Adhyaya 9

Verse 1

उलूक उवाच । इतिदमुक्तमखिलं पूर्वजन्मसमुद्भवम् । स्वरूपमायुषो हेतुः कौशिकत्वस्य चेति मे

ഉലൂകൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ ഞാൻ മുൻജന്മത്തിൽ നിന്നുയർന്ന എല്ലാം പൂർണ്ണമായി പറഞ്ഞു: എന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപം, എന്റെ ആയുസ്സിന്റെ കാരണം, കൂടാതെ ഞാൻ കൗശികനായതിന്റെ കാരണവും.

Verse 2

इत्युक्त्वा विरते तस्मिन्पुरूहूतसनामनि । नाडीजंघो बको मित्रमाह तं दुःखितो वचः

പുരൂഹൂതൻ എന്ന നാമമുള്ള അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മൗനമായപ്പോൾ, അവന്റെ സുഹൃത്ത് നാഡീജംഘൻ—ബകൻ (കൊക്ക്)—ദുഃഖത്തോടെ അവനോട് സംസാരിച്ചു.

Verse 3

नाडीजंघ उवाच । यदर्थं वयमायातास्तन्न सिद्धं महामते । कार्यं तन्मरणं नूनं त्रयाणामप्युपागतम्

നാഡീജംഘൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാമതേ! നാം ഏതു ലക്ഷ്യത്തോടെ വന്നുവോ അത് സിദ്ധിച്ചില്ല. ഇപ്പോൾ അതേ ‘കാര്യ’ം നിശ്ചയമായി നമ്മുമൂവർക്കും മരണമായി വന്നെത്തിയിരിക്കുന്നു.

Verse 4

इंद्रद्युम्नापरिज्ञाने भद्रकोऽयं मुमूर्षति । तस्यानु मित्रं मार्कंडस्तं चान्वहमपि स्फुटम्

ഇന്ദ്രദ്യുമ്നനെ തിരിച്ചറിയാത്തതിനാൽ ഈ ഭദ്രകൻ മരണാസന്നനായി. അവനെ അനുഗമിച്ച് അവന്റെ സുഹൃത്ത് മാർകണ്ഡനും—വ്യക്തമായിത്തന്നെ—അവനോടൊപ്പം (മരണത്തിലേക്ക്) പോകും.

Verse 5

मित्रकार्ये विनिर्वृत्ते म्रियमाणं निरीक्षते । यो मित्रं जीवितं तस्य धिगस्निग्धं दुरात्मनः

സുഹൃത്തിന്റെ കാര്യം പൂർത്തിയായ ശേഷം സുഹൃത്ത് മരിക്കുമ്പോൾ വെറും നോക്കി നിൽക്കുന്നവന്റെ ജീവിതം ധിക്കാരം; അവൻ നിഷ്ഠുരനും ദുഷ്ടബുദ്ധിയുമുള്ള ദുരാത്മാവാണ്।

Verse 6

तदेतावनुयास्यामि म्रियमाणावहं द्विज । आपृच्छे त्वां नमस्कार आश्लेषश्चाथपश्चिमः

അതുകൊണ്ട്, ഹേ ദ്വിജാ, ഞാൻ അവനെ മരണത്തോളം അനുഗമിക്കും. നിങ്ങളെ നമസ്കരിച്ചു വിടപറയുന്നു—പിന്നെ ഇതാണ് എന്റെ അവസാന ആലിംഗനം।

Verse 7

प्रतिज्ञातमनिष्पाद्य मित्रस्याभ्यागतस्य च । कथंकारं न लज्जंते हताशा जीवितेप्सवः

സഹായം തേടി വന്ന സുഹൃത്തിനോട് നൽകിയ പ്രതിജ്ഞ നിറവേറ്റാതെ—ജീവിതം ആഗ്രഹിച്ചിട്ടും നിരാശനായവൻ എങ്ങനെ ലജ്ജിക്കാതെ ഇരിക്കുന്നു?

Verse 8

तस्माद्वह्निं प्रवेक्ष्यामि सार्धमाभ्यामसंशयम् । आपृष्टोऽस्यधुना स्नेहान्मम देहि जलांजलिम्

അതുകൊണ്ട് ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ ഈ രണ്ടുപേരോടും കൂടി അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കും. ഇപ്പോൾ സ്നേഹത്തോടെ വിട ചോദിച്ച്—എനിക്ക് ജലാഞ്ജലി തരുക; ഇതാണ് അവസാന അർഘ്യം।

Verse 9

इत्युक्तवत्युलूकोऽसौ नाडीजंघे सगद्गदम् । साश्रुनेत्रं स्थिरीभूय प्राह वाचं सुधासमुचम्

ഇതു കേട്ട ആ മൂങ്ങ—കാലുകൾ വിറച്ച്, ശബ്ദം ഗദ്ഗദമായി, കണ്ണുകൾ കണ്ണീരാൽ നിറഞ്ഞ്—സ്വയം സ്ഥിരപ്പെടുത്തി അമൃതസമമായ മധുരവാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 10

उलूक उवाच । मयि जीवति मित्रे मे भवान्मरणमेति च । अद्यप्रभृति कस्तर्हि हृदा मम लभिष्यति

ഉലൂകൻ പറഞ്ഞു—ഞാൻ, നിന്റെ സുഹൃത്ത്, ജീവിച്ചിരിക്കെ നീ മരണത്തെ സമീപിക്കുന്നു! ഇന്നുമുതൽ എന്റെ ഹൃദയത്തിന് സത്യസഖാവായി ആരെ ലഭിക്കും?

Verse 11

अस्त्युपायो महानत्र गन्धमादनपर्वते । मत्तश्चिरायुर्मित्रोस्ति गृध्रः प्राणसमः सुहृत्

ഇവിടെ ഒരു മഹത്തായ ഉപായമുണ്ട്—ഗന്ധമാദന പർവതത്തിൽ. അവിടെ എനിക്ക് ദീർഘായുസ്സുള്ളൊരു സുഹൃത്ത് ഉണ്ട്—ഗൃധ്രൻ, പ്രാണസമാനമായ സുഹൃത്ത്.

Verse 12

स विज्ञास्यति वोऽभीष्टमिंद्रद्युम्नं महीपतिम् । इत्युक्त्वा पुरतस्तस्थावुलूकः स च भूपतिः

അവൻ നിങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്ന കാര്യം—ഭൂമിപതി ഇന്ദ്രദ്യുമ്നനെക്കുറിച്ച്—അറിയിച്ചുതരും. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഉലൂകൻ മുന്നിൽ നിന്നു; രാജാവും (പിന്തുടരാൻ തയ്യാറായി).

Verse 13

मार्कंडेयो बकश्चैव प्रययुर्गंधमादनम् । तमायांतमथालोक्य वयस्यं पुरतः स्थितम्

മാർകണ്ഡേയനും ബകനും ഗന്ധമാദനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. അടുത്തെത്തുമ്പോൾ അവരുടെ സഖാവ് മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നതു കണ്ടു (അവർ സമീപിച്ചു).

Verse 14

स्वकुलायात्प्रहृष्टोऽसौ गृध्रः संमुखमाययौ । कृतसंविदसौ पूर्वं स्वागतासनभोजनैः

സ്വന്തം വാസസ്ഥലത്തിൽ നിന്ന് ആനന്ദത്തോടെ ആ ഗൃധ്രൻ മുന്നിലേക്ക് വന്നു. മുൻപരിചയം ഉണ്ടായതിനാൽ അവർ സ്വാഗതം, ആസനം, ഭോജനം മുതലായവ നൽകി ആദരിച്ചു.

Verse 15

उलूकं गृध्रराजश्च कार्यं पप्रच्छ तं तथा । म चाचख्यावयं मित्रं बको मेऽस्य मुनिः किल

ഗൃധ്രരാജാവ് ഉലൂകനോട് അവരുടെ വരവിന്റെ കാര്യം എന്തെന്നു ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ ഉലൂകൻ പറഞ്ഞു—“ഇവൻ നമ്മുടെ മിത്രം; ഈ ബകൻ—എന്നു കേൾക്കപ്പെടുന്നു—മുനിയാകുന്നു.”

Verse 16

मुनेरपि तृतीयोऽयं मित्रं चार्थोयमुद्यतः । इंद्रद्युम्नपरिज्ञाने स्वयं जीवति नान्यथा

“ഇവൻ മുനിയുടെയും മൂന്നാമത്തെ മിത്രം; ഇതാണ് ഞങ്ങളുടെ നിശ്ചിത ലക്ഷ്യം. ഇന്ദ്രദ്യുമ്നനെ തിരിച്ചറിയുന്നതിലാണവൻ ജീവിക്കുന്നത്; അല്ലാതെ അല്ല।”

Verse 17

वह्निं प्रवेक्ष्यते व्यक्तमयं तदनु वै वयम् । मया निषिद्धोऽयं ज्ञात्वा त्वां चिरंतनमात्मना

“ഇവൻ വ്യക്തമായി അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കാനൊരുങ്ങുന്നു; അവന്റെ പിന്നാലെ ഞങ്ങളും. നിന്നെ ചിരന്തനനും ശുദ്ധഹൃദയനും എന്നു അറിഞ്ഞ് ഞാൻ അവനെ തടഞ്ഞു।”

Verse 18

तच्चेज्जानासि तं ब्रूहि चतुर्णां देहि जीवितम् । सरं क्ष्याप्नुहि सत्कीर्तिं क्षयं चाखिलपाप्मनः

“നീ അവനെ സത്യമായി അറിയുന്നുവെങ്കിൽ പറയുക. ഞങ്ങളുടെ നാലുപേര്ക്കും ജീവദാനം നൽകുക; നീ പുണ്യസരോവരഫലം, സത്കീർത്തി, സർവപാപങ്ങളുടെ സമ്പൂർണ്ണ ക്ഷയം പ്രാപിക്കും।”

Verse 19

गृध्र उवाच । षट्पंचाशद्व्यतीता मे कल्पा जातस्य कौशिक । न दृष्टो न श्रुतोऽस्माभिरिंद्रद्युम्नो महीपतिः

ഗൃധ്രൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ കൗശികാ, എന്റെ ജനനത്തിനു ശേഷം അമ്പത്താറ് കല്പങ്ങൾ കഴിഞ്ഞു. എങ്കിലും ഇന്ദ്രദ്യുമ്നൻ എന്ന മഹീപതിയെ ഞങ്ങൾ കണ്ടിട്ടില്ല, കേട്ടിട്ടില്ലയും.”

Verse 20

तच्छ्रुत्वा विस्मयाविष्ट इंद्रद्युम्नोऽपि दुःखितः । पप्रचछ जीविते हेतुमतिमात्रे विहंगमम्

ഇതു കേട്ട് ഇന്ദ്രദ്യുമ്നൻ അത്ഭുതത്തിൽ മുങ്ങി ദുഃഖിതനായി. അത്യന്തം ജ്ഞാനമുള്ള ആ പക്ഷിയോടു തന്റെ ദീർഘായുസ്സിന്റെ കാരണമെന്തെന്നു ചോദിച്ചു.

Verse 21

गृध्र उवाच । श्रृणु भद्रै पुरा जातो मर्कटोऽहं च चापलः । आसं कदाचिदभवद्वसंतोऽथ ऋतुः क्रमात्

ഗൃധ്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭദ്ര, കേൾക്കുക. പൂർവകാലത്ത് ഞാൻ ചപലസ്വഭാവമുള്ള കുരങ്ങായി ജനിച്ചിരുന്നു. ഒരിക്കൽ ക്രമമായി വസന്തഋതു എത്തി.

Verse 22

तत्राग्रे देवदेवस्य वनमध्ये शिवालये । भवोद्भवस्य पुरतो जगद्योगेश्वराभिधे

അവിടെ വനത്തിനുള്ളിൽ ദേവദേവനായ ശിവന്റെ ശിവാലയത്തിൽ, ഭവോദ്ഭവന്റെ സന്നിധിയിൽ—‘ജഗദ്യോഗേശ്വര’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ സ്ഥലത്ത്—

Verse 23

चतुर्दशीदिने हस्तनक्षत्रे हर्षणाभिधे । योगे चैत्रे सिते पक्ष आसीद्दमनकोत्सवः

ചതുര്ദശി ദിനത്തിൽ, ഹസ്ത നക്ഷത്രത്തിൽ, ഹർഷണ എന്ന യോഗത്തിൽ, ചൈത്ര മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ ദമനക ഉത്സവം ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 24

अत्र सौवर्ण्यदोलायां लिंग आरोपिते जनैः । निशायामधिरूह्याऽहं दोलां तां च व्यचालयम्

ഇവിടെ ജനങ്ങൾ സ്വർണ്ണദോളയിൽ ശിവലിംഗം സ്ഥാപിച്ചപ്പോൾ, ഞാൻ രാത്രിയിൽ ആ ദോളയിൽ കയറി അതിനെ ആടിച്ചു.

Verse 25

निसर्गाज्जतिचापल्याच्चिरकालं पुनःपुनः । अथ प्रभात आयाता जनाः पूजाकृते कपिम्

വാനരസഹജമായ ചാപല്യം കാരണം ഞാൻ ദീർഘനേരം വീണ്ടും വീണ്ടും അത് ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്നു. പിന്നീട് പ്രഭാതമായപ്പോൾ ജനങ്ങൾ പൂജയ്ക്കായി വരികയും കുരങ്ങിനെ കാണുകയും ചെയ്തു.

Verse 26

दोलाधिरूढमालोक्य लकुटैर्मां व्यताडयन् । दोलासंस्थित एवाहं प्रमीतः शिवमंदिरे

ഊഞ്ഞാലിൽ ഇരിക്കുന്നത് കണ്ട് അവർ വടികൊണ്ട് എന്നെ അടിച്ചു. ഊഞ്ഞാലിൽ ഇരുന്നുകൊണ്ട് തന്നെ ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ വെച്ച് ഞാൻ മരിച്ചു.

Verse 27

तेषां प्रहारैः सुदृढैर्बहुभिर्वज्रदुःसहैः । शिवांदोलनमाहात्म्याज्जातोऽहं नृपमंदिरे

വജ്രതുല്യം അസഹനീയമായ അവരുടെ അനേകം പ്രഹരങ്ങളാൽ ഞാൻ മരിച്ചുവെങ്കിലും, ശിവനെ ഊഞ്ഞാലിലാട്ടിയ മാഹാത്മ്യത്താൽ ഞാൻ രാജകൊട്ടാരത്തിൽ ജനിച്ചു.

Verse 28

काशीश्वरस्य तनयः प्रतीतोऽस्मि कुशध्वजः । जाति स्मरस्ततो राज्ये क्रमात्प्राप्याहमैश्वरम्

കാശിരാജാവിന്റെ പുത്രനായ ഞാൻ 'കുശധ്വജൻ' എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനാണ്. പൂർവ്വജന്മസ്മരണയുള്ള ഞാൻ ക്രമേണ രാജ്യത്ത് ഐശ്വര്യവും അധികാരവും നേടി.

Verse 29

कारयामि धरापृष्ठे चैत्रे दमनकोत्सवम् । यता यथा दोलयति शिवं दोलास्थितं नरः

ഞാൻ ഭൂമിയിൽ ചൈത്രമാസത്തിൽ ദമനകോത്സവം നടത്തിക്കുന്നു. ഊഞ്ഞാലിലിരിക്കുന്ന ശിവനെ മനുഷ്യൻ എപ്രകാരം ആട്ടുന്നുവോ...

Verse 30

तथा तथाऽशुभं याति पुण्यमायाति भद्रक । शिवदीक्षामुपागम्याखिलसंस्कारसंस्कृतः

ഹേ ഭദ്രകാ! ശിവദീക്ഷയെ ആശ്രയിച്ച്, എല്ലാ സംസ്കാരങ്ങളാലും സംസ്കൃതനായാൽ അശുഭം നീങ്ങി പുണ്യം വരുന്നു.

Verse 31

शिवाचार्यैर्विमुक्तोऽहं पशुपाशैस्तदागमात् । निर्वाहदीक्षापर्यंतान्संस्कारान्प्राप्य सर्वतः

ആ ആഗമപരമ്പര പ്രകാരം ശൈവ ആചാര്യർ എന്നെ പശുപാശബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാക്കി; നിർവാഹദീക്ഷ വരെ ഉള്ള എല്ലാ സംസ്കാരങ്ങളും ഞാൻ സമഗ്രമായി പ്രാപിച്ചു.

Verse 32

आराधयामि देवेशं प्रत्यक्चित्तमुमापतिम् । समस्तक्लेशविच्छेदकारणं जगतां गुरुम्

ഞാൻ ദേവേശനായ ഉമാപതിയെ ആരാധിക്കുന്നു; അന്തർമുഖചിത്തത്തിൽ അനുഭവപ്പെടുന്ന അവൻ സമസ്ത ക്ലേശവിച്ഛേദത്തിന്റെ കാരണവും ലോകങ്ങളുടെ ഗുരുവുമാണ്.

Verse 33

चित्तवृत्तिनिरोधेन वैराग्याभ्यासयोगतः । जपन्नुद्गीतमस्यार्थं भावयन्नष्टमं रसम्

ചിത്തവൃത്തിനിരോധം ചെയ്ത്, വൈരാഗ്യ-അഭ്യാസയോഗത്തിലൂടെ, ഞാൻ ഉദ്ഗീതം ജപിച്ചു; അതിന്റെ അർത്ഥം ധ്യാനിച്ച് ‘അഷ്ടമ രസം’ വളർത്തി.

Verse 34

ततो मां प्रणिधानेनाभ्यासेन दृढभूमिना । अन्तरायानुपहतं ज्ञात्वा तुष्टोऽब्रवीद्धरः

പിന്നീട് ദൃഢഭൂമിയുള്ള അഭ്യാസവും അചഞ്ചല പ്രണിധാനവും കൊണ്ട് ഞാൻ അന്തരായങ്ങളാൽ അലയാത്തവനെന്ന് അറിഞ്ഞ്, സന്തുഷ്ടനായി ഹരൻ അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 35

ईश्वर उवाच । कुशध्वजाहं तुष्टोद्य वरं वरय वांछितम् । न हीदृशमनुष्ठानं कस्याप्यस्ति महीतले

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ കുശധ്വജാ, ഇന്ന് ഞാൻ പ്രസന്നൻ; നിനക്കിഷ്ടമായ വരം ചോദിക്ക. ഭൂമിയിൽ ആര്ക്കും ഇത്തരമൊരു അനുഷ്ഠാനം ഇല്ല.

Verse 36

श्रुत्वेत्युक्तो मया शम्भुर्भूयासं ते गंणो ह्यहम् । अनेनैव शरीरेण तथेत्येवाह गां प्रभुः

ഇതു കേട്ട് ഞാൻ ശംഭുവിനോട് പറഞ്ഞു—“ഞാൻ അങ്ങയുടെ ഗണനാകട്ടെ.” പ്രഭു അരുളിച്ചെയ്തു—“തഥാസ്തു; ഈ ശരീരത്തോടെയേ.”

Verse 37

ततः कैलासमानीय विमानं मम चादिशत् । सर्वरत्नमयं दिव्यं दिव्याश्चर्यसमावृतम्

അതിനുശേഷം അദ്ദേഹം എന്നെ കൈലാസത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി ഒരു ദിവ്യ വിമാനം എനിക്കു നല്കി—അത് സർവ്വരത്നമയവും ദിവ്യ അത്ഭുത വൈഭവം ചുറ്റിപ്പറ്റിയതുമായിരുന്നു.

Verse 38

विचरामि प्रतीतोऽहं तदारूढो यदृच्छया । अथ काले कियन्मात्रे व्यतीतेऽत्रैवं पर्वते

അങ്ങനെ യാദൃശ്ചികമായി അതിൽ കയറി ഞാൻ തൃപ്തചിത്തനായി വിഹരിച്ചു. പിന്നെ ഈ പർവതത്തിൽ അല്പസമയം കഴിഞ്ഞതുമാത്രത്തിൽ ഇതു സംഭവിച്ചു.

Verse 39

गवाक्षाधिष्ठितोऽपश्यं वसंते मुनिकन्यकाम् । प्रवाति दक्षिणे वायौ मदनाग्निप्रदीपितः

വസന്തകാലത്ത് ഗവാക്ഷത്തിനരികെ നിന്നുകൊണ്ട് ഞാൻ ഒരു മുനികന്യയെ കണ്ടു. തെക്കൻ കാറ്റ് വീശിയപ്പോൾ എന്റെ ഉള്ളിൽ മദനാഗ്നി ജ്വലിച്ചു.

Verse 40

अग्निवेश्यसुतां भद्र विवस्त्रां जलमध्यगाम् । उद्भिन्नयौवनां श्यामां मध्यक्षामां मृगेक्षणाम्

ഹേ ഭദ്രാ! അവൾ അഗ്നിവേശ്യന്റെ പുത്രി—വസ്ത്രരഹിതയായി ജലത്തിന്റെ മദ്ധ്യേ നിന്നു; പുതുതായി വിരിഞ്ഞ യൗവനം, ശ്യാമവർണ്ണം, ക്ഷീണകടി, മൃഗനയന.

Verse 41

विस्तीर्णजघनाभोगां रंभोरुं संहतस्तनीम् । तामंकुरितलावण्यां जलसेका दिवाग्रतः

അവളുടെ ജഘനം വിശാലവും പുഷ്ടവുമായിരുന്നു; തുടകൾ രംഭയെപ്പോലെ, സ്തനങ്ങൾ ദൃഢവും ചേർന്നതും; പകൽ വെളിച്ചത്തിൽ ജലസ്നാനം ചെയ്യുമ്പോൾ അവളുടെ ലാവണ്യം പുതുതായി മുളച്ചതുപോലെ തോന്നി.

Verse 42

प्रोन्निद्रपंकजमुखीं वर्णनीयतमाकृतिम् । यथाप्रज्ञानयाथात्म्याद्विद्विद्भिरपि वर्णिनीम्

അവളുടെ മുഖം പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞ പദ്മംപോലെ, അവളുടെ രൂപം അത്യന്തം വാഴ്ത്തപ്പെടേണ്ടത്; എന്നാൽ സാധാരണ ബോധത്തെ അതിക്രമിക്കുന്ന അവളുടെ യാഥാർത്ഥ്യം പണ്ഡിതർക്കും യഥാർത്ഥമായി വർണ്ണിക്കാനാവില്ല.

Verse 43

प्रोद्यत्कटाक्षविक्षेपैः शरव्रातैरिव स्मरः । स्वयं तदंगमास्थाय ताडयामास मां दृढम्

അവളുടെ എറിഞ്ഞ കടാക്ഷവിക്ഷേപങ്ങൾ അമ്പുകളുടെ കൂട്ടംപോലെ; മന്മഥൻ സ്വയം അവളുടെ അംഗങ്ങളിൽ നിലകൊണ്ട് എന്നെ ശക്തമായി പ്രഹരിച്ചതുപോലെ തോന്നി.

Verse 44

वयस्यासंवृचामेवं खेलमानां यदृच्छया । अवतीर्याहमहरं विमानान्मदनातुरः

അവളുടെ സഖിമാർ ഇങ്ങനെ കളിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, യാദൃശ്ചികമായി ഞാൻ വിമാനത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി; മന്മഥാതുരനായി ആ അവസരം പിടിച്ചു.

Verse 45

सा गृहीता मया दीर्घं प्रकुर्वाणा महास्वनम् । तातेति च विमानस्था रुरोदातीव भद्रक

ഞാൻ അവളെ ദീർഘനേരം ഉറച്ചുപിടിച്ചു; അവൾ മഹാശബ്ദത്തോടെ വിലപിച്ചു. ‘താതാ!’ എന്നു വിളിച്ച് വിമാനംതന്നിൽ ഇരുന്ന് അവൾ അസഹായയെന്നപോലെ കരഞ്ഞു, ഹേ ഭദ്ര।

Verse 46

ततो वयस्यास्ता दीना मुनिमाहुः प्रधाविताः । वैमानिकेन केनापि ह्रियते तव पुत्रिका

അപ്പോൾ അവളുടെ ദുഃഖിത സഖിമാർ ഓടിച്ചെന്ന് മുനിയോട് പറഞ്ഞു—“ഏതോ ഒരു വൈമാനികൻ നിങ്ങളുടെ പുത്രിയെ ഹരിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നു!”

Verse 47

रुदन्तीं भगवन्नेतां त्राह्युत्तिष्ठेति सर्वतः । तासां तदाकर्ण्य वचो मुनिर्भद्रतपोनिधिः

അവർ എല്ലാടത്തുനിന്നും അപേക്ഷിച്ചു—“ഭഗവൻ, ഇവൾ കരയുന്നു; രക്ഷിക്കണം; ഉടൻ എഴുന്നേൽക്കണം!” അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ആ മുനി—ശുഭ തപോനിധി—(പ്രവർത്തിക്കാൻ ഒരുങ്ങി)।

Verse 48

अग्निवेश्योऽभ्यगात्तस्या व्योमन्युपपदं त्वरन् । तिष्ठतिष्ठेति मामुक्त्वा संस्तभ्य तपसा गतिम्

അപ്പോൾ അഗ്നിവേശ്യൻ വേഗത്തിൽ ആകാശത്തിലൂടെ ചെന്നു അവളെ സമീപിച്ചു. എന്നോട് “നിർത്തു, നിർത്തു” എന്നു പറഞ്ഞ് തപോബലത്തോടെ എന്റെ ഗതി തടഞ്ഞു।

Verse 49

ततः प्रकुपितः प्राह मुनिमामति दुःसहम् । अग्निवेश्य उवाच । यस्मान्मदीया तनया मांसपेशीव ते हृता

അപ്പോൾ ക്രോധത്തിൽ ജ്വലിച്ച മുനി എന്നോട് സഹിക്കാനാകാത്ത വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു. അഗ്നിവേശ്യൻ പറഞ്ഞു—“നീ എന്റെ സ്വന്തം പുത്രിയെ മാംസപിണ്ഡംപോലെ എടുത്തുകൊണ്ടുപോയതുകൊണ്ട്…”

Verse 50

गृध्रेणेवाऽधुना व्योम्नि तस्माद्गध्रो भव द्रुतम् । अनिच्छंती मदीयेयं सुता बाला तपस्विनी

ഇപ്പോൾ ആകാശത്തിൽ കഴുകൻ അവളെ കൊണ്ടുപോകുന്നതുപോലെ, നീ ഉടൻ കഴുകനായി മാറുക. എന്റെ ഈ പുത്രി—അനിഷ്ടമുള്ള ബാല തപസ്വിനി—അപഹരിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 51

त्वया हृताधुनास्यैतत्फलमाप्नुहि दुर्मते । इत्याकर्ण्य भयाविष्टो लज्जयाधोमुखो मुनेः

നീ ഇപ്പോൾ അവളെ അപഹരിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഈ കൃത്യത്തിന്റെ ഫലം അനുഭവിക്ക, ദുർമതേ! ഇത് കേട്ട് അവൻ ഭയവിഹ്വലനായി, ലജ്ജകൊണ്ട് മുനിയുടെ മുമ്പിൽ മുഖം താഴ്ത്തി.

Verse 52

पादौ प्रगृह्य न्यपतं रुदन्नतितरां तदा । न मयेयं परिज्ञाय हृता नाद्यापि धर्षिता

അപ്പോൾ ഞാൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാദങ്ങൾ പിടിച്ച് നിലത്ത് വീണു അത്യന്തം കരഞ്ഞു: “അവൾ ആരെന്നു അറിയാതെയാണ് അവൾ അപഹരിക്കപ്പെട്ടത്; ഇന്നുവരെ അവൾ ധർഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല.”

Verse 53

प्रसादं कुरु ते शापं व्यावर्तय तपोनिधे । प्रणतेषु क्षमावन्तो निसर्गेण तपोधनाः

കൃപ ചെയ്യണമേ, തപോനിധേ; അങ്ങയുടെ ശാപം പിൻവലിക്കണമേ. കാരണം തപോധനരായ മഹാത്മാക്കൾ സ്വഭാവത്താൽ തന്നെ ശരണാഗതരോടും നമസ്കരിച്ചവരോടും ക്ഷമാശീലരാണ്.

Verse 54

भवंति संतस्तद्गृध्रो मा भवेयं प्रसीद मे । इति प्रपन्नेन मया प्रणतोऽसौ महामुनिः

സജ്ജനർ കരുണാമയരാണ്; അതിനാൽ ഞാൻ കഴുകനാകാതിരിക്കട്ടെ—എന്നോട് പ്രസാദിക്കണമേ. ഇങ്ങനെ ശരണാഗതനായ ഞാൻ ആ മഹാമുനിയെ നമസ്കരിച്ചു നമിഞ്ഞു.

Verse 55

प्रसन्नः प्राह नो मिथ्या मम वाक्यं भवेत्क्वचित् । किं त्विंद्रद्युम्नभूपालपरिज्ञाने सहायताम्

പ്രസന്നനായി അവൻ പറഞ്ഞു—“എന്റെ വാക്ക് ഒരിക്കലും അസത്യമാകില്ല. എന്നാൽ രാജാവ് ഇന്ദ്രദ്യുമ്നനെ തിരിച്ചറിയുന്ന കാര്യത്തിൽ നീ സഹായം ചെയ്യണം.”

Verse 56

यदा यास्यसि शापस्य तदा मुक्तिमवाप्स्यसि

“നീ ശാപഫലം അനുഭവിച്ചാൽ, അപ്പോൾ നീ മോക്ഷം പ്രാപിക്കും.”

Verse 57

इत्युक्त्वा स मुनिः प्रायाद्गृहीत्वा निजकन्यकाम् । अखण्डशीलां स्वावासमहं गृध्रोऽभवं तदा

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ മുനി തന്റെ അഖണ്ഡശീലമുള്ള പുത്രിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് സ്വന്തം ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി; അതേ നിമിഷം ഞാൻ ഗൃധ്രനായി മാറി.

Verse 58

एवं तदा दमनकोत्सव ईश्वरस्य आंदोलनेन नृपवेश्मनि मेऽवतारः । शम्भोर्गणत्वमभवच्च तथाग्निवेश्यशापेन गृध्र इह भद्र तवेदमुक्तम्

ഇങ്ങനെ ആ സമയത്ത്—ഈശ്വരന്റെ ദമനകോത്സവവും ആന്ദോലന (ഊഞ്ഞാൽ) ചടങ്ങും നടക്കുമ്പോൾ—രാജമന്ദിരത്തിൽ എന്റെ അവതാരം സംഭവിച്ചു. ശംഭുവിന്റെ ഗണത്വവും എനിക്കു ലഭിച്ചു; കൂടാതെ, ഹേ ഭദ്രാ, അഗ്നിവേശ്യന്റെ ശാപം മൂലം ഇവിടെ ഞാൻ ഗൃധ്രനായി. ഇതാണ് നിന്നോട് പറഞ്ഞത്.