Adhyaya 12
ലോമശൻ അമൃതത്തിനായി വീണ്ടും നടന്ന സമുദ്രമഥനകഥ വിവരിക്കുന്നു. ധന്വന്തരി അമൃതകലശവുമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടപ്പോൾ അസുരർ ബലമായി അത് പിടിച്ചെടുത്തു. ആശയക്കുഴപ്പത്തിലായ ദേവന്മാർ നാരായണനെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു; അദ്ദേഹം അവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് മോഹിനീ രൂപം ധരിച്ചു അമൃതവിതരണത്തിന്റെ അധികാരം കൈക്കൊള്ളുന്നു. അസുരന്മാരിൽ ആഭ്യന്തര തർക്കം ഉയർന്നപ്പോൾ ബലി വിനയത്തോടെ മോഹിനിയോട് നീതിപൂർവ്വം പങ്കിടണമെന്ന് അപേക്ഷിക്കുന്നു. മോഹിനീ ലോകനീതിപോലെ മധുരവും മുന്നറിയിപ്പുള്ളതുമായ ഉപദേശം നൽകി, ഉപവാസം–രാത്രിജാഗരണം–പ്രാതഃസ്നാനം എന്നീ വിധികളാൽ ആചാരപരമായ താമസം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. തുടർന്ന് അസുരരെ നിരകളായി ഇരുത്തി, സേവനം അങ്ങനെ ക്രമപ്പെടുത്തി അമൃതം പ്രധാനമായും ദേവന്മാർക്കേ ലഭിക്കുമാറാക്കുന്നു. രാഹുവും കേതുവും ദേവവേഷത്തിൽ ഇടയിൽ കയറുന്നു; രാഹു കുടിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ സൂര്യനും ചന്ദ്രനും അവനെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. വിഷ്ണു അവന്റെ ശിരഛേദം ചെയ്യുന്നു; വേർപെട്ട ശരീരത്തിൽ നിന്നുള്ള കലഹം ലോകക്ഷോഭമായി പറയപ്പെടുന്നു. പിന്നെ മഹാദേവന്റെ നിലപാടും പീഡന, മഹാലയ തുടങ്ങിയ സ്ഥലനാമങ്ങളുടെ കാരണവും പുണ്യഭൂഗോളവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി വിശദീകരിക്കുന്നു; കേതു അമൃതം തിരികെ നൽകി അന്തർധാനം ചെയ്യുന്നു. അവസാനം ദൈവനിയതിയുടെ പ്രാബല്യവും വെറും മനുഷ്യശ്രമത്തിന്റെ പരിധിയും ഉപദേശമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു; അസുരർ ക്രോധത്തിൽ ജ്വലിക്കുന്നു.
Shlokas
Verse 1
लोमश उवाच । प्रणम्य परमात्मानं रमायुक्तं जनार्द्दनम् । अमृतार्थं ममंथुस्ते सुरासुरगणाः पुनः
ലോമശൻ പറഞ്ഞു—പരമാത്മാവും രമാസഹിതനുമായ ജനാർദനനെ നമസ്കരിച്ച്, ദേവാസുരഗണങ്ങൾ അമൃതാർത്ഥമായി വീണ്ടും (സമുദ്രം) മഥിക്കാൻ തുടങ്ങി.
Verse 2
उदधेर्मथ्यमानाच्च निर्गतः सुमहायशाः । धन्वंतरिरिति ख्यातो युवा मृत्युञ्जयः परः
സമുദ്രം മഥിക്കപ്പെടുമ്പോൾ മഹായശസ്സുള്ള ധന്വന്തരി പ്രത്യക്ഷനായി—യുവാവ്, പരമൻ, മൃത്യുഞ്ജയൻ।
Verse 3
पाणिभ्यां पूर्णकलशं सुधायाः परिगृह्य वै । यावत्सर्वे सुराः सर्वे निरीक्षंते मनोहरम्
അവൻ ഇരുകൈകളാലും സുധ നിറഞ്ഞ കലശം പിടിച്ച് നിന്നു; അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവന്മാരും ആ മനോഹര ദൃശ്യം നോക്കി നിന്നു।
Verse 4
तदा दैत्याः समं गत्वा हर्तुकामा बलादिव । सुधया पूर्णकलशं धन्वंतरिकरे स्थितम्
അപ്പോൾ ദൈത്യർ ഒരുമിച്ച് അടുത്തുവന്ന് ബലപ്രയോഗത്തോടെ കവർന്നെടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു; ധന്വന്തരിയുടെ കൈയിലെ സുധാപൂർണ്ണ കലശം പിടിക്കുവാൻ ശ്രമിച്ചു।
Verse 5
यावत्तरंगमालाभिरावृतोऽभूद्भिषक्तमः । शनैः शनैः समायातो दृष्टोऽसौ वृषपर्वणा
തിരമാലമാലകളാൽ മറഞ്ഞിരുന്ന ആ ശ്രേഷ്ഠ വൈദ്യൻ പതുക്കെ മുന്നോട്ട് വന്നു; വൃഷപർവൻ അവനെ കണ്ടു।
Verse 6
करस्थः कलशस्तस्य हृतस्तेन बलादिव । असुराश्च ततः सर्वे जगर्जुरतिभीषणम्
അവന്റെ കൈയിലെ കലശം അവൻ ബലപ്രയോഗത്തോടെ കവർന്നെടുത്തു; തുടർന്ന് എല്ലാ അസുരന്മാരും അതിഭീകരമായി ഗർജിച്ചു।
Verse 7
कलशं सुधया पूर्णं गृहीत्वा ते समुत्सुकाः । दैत्याः पातालमाजग्मुस्तदा देवा भ्रमान्विताः
സുധ നിറഞ്ഞ കലശം പിടിച്ചെടുത്ത് ദൈത്യർ ഉത്സാഹത്തോടെ പാതാളത്തിലേക്ക് ഇറങ്ങി; അപ്പോൾ ദേവന്മാർ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലായി।
Verse 8
अनुजग्मुः सुसंनद्धा योद्धुकामाश्च तैः सह । तदा देवान्समालोक्य बलिरेवमभाषत
അവർ പൂർണ്ണായുധസജ്ജരായി, അവരോടൊപ്പം യുദ്ധിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, അവരെ പിന്തുടർന്നു; അപ്പോൾ ദേവന്മാരെ കണ്ട ബലി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।
Verse 9
बलिरुवाच । वयं तु केवलं देवाः सुधया परितोषिताः । शीघ्रमेव प्रगंतव्यं भवद्भिश्च सुरोत्तमैः
ബലി പറഞ്ഞു—സുധയാൽ തൃപ്തരായ ഞങ്ങളാണ് യഥാർത്ഥ ദേവന്മാർ; നിങ്ങളും, ഹേ സുറോത്തമന്മാരേ, ഉടൻ തന്നെ പുറപ്പെടുക।
Verse 10
त्रिविष्टपं मुदा युक्तैः किमस्माभिः प्रयोजनम् । पुरास्माभिः कृतं मैत्रं भवद्भिः स्वार्थतत्परैः । अधुना विदितं तत्तु नात्र कार्या विचारणा
ആനന്ദസഹിതമായ ത്രിവിഷ്ടപം (സ്വർഗ്ഗം) പോലും ഞങ്ങൾക്ക് എന്ത് പ്രയോജനം? മുമ്പ് സ്വാർത്ഥപരരായ നിങ്ങളോടു ഞങ്ങൾ മൈത്രി ചെയ്തു; ഇപ്പോൾ അത് വ്യക്തം, ഇവിടെ ഇനി ആലോചന വേണ്ട।
Verse 11
एवं निर्भार्त्सितास्तेन बलिना सुरसत्तमाः । यथागतेन मार्गेण जग्मुर्नारायणं प्रभुम्
ഇങ്ങനെ ബലിയാൽ ശാസിക്കപ്പെട്ട ദേവശ്രേഷ്ഠർ, വന്ന വഴിയേ തന്നെ മടങ്ങി, പ്രഭു നാരായണന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു।
Verse 12
तं दृष्ट्वा विष्णुना सर्वे सुरा भग्नमनोरथा । आश्वासिता वचोभिश्च नानानुनयको विदैः
വിഷ്ണുവിനെ കണ്ടപ്പോൾ, പ്രത്യാശകൾ തകർന്നിരുന്ന എല്ലാ ദേവന്മാരും, അവന്റെ നാനാവിധ ആശ്വാസവും മനസ്സുനിറഞ്ഞ ഉപദേശവചനങ്ങളും കൊണ്ട് സാന്ത്വനം പ്രാപിച്ചു।
Verse 13
मा त्रासं कुरुतात्रार्थ आनयिष्यामि तां सुधाम् । एवमाभाष्य भगवान्मुकुन्दोऽनाथसंश्रयः
അവൻ പറഞ്ഞു—“ഈ കാര്യത്തിൽ ഭയപ്പെടേണ്ട; ആ സുദ്ധാ (അമൃതം) ഞാൻ കൊണ്ടുവരാം।” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അനാഥരുടെ ആശ്രയമായ ഭഗവാൻ മുകുന്ദൻ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി।
Verse 14
स्थापयित्वा सुरान्सर्वांस्तत्रैव मधुसूदनः । मोहनीरूपमास्थाय दैत्यनामग्रतोऽभवत्
മധുസൂദനൻ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും അവിടെയേ നിർത്തി, മോഹിനീ രൂപം സ്വീകരിച്ച് ദൈത്യരുടെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।
Verse 15
तावद्दैत्याः सुसंरब्धाः परस्परमथाब्रुवन् । विवादः सर्वदैत्यानाममृतार्थे तदाऽभवत्
അതേസമയം ദൈത്യർ അത്യന്തം കോപാകുലരായി തമ്മിൽ തമ്മിൽ സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി; അപ്പോൾ അമൃതത്തെച്ചൊല്ലി എല്ലാ ദൈത്യർക്കിടയിലും തർക്കം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു।
Verse 16
एवं प्रवर्तमाने तु मोहिनीरूपमाश्रिताम् । दृष्ट्वा योषां तदा दैवात्सर्वभूतमनोरमाम्
ഇങ്ങനെ കാര്യങ്ങൾ പുരോഗമിക്കുമ്പോൾ, ദൈവവിധിയാൽ അവർ മോഹിനീ രൂപം സ്വീകരിച്ച, സർവ്വഭൂതങ്ങൾക്കും മനോഹരിയായ ആ സ്ത്രീയെ കണ്ടു।
Verse 17
विस्मयेन समाविष्टा बभूवुस्तृषितेक्षणाः । तां संमान्य तदा दैत्यराजो बलिरुवाच ह
വിസ്മയത്തിൽ ആകുലരായി അവർ തൃഷ്ണാഭരിതമായ കണ്ണുകളോടെ അവളെയേ നോക്കി നിന്നു. അപ്പോൾ അവളെ യഥോചിതമായി ആദരിച്ചു ദൈത്യരാജൻ ബലി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
Verse 18
बलिरुवाच । सुधा त्वया विभक्तव्या सर्वेषां गतिहेतवे । शीघ्रत्वेन महाभागे कुरुष्व वचनं मम
ബലി പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാഭാഗേ! എല്ലാവർക്കും ഗതിഹേതുവായ ഈ സుధ നീ തന്നേ വിഭജിക്കണം. അതിനാൽ വേഗത്തിൽ എന്റെ വചനം നിറവേറ്റുക.
Verse 19
एवमुक्ता ह्युवाचेदं स्मयमाना बलिं प्रति । स्त्रीणां नैव च विश्वासः कर्तव्यो हि विपश्चिता
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൾ പുഞ്ചിരിയോടെ ബലിയോട് പറഞ്ഞു—‘വിവേകികൾ സ്ത്രീകളിൽ വിശ്വാസം വെക്കരുത്.’
Verse 20
अनृतं साहसं माया मूर्खत्वमति लोभता । अशौचं निर्घृणत्वं च स्त्रीणां दोषाः स्वभावजाः
അസത്യം, സാഹസം, മായ, മൂഢത, അതിലോഭം, അശൗചം, കരുണാരാഹിത്യം—ഇവ സ്ത്രീകളുടെ സ്വഭാവജന്യ ദോഷങ്ങളെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.
Verse 21
निःस्नेहत्वं च विज्ञेयं धूर्तत्वं चैव तत्त्वतः । स्वस्त्रीणां चैव विज्ञेया दोषा नास्त्यत्र संशयः
സ്നേഹരാഹിത്യവും കപടതയും യഥാർത്ഥത്തിൽ തിരിച്ചറിയേണ്ടവയാണ്; സ്വന്തം സ്ത്രീകളിലും ഈ ദോഷങ്ങൾ അറിയണം—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
Verse 22
यथैव श्वापदानां च वृका हिंसापरायणाः । काका यतांडजानां च श्वापदानां च जंबुकाः । धूर्ता तथा मनुष्याणां स्त्रीज्ञेया सततं बुधैः
എങ്ങനെ ശ്വാപദങ്ങളിൽ വൃകൻ സദാ ഹിംസാപരനായിരിക്കുന്നുവോ, അണ്ഡജങ്ങളിൽ കാക്കയും ശ്വാപദങ്ങളിൽ നരിയും ധൂർത്തതയിൽ പ്രസിദ്ധമാണോ—അങ്ങനെ മനുഷ്യരിൽ സ്ത്രീയെ ബുദ്ധിമാന്മാർ എപ്പോഴും വഞ്ചനാപരയെന്നു ഗ്രഹിക്കണം.
Verse 23
मया सह भवद्भिश्च कथं सख्यं प्रवर्तते । सर्वथात्र न विज्ञेयाः के यूयं चैव क ह्यहम्
നിങ്ങളൊക്കെയും എന്നോടൊപ്പം യഥാർത്ഥ സൗഹൃദം എങ്ങനെ നടക്കും? കാരണം ഇവിടെ യാതൊരു വിധത്തിലും അറിയപ്പെടുന്നില്ല—നിങ്ങൾ ആരെന്നും ഞാൻ ആരെന്നും.
Verse 24
तस्माद्भवद्भिः संचिंत्यकार्याकार्यविचक्षणैः । कर्तव्यं परया बुद्ध्या प्रयातासुरसत्तमाः
അതുകൊണ്ട്, ഹേ അസുരശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! നിങ്ങൾ പ്രവർത്ത്യ-അപ്രവർത്ത്യ വിവേചനത്തിൽ നിപുണരാണ്; നന്നായി ആലോചിച്ച് പരമബുദ്ധിയോടെ ചെയ്യേണ്ടത് ചെയ്യുക, അതനുസരിച്ച് മുന്നോട്ട് പോകുക.
Verse 28
बलिरुवाच । अद्यामृतं च सर्वेषां विभजस्व यथातथम् । त्वया दत्तं च गृह्णीमः सत्यंसत्यं वदामि ते
ബലി പറഞ്ഞു—ഇന്ന് അമൃതം എല്ലാവർക്കും യഥായോഗ്യം വിഭജിച്ചുകൊടുക്കുക. നീ നൽകുന്നതെല്ലാം ഞങ്ങൾ സ്വീകരിക്കും; ഞാൻ നിന്നോട് സത്യം സത്യം പറയുന്നു.
Verse 29
एवमुक्ता तदा देवी मोहिनी सर्वमंगला । उवाचाथासुरान्सर्वान्रोचयंल्लौकिकीं स्थितिम्
ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ സർവ്വമംഗളമയിയായ ദേവി മോഹിനി, ലൗകികാചാരത്തിന് അനുയോജ്യമായ നിലപാട് അവർക്കു രുചിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, അപ്പോൾ എല്ലാ അസുരന്മാരോടും പറഞ്ഞു.
Verse 30
भगवानुवाच । यूयं सर्वे कृतार्थाश्च जाता दैवेन केनचित् । अद्योपावाससंयुक्ता अमृतस्याधिवासनम्
ഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഏതോ ദൈവവിധിയാൽ കൃതാർത്ഥരായിരിക്കുന്നു. ഇന്ന് ഉപവാസസഹിതരായി അമൃതസമമായ പ്രസാദത്തിന്റെ അധിവാസനം സ്വീകരിക്കാൻ യോഗ്യരായി.
Verse 31
क्रियतामसुराः श्रेष्ठाः शुभेच्छा किंचिदस्ति वः । श्वेभूते पारणं कुर्याद्व्रतार्चनरतिश्च वः
ഹേ അസുരശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! നിങ്ങളിൽ ഏതെങ്കിലും ശുഭേച്ഛയുണ്ടെങ്കിൽ അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്യുക. നാളെ വന്നാൽ വിധിപൂർവ്വം പാരണ നടത്തുക; വ്രതസഹിതമായ ആരാധനയിൽ നിങ്ങളുടെ രതി നിലനില്ക്കട്ടെ.
Verse 32
न्यायोपार्जितवित्तेन दशमांशेन धीमता । कर्तव्यो विनियोगश्च ईशप्रीत्यर्थहेतवे
ന്യായമായി സമ്പാദിച്ച ധനത്തിൽ നിന്ന് ബുദ്ധിമാൻ ദശാംശം വേർതിരിച്ച് വിധിപൂർവ്വം വിനിയോഗിക്കണം; അത് ഈശ്വരപ്രീതിക്കുള്ള കാരണവും ലക്ഷ്യവും ആകുന്നു.
Verse 33
तथेति मत्वा ते सर्वे यथोक्तं देवमायया । चक्रुस्तथैव दैतेया मोहिता नातिकोविदाः
“അങ്ങനെ തന്നേ” എന്നു കരുതി ആ ദൈത്യർ എല്ലാവരും ദേവമായയാൽ മോഹിതരായി; അധിക വിവേകം ഇല്ലാത്തതിനാൽ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നേ ചെയ്തു.
Verse 34
मयासुरेण च तदा भवनानि कृतानि वै । मनोज्ञानि महार्हाणि सुप्रभाणि महांति च
അപ്പോൾ മയാസുരൻ സത്യമായും ഭവനങ്ങൾ പണിതു—മനസ്സിനെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നവ, അത്യന്തം വിലയേറിയവ, ദീപ്തിമാനമായവ, മഹത്തായവ.
Verse 35
तेषुपविष्टास्ते सर्वे सुस्नाताः समलंकृताः । स्थापयित्वा सुसंरब्धाः पूर्णं कलशमग्रतः
അവർ എല്ലാവരും അവിടെ ഉപവിഷ്ടരായി—സുസ്നാതരായി അലങ്കൃതരായി—ആവേശത്തോടെ തങ്ങളുടെ മുമ്പിൽ ജലപൂർണ്ണ കലശം സ്ഥാപിച്ചു।
Verse 36
रात्रौ जागरणं सर्वैः कृतं परमया मुदा । अथोषसि प्रवृत्ते च प्रातःस्नानयुता भवन्
രാത്രിയിൽ എല്ലാവരും പരമാനന്ദത്തോടെ ജാഗരണം നടത്തി; ഉഷസ്സു വന്നപ്പോൾ പ്രാതഃസ്നാനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു।
Verse 37
असुरा बलिमुख्याश्च पंक्तिभूता यताक्रमम् । सर्वमावश्यकं कृत्वा तदा पानरता भवन्
ബലിയെ മുൻനിർത്തി അസുരർ ക്രമമായി നിരകളായി ഇരുന്നു; ആവശ്യമായ എല്ലാ വിധികർമങ്ങളും ചെയ്തു കഴിഞ്ഞ് പിന്നെ പാനത്തിൽ ലീനരായി।
Verse 38
बलिश्च वृषपर्वा च नमुचिः शंख एव च । सुदंष्ट्रश्चैव संह्लादी कालनेमिर्विभीषणः
ബലിയും വൃഷപർവയും, നമുചിയും ശംഖനും; കൂടാതെ സുദംഷ്ട്ര, സംഹ്ലാദ, കാലനേമി, വിഭീഷണൻ—എല്ലാവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു।
Verse 39
वातापिरिल्वलः कुम्भो निकुम्भः प्रच्छदस्तथा । तथा सुन्दोपसुन्दौ च निशुम्भः शुम्भ एव च
വാതാപിയും ഇൽവലനും, കുംഭനും നികുംഭനും, കൂടാതെ പ്രച്ഛദനും; അതുപോലെ സുന്ദ-ഉപസുന്ദർ, നിശുംഭൻ, ശുംഭൻ എന്നിവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു।
Verse 40
महिषो महिषाक्षश्च बिडालाक्षः प्रतापवान् । चिक्षुराख्यो महाबाहुर्जृभणोऽथ वृषासुरः
മഹിഷൻ, മഹിഷാക്ഷൻ, പ്രതാപവാനായ ബിഡാലാക്ഷൻ; ‘ചിക്ഷുര’ എന്ന മഹാബാഹു; കൂടാതെ ജൃഭണനും പിന്നെ വൃഷാസുരനും—ഇവരെല്ലാം അവിടെ സന്നിഹിതരായിരുന്നു.
Verse 41
विबाहुर्बाहुको घोरस्तथा वै घोरदर्शनः । एते चान्ये च बहवो दैत्यदानवराक्षसाः । यथाक्रमं चोपविष्टा राहुः केतुस्तथैव च
വിബാഹു, ബാഹുകൻ, ഘോരൻ, ഘോരദർശനൻ; ഇവരും മറ്റു അനേകം ദൈത്യ-ദാനവ-രാക്ഷസരും ക്രമമായി ഇരുന്നു; രാഹുവും കേതുവും കൂടെയുണ്ടായിരുന്നു.
Verse 42
तेषां तु कोटिसंख्यानां दैत्यानां पंक्तिरास्थिता
കോടിസംഖ്യയായ ആ ദൈത്യരുടെ നിരകൾ രൂപപ്പെട്ടു, അവർ തത്തത്ത സ്ഥാനങ്ങളിൽ ഉറച്ചുനിന്നു.
Verse 43
ततस्तया तदा देव्या अमृतार्थं हि वै द्विजाः । यज्जातं तच्छृणौध्वं हि तया देव्या कृतं महत्
അപ്പോൾ, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, അമൃതാർത്ഥമായി ആ ദേവി മഹത്തായ ഒരു കർമ്മം ചെയ്തു; അവളുടെ പ്രവർത്തനഫലമായി എന്തു സംഭവിച്ചുവോ കേൾക്കുവിൻ—അത് അവളുടെ മഹാകൃത്യം.
Verse 44
सर्वे विज्ञापिताः सद्यो गृहीतकलशा तदा । शोभया परया युक्ता साक्षात्सा विष्णुमोहिनी
എല്ലാവർക്കും ഉടൻ അറിയിക്കപ്പെട്ടു; തുടർന്ന് അവൾ കലശം എടുത്തു. പരമശോഭയാൽ അലങ്കൃതയായി, അവൾ സാക്ഷാൽ വിഷ്ണുവിന്റെ മോഹിനീ രൂപമായിരുന്നു.
Verse 45
करस्थेन तदा देवी कलशेन विराजिता । शुशुभे परया कांत्या जगन्मंगलमंगला
അപ്പോൾ ദേവി കൈയിൽ കലശം ധരിച്ചു വിരാജിച്ചു; പരമ കാന്തിയാൽ അവൾ ദീപ്തിയായി—ലോകത്തിനുള്ള സർവ മംഗളങ്ങളിലുമുള്ള മംഗളമയി അവളേ.
Verse 46
परिवेषधराः सर्वे सुरास्ते ह्यसुरांतिकम् । आगतास्तत्क्षणादेव यत्र ते ह्यसुरोत्तमाः
എല്ലാ ദേവന്മാരും ഭക്ഷണപാനീയങ്ങൾ വിളമ്പുന്ന സേവകരുടെ വേഷം ധരിച്ചു, അതേ ക്ഷണത്തിൽ അസുരന്മാരുടെ സമീപത്തെ സ്ഥലത്ത് എത്തി—അവിടെ ശ്രേഷ്ഠ അസുരന്മാർ കൂടിയിരുന്നു.
Verse 47
तान्दृष्ट्वा मोहिनी सद्य उवाच प्रमदोत्तमा
അവരെ കണ്ട ഉടനെ, മോഹിനി—മോഹനസ്ത്രീകളിൽ ശ്രേഷ്ഠ—തൽക്ഷണം പറഞ്ഞു.
Verse 48
मोहिन्युवाच । एते ह्यतिथयो ज्ञेया धर्म्मसर्वस्वसाधनाः । एभ्यो देयं यताशक्त्या यदि सत्यं वचो मम । प्रमाणं भवतां चाद्य कुरुध्वं मा विलंबथ
മോഹിനി പറഞ്ഞു—“ഇവർ അതിഥികളെന്ന് അറിയുക; ഇവരെ സേവിക്കുന്നത് ധർമ്മത്തിന്റെ സാരംയും സിദ്ധിയും ആകുന്നു. എന്റെ വാക്ക് സത്യമെങ്കിൽ, നിങ്ങളുടെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ഇവർക്കു ദാനം ചെയ്യുക. ഇന്നുതന്നെ ഇതിനെ നിങ്ങളുടെ സ്ഥിരനിയമമാക്കുക; വൈകിക്കരുത്.”
Verse 49
परेषामुपकारं च ये कुर्वंति स्वशक्तितः । धन्यास्ते चैव विज्ञेयाः पवित्राः लोकपालकाः
സ്വശേഷിയനുസരിച്ച് മറ്റുള്ളവർക്കു ഉപകാരം ചെയ്യുന്നവർ ധന്യരെന്ന് അറിയപ്പെടണം—അവർ പവിത്രകരും ലോകപാലകരുമാണ്.
Verse 50
केवलात्मोदरार्थाय उद्योगं ये प्रकुर्वते । ते क्लेशभागिनो ज्ञेया नात्र कार्या विचारणा
സ്വന്തം ഉദരം നിറയ്ക്കുവാൻ മാത്രം പരിശ്രമിക്കുന്നവർ ദുഃഖത്തിന്റെ പങ്കാളികളെന്നു അറിയുക; ഇതിൽ കൂടുതൽ വിചാരം വേണ്ട।
Verse 51
तस्माद्विभजनं कार्यं मयैतस्य शुभव्रताः । देवेभ्यश्च प्रयच्छध्वं यद्धि चात्मप्रियाप्रियम्
അതുകൊണ്ട്, ഹേ ശുഭവ്രതന്മാരേ, ഈ വിഭജനം ഞാൻ തന്നെ നടത്തണം. കൂടാതെ ദേവന്മാർക്കും ഒരു പങ്ക് അർപ്പിക്കുവിൻ—അത് തനിക്കു പ്രിയമായാലും അപ്രിയമായാലും।
Verse 52
इत्युक्ते वचने देव्या तथा चक्रुरतं द्रिताः । आह्वयामासुरसुराः सर्वान्देवान्सवासवान्
ദേവി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവർ അശ്രദ്ധയില്ലാതെ അതുപോലെ ചെയ്തു. തുടർന്ന് അസുരർ വാസവനായ ഇന്ദ്രനോടുകൂടി എല്ലാ ദേവന്മാരെയും വിളിച്ചു കൂട്ടി।
Verse 53
उपविष्टाश्च ते सर्वे अमृतार्थं च भो द्विजाः । तेषूपविश्यमानेषु ह्युवाच परमं वचः । मोहिनी सर्वधर्म्मज्ञा असुराणां स्मयन्निव
ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, അവർ എല്ലാവരും അമൃതം ആഗ്രഹിച്ച് ഇരുന്നു. അവർ ഇരിക്കുമ്പോഴേക്കും, സർവ്വധർമ്മജ്ഞയായ മോഹിനി അസുരന്മാരെ നോക്കി പുഞ്ചിരിയോടെ എന്നപോലെ പരമവചനം പറഞ്ഞു।
Verse 54
मोहिन्युवाच । आदौ ह्यभ्यागताः पूज्या इति वै वैदिकी श्रुतिः
മോഹിനി പറഞ്ഞു—‘വൈദിക ശ്രുതി പറയുന്നു: ആദ്യം വന്ന അതിഥികളെയാണ് ആദ്യം പൂജിക്കേണ്ടത്.’
Verse 55
तस्माद्यूयं वेदपराः सर्वे देवपरायणाः । ब्रुवंतु त्वरितेनैव आदौ केषां ददाम्यहम् । अमृतं हि महाभागा बलिमुख्या वदंतु भोः
അതുകൊണ്ട് നിങ്ങൾ എല്ലാവരും വേദപരരും ദേവപരായണരുമാണ്; വേഗത്തിൽ പറയുക—ഞാൻ ആദ്യം ആര്ക്ക് അമൃതം നൽകണം? ഹേ മഹാഭാഗ്യവാന്മാരേ, ബലി-പ്രമുഖ നേതാക്കൾ പ്രഖ്യാപിക്കട്ടെ।
Verse 56
बलिनोक्ता तदा देवी यत्ते मनसि रोचते । स्वामिनी त्वं न संदेहो ह्यस्माकं सुंदरानने
അപ്പോൾ ബലി ദേവിയോട് പറഞ്ഞു—നിന്റെ മനസ്സിന് ഇഷ്ടമായതുതന്നെ ചെയ്യുക. ഹേ സുന്ദരാനനേ, സംശയമില്ല; നീയാണ് ഞങ്ങളുടെ സ്വാമിനി।
Verse 57
एवं संमानिता तेन बलिना भावितात्मना । परिवेषणकार्यार्थं कलशं गृह्य सत्वरा
ഇങ്ങനെ ദൃഢചിത്തനായ ബലി ആദരിച്ചതിനാൽ, വിതരണം ചെയ്യാനുള്ള കാര്യത്തിന് കലശം കൈയിൽ എടുത്ത് അവൾ ഉടൻ നീങ്ങി।
Verse 58
तस्मान्नरेन्द्रकरभोरुलसद्दृकूला श्रोणीतटालसगतिर्मविह्वलांगी । सा कूजती कनकनूपुरसिंजितेन कुंभस्तनी कलशपाणिरथाविवेश
അപ്പോൾ ആ മോഹിനി—കണ്ണുകളുടെ കോണുകൾ ദീപ്തമായി, ഇടുപ്പിന്റെ ലയതാളമുള്ള ചലനത്തോടെ നടപ്പ് മനോഹരമായി, അവിഹ്വല അവയവങ്ങളോടെ—സ്വർണ്ണ നൂപുരങ്ങളുടെ ഝംകാരത്തോടെ, പൂർണ്ണസ്തനയായി, കൈയിൽ കലശം പിടിച്ച് അകത്ത് പ്രവേശിച്ചു।
Verse 59
तदा तु देवी परिवेषयंती सा मोहिनी देवगणाय साक्षात् । ववर्ष देवेषु सुधारसं पुनः पुनः सुधाहाररसामृतं यथा
അപ്പോൾ ദേവീ മോഹിനി ദേവഗണങ്ങൾക്ക് നേരിട്ട് വിതരണം ചെയ്യുമ്പോൾ, ദേവന്മാരുടെ മേൽ വീണ്ടും വീണ്ടും സుధാരസം പകർന്നു—അമൃതമയ ആഹാരത്തിന്റെ ദിവ്യരസമെന്നപോലെ।
Verse 60
पुनश्च ते देवगणाः सुधारसं दत्तं तया परया विश्वमूर्त्या । बलिमुख्याः सह लोकपाला गंधर्वयक्षाप्सरसां गणाश्च
വീണ്ടും ആ പരാ വിശ്വരൂപിണി ദേവഗണങ്ങൾക്ക് സുദ്ധാരസം നൽകി. അപ്പോൾ ബലി മുതലായ പ്രധാനർ, ലോകപാലന്മാരോടൊപ്പം, ഗന്ധർവ-യക്ഷ-അപ്സരാഗണങ്ങളും അതു ദർശിച്ചു.
Verse 61
सर्वे दैत्या आसनस्था पुनश्च ते देवगणाः सुधारसं दत्तं पीडिताश्च । तूष्णींभूता बलिमुख्या द्विजेंद्रा मनस्विनो ध्यानपरा बभूवुः
എല്ലാ ദൈത്യരും ഇരിപ്പിടങ്ങളിൽ തന്നെയിരുന്നു; വീണ്ടും ദേവഗണങ്ങൾക്ക് സുദ്ധാരസം ലഭിച്ചതോടെ ദൈത്യർ പീഡിതരായി. ഹേ ദ്വിജേന്ദ്രാ! ബലി മുതലായ പ്രധാനർ മൗനമായി, ആ ദൃഢചിത്തർ ധ്യാനത്തിൽ ലീനരായി.
Verse 62
ततस्तथाविधान्दृष्ट्वा दैत्यांस्तान्मोहमाश्रितान् । तदा राहुश्च केतुश्च द्वावेतौ दैत्यपुंगवौ
അപ്പോൾ അങ്ങനെ മോഹത്തിലാഴ്ന്ന ദൈത്യരെ കണ്ടിട്ട്, ഉടനെ രാഹുവും കേതുവും—ആ രണ്ടു ദൈത്യപുംഗവന്മാർ—ഉപസ്ഥിതരായി.
Verse 63
देवानां रूपमास्थाय अमृतार्थं त्वरान्वितौ । उपविष्टौ तदा पङ्क्त्यां देवानाममृतार्थिनौ
ദേവന്മാരുടെ രൂപം ധരിച്ചു, അമൃതത്തിനായി അതിവേഗം, അമൃതാർത്ഥികളായ ആ ഇരുവരും അപ്പോൾ ദേവന്മാരുടെ നിരയിൽ ഇരുന്നു.
Verse 64
यदामृतं पातुकामो राहुः परमदुर्जयः । चन्द्रार्काभ्यां प्रकथितो विष्णोरमिततेजसः
പരമദുര്ജയനായ രാഹു അമൃതം കുടിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചപ്പോൾ, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും അവനെ അമിതതേജസ്സുള്ള വിഷ്ണുവിനോട് അറിയിച്ചു.
Verse 65
तदा तस्य शिरश्छिन्नं राहोर्दुर्विग्रहस्य च । शिवरो गगनमापेदे कबंधं च महीतले । भ्रममाणं तदा ह्यद्रींश्चूर्णयामास वै तदा
അപ്പോൾ വികൃതദേഹിയായ രാഹുവിന്റെ ശിരസ് ഛേദിക്കപ്പെട്ടു. ശിരസ് ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു; കബന്ധം ഭൂമിയിൽ വീണു. ആ കബന്ധം ചുറ്റിത്തിരിഞ്ഞ് പർവതങ്ങളെ ചൂർണ്ണമാക്കി.
Verse 66
साद्रिश्च सर्वभूलोकश्चूर्णितश्च तदाऽभवत् । तया तेन च देहेन चूर्णितं सचराचरम्
അപ്പോൾ പർവതങ്ങളോടുകൂടിയ സമസ്ത ഭൂലോകവും ചൂർണ്ണമായി. ആ ദേഹത്താൽ ചലിക്കുന്നതും അചലമായതും എല്ലാം പിഴിഞ്ഞു ചൂർണ്ണമായി.
Verse 67
दृष्ट्वा तदा महादेवस्तस्योपरि तु संस्थितः । निवासः सर्वदेवानां तस्याः पादतलेऽभवत्
ഇത് കണ്ട മഹാദേവൻ അതിന്റെ മീതെ നിലകൊണ്ടു. അവന്റെ പാദതലത്തിനടിയിൽ സർവ്വദേവന്മാർക്കും ഒരു നിവാസസ്ഥാനം ഉണ്ടായി.
Verse 68
पीडनं तत्समीपेथ निवास इति नाम वै
ആ പീഡനസ്ഥലത്തിനടുത്തുള്ള സ്ഥലം സത്യമായും ‘നിവാസ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്.
Verse 69
महतामालयं यस्माद्यस्यास्तच्चरणांबुजम् । महालयेति विख्याता जगत्त्रयविमोहिनी
യാരുടെ പാദപദ്മം മഹാത്മാക്കളുടെ ആലയമാണോ, അവൾ ‘മഹാലയാ’ എന്ന നാമത്തിൽ വിഖ്യാതയാണ്—ത്രിലോകമോഹിനി.
Verse 70
केतुश्च धूमरूपोऽसावाकाशे विलयं गतः । सुधां समर्प्य चंद्राय तिरोधानगतोऽभवत्
കേതു ധൂമരൂപം ധരിച്ചു ആകാശത്തിൽ ലയിച്ചു. അമൃതം ചന്ദ്രനു സമർപ്പിച്ച് ദൃഷ്ടിയിൽ നിന്ന് അദൃശനായിത്തീർന്നു.
Verse 71
वासुदेवो जगद्योनिर्जगतां कारणं परम् । विष्णोः प्रसादात्तज्जातं सुराणां कार्यसिद्धिदम्
വാസുദേവൻ ജഗദ്യോനി, സകല സൃഷ്ടിയുടെയും പരമ കാരണമാകുന്നു. വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഇത് സംഭവിച്ചു; ദേവന്മാർക്ക് കാര്യസിദ്ധി ലഭിച്ചു.
Verse 72
असुराणां विनाशाय जातं दैवविपर्ययात् । विना दैवेन जानीध्वमुद्यमो हि निरर्थकः
ദൈവവിപര്യയത്താൽ ഇത് അസുരന്മാരുടെ വിനാശത്തിനായി സംഭവിച്ചു. ദൈവം കൂടാതെ മനുഷ്യപ്രയത്നം നിശ്ചയം വ്യർത്ഥമെന്നു അറിയുക.
Verse 73
यौगपद्येन तैः सर्वैः क्षीराब्धेर्मंथनं कृतम् । सिद्धिर्जाता हि देवानामसिद्धिरसुरान्प्रति
അപ്പോൾ അവർ എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് ക്ഷീരസമുദ്രം മഥിച്ചു. ദേവന്മാർക്ക് സിദ്ധി ലഭിച്ചു; അസുരന്മാർക്ക് അസിദ്ധിയേ ലഭിച്ചു.
Verse 74
ततश्च ते देववरान्प्रकोपिता दैत्याश्च मायाप्रवि मोहिताः पुनः । अनेकशस्त्रास्त्रयुतास्तदाऽभवन्विष्णौ गते गर्जमानास्तदानीम्
അനന്തരം ആ ദൈത്യർ ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാരോടു ക്രോധിച്ചു; മായയാൽ വീണ്ടും മോഹിതരായി. പലവിധ ശസ്ത്രാസ്ത്രങ്ങളാൽ സന്നദ്ധരായി, വിഷ്ണു പോയപ്പോൾ അതേ സമയത്ത് അവർ ഗർജിച്ചു.