Adhyaya 37

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत राजेन्द्र देवतीर्थमनुत्तमम् । येन देवास्त्रयस्त्रिंशत्स्नात्वा सिद्धिं परां गताः

ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജേന്ദ്രാ! തുടർന്ന് അനുത്തമമായ ദേവതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകുക; അവിടെ മുപ്പത്തിമൂന്ന് ദേവന്മാർ സ്നാനം ചെയ്ത് പരമസിദ്ധി പ്രാപിച്ചു।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । कथं तात सुराः सर्वे दानवैर्बलवत्तरैः । निर्जितास्तत्र तीर्थे च स्नात्वा सिद्धिं परां गताः

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—താതാ! കൂടുതൽ ബലവാന്മാരായ ദാനവർ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും എങ്ങനെ ജയിച്ചു? എന്നിട്ടും അവർ അതേ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് പരമസിദ്ധി എങ്ങനെ പ്രാപിച്ചു?

Verse 3

मार्कण्डेय उवाच । पुरा दैत्यगणैरुग्रैर्युद्धेऽतिबलवत्तरैः । इन्द्रो देवगणैः सार्द्धं स्वराज्याच्च्यावितो नृप

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നൃപാ! പണ്ടുകാലത്ത് അതിബലവാന്മാരായ ഉഗ്ര ദൈത്യഗണങ്ങളോടുള്ള യുദ്ധത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ ദേവഗണങ്ങളോടുകൂടെ തന്റെ രാജ്യത്വത്തിൽ നിന്ന് ച്യുതനായി।

Verse 4

हस्त्यश्वरथयानौघैर्मर्दयित्वा वरूथिनीम् । विध्वस्ता भेजिरे मार्गं प्रहारैर्जर्जरीकृताः

ആന, കുതിര, രഥം, വാഹനങ്ങളുടെ പ്രളയപ്രവാഹം അവരുടെ സൈന്യത്തെ ചവിട്ടിത്തകർത്തു; പ്രഹാരങ്ങളാൽ ജർജരിതരായി, വിധ്വസ്തരായി അവർ വഴിപിടിച്ച് ഓടിപ്പോയി।

Verse 5

जम्भशुम्भैश्च कूष्माण्डकुहकादिभिः । वेपमानार्दिताः सर्वे ब्रह्माणमुपतस्थिरे

ജംഭ, ശുംഭ എന്നിവരും കൂഷ്മാണ്ഡ, കുഹകാദികളും പീഡിപ്പിച്ചതാൽ വിറച്ചുകൊണ്ട് അവർ എല്ലാവരും ശരണംയും സഹായവും തേടി ബ്രഹ്മാവിനെ സമീപിച്ചു।

Verse 6

प्रणम्य शिरसा देवं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् । तदा विज्ञापयामासुर्देवा वह्निपुरोगमाः

പരമേഷ്ഠിയായ ദേവൻ ബ്രഹ്മാവിനെ ശിരസാ നമസ്കരിച്ച്, അഗ്നി മുൻപന്തിയിലായി ദേവന്മാർ അപ്പോൾ തങ്ങളുടെ അപേക്ഷ അറിയിച്ചു।

Verse 7

पश्य पश्य महाभाग दानवैः शकलीकृताः । वियोजिताः पुत्रदारैस्त्वामेव शरणं गताः

കാണുക, കാണുക, മഹാഭാഗനേ! ദാനവർ ഞങ്ങളെ തകർത്തിരിക്കുന്നു; പുത്രനും ഭാര്യയും വിട്ടുപിരിഞ്ഞ് ഞങ്ങൾ നിനക്കേ ശരണം വന്നിരിക്കുന്നു।

Verse 8

परित्रायस्व देवेश सर्वलोकपितामह । नान्या गतिः सुरेशान त्वां मुक्त्वा परमेश्वर

ഹേ ദേവേശാ, സർവ്വലോകപിതാമഹാ! ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ; ഹേ സുരേശാന പരമേശ്വരാ, നിന്നെ വിട്ട് ഞങ്ങൾക്ക് മറ്റൊരു ഗതി ഇല്ല।

Verse 9

ब्रह्मोवाच । दानवानां विघातार्थं नर्मदातटमास्थिताः । तपः कुरुध्वं स्वस्थाः स्थ तपो हि परमं बलम्

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—ദാനവന്മാരുടെ നാശത്തിനായി നർമദാതീരത്ത് നിലകൊള്ളുവിൻ. സ്വസ്ഥചിത്തരായി സ്ഥിരമായി തപസ്സു ചെയ്‍വിൻ; തപസ്സുതന്നെ പരമബലം.

Verse 10

नान्योपायो न वै मन्त्रो विद्यते न च मे क्रिया । विना रेवाजलं पुण्यं सर्वपापक्षयंकरम्

എനിക്ക് മറ്റൊരു ഉപായമില്ല—മന്ത്രവും ഇല്ല, ക്രിയയും ഇല്ല; റേവാ (നർമദാ)യുടെ പുണ്യജലം ഒഴികെ, അതു സർവ്വപാപക്ഷയം വരുത്തുന്നതാണ്.

Verse 11

दारिद्र्यव्याधिमरणबन्धनव्यसनानि च । एतानि चैव पापस्य फलानीति मतिर्मम

ദാരിദ്ര്യം, രോഗം, മരണം, ബന്ധനം, വിവിധ ദുരിതങ്ങൾ—ഇവയൊക്കെയും പാപഫലങ്ങളാണെന്ന് എന്റെ ദൃഢമതം.

Verse 12

एवं ज्ञात्वा ततश्चैव तपः कुरुत दुष्करम् । तथा चैव सुराः सर्वे देवा ह्यग्निपुरोगमाः

ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞ ശേഷം ദുഷ്കരമായ തപസ്സു ചെയ്‍വിൻ. അഗ്നിയെ മുൻപാക്കി സർവ്വദേവന്മാരും അതുപോലെ തന്നേ ചെയ്തു.

Verse 13

तच्छ्रुत्वा वचनं तथ्यं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । नर्मदामागताः सर्वे देवा ह्यग्निपुरोगमाः

പരമേഷ്ഠിയായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ സത്യവചനം ശ്രവിച്ച്, അഗ്നിയെ മുൻപാക്കി സർവ്വദേവന്മാരും നർമദയിലേക്കു വന്നു ചേർന്നു.

Verse 14

चेरुर्वै तत्र विपुलं तपः सिद्धिमवाप्नुवन् । तदाप्रभृति तत्तीर्थं देवतीर्थमनुत्तमम्

അവിടെ അവർ വിപുലമായ തപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ച് സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു. അന്നുമുതൽ ആ തീർത്ഥം ‘ദേവതീർത്ഥം’ എന്ന പേരിൽ അതുല്യമായ പുണ്യസ്നാനസ്ഥാനമായി പ്രസിദ്ധമായി.

Verse 15

गीयते त्रिषु लोकेषु सर्वपापक्षयंकरम् । तत्र गत्वा च यो मर्त्यो विधिना संयतेन्द्रियः

ആ തീർത്ഥം ത്രിലോകങ്ങളിലും സർവ്വപാപക്ഷയകരമെന്നു പാടപ്പെടുന്നു. ആരെങ്കിലും അവിടെ ചെന്നു വിധിപൂർവ്വം ഇന്ദ്രിയസംയമം പാലിച്ചാൽ—

Verse 16

स्नानं समाचरेद्भक्त्या स लभेन्मौक्तिकं फलम् । यस्तु भोजयते विप्रांस्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप

ഭക്തിയോടെ അവിടെ സ്നാനം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ അവന് മുത്തുപോലെയുള്ള അതിമൂല്യമായ ഫലം ലഭിക്കും. കൂടാതെ ആ തീർത്ഥത്തിൽ ബ്രാഹ്മണരെ ഭോജനിപ്പിക്കുന്നവൻ, ഹേ നരാധിപ—

Verse 17

स लभेन्मुख्यविप्राणां फलं साहस्रिकं नृप । तत्र देवशिला रम्या महापुण्यविवर्धिनी

അവൻ, ഹേ നൃപ, മുഖ്യ ബ്രാഹ്മണസേവയുടെ ഫലത്തോടു തുല്യമായ ആയിരമടങ്ങ് ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു. അവിടെ മനോഹരമായ ‘ദേവശില’യും ഉണ്ട്; അത് മഹാപുണ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 18

संन्यासेन मृता ये तु तेषां स्यादक्षया गतिः । अग्निप्रवेशं यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप

സന്ന്യാസഭാവത്തോടെ ദേഹത്യാഗം ചെയ്യുന്നവർക്ക് അക്ഷയഗതി ലഭിക്കും. കൂടാതെ ആ തീർത്ഥത്തിൽ അഗ്നിപ്രവേശം ചെയ്യുന്നവൻ, ഹേ നരാധിപ—

Verse 19

रुद्रलोके वसेत्तावद्यावदाभूतसंप्लवम् । एवं स्नानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम्

അവൻ മഹാപ്രളയം വരെയും രുദ്രലോകത്തിൽ വസിക്കും. അതുപോലെ സ്നാനം, ജപം, ഹോമം, സ്വാധ്യായം, ദേവതാര്ച്ചനയും (ഫലപ്രദമാകുന്നു).

Verse 20

सुकृतं दुष्कृतं वाऽपि तत्र तीर्थेऽक्षयं भवेत् । एष ते विधिरुद्दिष्ट उत्पत्तिश्चैव भारत

ആ തീർത്ഥത്തിൽ ചെയ്ത പുണ്യമോ പാപമോ—അതിന്റ ഫലം അക്ഷയമാകും. ഹേ ഭാരതാ, ഇതിന്റെ വിധിയും ഉത്ഭവവൃത്താന്തവും നിനക്കു വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 21

देवतीर्थस्य निखिला यथा वै शङ्कराच्छ्रुता । पठन्ति ये पापहरं सर्वदुःखविमोचनम्

ശങ്കരനിൽ നിന്നു ശ്രുതമായ ദേവതീർത്ഥത്തിന്റെ സമ്പൂർണ്ണ ചരിതം പാരായണം ചെയ്യുന്നവർക്ക് ആ പാരായണം പാപഹരവും സർവ്വദുഃഖവിമോചനവും ആകുന്നു.

Verse 22

देवतीर्थस्य चरितं देवलोकं व्रजन्ति ते

ദേവതീർത്ഥത്തിന്റെ പുണ്യചരിതം ശ്രവിക്കുകയോ പാരായണം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നവർ ദേവലോകത്തെ പ്രാപിക്കും.

Verse 37

। अध्याय

“അധ്യായം”—ഇത് അധ്യായാവസാനം അല്ലെങ്കിൽ ശീർഷകം സൂചിപ്പിക്കുന്ന അടയാളം.