Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 28

काशीश्वरस्य तनयः प्रतीतोऽस्मि कुशध्वजः । जाति स्मरस्ततो राज्ये क्रमात्प्राप्याहमैश्वरम्

kāśīśvarasya tanayaḥ pratīto'smi kuśadhvajaḥ | jāti smarastato rājye kramātprāpyāhamaiśvaram

കാശിരാജാവിന്റെ പുത്രനായ ഞാൻ 'കുശധ്വജൻ' എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനാണ്. പൂർവ്വജന്മസ്മരണയുള്ള ഞാൻ ക്രമേണ രാജ്യത്ത് ഐശ്വര്യവും അധികാരവും നേടി.

काशीश्वरस्यof the lord of Kāśī
काशीश्वरस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootकाशीश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; ‘काश्याः ईश्वरः’ (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः)
तनयःson
तनयः:
Karta (Subject complement)
TypeNoun
Rootतनय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
प्रतीतःknown/renowned
प्रतीतः:
Karta (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootप्र-इ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘प्रसिद्धः/ज्ञातः’
अस्मिI am
अस्मि:
Kriyā (Copula)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदम्
कुशध्वजःKuśadhvaja (proper name)
कुशध्वजः:
Karta (Apposition)
TypeNoun
Rootकुशध्वज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (‘कुशः ध्वजः यस्य सः’/‘whose banner is kuśa’)—नाम
जातिम्(my former) birth/status
जातिम्:
Karman (Object)
TypeNoun
Rootजाति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
स्मरःremembering
स्मरः:
Karta (Subject)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ/Present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘स्मरन्’ इत्यर्थः
ततःthen/thereafter
ततः:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तदनन्तरम्/तस्मात् (then/thereafter)
राज्येin the kingdom
राज्ये:
Adhikaraṇa (Locative)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
क्रमात्gradually/in due course
क्रमात्:
Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial)
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘क्रमेण’ (gradually)
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootप्र-आप् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having obtained)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ऐश्वरम्sovereignty/power
ऐश्वरम्:
Karman (Object of prāpya)
TypeNoun
Rootऐश्वर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; ‘ऐश्वर्यं/राज्याधिकारः’

Kuśadhvaja

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: A prince in royal court attire declares his name Kuśadhvaja, son of the lord of Kāśī; behind him, a faint symbolic overlay of the Śiva temple swing hints at the past life; ministers and court witness his rise to sovereignty.

K
Kuśadhvaja
K
Kāśī
K
Kāśīśvara

FAQs

Spiritual merit and right conduct can mature gradually into rightful authority; remembrance of past lives signals accumulated saṃskāras.

Kāśī (Varanasi) is invoked through the mention of its ruler, Kāśīśvara, situating the narrative in Kāśī’s sacred milieu.

No direct ritual is prescribed in this verse; it establishes the speaker’s identity and karmic maturity (jāti-smara).