Adhyaya 44

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तीर्थानां परमं तीर्थं तच्छृणुष्व नराधिप । रेवाया दक्षिणे कूले निर्मितं शूलपाणिना

ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നരാധിപാ! എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലെയും പരമ തീർത്ഥം അത് കേൾക്കുക; രേവയുടെ തെക്കൻ കരയിൽ ശൂലപാണി ഭഗവാൻ അതു സ്ഥാപിച്ചതാണ്।

Verse 2

मोक्षार्थं मानवेन्द्राणां निर्मितं नृपसत्तम युधिष्ठिर उवाच । श्रुता मे विविधा धर्मास्तीर्थानि विविधानि च । दानधर्माः समस्ताश्च त्वत्प्रसादाद्द्विजोत्तम

ഹേ നൃപസത്തമാ! മനുഷ്യരാജാക്കന്മാരുടെ മോക്ഷാർത്ഥം ഇതു നിർമ്മിതമാണ്. യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! നിങ്ങളുടെ പ്രസാദത്താൽ ഞാൻ വിവിധ ധർമ്മങ്ങളും വിവിധ തീർത്ഥങ്ങളും ദാനധർമ്മങ്ങളുടെ സമസ്തവിധികളും കേട്ടറിഞ്ഞു।

Verse 3

अन्यच्च श्रोतुमिच्छामि संसारश्छिद्यते यथा । पुनरागमनं नास्ति मोक्षप्राप्तिर्भवेद्यथा

ഞാൻ ഇനിയും കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു—എങ്ങനെ സംസാരബന്ധം ഛേദിക്കപ്പെടും, വീണ്ടും പുനരാഗമനം ഇല്ലാതിരിക്കും, എങ്ങനെ മോക്ഷപ്രാപ്തി ഉണ്ടാകും എന്നതും।

Verse 4

एतदाख्याहि मे सर्वं प्रसादाद्द्विजसत्तम

ഹേ ദ്വിജസത്തമാ! പ്രസാദത്താൽ ഇതെല്ലാം എനിക്ക് വിശദീകരിക്കണമേ।

Verse 5

मार्कण्डेय उवाच । शृणुष्वैकमना भूत्वा तीर्थात्तीर्थान्तरं महत् । श्रुते यस्य प्रभावे तु मुच्यते चाब्दिकादघात्

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഏകാഗ്രചിത്തനായി കേൾക്കുക; തീർത്ഥങ്ങളിൽ നിന്നും അതീതമായ മഹത്തായ തീർത്ഥാന്തരം. അതിന്റെ പ്രഭാവം കേട്ടാൽ മാത്രം വാക്കുകൊണ്ടുള്ള പാപത്തിൽ നിന്നും പോലും മോചനം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 6

वाचिकैर्मानसैर्वापि शारीरैश्च विशेषतः । कीर्तनात्तस्य तीर्थस्य मुच्यते सर्वपातकैः

വാക്കുകൊണ്ടും മനസ്സുകൊണ്ടും പ്രത്യേകിച്ച് ശരീരത്താലും ചെയ്ത പാപങ്ങൾ—ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ കീർത്തനവും മഹിമാപ്രഖ്യാപനവും ചെയ്താൽ സർവ്വ പാതകങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 7

पञ्चक्रोशप्रमाणं तु तच्च तीर्थं महीपते । भुक्तिमुक्तिप्रदं दिव्यं प्राणिनां पापकर्मिणाम्

ഹേ മഹീപതേ! ആ തീർത്ഥം പഞ്ചക്രോശം വരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. പാപകർമ്മങ്ങളിൽ മുങ്ങിയ ജീവികൾക്കും ആ ദിവ്യ തീർത്ഥം ഭോഗവും മോക്ഷവും രണ്ടും പ്രസാദിക്കുന്നു.

Verse 8

रेवाया दक्षिणे कूले पर्वतो भृगुसंज्ञितः । तस्य मूर्ध्नि च तत्तीर्थं स्थापितं चैव शम्भुना

രേവയുടെ തെക്കൻ കരയിൽ ഭൃഗു എന്ന പേരുള്ള ഒരു പർവ്വതമുണ്ട്. അതിന്റെ ശിഖരത്തിൽ ആ തീർത്ഥം സ്വയം ശംഭു (ശിവൻ) സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 9

शूलभेदेति विख्यातं त्रिषु लोकेषु भूपते । तत्र स्थिताश्च ये वृक्षास्तीर्थाच्चैव चतुर्दिशम्

ഹേ ഭൂപതേ! അത് ‘ശൂലഭേദ’ എന്ന നാമത്തിൽ ത്രിലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമാണ്. കൂടാതെ ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ ചുറ്റും നാലുദിക്കുകളിലായി നിലകൊള്ളുന്ന വൃക്ഷങ്ങളും അതിന്റെ പവിത്രപരിധിയിലേയ്ക്കു തന്നെ ഉൾപ്പെടുന്നു.

Verse 10

पतिता निलयं यान्ति रुद्रस्य नात्र संशयः । मृतास्तत्रैव ये केचिज्जन्तवो भुवि पक्षिणः

പാപത്തിൽ പതിതരായവരും രുദ്രന്റെ ധാമം പ്രാപിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല. അവിടെ മരിക്കുന്ന ഏതു ജീവികളും—പക്ഷികളോ ഭൂമിയിലെ ജീവികളോ—

Verse 11

ते यान्ति परमं लोकं तत्र तीर्थे न संशयः । पातालान्निःसृता गङ्गा भोगवतीतिसंज्ञिता

അവർ ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹിമയാൽ പരമ ലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല. പാതാളത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച ഗംഗാധാര ‘ഭോഗവതീ’ എന്ന നാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു।

Verse 12

निष्क्रान्ता शूलभेदाच्च सर्वपापक्षयंकरी । या सा गीर्वाणनाम्न्यन्या वहेत्पुण्या महानदी

ശൂലഭേദത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച അവൾ സർവ്വപാപക്ഷയകരിണി. ആ പുണ്യമായ മഹാനദി ‘ഗീർവാണാ’ എന്ന മറ്റൊരു നാമത്താലും ഒഴുകുന്നു।

Verse 13

पतिता कुण्डमध्ये तु यत्र भिन्नं त्रिशूलिना । शम्भुना च पुरा तात उत्पाद्य च सरस्वती

ത്രിശൂലധാരി അവളെ ഭേദിച്ച സ്ഥലത്ത് അവൾ കുണ്ഡത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ പതിച്ചു. ഹേ താത, പുരാതനകാലത്ത് ശംഭുവും അവിടെയേ സർസ്വതിയെയും ഉത്പാദിപ്പിച്ചു।

Verse 14

सा तत्र पतिता राजन् प्राचीनाघविमोचिनी । भास्वत्या त्रितयं यत्र शिला गीर्वाणसंज्ञिता

ഹേ രാജൻ, അവൾ അവിടെ അവതരിച്ച് പ്രാചീന പാപങ്ങളെ മോചിപ്പിക്കുന്നവളായി. അവിടെ ദീപ്തമായ ത്രയം ഉണ്ട്; കൂടാതെ ‘ഗീർവാണാ’ എന്നു പേരുള്ള ഒരു ശിലയും ഉണ്ട്।

Verse 15

तत्र तीर्थे च तत्तीर्थं न भूतं न भविष्यति । केदारं च प्रयागं च कुरुक्षेत्रं गया तथा

ആ പുണ്യപ്രദേശത്ത് അത്തരം തീർത്ഥം മുമ്പൊരിക്കലും ഉണ്ടായിട്ടില്ല; ഇനി ഉണ്ടാകുകയും ഇല്ല. കേദാരം, പ്രയാഗം, കുരുക്ഷേത്രം, ഗയാ തുടങ്ങിയ പ്രസിദ്ധ തീർത്ഥങ്ങളും—

Verse 16

अन्यानि च सुतीर्थानि कलां नार्हन्ति षोडशीम् । पञ्च स्थानानि तीर्थानि पृथग्भूतानि यानि च

മറ്റു ശ്രേഷ്ഠ തീർത്ഥങ്ങളും അതിന്റെ പുണ്യത്തിന്റെ പതിനാറിലൊരുഭാഗമായ ഒരു ‘കല’യ്ക്കും തുല്യമല്ല. കൂടാതെ പരസ്പരം വ്യത്യസ്തമായ അഞ്ചു തീർത്ഥസ്ഥാനങ്ങൾ—

Verse 17

वक्ष्यामि च समासेन एकैकं च पृथक्पृथक् । गया नाभ्यां यथा पुण्या चक्रतीर्थं च तत्समम्

ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി, ഓരോന്നെയും വേർതിരിച്ച് ക്രമമായി വിവരിക്കും. ഗയയും നാഭിയും എത്ര പരമപുണ്യകരമോ, അതുപോലെ ചക്രതീർത്ഥവും അവയ്‌ക്കു തുല്യമായ പാവനമാണ്.

Verse 18

धर्मारण्ये यथा कूपं शूलभेदं च तत्समम् । ब्रह्मयूपं यथा पुण्यं देवनद्यास्तथैव च

ധർമാരണ്യത്തിലെ പുണ്യകൂപം എത്ര പവിത്രമോ, ശൂലഭേദവും അതിന് തുല്യം. ബ്രഹ്മയൂപം എത്ര പുണ്യകരമോ, ദേവനദിയും അതുപോലെ തന്നെ പാവനമാണ്.

Verse 19

यथा गयाशिरः पुण्यं सुराणां च यथा शिला । यथा च पुष्करं स्थानं मार्कण्डह्रद एव च

ഗയാശിരം എത്ര പുണ്യമോ, ദേവന്മാർ ആരാധിക്കുന്ന ശില എത്ര പവിത്രമോ; അതുപോലെ പുഷ്കരസ്ഥലവും മാർകണ്ഡഹ്രദവും പാവനങ്ങളാണ്.

Verse 20

दत्त्वा पिण्डोदकं तत्र पिण्डाणां च तथाक्षयम् । यस्तत्र कुरुते श्राद्धं तोयं पिबति नित्यशः । मुच्यते सर्वपापैस्तु उरगः कञ्चुकैरिव । अनिन्द्यान्पूजयेद्विप्रान् दम्भक्रोधविवर्जितान्

അവിടെ പിണ്ഡവും തർപ്പണജലവും അർപ്പിച്ചാൽ പിതൃകർമ്മത്തിന് അക്ഷയഫലം ലഭിക്കുന്നു. ആ സ്ഥലത്ത് ശ്രാദ്ധം ചെയ്ത് നിത്യം ആ ജലം പാനം ചെയ്യുന്നവൻ, സർപ്പം പഴയ തൊലി കളയുന്നതുപോലെ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകും. ദംഭവും ക്രോധവും ഇല്ലാത്ത നിർദോഷ ബ്രാഹ്മണരെ പൂജിക്കണം.

Verse 21

त्रयोदशदिनं दानं त्रयोदशगुणं भवेत् । अभ्यर्चितं सुरं दृष्ट्वा गणनाथं गजाननम्

പതിമൂന്ന് ദിവസത്തേക്ക് നൽകുന്ന ദാനം പതിമൂന്ന് മടങ്ങ് ഫലം നൽകും. പൂജിക്കപ്പെട്ട ദേവനെ ദർശിച്ച്, ഗജാനനനായ ഗണനാഥനെ ദർശിച്ച് അർച്ചിച്ചാൽ…

Verse 22

सर्वे विघ्ना विनश्यन्ति दृष्ट्वा कम्बलक्षेत्रपम्

കംബലക്ഷേത്രാധിപനെ ദർശിച്ചാൽ എല്ലാ വിഘ്നങ്ങളും നശിക്കും.

Verse 23

पूजयेत्परया भक्त्या शूलपाणिं महेश्वरम्

പരമഭക്തിയോടെ ശൂലപാണിയായ മഹേശ്വരനെ പൂജിക്കണം.

Verse 24

देवस्य पूर्वभागे तु उमा पूज्या प्रयत्नतः । मार्कण्डेशं ततो भक्त्या पूजयेद्गुहवासिनम्

ദേവന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് പരിശ്രമത്തോടെ ഉമാദേവിയെ പൂജിക്കണം. തുടർന്ന് ഭക്തിയോടെ ഗുഹാവാസിയായ മാർകണ്ഡേശനെ പൂജിക്കണം.

Verse 25

मुच्यन्ते पातकैः सर्वैरज्ञानज्ञानसंचितैः । गुहामध्ये प्रविष्टस्तु जपेत्सूक्तं तु त्र्यक्षरम्

അജ്ഞാനത്താലോ ഭ്രാന്തജ്ഞാനത്താലോ സമ്പാദിച്ച എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ് മനുഷ്യൻ മോചിതനാകുന്നത്. പിന്നെ ഗുഹയുടെ അന്തർഭാഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് പവിത്ര ത്ര്യക്ഷരീ മന്ത്രം ജപിക്കണം.

Verse 26

नीलपर्वतजं पुण्यं षष्ठांशेन लभेत सः । त्रिनरास्तत्र तिष्ठन्ति सादित्यमरुतैः सह

അവൻ നീലപർവതത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന പുണ്യത്തിന്റെ ആറിലൊന്ന് ഭാഗം പ്രാപിക്കുന്നു. അവിടെ ആദിത്യന്മാരും മരുത്തുകളും കൂടെ മൂന്നു ദിവ്യപുരുഷന്മാർ വസിക്കുന്നു.

Verse 27

सर्वदेवमयं स्थानं कोटिलिङ्गमनुत्तमम् । यथा नदीनदाः सर्वे सागरे यान्ति संक्षयम्

ഈ സ്ഥലം സർവ്വദേവമയമാണ്—അനുത്തമമായ ‘കോടിലിംഗം’. എങ്ങനെയോ എല്ലാ നദികളും ചെറുനദികളും അവസാനം സമുദ്രത്തിൽ ലയിച്ച് ശമിക്കുന്നതുപോലെ,

Verse 28

तथा पापानि नश्यन्ति शूलभेदस्य दर्शनात् । प्रत्यक्षो दृश्यतेऽद्यापि प्रत्ययो ह्यवनीपते

അതുപോലെ ശൂലഭേദത്തിന്റെ ദർശനം മാത്രത്താൽ പാപങ്ങൾ നശിക്കുന്നു. ഹേ അവനീപതേ, ഇന്നും അതിന്റെ തെളിവ് പ്രത്യക്ഷമായി കാണപ്പെടുന്നു.

Verse 29

विस्फुलिङ्गा लिङ्गमध्ये स्पन्दन्ते स्नानयोगतः । द्वितीयः प्रत्ययस्तत्र तैलबिन्दुर्न सर्पति

സ്നാനകർമ്മം ചെയ്താൽ ലിംഗത്തിന്റെ ഉള്ളിൽ സ്ഫുലിംഗങ്ങൾ സ്പന്ദിക്കുന്നതായി കാണാം. അവിടെ രണ്ടാമത്തെ ലക്ഷണം: എണ്ണത്തുള്ളി ഇഴയുകയോ പരക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല.

Verse 30

एवं हि प्रत्ययस्तत्र शूलभेदप्रभावजः । यः स्मरेच्छूलभेदं तु त्रिकालं नित्यमेव च

അവിടെ ശൂലഭേദത്തിന്റെ പ്രഭാവം കൊണ്ടുതന്നെ ആ സ്ഥിരീകരണലക്ഷണം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. ആരെങ്കിലും ശൂലഭേദത്തെ നിത്യം ത്രികാലവും സ്മരിക്കുന്നുവെങ്കിൽ—

Verse 31

स पूतश्च भवेत्साक्षात्सबाह्याभ्यन्तरो नृप । न कस्यचिन्मया ख्यातं पृष्टोऽहं त्रिदशैरपि

അവൻ ഉടൻ തന്നെ ശുദ്ധനാകുന്നു—ബാഹ്യമായും അന്തർമുഖമായും, ഹേ രാജാവേ. ദേവന്മാർ ചോദിച്ചിട്ടും ഞാൻ ഇത് ആരോടും വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.

Verse 32

गुह्याद्गुह्यतरं तीर्थं सदा गोप्यं कृतं मया । सर्वपापहरं पुण्यं सर्वदोषघ्नमुत्तमम्

ഇത് ഗുഹ്യത്തിലും അതിഗുഹ്യമായ തീർത്ഥം; ഞാൻ ഇതിനെ എപ്പോഴും ഗോപ്യമായി സൂക്ഷിച്ചു—പരമ പുണ്യമയമായത്, സർവപാപഹരവും സർവദോഷനാശകവുമായ ഉത്തമം.

Verse 33

सर्वतीर्थमयं तीर्थं शूलभेदं जनेश्वर । श्रुते यस्य प्रभावे तु मुच्यते सर्वपातकैः

ഹേ ജനേശ്വരാ, ശൂലഭേദം സർവതീർത്ഥമയമായ തീർത്ഥമാണ്; എല്ലാത്തീർത്ഥങ്ങളുടെയും സാരം അതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. അതിന്റെ മഹിമ കേട്ടാൽ മാത്രം മനുഷ്യൻ സർവ മഹാപാതകങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.

Verse 34

शूलभेदं मया तात संक्षेपात्कथितं तव । यः शृणोति नरो भक्त्या मुच्यते सर्वपातकैः

താതാ, ഞാൻ നിനക്കു ശൂലഭേദത്തെ സംക്ഷേപമായി പറഞ്ഞു. ഭക്തിയോടെ ഇത് കേൾക്കുന്ന മനുഷ്യൻ സർവ മഹാപാതകങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.