Adhyaya 11

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । अतः परं किमभवद्ब्रवीतु द्विजसत्तम । त्वद्वचनामृतं पीत्वा तृप्तिर्नास्ति मम प्रभो

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ഇതിന് ശേഷം എന്തു സംഭവിച്ചു? ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ദയവായി പറയുക. പ്രഭോ, നിങ്ങളുടെ വചനാമൃതം പാനം ചെയ്തിട്ടും എനിക്ക് തൃപ്തിയില്ല.

Verse 2

व्यास उवाच । अथ किंचिद्गते काले युगांतसमये सति । त्रेतादौ लोलजिह्वाक्ष अभवद्राक्षसेश्वरः

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—പിന്നീട് കുറച്ചു കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ യുഗാന്തസമയം സമീപിച്ചു. ത്രേതായുഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ ലോളജിഹ്വാക്ഷൻ എന്നൊരു രാക്ഷസേശ്വരൻ ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 3

तेन विद्रावितं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । जित्वा स सकलांल्लोकान्धर्मारण्ये समागतः

അവൻ കാരണം ചരാചരങ്ങളോടുകൂടിയ സമസ്ത ത്രിലോകവും ഭീതിയിൽ ചിതറിപ്പോയി. എല്ലാ ലോകങ്ങളും ജയിച്ച് അവൻ ധർമാരണ്യത്തിലേക്ക് എത്തി.

Verse 4

तद्दृष्ट्वा सकलं पुण्यं रम्यं द्विजनिषे वितम् । ब्रह्मद्वेषाच्च तेनैव दाहितं च पुरं शुभम्

ആ സ്ഥലം പൂർണ്ണമായും പുണ്യമയവും മനോഹരവും ദ്വിജന്മാർ സേവിക്കുന്നതുമെന്നു കണ്ടിട്ട്, ബ്രഹ്മദ്വേഷം മൂലം അവൻ തന്നെ ആ ശുഭനഗരം ദഹിപ്പിച്ചു.

Verse 5

दह्यमानं पुरं दृष्ट्वा प्रणष्टा द्विजसत्तमाः । यथागतं प्रजग्मुस्ते धर्मारण्यनिवासिनः

നഗരം കത്തുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠർ ഓടിപ്പോയി. ധർമാരണ്യത്തിലെ നിവാസികൾ വന്ന വഴിയേ തന്നെ മടങ്ങിപ്പോയി.

Verse 6

श्रीमाताद्यास्तदा देव्यः कोपिता राक्षसेन वै । घातयंत्येव शब्देन तर्जयित्वा च राक्षसम्

അപ്പോൾ ശ്രീമാതാ മുതലായ ദേവിമാർ ആ രാക്ഷസനാൽ അത്യന്തം ക്രുദ്ധരായി. ഇടിമുഴക്കമെന്നപോലെ ഉച്ചധ്വനി ഉയർത്തി അവനെ താക്കീത് ചെയ്ത്, അവനെ വധിക്കുമെന്നപോലെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തി.

Verse 7

समुच्छ्रितास्तदा देव्यः शतशोऽथ सह स्रशः । त्रिशूलवरधारिण्यः शंखचक्रगदाधराः

അപ്പോൾ ദേവിമാർ എഴുന്നേറ്റു—നൂറുകളായി, അതിലും ആയിരങ്ങളായി. ചിലർ ത്രിശൂലവും വരമുദ്രയും ധരിച്ചു; ചിലർ ശംഖം, ചക്രം, ഗദ എന്നിവ ധരിച്ചു.

Verse 8

कमंडलुधराः काश्चित्कशाखङ्गधराः पराः । पाशांकुशधरा काचित्खड्गखेटकधारिणी

ചിലർ കമണ്ഡലു ധരിച്ചു; മറ്റുചിലർ ചാട്ടയും ഖഡ്ഗവും ധരിച്ചു. ഒരുത്തി പാശവും അങ്കുശവും പിടിച്ചു; മറ്റൊരുത്തി ഖഡ്ഗവും ഖേടകവും (കവചം/ഢാൽ) ധരിച്ചു.

Verse 9

काचित्परशुहस्ता च दिव्यायुधधरा परा । नानाभरणभूषाढ्या नानारत्नाभिशोभिता

ഒരുത്തി പരശു (കുറുവാൾ/കോടരി) കൈയിൽ പിടിച്ചു; മറ്റൊരുത്തി ദിവ്യായുധങ്ങൾ ധരിച്ചു. നാനാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട അവർ നാനാവിധ രത്നങ്ങളാൽ ദീപ്തിമാന്മാരായി തിളങ്ങി.

Verse 10

राक्षसानां विनाशाय ब्राह्मणानां हिताय च । आजग्मुस्तत्र यत्रास्ते लोलजिह्वो हि राक्षसः

രാക്ഷസന്മാരുടെ വിനാശത്തിനും ബ്രാഹ്മണരുടെ ഹിതത്തിനുമായി അവർ അവിടേക്ക് ചെന്നു; അവിടെയായിരുന്നു ലോളജിഹ്വൻ എന്ന രാക്ഷസൻ പാർത്തിരുന്നത്.

Verse 11

महादंष्ट्रो महाकायो विद्युज्जिह्वो भयंकरः । दृष्ट्वा ता राक्षसो घोरं सिंहनादमथाकरोत्

മഹാദംഷ്ട്രനും മഹാകായനും മിന്നലുപോലെയുള്ള ജിഹ്വയുമുള്ള ഭയങ്കരനായ ആ രാക്ഷസൻ അവളെ കണ്ട ഉടൻ ഘോര സിംഹനാദം മുഴക്കി।

Verse 12

तेन नादेन महता त्रासितं भुवनत्रयम् । आपूरिता दिशः सर्वाः क्षुभितानेकसागराः

ആ മഹാനാദം മൂലം ത്രിഭുവനവും ഭീതിയിൽ വിറച്ചു; എല്ലാ ദിക്കുകളും ആ ധ്വനിയാൽ നിറഞ്ഞു, അനേകം സമുദ്രങ്ങൾ കലങ്ങി.

Verse 13

कोलाहलो महानासीद्धर्मारण्ये तदा नृप । तच्छ्रुत्वा वासवेनाथ प्रेषितो नलकूबरः

ഹേ നൃപാ! അന്ന് ധർമാരണ്യത്തിൽ മഹാ കോലാഹലം ഉയർന്നു. അത് കേട്ട് വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) നലകൂബരനെ അയച്ചു.

Verse 14

किमिदं पश्य गत्वा त्वं दृष्ट्वा मह्यं निवेदय । तत्तस्य वचनं श्रुत्वा गतो वै नलकूबरः

“നീ പോയി ഇത് എന്താണെന്ന് കണ്ടു, കണ്ടതു എനിക്കു അറിയിക്ക.” എന്ന ആജ്ഞ കേട്ട് നലകൂബരൻ തീർച്ചയായും പുറപ്പെട്ടു.

Verse 15

दृष्ट्वा तत्र महायुद्धं श्रीमातालोलजिह्वयोः । यथादृष्टं यथाजातं शक्राग्रे स न्यवेदयत्

അവിടെ ശ്രീമാതയും ലോലജിഹ്വനും തമ്മിലുള്ള മഹായുദ്ധം കണ്ട ശേഷം, താൻ കണ്ടതും സംഭവിച്ചതും യഥാതഥമായി ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) മുമ്പാകെ അറിയിച്ചു.

Verse 16

उद्वेजयति लोकांस्त्रीन्धर्मारण्यमितो गतः । तच्छ्रुत्वा वासवो विष्णुं निवेद्य क्षितिमागमत्

“ഇവിടെ നിന്ന് ധർമാരണ്യത്തിലേക്ക് പോയി അവൻ ത്രിലോകങ്ങളെയും ഭീതിയിലാഴ്ത്തുന്നു.” ഇത് കേട്ട് വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) വിഷ്ണുവിനെ അറിയിച്ച് ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങി.

Verse 17

दाहितं तत्पुरं रम्यं देवानामपि दुर्लभम् । न दृष्टा वाडवास्तत्र गताः सर्वे दिशो दश

ദേവന്മാർക്കും ദുർലഭമായ ആ മനോഹര നഗരം ദഹിച്ചു. അവിടെ വാഡവകൾ (കുതിരമാദകൾ) കാണപ്പെട്ടില്ല; എല്ലാം പത്തു ദിക്കുകളിലേക്കും പോയി.

Verse 18

श्रीमाता योगिनी तत्र कुरुते युद्धमुत्तमम् । हाहाभूता प्रजा सर्वा इतश्चेतश्च धावति

അവിടെ യോഗിനിയായ ശ്രീമാതാ ഉത്തമമായ യുദ്ധം നടത്തി. ‘ഹായ ഹായ’ എന്ന് നിലവിളിച്ച് എല്ലാ ജനങ്ങളും ഭീതിയിൽ ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും ഓടി.

Verse 19

तच्छ्रुत्वा वासुदेवो हि गृहीत्वा च सुदर्शनम् । सत्यलोकात्तदा राजन्समागच्छन्महीतले

ഇത് കേട്ട് വാസുദേവൻ സുദർശനചക്രം കൈക്കൊണ്ട്, ഹേ രാജാവേ, അന്ന് സത്യലോകത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്കെത്തി.

Verse 20

धर्मारण्यं ततो गत्वा तच्चक्रं प्रमुमोच ह । लोलजिह्वस्तदा रक्षो मूर्च्छितो निपपात ह

പിന്നീട് ധർമാരണ്യത്തിലേക്ക് ചെന്നു അദ്ദേഹം ആ ചക്രം പ്രയോഗിച്ചു. അപ്പോൾ ലോളജിഹ്വൻ എന്ന രാക്ഷസൻ മൂർഛിച്ച് വീണുപോയി.

Verse 21

त्रिशूलेन ततो भिन्नः शक्तिभिः क्रोधमूर्च्छितः । हन्यमानस्तदा रक्षः प्राणांस्त्यक्त्वा दिवं गतः

അപ്പോൾ ആ രാക്ഷസൻ ത്രിശൂലത്തിൽ കുത്തേറ്റും ശക്തികളാൽ പ്രഹരിക്കപ്പെട്ടും, ക്രോധോന്മത്തനായി അടിക്കപ്പെടുന്നതിനിടയിൽ പ്രാണൻ വിട്ട് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 22

ततो देवाः सगंधर्वा हर्षनिर्भरमानसाः । तुष्टुवुस्तं जगन्नाथं सत्यलोकात्समागताः

പിന്നീട് ദേവന്മാർ ഗന്ധർവന്മാരോടുകൂടെ, ഹർഷം നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ, സത്യലോകത്തിൽ നിന്ന് വന്ന് ആ ജഗന്നാഥനെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 23

उद्वसं तत्समालोक्य विष्णुर्वचनमब्रवीत् । क्व च ते ब्राह्मणाः सर्वे ऋषीणामाश्रमे पुनः

ആ സ്ഥലം ശൂന്യമായതായി കണ്ട വിഷ്ണു പറഞ്ഞു—“ഇപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണന്മാർ എല്ലാവരും എവിടെ? അവർ വീണ്ടും ഋഷിമാരുടെ ആശ്രമങ്ങളിലേക്കോ?”

Verse 24

ततो देवाः सगं धर्वा इतस्ततः पलायितान् । संशोध्य तरसा राजन्ब्राह्मणानिदमब्रुवन्

പിന്നീട് ദേവന്മാർ ഗന്ധർവന്മാരോടുകൂടെ, രാജാവേ, ഇങ്ങും അങ്ങും ഓടിപ്പോയ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വേഗത്തിൽ അന്വേഷിച്ച് കണ്ടെത്തി അവരോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 25

श्रूयतां नो वचो विप्रा निहतो राक्षसाधमः । वासुदेवेन देवेन चक्रेण निरकृंतत

“ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ഞങ്ങളുടെ വാക്ക് കേൾക്കുക—ആ അധമരാക്ഷസൻ നിഹതനായി; ദേവനായ വാസുദേവൻ തന്റെ ചക്രംകൊണ്ട് അവനെ ഛേദിച്ചു വീഴ്ത്തി।”

Verse 26

तच्छ्रुत्वा वाडवाः सर्वे प्रहर्षोत्फुल्ललोचनाः । समाजग्मुस्तदा राजन्स्वस्वस्थाने समाविशन्

അതു കേട്ട് വാഡവജനങ്ങൾ എല്ലാവരും ഹർഷത്തിൽ വിരിഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ ആനന്ദിച്ചു. ഹേ രാജാവേ, അവർ ഒന്നിച്ചു കൂടി തത്തത്തം സ്ഥാനങ്ങളിലേക്കു മടങ്ങി വീണ്ടും പാർത്തു.

Verse 27

श्रीकांताय तदा राजन्वाक्यमुक्तं मनोरमम् । यस्मात्त्वं सत्यलोकाच्च आगतोऽसि जगत्प्रभुः । स्थापितं च पुरं चेदं हिताय च द्विजात्मनाम्

അപ്പോൾ, ഹേ രാജാവേ, ശ്രീകാന്തനോടു മനോഹരമായ വാക്ക് പറഞ്ഞു—“ജഗത്പ്രഭുവേ, നീ സത്യലോകത്തിൽ നിന്നു വന്നതിനാൽ ഈ നഗരം ദ്വിജന്മാരുടെ ഹിതാർത്ഥം സ്ഥാപിതമായിരിക്കുന്നു.”

Verse 28

सत्यमंदिरमिति ख्यातं तदा लोके भविष्यति । कृते युगे धर्मारण्यं त्रेतायां सत्यमंदिरम्

അപ്പോൾ ഇത് ലോകത്തിൽ ‘സത്യമന്ദിരം’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാകും. കൃതയുഗത്തിൽ ‘ധർമ്മാരണ്യം’; ത്രേതായുഗത്തിൽ ‘സത്യമന്ദിരം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടും.

Verse 29

तच्छ्रुत्वा वासुदेवेन तथेति प्रतिपद्य च । ततस्ते वाडवाः सर्वे पुत्रपौत्रसमन्विताः

അതു കേട്ട് വാസുദേവൻ ‘തഥാസ്തു’ എന്നു സമ്മതിച്ചു. തുടർന്ന് ആ വാഡവജനങ്ങൾ എല്ലാവരും പുത്രപൗത്രന്മാരോടുകൂടി (സമവേതരായി).

Verse 30

सपत्नीकाः सानुचरा यथापूर्वं न्यवात्सिषुः । तपोयज्ञक्रियाद्येषु वर्तंतेऽध्ययनादिषु

അവർ ഭാര്യമാരോടും അനുചരന്മാരോടും കൂടി മുൻപുപോലെ അവിടെ പാർത്തു. തപസ്സ്, യജ്ഞകർമ്മങ്ങൾ, ധാർമ്മികാചാരങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ഏർപ്പെട്ടു, അധ്യയനാദികളിലും നിരതരായി നിന്നു.

Verse 31

एवं ते सर्वमाख्यातं धर्म वै सत्यमंदिरे

ഹേ ധർമ്മാ! സത്യത്തിന്റെ പവിത്രധാമമായ ‘സത്യമന്ദിരം’ സംബന്ധിച്ച എല്ലാം നിനക്കു പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു।