Adhyaya 35

Verse 1

यज्ञदेव उवाच । दुर्वासर्षे महाप्राज्ञ परापरविचक्षण । दुर्विनीताभिधः कोऽयं योऽसौ गुर्वंगनामगात्

യജ്ഞദേവൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദുർവാസാ ഋഷേ, മഹാപ്രാജ്ഞാ, പരാപരവിചക്ഷണാ! ഗുരുപത്നിയിലേക്കു പോയ ‘ദുര്വിനീത’നാമനായ ഈവൻ ആരാണ്?

Verse 2

कस्य पुत्रो धनुष्कोटौ स्नानेन स कथं द्विजः । तत्क्षणान्मुमुचे पापाद्गुरुस्त्रीगमसंभवात् । एतन्मे श्रद्धधानस्य विस्तराद्वक्तुमर्हसि

ആ ബ്രാഹ്മണൻ ആരുടെ പുത്രനായിരുന്നു? ധനുഷ്കോട്ടിയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ഗുരുപത്നീഗമനത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ പാപത്തിൽ നിന്ന് അവൻ അതേ ക്ഷണത്തിൽ എങ്ങനെ മോചിതനായി? ഞാൻ ശ്രദ്ധയോടെ ചോദിക്കുന്നു—ഇത് ദയവായി വിശദമായി പറയുക.

Verse 3

दुर्वासा उवाच । पांड्यदेशे पुरा कश्चिद्ब्राह्मणोभूद्बहुश्रुतः

ദുർവാസൻ പറഞ്ഞു—പുരാതനകാലത്ത് പാണ്ഡ്യദേശത്ത് മഹാബഹുശ്രുതനായ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ വസിച്ചിരുന്നു.

Verse 4

इध्मवाहाभिधो नाम्ना तस्य भार्या रुचिंस्तथा । बभूव तस्य तनयो दुर्विनीताभिधो द्विजः

അവന്റെ പേര് ഇധ്മവാഹ; ഭാര്യയുടെ പേര് രുചിംസ്. അവർക്കു ദുർവിനീതൻ എന്ന പേരുള്ള ഒരു ദ്വിജപുത്രൻ ജനിച്ചു.

Verse 5

दुर्विनीतः पितुस्तस्य स कृत्वा चौर्ध्वदैहिकम्

ദുർവിനീതൻ പിതാവിന്റെ ഔർധ്വദൈഹിക (ശ്രാദ്ധാദി) കർമ്മങ്ങൾ നിർവ്വഹിച്ചു.

Verse 6

कंचित्कालं गृहेऽवात्सीन्मात्रा विधवया सह । ततो दुर्भिक्षमभवद्वादशाब्दमवर्षणात्

കുറെകാലം അവൻ വിധവയായ മാതാവിനോടൊപ്പം വീട്ടിൽ താമസിച്ചു. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടു വർഷം മഴയില്ലാതിരുന്നതിനാൽ മഹാദുർഭിക്ഷം ഉണ്ടായി.

Verse 7

ततो देशांतरमगान्मात्रा साकं द्विजोत्तम । गोकर्णं स समासाद्य सुभिक्षं धान्यसंचयैः

അപ്പോൾ ആ ദ്വിജോത്തമൻ മാതാവിനോടൊപ്പം മറ്റൊരു ദേശത്തേക്ക് പോയി. ഗോകർണ്ണത്തെ പ്രാപിച്ച് ധാന്യസഞ്ചയങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായ സുഖിക്ഷം കണ്ടു.

Verse 8

उवास सुचिरं कालं मात्रा विधवया सह । ततो बहुतिथे काले दुर्विनीतो गते सति

അവൻ തന്റെ വിധവയായ അമ്മയോടൊപ്പം ദീർഘകാലം താമസിച്ചു. പിന്നീട് ഒത്തിരി കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ദുർവിനീതൻ വളർന്നുവന്നപ്പോൾ...

Verse 9

पूर्वदुष्कर्मपाकेन मूढबुद्धिरहो बत । अनंगशरविद्धांगो रागाद्विकृतमानसः

മുൻജന്മത്തിലെ ദുഷ്കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലമായി, കഷ്ടം! അവന്റെ ബുദ്ധി മങ്ങിപ്പോയി. കാമദേവന്റെ അമ്പുകളേറ്റ് അവന്റെ മനസ്സ് വികാരത്താൽ വികൃതമായി.

Verse 10

मामेति वादिनीमंबां बलादाकृष्य पातकी । बुभुजे काममोहात्मा मैथुनेन द्विजोत्तम

'ഞാൻ അമ്മയാണ്' എന്ന് കരഞ്ഞുപറഞ്ഞ അമ്മയെ ബലമായി പിടിച്ചുവലിച്ച്, ആ പാപി കാമമോഹത്താൽ അന്ധനായി അവളെ ഭോഗിച്ചു, ഹേ ദ്വിജോത്തമ.

Verse 11

स खिन्नो दुर्विनीतोऽयं रेतःसेकादनंतरम् । मनसा चिंतयन्पापं रुरोदभृशदुःखितः

ആ ദുർവിനീതൻ രേതസ്സ് സ്ഖലിച്ചയുടനെ അതീവ ദുഃഖിതനായി. മനസ്സിൽ പാപത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ അതിയായ വേദനയോടെ കരഞ്ഞു.

Verse 12

अहोतिपापकृदहं महापातकिनां वरः । अगमं जननीं यस्मात्कामबाणवशानुगः

കഷ്ടം! ഞാൻ മഹാപാപിയാണ്, മഹാപാതകികളിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും വലിയവനാണ്, കാരണം കാമദേവന്റെ അമ്പുകൾക്ക് വശപ്പെട്ട് ഞാൻ സ്വന്തം അമ്മയെ സമീപിച്ചു.

Verse 13

इति संचित्य मनसा स तत्र मुनिसन्निधौ । जुगुप्तमानश्चात्मानं तान्मुनीनिदमब्रवीत्

ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ചിന്തകൾ സമാഹരിച്ച് അവൻ അവിടെ മുനികളുടെ സന്നിധിയിൽ നിന്നു. ലജ്ജയാൽ സ്വയം മറച്ചുകൊണ്ട് ആ മുനിമാരോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 14

गुरुस्त्रीगमपापस्य प्रायश्चित्तं ममद्विजाः । वदध्वं शास्त्रतत्त्वज्ञाः कृपया मयि केवलम्

ഹേ ദ്വിജ മുനിമാരേ, ഗുരുപത്നിയെ സമീപിച്ച പാപത്തിനുള്ള പ്രായശ്ചിത്തം എനിക്ക് പറയുക. നിങ്ങൾ ശാസ്ത്രതത്ത്വജ്ഞർ; എനിക്കു മാത്രം കരുണകൊണ്ട് ഉപദേശിക്കൂ.

Verse 15

मरणान्निष्कृतिः स्याच्चेन्मरिष्यामि न संशयः । भवद्भिरुच्यते यत्तु प्रायश्चित्तं ममाधुना

മരണത്തിലൂടെ ഈ ദോഷത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുമെങ്കിൽ, ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ മരിക്കും. എങ്കിലും നിങ്ങൾ ഇപ്പോൾ എനിക്ക് നിർദ്ദേശിക്കുന്ന പ്രായശ്ചിത്തം ഞാൻ സ്വീകരിക്കും.

Verse 16

करिष्ये तद्द्विजाः सत्यं मरणं वान्यदैव वा । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य केचित्तत्रमुनीश्वराः

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, അത് മരണമാകട്ടെ മറ്റേതെങ്കിലും ദൈവവിധിയാകട്ടെ, ഞാൻ സത്യമായി അത് ചെയ്യും. അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവിടെ ചില മുനീശ്വരന്മാർ മനസ്സിൽ തന്നെ വിചാരിച്ചു.

Verse 17

अनेन साकं वार्ता तु दोषायेति विनिश्चिताः । मौनित्वं भेजिरे केचिन्मुनयः केचिदा भृशम्

‘ഇവനോടൊപ്പം സംസാരിക്കുന്നതുപോലും ദോഷകരം’ എന്ന് നിശ്ചയിച്ച് ചില മുനിമാർ മൗനം സ്വീകരിച്ചു; ചിലർ അത്യന്തം വ്യാകുലരായി.

Verse 18

दुष्टात्मा मातृगामी त्वं महापातकिनां वरः । गच्छगच्छेतिबहुशो वाचमूचुर्द्विजोत्तमाः

“ദുഷ്ടാത്മാവേ! നീ മാതൃഗാമി; മഹാപാതകികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ.” എന്നു ദ്വിജോത്തമർ അവനോട് വീണ്ടും വീണ്ടും—“പോ, പോ!” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 19

तान्निवार्य कृपाशीलः सर्वज्ञः करुणानिधिः । कृष्णद्वैपायनस्तत्र दुर्विनीतमभाषत

അവരെ തടഞ്ഞു, കൃപാശീലനും സർവ്വജ്ഞനും കരുണാനിധിയുമായ കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ (വ്യാസൻ) അവിടെ ആ ദുര്വിനീതനോട് സംസാരിച്ചു.

Verse 20

गच्छाशु रामसेतौ त्वं धनुष्कोटौ सहांबया । मकरस्थे रवौ माघे मासमेकं निरंतरम्

“നീ ഉടൻ അമ്മയോടുകൂടെ രാമസേതുവിലെ ധനുഷ്കോടിയിലേക്കു പോകുക. സൂര്യൻ മകരസ്ഥനായിരിക്കുന്ന മാഘമാസത്തിൽ അവിടെ തുടർച്ചയായി ഒരു മാസം താമസിക്ക.”

Verse 21

जितेंद्रियो जितक्रोधः परद्रोहविवर्जितः । एकमासं निराहारः कुरु स्नानं सहांबया

“ഇന്ദ്രിയജയിയും ക്രോധജയിയും പരദ്രോഹവിവർജിതനുമായി—ഒരു മാസം നിരാഹാരമായി—അമ്മയോടുകൂടെ പുണ്യസ്നാനം ചെയ്യുക.”

Verse 22

पूतो भविष्यस्यद्धा गुरुस्त्री गमदोषतः । यत्पातकं न नश्येत सेतुस्नानेन तन्नहि

“ഗുരുപത്നീഗമനദോഷത്തിൽ നിന്ന് നീ നിശ്ചയമായി ശുദ്ധനാകും; കാരണം സേതുസ്നാനത്താൽ നശിക്കാത്ത പാപം ഒന്നുമില്ല.”

Verse 23

श्रुतिस्मृतिपुराणेषु धनुष्कोटिप्रशंसनम् । बहुधा भण्यते पंचमहापातकनाशनम्

ശ്രുതി, സ്മൃതി, പുരാണങ്ങളിൽ ധനുഷ്കോടിയുടെ മഹിമ പലവിധമായി പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു—അത് പഞ്ചമഹാപാതകനാശിനിയാണ്।

Verse 24

तस्मात्त्वं त्वरया गच्छ धनुष्कोटिं सहांबया । प्रमाणं कुरु मद्वाक्यं वेदवाक्यमिव द्विज

അതുകൊണ്ട്, ഹേ ദ്വിജാ! നീ അമ്മയോടുകൂടെ വേഗത്തിൽ ധനുഷ്കോടിയിലേക്കു പോകുക. എന്റെ വാക്കിനെ പ്രമാണമാക്കുക—വേദവാക്യംപോലെ.

Verse 25

श्रीरामधनुषः कोटौ स्नातस्य द्विज पुत्रक । महापातककोट्योपि नैव लक्ष्या इतीव हि

ഹേ ദ്വിജപുത്രാ! ശ്രീരാമധനുസ്സിന്റെ കോടിയിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവന് മഹാപാതകങ്ങളുടെ കോടികളും പോലും, എന്നപോലെ, ദൃശ്യമാകാതെയാകും।

Verse 26

प्रायश्चित्तांतरं प्रोक्तं मन्वादिस्मृतिभिः स्मृतौ । तद्गच्छत्वं धनुष्कोटिं महापातक नाशिनीम्

സ്മൃതി പരമ്പരയിൽ മനു മുതലായവർ വിവിധ പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾ ഉപദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്; അതിനാൽ നീ ധനുഷ്കോടിയിലേക്കു പോകുക—അത് മഹാപാതകനാശിനിയാണ്।

Verse 27

इतीरितोऽथ व्यासेन दुर्विनीतोद्विजोत्तमाः । मात्रा साकं धनुष्कोटिं नत्वा व्यासं च निर्ययौ

വ്യാസൻ ഇങ്ങനെ ഉപദേശിച്ചതോടെ ദുർവിനീതൻ എന്ന ബ്രാഹ്മണോത്തമൻ വ്യാസനെ നമസ്കരിച്ചു, അമ്മയോടുകൂടെ ധനുഷ്കോടിയിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു।

Verse 28

मकरस्थे रवौ माघे मासमात्रं निरंतरम् । मात्रा सह निराहारो जितक्रोधो जितेंद्रियः

സൂര്യൻ മകരത്തിൽ നിലകൊണ്ട മാഘമാസത്തിൽ, അവൻ മാതാവിനോടുകൂടെ തുടർച്ചയായി ഒരു മാസം മുഴുവൻ നിരാഹാരവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു; ക്രോധം ജയിച്ച് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ചു.

Verse 29

श्रीरामधनुषः कोटौ सस्नौ संकल्पपूर्वकम् । रामनाथं नमस्कुर्वं स्त्रिकालं भक्तिपूर्वकम्

ശ്രീരാമധനുഷ്കോട്ടിയിൽ അവൻ സംകല്പപൂർവം സ്നാനം ചെയ്തു; ഭക്തിയോടെ ത്രികാലവും രാമനാഥനെ നമസ്കരിച്ചു.

Verse 30

मासांते पारणां कृत्वा मात्रा सह विशुद्धधीः । व्यासांतिकं पुनः प्रायात्तस्मै वृत्तं निवेदितुम्

മാസാവസാനത്തിൽ മാതാവിനോടുകൂടെ പാരണ നടത്തി, മനസ്സു ശുദ്ധമായിട്ട്, സംഭവിച്ചതെല്ലാം അറിയിക്കാനായി അവൻ വീണ്ടും വ്യാസന്റെ അടുക്കലേക്ക് പോയി.

Verse 31

स प्रणम्य पुनर्व्यासं दुर्विनीतोऽब्रवीद्वचः

അപ്പോൾ ദുർവിനീതൻ വീണ്ടും വ്യാസനെ പ്രണാമം ചെയ്ത് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 32

दुर्विनीत उवाच । भगवन्करुणासिंधो द्वैपायन महत्तम । भवतः कृपया रामधनुष्कोटौ सहांबया । माघमासे निराहारो मासमात्रमतंद्रितः

ദുർവിനീതൻ പറഞ്ഞു—ഭഗവൻ, കരുണാസിന്ധുവേ, മഹത്തമ ദ്വൈപായനേ! നിങ്ങളുടെ കൃപയാൽ ഞാൻ മാതാവിനോടുകൂടെ രാമധനുഷ്കോട്ടിയിൽ മാഘമാസത്തിൽ ഒരു മാസം മുഴുവൻ അശ്രദ്ധയില്ലാതെ നിരാഹാരവ്രതത്തിൽ നിന്നു.

Verse 33

अहं त्वकरवं स्नानं नमस्कुर्वन्महेश्वरम् । इतः परं मया व्यास भगवन्भक्तवत्सल

ഞാൻ പുണ്യസ്നാനം നടത്തി മഹേശ്വരനെ നമസ്കരിച്ചു. ഇനി മുതൽ, ഹേ വ്യാസാ—ഭക്തവത്സല ഭഗവൻ—ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?

Verse 34

यत्कर्त्तव्यं मुने तत्त्वं ममोपदिश तत्त्वतः । इति तस्य वचः श्रुत्वा दुर्विनीतस्य वै मुनिः । बभाषे दुर्विनीतं तं व्यासो नारायणांशकः

ഹേ മുനേ, യഥാർത്ഥത്തിൽ ചെയ്യേണ്ട കർത്തവ്യം എനിക്കു തത്ത്വമായി ഉപദേശിക്കണമേ. ദുർവിനീതന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, നാരായണാംശനായ വ്യാസമുനി അവനോട് സംസാരിച്ചു.

Verse 35

व्यास उवाच । दुर्विनीत गतं तेऽद्य पातकं मातृसंगजम्

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദുർവിനീതാ, ഇന്ന് നിന്റെ മാതൃസംഗജന്യ പാപം നീങ്ങി പോയിരിക്കുന്നു.

Verse 36

मातुश्च पातकं नष्टं त्वत्संगतिनिमि त्तजम् । संदेहो नात्र कर्तव्यः सत्यमुक्तं मया तव

നിന്റെ മാതാവിന്റെയും—നിന്റെ സംഗതിമൂലം ഉണ്ടായ—പാപം നശിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതിൽ സംശയം വേണ്ട; ഞാൻ നിന്നോട് സത്യം തന്നെയാണ് പറഞ്ഞത്.

Verse 37

बांधवाः स्वजनाः सर्वे तथान्ये ब्राह्मणाश्च ये । सर्वे त्वां संग्रहीष्यंति दुर्विनीतां बया सह

നിന്റെ ബന്ധുക്കളും സ്വജനങ്ങളും മറ്റു ബ്രാഹ്മണന്മാരും എല്ലാം—ഹേ ദുർവിനീതാ—മുന്‍പുണ്ടായ ഭയവും അപവാദവും ഉണ്ടായാലും നിന്നെ സ്വീകരിക്കും.

Verse 38

मत्प्रसादाद्धनुष्कोटौ विशुद्धस्त्वं निमज्जनात् । दारसंग्रहणं कृत्वा गार्हस्थ्यं धर्ममाचर

എന്റെ പ്രസാദത്താൽ ധനുഷ്കോടിയിൽ മുങ്ങിസ്നാനം ചെയ്തതുകൊണ്ട് നീ ശുദ്ധനായിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഭാര്യയെ സ്വീകരിച്ച് ഗാർഹസ്ഥധർമ്മം യഥാവിധി ആചരിക്ക.

Verse 39

त्यज त्वं प्राणिहिंसां च धर्मं भज सनातनम् । सेवस्व सज्जनान्नित्यं भक्तियुक्तेन चेतसा

ജീവഹിംസ ഉപേക്ഷിച്ച് സനാതനധർമ്മം ഭജിക്ക. ഭക്തിയുക്തമായ ചിത്തത്തോടെ നിത്യവും സജ്ജനരെ സേവിക്ക.

Verse 40

संध्योपासनमुख्यानि नित्यकर्माणि न त्यज । निगृहीष्वेन्द्रियग्राममर्चयस्व हरं हरिम्

സന്ധ്യോപാസന മുതലായ നിത്യകർമ്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കരുത്. ഇന്ദ്രിയസമൂഹത്തെ നിയന്ത്രിച്ച് ഹരൻ (ശിവൻ) ഹരി (വിഷ്ണു) ഇരുവരെയും ആരാധിക്ക.

Verse 41

परापवादं मा ब्रूया मासूयां भज कर्हिचित् । अन्यस्याभ्युदयं दृष्ट्वा संतापं कृणु मा वृथा

മറ്റുള്ളവരെ അപവാദം പറയരുത്; ഒരിക്കലും അസൂയയെ ആശ്രയിക്കരുത്. മറ്റൊരാളുടെ അഭ്യുദയം കണ്ടു വ്യർത്ഥമായി മനസ്സിനെ ദുഃഖിപ്പിക്കരുത്.

Verse 42

मातृवत्परदा रांश्च त्वन्नित्यमवलोकय । अधीतवेदानखिलान्माविस्मर कदाचन

മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യമാരെ നിത്യവും മാതാവുപോലെ കാണുക. നീ സമഗ്രമായി അധ്യയനം ചെയ്ത വേദങ്ങളെ ഒരിക്കലും മറക്കരുത്.

Verse 43

अतिथीन्मावमन्यस्व श्राद्धं पितृदिने कुरु । पैशून्यं मा वदस्व त्वं स्वप्नेऽप्यन्स्य कर्हिचित्

അതിഥികളെ അപമാനിക്കരുത്; പിതൃദിനത്തിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുക. പൈശുന്യം/നിന്ദ പറയരുത്—ഒരിക്കലും, സ്വപ്നത്തിലുപോലും, മറ്റൊരാളുടെ വിരുദ്ധമായി അല്ല.

Verse 44

इतिहासपुराणानि धर्मशास्त्राणि संततम् । अवलोकय वेदांतं वेदांगानि तथा पुनः

ഇതിഹാസ-പുരാണങ്ങളും ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളും നിരന്തരം പഠിക്കുക. വേദാന്തവും പരിശോധിക്കുക; വേദാംഗങ്ങളെയും വീണ്ടും വീണ്ടും അവലോകനം ചെയ്യുക.

Verse 45

हरिशंकरना मानि मुक्तलज्जोऽनुकीर्त्तय । जाबालोपनिषन्मंत्रैस्त्रिपुंड्रोद्धूलनं कुरु

ലജ്ജ വിട്ട് ഹരിയുടെയും ശങ്കരന്റെയും നാമങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും കീർത്തിക്കുക. ജാബാലോപനിഷദ് മന്ത്രങ്ങളാൽ ത്രിപുണ്ഡ്രമായി വിഭൂതി ധരിക്കുക.

Verse 46

रुद्राक्षान्धारय सदा शौचाचारपरो भव । तुलस्या बिल्वपत्रैश्च नारायणहरावुभौ

എപ്പോഴും രുദ്രാക്ഷം ധരിക്കുക; ശൗചവും സദാചാരവും പാലിക്കുന്നവനാകുക. തുളസിയും ബിൽവപത്രവും അർപ്പിച്ച് നാരായണനെയും ഹരനെയും ഇരുവരെയും ആരാധിക്കുക.

Verse 47

एकं कालं द्विकालं वा त्रिकालं चार्चयस्य भोः । तुलसीदलसंमिश्रं सिक्तं पादोदकेन च

ഹേ പ്രിയനേ, ഒരിക്കൽ, രണ്ടിക്കൽ, അല്ലെങ്കിൽ ത്രികാലവും ആരാധിക്കുക. തുളസിയില ചേർത്ത്, പാദോദകത്തിൽ നനച്ച് അർപ്പിക്കുക.

Verse 48

नैवेद्यान्नं सदा भुंक्ष्व शंभुनारायणाग्रतः । कुरु त्वं वैश्वदेवाख्यं बलिमन्नविशुद्धये

ശംഭുവിന്റെയും നാരായണന്റെയും സന്നിധിയിൽ നൈവേദ്യം അർപ്പിച്ചശേഷം മാത്രമേ നിത്യം അന്നം ഭുജിക്കൂ. അന്നശുദ്ധിക്കായി ‘വൈശ്വദേവ’മെന്ന ബലി-ഭാഗങ്ങൾ അർപ്പിക്കൂ.

Verse 49

यतीश्वरान्ब्रह्मनिष्ठान्तर्पयान्नैर्गृहागतान् । वृद्धानन्याननाथांश्च रोगिणो ब्रह्मचारिणः

വീട്ടിലെത്തുന്ന യതീശ്വരന്മാരെയും ബ്രഹ്മനിഷ്ഠരെയും ഉത്തമ അന്നം നൽകി തൃപ്തിപ്പെടുത്തുക. വൃദ്ധർ, മറ്റ് ആശ്രയമില്ലാത്തവർ, രോഗികൾ, ബ്രഹ്മചാരികൾ എന്നിവർക്കും ഭോജനമരുളുക.

Verse 50

कुरु त्वं मातृशुश्रूषामौपासनपरो भव । पंचाक्षरं महामंत्रं प्रणवेन समन्वितम्

മാതാവിനെ ശുശ്രൂഷിക്കുകയും നിത്യ ഔപാസന (ഗൃഹ്യാഗ്നി-ഉപാസന)യിൽ പരായണനാകുകയും ചെയ്യുക. പ്രണവം ‘ഓം’ ചേർന്ന പഞ്ചാക്ഷരി മഹാമന്ത്രം ജപിക്കൂ.

Verse 51

तथैवाष्टाक्षरं मंत्रमन्यमंत्रानपि द्विज । जप त्वं प्रयतो भूत्वा ध्यायन्मंत्राधिदेवताः

അതുപോലെ, ഹേ ദ്വിജാ! അഷ്ടാക്ഷരി മന്ത്രവും മറ്റ് മന്ത്രങ്ങളും നിയമത്തോടെ ജപിക്കൂ; മന്ത്രാധിദേവതകളെ ധ്യാനിച്ച് ഏകാഗ്രനാകുക.

Verse 52

एवमन्यांस्तथा धर्मान्स्मृत्युक्तान्त्सर्वदा कुरु । एवं कृतव्रतस्ते स्याद्देहांते मुक्तिरप्यलम्

ഇങ്ങനെ സ്മൃതികളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന മറ്റ് ധർമ്മങ്ങളും നിത്യം ആചരിക്കൂ. അങ്ങനെ വ്രതം പൂർത്തിയാക്കിയാൽ ദേഹാന്തത്തിൽ മോക്ഷവും ഉറപ്പായിരിക്കും.

Verse 53

इत्युक्तो व्यासमुनिना दुर्विनीतः प्रणम्य तम् । तदुक्तमखिलं कृत्वा देहांते मुक्तिमाप्तवान्

വ്യാസമുനിയുടെ ഉപദേശം കേട്ട ദുർവിനീതൻ അദ്ദേഹത്തെ നമസ്കരിച്ചു; കല്പിച്ചതെല്ലാം നിർവ്വഹിച്ചു ദേഹാന്തത്തിൽ മോക്ഷം പ്രാപിച്ചു.

Verse 54

तन्मातापि मृता काले धनुष्कोटिनिमज्जनात । अवाप परमां मुक्तिमपुनर्भवदायिनीम्

അവന്റെ മാതാവും, മരണകാലം വന്നപ്പോൾ, ധനുഷ്കോടിയിൽ നിമജ്ജനം ചെയ്‌തതിലൂടെ പുനർജന്മമില്ലാത്ത പരമമോക്ഷം പ്രാപിച്ചു.

Verse 55

दुर्वासा उवाच । एवं ते दुर्विनीतस्य तन्मातुश्च विमोक्षणम् । धनुष्कोट्यभिषेकेण यज्ञदेव मयेरितम्

ദുർവാസാ പറഞ്ഞു—ഹേ യജ്ഞദേവാ! ധനുഷ്കോടിയിലെ അഭിഷേകസ്നാനത്താൽ ദുർവിനീതനും അവന്റെ മാതാവും ലഭിച്ച വിമോചനത്തെ ഞാൻ ഇങ്ങനെ നിനക്കു അറിയിച്ചു.

Verse 56

पुत्रमेनं त्वमप्याशु ब्रह्महत्याविशुद्धये । समादाय व्रज ब्रह्मन्धनुष्कोटिं विमुक्तिदाम्

നീയും, ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! ബ്രഹ്മഹത്യാപാപശുദ്ധിക്കായി ഈ പുത്രനെ വേഗം കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, വിമുക്തിദായിനിയായ ധനുഷ്കോടിയിലേക്കു പോകുക.

Verse 57

सिंधुद्वीप उवाच । इति दुर्वाससा प्रोक्तो यज्ञदेवो निजं सुतम् । समादाय ययौ राम धनुष्कोटिं विमुक्तिदाम्

സിന്ധുദ്വീപൻ പറഞ്ഞു—ദുർവാസൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ യജ്ഞദേവൻ തന്റെ പുത്രനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, ഹേ രാമാ, വിമുക്തിദായിനിയായ ധനുഷ്കോടിയിലേക്കു പോയി.

Verse 58

गत्वा निवासमकरोत्षण्मासं तत्र स द्विजः । पुत्रेण साकं नियतो हे सृगालप्लवंगमौ

അവിടെ ചെന്ന ആ ദ്വിജൻ ആറുമാസം വസിച്ചു; പുത്രനോടുകൂടെ നിയമസംയമത്തോടെ നിലകൊണ്ടു—ഹേ ശൃഗാലാ, പ്ലവംഗമാ!

Verse 59

स सस्नौ च धनुष्कोटौ षण्मासं वै स पुत्रकः । षण्मासांते यज्ञदेवं प्राह वागशरीरिणी

ആ പുത്രൻ ധനുഷ്കോടിയിൽ ആറുമാസം സ്നാനം ചെയ്തു; ആറുമാസാവസാനത്തിൽ അശരീരിവാണി യജ്ഞദേവനോട് പറഞ്ഞു।

Verse 60

विमुक्ता यज्ञदेवस्य ब्रह्महत्या सुतस्य ते । स्वर्णस्तेयात्सुरापानात्किरातीसंगमात्तथा

“ഹേ യജ്ഞദേവാ! നിന്റെ പുത്രന്റെ ബ്രഹ്മഹത്യാദോഷം നീങ്ങി; സ്വർണ്ണമോഷണം, സുരാപാനം, കിരാതീസ്ത്രീസംഗമം എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള പാപങ്ങളിൽ നിന്നും അവൻ വിമുക്തനായി।”

Verse 61

अन्येभ्योपि हि पापेभ्यो विमुक्तोयं सुतस्तव । संशयं मा कुरुष्व त्वं यज्ञदेव द्विजोत्तम

“നിന്റെ പുത്രൻ മറ്റു പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമും വിമുക്തനാണ്; ഹേ യജ്ഞദേവാ, ദ്വിജോത്തമാ! സംശയം വരുത്തരുത്।”

Verse 62

इत्युक्त्वा विररामाथ सा तु वाग शरीरिणी । तदाऽशरीरिणीवाक्यं यज्ञदेवः स शुश्रुवान्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ അശരീരിവാണി മൗനമായി; തുടർന്ന് യജ്ഞദേവൻ ആ അശരീരിവക്താവിന്റെ വചനങ്ങൾ ശ്രവിച്ചു।

Verse 63

संतुष्टः पुत्रसहितो रामनाथं निषेव्य च । धनुष्कोटिं नमस्कृत्य पुत्रेण सहि तस्तदा

സന്തുഷ്ടനായി, പുത്രനോടുകൂടെ അവൻ രാമനാഥനെ സേവിച്ചു പൂജിച്ചു. പിന്നെ പുത്രനോടുകൂടെ ധനുഷ്കോടിയെ നമസ്കരിച്ചു അവിടെ നിലകൊണ്ടു.

Verse 64

स्वदेशं प्रययौ हृष्टः स्वग्रामं स्वगृहं तथा । सपुत्रदारः सुचिरं सुखमास्ते सुनिर्वृतः

ഹർഷത്തോടെ അവൻ തന്റെ ദേശത്തേക്കും—സ്വഗ്രാമത്തേക്കും സ്വഗൃഹത്തേക്കും—മടങ്ങി. പുത്രനും ഭാര്യയും കൂടെ ദീർഘകാലം സുഖത്തോടെ, പൂർണ്ണ നിർവൃതിയോടെ ജീവിച്ചു.

Verse 65

सिन्धुद्वीप उवाच । गोमायुवानरावेवं युवयोः कथितं मया । यज्ञदेवसुतस्यास्य सुमतेः परिमोक्षणम्

സിന്ധുദ്വീപൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഗോമായു (കുറുനരി)യും വാനരനും! യജ്ഞദേവന്റെ പുത്രനായ ഈ സുമതിയുടെ സമ്പൂർണ്ണ വിമോചനവൃത്താന്തം ഞാൻ നിങ്ങളിരുവരോടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 66

पातकेभ्यो महद्भ्यश्च धनुष्कोटौ निमज्जनात् । युवामतो धनुष्कोटिं गच्छतं पापशुद्धये । नान्यथा पापशुद्धिः स्यात्प्रायश्चित्तायुतैरपि

ധനുഷ്കോടിയിൽ മുങ്ങി സ്നാനം ചെയ്‌താൽ മഹാപാപങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും വിമുക്തി ലഭിക്കുന്നു. അതിനാൽ പാപശുദ്ധിക്കായി നിങ്ങൾ ഇരുവരും ധനുഷ്കോടിയിലേക്കു പോകുക; അല്ലെങ്കിൽ അയുത പ്രായശ്ചിത്തങ്ങളാലും അത്തരം ശുദ്ധി ഉണ്ടാകുകയില്ല.

Verse 67

श्रीसूत उवाच । सिन्धुद्वीपस्य वचनमिति श्रुत्वा द्विजो त्तमाः

ശ്രീസൂതൻ പറഞ്ഞു—സിന്ധുദ്വീപന്റെ ഈ വചനങ്ങൾ കേട്ടപ്പോൾ ആ ദ്വിജോത്തമർ (ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠർ) ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ ശ്രദ്ധിച്ചു ശ്രവിച്ചു.

Verse 68

सृगालवानरावाशु विलंघितमहापथौ । धनुष्कोटिं प्रयासेन गत्वा स्नात्वा च तज्जले

ശൃഗാലനും വാനരനും വേഗത്തിൽ മഹാമാർഗം കടന്നു; പ്രയത്നത്തോടെ ധനുഷ്കോടിയിൽ എത്തി അതിലെ ജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്തു।

Verse 69

विमुक्तौ सर्वपापेभ्यो विमानवरसंस्थितौ । देवैः कुसुमवर्षेण कीर्यमाणौ सुतेजसौ

സകലപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തരായ ആ രണ്ടു തേജസ്വികൾ ശ്രേഷ്ഠ വിമാനം അധിഷ്ഠിച്ചു; ദേവന്മാർ പുഷ്പവൃഷ്ടിയാൽ അവരെ മൂടി।

Verse 70

हारकेयूरमुकुटकटकादिविभूषितौ । देवस्त्रीधूयमानाभ्यां चामराभ्यां विराजितौ । गत्वा देवपुरीं रम्यामिंद्र स्यार्द्धासनं गतौ

ഹാരം, കേയൂരം, മുകുടം, കടകം മുതലായ വിഭൂഷണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും ദേവസ്ത്രീകളുടെ ചാമരവീശലാൽ ദീപ്തരുമായും അവർ രമ്യമായ ദേവപുരിയിൽ ചെന്നു ഇന്ദ്രന്റെ സമീപം മാനാസനം പ്രാപിച്ചു।

Verse 71

श्रीसूत उवाच । युष्माकमेवं कथितं सृगालस्य कपेरपि

ശ്രീസൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ ഞാൻ നിങ്ങൾക്കു ശൃഗാലന്റെയും വാനരന്റെയും കഥയും വിവരിച്ചു।

Verse 72

पापाद्विमोक्षणं विप्रा धनुष्कोटौ निमजनात् । भक्त्या य इममध्यायं शृणोति पठतेऽपि वा

ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ധനുഷ്കോടിയിൽ മുങ്ങുന്നതാൽ പാപവിമോചനം ലഭിക്കുന്നു; ഭക്തിയോടെ ഈ അധ്യായം കേൾക്കുന്നവനും അല്ലെങ്കിൽ പാരായണം ചെയ്യുന്നവനും അതിന്റെ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 73

स्नानजं फलमाप्नोति धनुष्कोटौ स मानवः । योगिवृंदैरसुलभां मुक्तिमप्याशु विंदति

ധനുഷ്കോടിയിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ സ്നാനജന്യ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു; യോഗിവൃന്ദങ്ങൾക്കും ദുർലഭമായ മോക്ഷവും അവൻ शीഘ്രം തന്നെ നേടുന്നു।