

അതുപോലെ ഭഗവാൻ സ്കന്ദനാണ് യഥാർത്ഥം; മറ്റുള്ളവർ വെറും നാമധാരികൾ. യഥോചിതമായി പറഞ്ഞ ശിവധർമ്മങ്ങൾ നന്ദി തന്നെയാണ് പ്രസ്താവിച്ചത്.

Verse 41

शैलादेन महाभागा विचित्रा लिंगधारकाः । शवस्योपरि लिंगं च ध्रियते च पुरातनैः

ഹേ മഹാഭാഗ്യവാന്മാരേ! ശൈലാദൻ അത്ഭുതമായ ലിംഗധാരകരെ സ്ഥാപിച്ചു; പുരാതന്മാരുടെ ആചാരത്തിൽ ശവത്തിന്മീതും ലിംഗം ധരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 42

लिंगेन सह पञ्चत्वं लिंगेन सह जीवितम् । एते धर्माः सुप्रतिष्ठाः शैलादेन प्रतिष्ठिताः

ലിംഗത്തോടൊപ്പം പഞ്ചത്വം (മരണം), ലിംഗത്തോടൊപ്പം തന്നെ ജീവനും; ഈ സുസ്ഥിര ധർമ്മങ്ങൾ ശൈലാദൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.

Verse 43

धर्मः पाशुपतः श्रेष्ठः स्कन्देन प्रतिपालितः

പാശുപത ധർമ്മം തന്നെയാണ് ശ്രേഷ്ഠം; അതിനെ സ്കന്ദൻ പാലിച്ചു സംരക്ഷിച്ചു.

Verse 44

शुद्धा पञ्चाक्षरी विद्या प्रासादी तदनन्तरम् । षडक्षरी तथा विद्या प्रासादस्य च दीपिका

അതിനുശേഷം ശുദ്ധ പഞ്ചാക്ഷരി വിദ്യ വന്നു; അത് പ്രാസാദംപോലെ അനുഗ്രഹം പ്രസാദിക്കുന്നു. അതുപോലെ ഷഡക്ഷരി വിദ്യ—ആ പ്രാസാദരൂപ സാക്ഷാത്കാരത്തിന് ദീപികയായി പ്രകാശിക്കുന്നു.

Verse 45

स्कन्दात्तत्समनुप्राप्तमगस्त्येन महात्मना । पश्चादाचार्यभेदेन ह्यागमा बहवोऽभवन्

ആ ഉപദേശം മഹാത്മാവായ അഗസ്ത്യൻ സ്കന്ദനിൽ നിന്ന് ലഭിച്ചു; പിന്നീട് ആചാര്യഭേദം മൂലം അനേകം ആഗമങ്ങൾ ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 46

किं तु वै बहुनोक्तेन श्वि इत्यक्षरद्वयम् । उच्चारयंति स नित्यं ते रुद्रा नात्र संशयः

വളരെ വാക്കുകൾ എന്തിന്? നിത്യം ‘ശ്വി’ എന്ന രണ്ടു അക്ഷരങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കുന്നവർ രുദ്രസ്വരൂപരാണ്; ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 47

सतां मार्गं पुरस्कृत्य ये सर्वे ते पुरांतकाः । वीरा माहेश्वराज्ञेयाः पापक्षयकरा नृणाम्

സജ്ജനമാർഗ്ഗത്തെ മുന്നിൽ വെച്ച് നടക്കുന്നവർ എല്ലാവരും ‘പുരാന്തകർ’; അവർ മാഹേശ്വര വീരന്മാർ എന്നു അറിയപ്പെടണം, മനുഷ്യരുടെ പാപക്ഷയകരർ।

Verse 48

प्रसंगेनानुपंक्षेण श्रद्वया च यदृच्छया । शिवभक्तिं प्रकुर्वन्ति ये वै ते यांति सद्गतिम्

സംഗതിയാലോ, ചെറിയ അവസരത്താലോ, ശ്രദ്ധയാലോ, യാദൃച്ഛികമായാലോ—ശിവഭക്തി സ്വീകരിക്കുന്നവർ നിശ്ചയമായി സദ്ഗതി പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 49

श्रृणुध्वं कथयामीह इतिहासं पुरातनम् । कृतं शिवालयं यच्च पतंग्या मार्जनं पुरा

കേൾക്കുവിൻ; ഞാൻ ഇവിടെ ഒരു പുരാതന ഇതിഹാസം പറയുന്നു—പണ്ടൊരിക്കൽ ഒരു ചെറിയ പക്ഷി ശിവാലയം മാർജനം (ശുചീകരണം) ചെയ്തതു എങ്ങനെ എന്ന്।

Verse 50

आगता भक्षणार्थं हि नैवेद्यं केन चार्पितम् । मार्जनं रजस्तस्याः पक्षाभ्यामभवत्पुरा

അവൾ ആഹാരം തേടി വന്നു; അവിടെ ആരോ നൈവേദ്യം അർപ്പിച്ചിരുന്നു. പണ്ടുകാലത്ത് അവളുടെ ചിറകുകളാൽ അവിടത്തെ പൊടി മാർജിതമായി।

Verse 51

तेन कर्मविपाकेन उत्तमं स्वर्गमागता । भुक्त्वा स्वर्गसुखं चोग्रं पुनः संसारमागता

ആ കർമ്മവിപാകത്താൽ അവൾ ഉത്തമ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിച്ചു. തീവ്രമായ സ്വർഗ്ഗസുഖം അനുഭവിച്ച് വീണ്ടും സംസാരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി വന്നു.

Verse 52

काशिराजसुता जाता सुन्दरीनाम विश्रुता । पूर्वाभ्यासाच्च कल्याणी बभूव परमा सती

അവൾ കാശീരാജന്റെ പുത്രിയായി ജനിച്ചു ‘സുന്ദരി’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയായി. പൂർവാഭ്യാസത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ ആ കല്യാണി പരമസതിയായി വിരാജിച്ചു.

Verse 53

उषस्युषसि तन्वंगी शिवद्वाररता सदा । संमार्जनं च कुरुते भक्त्या परमया युता

പ്രതിദിനം പ്രഭാതത്തിൽ ആ സുന്ദരസൂക്ഷ്മാംഗിയായ കന്യക, ശിവദ്വാരത്തിൽ സദാ രതയായി, പരമഭക്തിയോടെ തൂത്തുവാരി ശുചീകരിച്ചു.

Verse 54

स्वयमेव तदा देवी सुन्दरी राजकन्यका । तथाभूतां च तां दृष्ट्वा ऋषिरुद्दालकोऽब्रवीत्

അപ്പോൾ രാജകുമാരിയായ ദേവി സുന്ദരി ആ കാര്യം എല്ലാം സ്വയം ചെയ്തു. അവളെ അങ്ങനെ കണ്ട ഋഷി ഉദ്ദാലകൻ പറഞ്ഞു.

Verse 55

सुकुमारी सती बाले स्वयमेव कथं शुभे । संमार्जनं च कुरुषे कन्यके त्वं शुचिस्मिते

“ഹേ സുകുമാരി, സതി ബാലികേ, ഹേ ശുഭേ! നീ സ്വയം എങ്ങനെ തൂത്തുവാരി ശുചീകരിക്കുന്നു, ഹേ ശുചിസ്മിതേ കന്യകേ?”

Verse 56

दासी दास्यश्च बहवः संति देवि तवाग्रतः । तवाज्ञया करिष्यंति सर्वं संमार्जनादिकम्

ഹേ ദേവി! നിന്റെ സന്നിധിയിൽ അനേകം ദാസികളും പരിചാരികകളും നില്ക്കുന്നു. നിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവർ തൂത്തുവാരൽ മുതലായ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ചെയ്യും.

Verse 57

ऋषेस्तद्वचनं श्रुत्वा प्रहस्येदमुवाच ह

ഋഷിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൾ പുഞ്ചിരിച്ചു; പിന്നെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 58

शिवसेवां प्रकुर्वाणाः शिवभक्तिपुरस्कृताः । ये नराश्चैव नार्य्यश्च शिवलोकं व्रजंति वै

ശിവഭക്തിയെ മുൻനിർത്തി ശിവസേവ ചെയ്യുന്ന പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും നിശ്ചയമായി ശിവലോകത്തിൽ എത്തും.

Verse 59

संमार्जनं च पाणिभ्यां पद्भ्यां यानं शिवालये । तस्मान्मया च क्रियते संमार्जनमतंद्रितम्

ഞാൻ കൈകളാൽ തൂത്തുവാരുന്നു; കാലുകളാൽ ശിവാലയത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഞാൻ തന്നേ അലസതയില്ലാതെ ഈ ശുചീകരണം ചെയ്യുന്നു.

Verse 60

अन्यत्किञ्चिन्न जानामि एकं संमार्जनं विना । ऋषिस्तद्वचनं श्रुत्वा मनसा च विमृश्य हि

‘ഈ ഒരൊറ്റ തൂത്തുവാരൽ ഒഴികെ എനിക്ക് മറ്റൊന്നും അറിയില്ല.’ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഋഷി മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു.

Verse 61

अनया किं कृतं पूर्वं केयं कस्य प्रसादतः । तदा ज्ञानं च ऋषिणा तत्सर्वं ज्ञानचक्षुषा । विस्मयेन समाविष्टस्तूष्णींभूतोऽभवत्तदा

“ഇവൾ മുമ്പ് എന്തു ചെയ്തു? ഇവൾ ആരാണ്, ആരുടെ പ്രസാദത്താൽ ഇതു?” അപ്പോൾ ഋഷി ജ്ഞാനചക്ഷുസ്സാൽ എല്ലാം ഗ്രഹിച്ചു; വിസ്മയത്തിൽ മുങ്ങി ആ നിമിഷം മൗനമായി।

Verse 62

सविस्मयोऽभूदथ तद्विदित्वा उद्दालको ज्ञानवतां वरिष्ठः । शिवप्रभावं मनसा विचिंत्य ज्ञानात्परं बोधमवाप शांतः

ഇതു അറിഞ്ഞപ്പോൾ ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഉദ്ദാലകൻ വിസ്മയത്തോടെ നിറഞ്ഞു। മനസ്സിൽ ശിവപ്രഭാവം ധ്യാനിച്ച് ജ്ഞാനത്തെ അതിക്രമിക്കുന്ന ബോധം പ്രാപിച്ച് ശാന്തനായി।