दुन्दुभिनिर्ह्रादनिर्णयः / Dundubhinirhrāda’s Stratagem: Targeting the Brāhmaṇas

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास प्रवक्ष्यामि चरितं शशिमौलिनः । यथा दुंदुभिनिर्ह्रादमवधीद्दितिजं हरः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വ്യാസാ, കേൾക്കുക; ശശിമൗലിനായ പ്രഭുവിന്റെ ചരിതം ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു—ഹരൻ ദിതിജനായ ദൈത്യൻ ദുന്ദുഭിനിർഹ്രാദനെ എങ്ങനെ വധിച്ചതെന്ന്.

Verse 2

हिरण्याक्षे हते दैत्ये दितिपुत्रे महाबले । विष्णुदेवेन कालेन प्राप दुखं पहद्दितिः

മഹാബലനായ ദിതിപുത്ര ദൈത്യൻ ഹിരണ്യാക്ഷൻ കാലക്രമത്തിൽ വിഷ്ണുദേവൻ വധിച്ചപ്പോൾ, ദിതിയെ ആഴമുള്ള ദുഃഖം പിടികൂടി.

Verse 3

दैत्यो दुंदुभिनिर्ह्रादो दुष्टः प्रह्लादमातुलः । सांत्वयामास तां वाग्भिर्दुःखितां देवदुःखदः

അപ്പോൾ ദുഷ്ടനായ ദൈത്യൻ ദുന്ദുഭിനിർഹ്രാദൻ—പ്രഹ്ലാദന്റെ മാതുലനും ദേവദുഃഖദനും—ദുഃഖിതയായ ദിതിയെ വാക്കുകളാൽ ആശ്വസിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി.

Verse 4

अथ दैत्यस्स मायावी दितिमाश्वास्य दैत्यराट् । देवाः कथं सुजेयाः स्युरित्युपायमर्चितयत्

അപ്പോൾ ആ മായാവിയായ ദൈത്യരാജാവ് ദിതിയെ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, “ദേവന്മാരെ എങ്ങനെ എളുപ്പത്തിൽ ജയിക്കാം?” എന്നു ഉപായം ആലോചിച്ചു.

Verse 5

देवैश्च घातितो वीरो हिरण्याक्षो महासुरः । विष्णुना च सह भ्रात्रा सच्छलैर्देत्यवैरिभिः

ആ വീര മഹാസുരൻ ഹിരണ്യാക്ഷൻ ദേവന്മാർകൊണ്ട് വധിക്കപ്പെട്ടു; വിഷ്ണുവും തന്റെ സഹോദരനോടുകൂടെ, ദൈത്യരുടെ ശത്രുക്കളായി, യുക്തിയുള്ള തന്ത്രത്തിലൂടെ അവനെ സംഹരിച്ചു.

Verse 6

किंबलाश्च किमाहारा किमाधारा हि निर्जराः । मया कथं सुजेयास्स्युरित्युपायमचिंतयत्

ആ അമരന്മാരുടെ ബലം എന്ത്, അവരുടെ ആഹാരം എന്ത്, അവർ ഏത് ആധാരത്തിലാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്? ഞാൻ അവരെ ഉറപ്പായി എങ്ങനെ ജയിക്കും—എന്ന ഉപായം അവൻ ആലോചിച്ചു.

Verse 7

विचार्य बहुशो दैत्यस्तत्त्वं विज्ञाय निश्चितम् । अवश्यमग्रजन्मानो हेतवोऽत्र विचारतः

പലവട്ടം ആലോചിച്ച് ആ ദൈത്യൻ തത്ത്വം തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്തു—ഇവിടെയുള്ള കാരണങ്ങൾ അനിവാര്യമായി മുൻപ് ജനിച്ചവരായ പൂർവ്വജരും പ്രധാന ജ്യേഷ്ഠരുമായവരിൽ തന്നെയാണെന്ന്.

Verse 8

ब्राह्मणान्हंतुमसकृदन्वधावत वै ततः । दैत्यो दुन्दुभिनिर्ह्रादो देववैरी महाखलः

അപ്പോൾ ദേവവൈരിയായ മഹാഖലൻ ദൈത്യൻ ദുന്ദുഭി—യുദ്ധദുന്ദുഭിയുടെ നാദംപോലെ ഗർജ്ജിക്കുന്നവൻ—ബ്രാഹ്മണരെ വധിക്കുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് വീണ്ടും വീണ്ടും മുന്നോട്ടു പാഞ്ഞുവന്നു।

Verse 9

यतः क्रतुभुजो देवाः क्रतवो वेदसंभवाः । ते वेदा ब्राह्मणाधारास्ततो देवबलं द्विजाः

കാരണം ദേവന്മാർ യജ്ഞഭാഗത്തിന്റെ ഭോക്താക്കളാണ്; യജ്ഞങ്ങൾ വേദങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. ആ വേദങ്ങൾ ബ്രാഹ്മണരെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ദേവബലം ബ്രാഹ്മണബലത്തിൽ തന്നെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.

Verse 10

निश्चितं ब्राह्मणाधारास्सर्वे वेदास्सवासवाः । गीर्वाणा ब्राह्मणबला नात्र कार्या विचारणा

നിശ്ചയമായി എല്ലാ വേദങ്ങളും ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാരോടുകൂടി ബ്രാഹ്മണരുടെ ആശ്രയത്തിലാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. ദേവഗണവും ബ്രാഹ്മണബലത്താലേ ബലവാന്മാർ—ഇവിടെ സംശയമോ വിചാരണമോ വേണ്ട.

Verse 11

ब्राह्मणा यदि नष्टास्स्युर्वेदा नष्टास्ततस्त्वयम् । अतस्तेषु प्रणष्टेषु विनष्टाः सततं सुराः

ബ്രാഹ്മണർ നശിച്ചാൽ വേദങ്ങളും നശിക്കും; അപ്പോൾ നിങ്ങളും നശിക്കും. അതിനാൽ അവർ പൂർണ്ണമായി നശിക്കുമ്പോൾ ദേവന്മാരും അനിവാര്യമായി സ്ഥിരമായി വിനാശത്തിലാകും.

Verse 12

यज्ञेषु नाशं गच्छत्सु हताहारास्ततस्सुराः । निर्बलास्सुखजय्याः स्युर्निर्जितेषु सुरेष्वथ

യജ്ഞങ്ങൾ നാശത്തിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ ദേവന്മാരുടെ ആഹാരം (യജ്ഞഭാഗം) നഷ്ടപ്പെട്ടു. അവർ ദുർബലരായി എളുപ്പം ജയിക്കാവുന്നവരായി; തുടർന്ന് ദേവഗണം യുദ്ധത്തിൽ പരാജിതരായി.

Verse 13

अहमेव भविष्यामि मान्यस्त्रिजगतीपतिः । अहरिष्यामि देवा नामक्षयास्सर्वसंपदः

ഞാനേ ത്രിലോകങ്ങളുടെ മാന്യനായ അധിപതിയാകും. ദേവന്മാരുടെ എല്ലാ അക്ഷയ സമ്പത്തുകളും ഞാൻ ഹരിച്ചെടുക്കും.

Verse 14

निर्वेक्ष्यामि सुखान्येव राज्ये निहतकंटके । इति निश्चित्य दुर्बुद्धिः पुनश्चिंतितवान्खलः

“ഇപ്പോൾ ശത്രു-കണ്ടകങ്ങൾ നീങ്ങിയ രാജ്യത്തിൽ ഞാൻ തീർച്ചയായും സുഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കും.” എന്ന് നിശ്ചയിച്ച് ആ ദുർബുദ്ധിയായ ദുഷ്ടൻ വീണ്ടും ചിന്തിച്ചു തുടങ്ങി।

Verse 15

द्विजाः क्व संति भूयांसो ब्रह्मतेजोतिबृंहिता । श्रुत्यध्यनसंपन्नास्तपोबलसमन्विताः

ബ്രഹ്മതേജസ്സാൽ വർദ്ധിതരായ ആ അനേകം ദ്വിജ ഋഷിമാർ എവിടെയുണ്ട്? ശ്രുതി-അധ്യയനത്തിൽ നിപുണരായി, തപോബലസമന്വിതരായവർ എവിടെയാണ്?

Verse 16

भूयसां ब्राह्मणानां तु स्थानं वाराणसी खलु । तामादावुपसंहृत्य यायां तीर्थांतरं ततः

അനേകം ബ്രാഹ്മണരുടെ പ്രധാന വാസസ്ഥലം നിശ്ചയമായും വാരാണസിയാണ്. ആദ്യം അവിടെ ചെന്നു വിധിപൂർവ്വം വ്രത-നിയമങ്ങൾ സമാപിപ്പിച്ച് പിന്നെ മറ്റ് തീർത്ഥങ്ങളിലേക്കു പോകണം.

Verse 17

यत्र यत्र हि तीर्थेषु यत्र यत्राश्रमेषु च । संति सर्वेऽग्रजन्मानस्ते मयाद्यास्समंततः

എവിടെയെവിടെയോ തീർത്ഥങ്ങളുണ്ടോ, എവിടെയെവിടെയോ ആശ്രമങ്ങളുണ്ടോ, അവിടെയെല്ലാം ആ അഗ്രജന്മരായ പൂജ്യർ സന്നിഹിതരാണ്—ആദ്യനായ ഞാൻ അവരെ എല്ലാടവും ചുറ്റിപ്പറ്റി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 18

इति दुंदुभिनिर्ह्रादो मतिं कृत्वा कुलोचिताम् । प्राप्यापि काशीं दुर्वृत्तो मायावी न्यवधीद्द्विजान्

ഇങ്ങനെ കുലോചിതമായ തീരുമാനം എടുത്ത് ദുന്ദുഭിനിർഹ്രാദൻ കാശിയിൽ എത്തി. എങ്കിലും ആ ദുർവൃത്തനായ മായാവി ദ്വിജ ഋഷിമാരെ വധിച്ചു.

Verse 19

समित्कुशान्समादातुं यत्र यांति द्विजोत्तमाः । अरण्ये तत्र तान्सर्वान्स भक्षयति दुर्मतिः

ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർ സമിത്തും കുശയും ശേഖരിക്കാൻ എവിടെയെല്ലാം വനത്തിലേക്ക് പോകുന്നുവോ, അവിടെയെല്ലാം ആ ദുർമതി ചെന്നു അവരെ എല്ലാവരെയും ഭക്ഷിച്ചുകളയും.

Verse 20

यथा कोऽपि न वेत्त्येवं तथाऽच्छन्नोऽभवत्पुनः । वने वनेचरो भूत्वा यादोरूपो जलाशये

ആരും അവനെ ഒട്ടും തിരിച്ചറിയാതിരിക്കേണ്ടതിന് അവൻ വീണ്ടും മറഞ്ഞു. വനത്തിൽ വനവാസിയായി കഴിഞ്ഞു; ജലാശയത്തിൽ മീൻപോലെയുള്ള ജലചരരൂപം ധരിച്ചു.

Verse 21

अदृश्यरूपी मायावी देवानामप्यगोचरः । दिवा ध्यानपरस्तिष्ठेन्मुनिवन्मुनिमध्यगः

അദൃശ്യരൂപിയായ ആ മായാവി ദേവന്മാർക്കും അഗോചരൻ. പകൽ ധ്യാനത്തിൽ മുഴുകി, മുനിമാരുടെ മദ്ധ്യേ മുനിപോലെ നിലകൊള്ളും.

Verse 22

प्रवेशमुटजानां च निर्गमं हि विलोकयन् । यामिन्यां व्याघ्ररूपेणाभक्षयद्ब्राह्मणान्बहून्

മുനികളുടെ കുടീരങ്ങളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനവും പുറപ്പെടലും നോക്കി, അവൻ രാത്രിയിൽ വ്യാഘ്രരൂപം ധരിച്ചു അനേകം ബ്രാഹ്മണരെ ഭക്ഷിച്ചു।

Verse 23

निश्शंकम्भक्षयत्येवं न त्यजत्यपि कीकशम् । इत्थं निपातितास्तेन विप्रा दुष्टेन भूरिशः

ഇങ്ങനെ അവൻ ഭയമില്ലാതെ ഭക്ഷിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു; അസ്ഥികളെയും പോലും ഉപേക്ഷിച്ചില്ല. ഇപ്രകാരം ആ ദുഷ്ടൻ അനേകം വിപ്രന്മാരെ മഹാസംഖ്യയിൽ വീഴ്ത്തി.

Verse 24

एकदा शिवरात्रौ तु भक्तस्त्वेको निजोटजे । सपर्यां देवदेवस्य कृत्वा ध्यानस्थितोऽभवत्

ഒരു പ്രാവശ്യം പുണ്യമായ ശിവരാത്രി രാത്രിയിൽ, ഒരു ഏകാന്തഭക്തൻ തന്റെ കുടിലിൽ ദേവദേവനായ ശ്രീശിവനെ പൂജിച്ചു; പിന്നെ ധ്യാനത്തിൽ സ്ഥിരനായി।

Verse 25

स च दुंदुभिनिर्ह्रादो दैत्येन्द्रो बलदर्पितः । व्याघ्ररूपं समास्थाय तमादातुं मतिं दधे

അപ്പോൾ ശക്തിയുടെ അഹങ്കാരത്തിൽ മത്തനായ ദൈത്യേന്ദ്രൻ ദുന്ദുഭിനിർഹ്രാദൻ പുലിയുടെ രൂപം ധരിച്ചു, ആ ഭക്തനെ പിടിക്കുവാൻ മനസ്സിൽ തീരുമാനിച്ചു।

Verse 26

तं भक्तं ध्यानमापन्नं दृढचित्तं शिवेक्षणे । कृतास्त्रमन्त्रविन्यासं तं क्रांतुमशकन्न सः

എന്നാൽ ആ ദൈത്യന് ആ ഭക്തനെ കീഴടക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല—ധ്യാനത്തിൽ ലീനനായി, മനസ്സിൽ ദൃഢനായി, ശിവനിലേക്കു ദൃഷ്ടി നിശ്ചലമാക്കി, അസ്ത്രമന്ത്രങ്ങളുടെ വിന്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയവനായിരുന്നു അവൻ।

Verse 27

अथ सर्वं गतश्शम्भुर्ज्ञात्वा तस्याशयं हरः । दैत्यस्य दुष्टरूपस्य वधाय विदधे धियम्

അപ്പോൾ എല്ലാം അറിയുന്ന ശംഭു അവന്റെ അന്തർലക്ഷ്യം ഗ്രഹിച്ചു; ആ ദുഷ്ടരൂപ ദൈത്യനെ വധിക്കുവാൻ ഹരൻ മാർഗം നിശ്ചയിച്ചു।

Verse 28

यावदादित्सति व्याघ्रस्तावदाविरभूद्धरः । जगद्रक्षामणिस्त्र्यक्षो भक्तरक्षणदक्षधीः

പുലി പ്രഹരിക്കാനൊരുങ്ങുന്ന അതേ നിമിഷം ഹരൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷനായി—ത്രിനേത്രനായ പ്രഭു, ലോകരക്ഷയുടെ മാണിക്യം, ഭക്തരക്ഷയിൽ പരമദക്ഷമായ ദൃഢനിശ്ചയൻ।

Verse 29

रुद्रमायांतमालोक्य तद्भक्तार्चितलिंगतः । दैत्यस्तेनैव रूपेण ववृधे भूधरोपमः

ഭക്തർ ആരാധിച്ച ആ ലിംഗത്തിൽ നിന്ന് പ്രകടമായ രുദ്രമായയെ കണ്ടപ്പോൾ, ദൈത്യൻ അതേ രൂപം ധരിച്ചു പർവ്വതംപോലെ മഹത്തായി വളർന്നു.

Verse 30

सावज्ञमथ सर्वज्ञं यावत्पश्यति दानवः । तावदायातमादाय कक्षायंत्रे न्यपीडयत्

ദാനവൻ സർവ്വജ്ഞനായ പ്രഭുവിനെ അവജ്ഞയോടെ നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴേ, അടുത്തെത്തിയവനെ പിടിച്ച് കക്ഷയിൽ ബന്ധിച്ചിരുന്ന നിയന്ത്രണയന്ത്രത്തിൽ ഞെരിച്ചമർത്തി.

Verse 31

पंचास्यस्त्वथ पंचास्यं मुष्ट्या मूर्द्धन्यताडयत । भक्तवत्सलनामासौ वज्रादपि कठोरया

അപ്പോൾ പഞ്ചാസ്യൻ പഞ്ചാസ്യന്റെ ശിരോമുകളിൽ മുഷ്ടിയാൽ അടിച്ചു; ‘ഭക്തവത്സലൻ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായിരുന്നാലും, അവന്റെ പ്രഹരം വജ്രത്തേക്കാളും കഠിനമായിരുന്നു.

Verse 32

स तेन मुष्टिघातेन कक्षानिष्पेषणेन च । अत्यार्तमारटद्व्याघ्रो रोदसीं पूरयन्मृतः

ആ ഭീകരമായ മുഷ്ടിഘാതത്താലും വശങ്ങൾ ചതഞ്ഞതാലും, ആ വ്യാഘ്രം അത്യന്തം വേദനയിൽ മഹാനാദം മുഴക്കി; അതിന്റെ ഗർജ്ജനം ഭൂമിയെയും ആകാശത്തെയും നിറച്ചു, പിന്നെ അത് മരിച്ചു।

Verse 33

तेन नादेन महता संप्रवेपितमानसाः । तपोधनास्समाजग्मुर्निशि शब्दानुसारतः

ആ മഹാനാദം കേട്ട് മനസ്സുകൾ വിറച്ച തപോധനന്മാരായ ഋഷിമാർ, രാത്രിയിൽ ആ ശബ്ദത്തെ പിന്തുടർന്ന് അവിടെ ഒന്നിച്ചുകൂടി।

Verse 34

अत्रेश्वरं समालोक्य कक्षीकृतमृगेश्वरम् । तुष्टुवुः प्रणतास्सर्वे शर्वं जयजयाक्षरैः

മൃഗേശ്വരനെ കക്ഷയിൽ ചേർത്തിരുന്ന അത്രേശ്വരനായ ശർവനെ കണ്ടപ്പോൾ, എല്ലാവരും നമസ്കരിച്ചു “ജയ ജയ” എന്ന അക്ഷരങ്ങളാൽ ശിവനെ സ്തുതിച്ചു.

Verse 35

ब्राह्मणा ऊचुः । परित्राताः परित्राताः प्रत्यूहाद्दारुणादितः । अनुग्रहं कुरुष्वेश तिष्ठात्रैव जगद्गुरो

ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു—ഞങ്ങൾ രക്ഷിക്കപ്പെട്ടു, തീർച്ചയായും രക്ഷിക്കപ്പെട്ടു, ഈ ഭീകര ദുരന്തത്തിൽ നിന്ന്. ഹേ ഈശാ! അനുഗ്രഹിക്കണമേ; ഹേ ജഗദ്ഗുരോ! ഇവിടെ തന്നേ നിലകൊള്ളണമേ.

Verse 36

अनेनैव स्वरूपेण व्याघ्रेश इति नामतः । कुरु रक्षां महादेव ज्येष्ठस्थानस्य सर्वदा

ഹേ മഹാദേവാ! ഇതേ സ്വരൂപത്തിൽ “വ്യാഘ്രേശ” എന്ന നാമത്തോടെ നിലകൊണ്ട്, ഈ പുണ്യ ജ്യേഷ്ഠസ്ഥാനത്തെ എപ്പോഴും സംരക്ഷിക്കണമേ.

Verse 37

अन्येभ्यो ह्युपसर्गेभ्यो रक्ष नस्तीर्थवासिनः । दुष्टानष्टास्य गौरीश भक्तेभ्यो देहि चाभयम्

ഹേ ഗൗരീശ്വരാ! ഈ പുണ്യ തീർത്ഥത്തിൽ വസിക്കുന്ന ഞങ്ങളെ മറ്റു എല്ലാ ഉപദ്രവങ്ങളിലെയും ആപത്തുകളിലെയും നിന്ന് രക്ഷിക്കണമേ. ഹേ അഷ്ടവദന പ്രഭോ! ദുഷ്ടരെ ദമിപ്പിച്ച് നിന്റെ ഭക്തർക്കു അഭയം നൽകണമേ.

Verse 38

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां भक्तानां चन्द्रशेखरः । तथेत्युक्त्वा पुनः प्राह स भक्तान्भक्तवत्सलः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ആ ഭക്തന്മാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ഭക്തവത്സലനായ ചന്ദ്രശേഖരൻ (ശിവൻ) ‘തഥാസ്തു’ എന്നു പറഞ്ഞിട്ട്, പിന്നെയും ആ ഭക്തന്മാരോടു വീണ്ടും സംസാരിച്ചു.

Verse 39

महेश्वर उवाच । यो मामनेन रूपेण द्रक्ष्यति श्रद्धयात्र वै । तस्योपसर्गसंधानं पातयिष्याम्यसंशयम्

മഹേശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഇവിടെ ആരെങ്കിലും ശ്രദ്ധയോടെ എന്നെ ഈ രൂപത്തിൽ ദർശിച്ചാൽ, അവന്റെ മേൽ വരുന്ന ഉപസർഗ്ഗങ്ങളുടെയും വിഘ്നങ്ങളുടെയും ആക്രമണം ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ തകർത്തു നശിപ്പിക്കും।

Verse 40

मच्चरित्रमिदं श्रुत्वा स्मृत्वा लिंगमिदं हृदि । संग्रामे प्रविशन्मर्त्यो जयमाप्नोत्यसंशयम्

എന്റെ ഈ ചരിതം ശ്രവിച്ച്, ഈ ലിംഗത്തെ ഹൃദയത്തിൽ സ്മരണയായി ധരിച്ചു, യുദ്ധഭൂമിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന മർത്ത്യൻ സംശയമില്ലാതെ വിജയം പ്രാപിക്കും।

Verse 41

एतस्मिन्नंतरे देवास्समाजग्मुस्सवासवाः । जयेति शब्दं कुर्वंतो महोत्सवपुरस्सरम्

അതേസമയം ഇന്ദ്രനോടുകൂടി എല്ലാ ദേവന്മാരും അവിടെ സമാഗമിച്ചു; ‘ജയം!’ എന്നു ഘോഷിച്ചുകൊണ്ട്, മഹോത്സവത്തിന്റെ മുൻനിരയിൽ മുന്നേറുന്നതുപോലെ അവർ മുന്നോട്ടുവന്നു।

Verse 42

प्रणम्य शंकरं प्रेम्णा सर्वे सांजलयस्सुराः । नतस्कंधाः सुवाग्भिस्ते तुष्टुवुर्भक्तवत्सलम्

പ്രേമഭക്തിയോടെ ശങ്കരനെ പ്രണാമം ചെയ്ത്, സർവ്വ ദേവന്മാരും അഞ്ജലി ചേർത്ത് ഭുജങ്ങൾ കുനിച്ച്, സുന്ദരവചനങ്ങളാൽ ഭക്തവത്സലനെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 43

देवा ऊचुः । जय शंकर देवेश प्रणतार्तिहर प्रभो । एतद्दुंदुभिनिर्ह्रादवधात्त्राता वयं सुराः

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു— ജയ ശങ്കര ദേവേശാ, പ്രണതരുടെ ആർതി ഹരിക്കുന്ന പ്രഭോ! ഈ ഭയങ്കര യുദ്ധദുന്ദുഭിയുടെ ഗർജ്ജനത്തിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ; ഞങ്ങൾ ദേവന്മാർ നിന്റെ ശരണം തേടുന്നു।

Verse 44

सदा रक्षा प्रकर्तव्या भक्तानां भक्तवत्सल । वध्याः खलाश्च देवेश त्वया सर्वेश्वर प्रभो

ഹേ ഭക്തവത്സല ദേവേശാ, സർവേശ്വര പ്രഭോ—ഭക്തരെ സദാ രക്ഷിക്കേണ്ടത് നിങ്ങളാണ്; ദുഷ്ടന്മാരെ വധിക്കേണ്ടതും നിങ്ങളാൽ തന്നെയാണ്।

Verse 45

इत्याकर्ण्य वचस्तेषां सुराणां परमेश्वरः । तथेत्युक्त्वा प्रसन्नात्मा तस्मिंल्लिंगे लयं ययौ

ദേവന്മാരുടെ ആ വചനങ്ങൾ കേട്ട പരമേശ്വരൻ “തഥാസ്തു” എന്നു അരുളി. പ്രസന്നഹൃദയനായി അദ്ദേഹം ആ ലിംഗത്തിൽ തന്നേ ലയിച്ചു.

Verse 46

सविस्मयास्ततो देवास्स्वंस्वं धाम ययुर्मुदा । तेऽपि विप्रा महाहर्षात्पुनर्याता यथागतम्

അതിനുശേഷം ദേവന്മാർ വിസ്മയഭരിതരായി ആനന്ദത്തോടെ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ധാമങ്ങളിലേക്കു പോയി. ആ ബ്രാഹ്മണ ഋഷിമാരും മഹാഹർഷത്തോടെ വന്ന വഴിയേ തന്നെ മടങ്ങി.

Verse 47

इदं चरित्रं परम व्याघ्रेश्वरसमुद्भवम् । शृणुयाच्छ्रावयेद्वापि पठेद्वा पाठयेत्तथा

വ്യാഘ്രേശ്വര മഹിമയിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച ഈ പരമചരിതം ശ്രവിക്കണം, മറ്റുള്ളവർക്കു ശ്രവിപ്പിക്കണം, വായിക്കണം അല്ലെങ്കിൽ വായിപ്പിക്കണം കൂടി.

Verse 48

सर्वान्कामानवाप्नोति नरस्स्वमनसेसितान् । परत्र लभते मोक्षं सर्वदुःखविवर्जितः

ആ മനുഷ്യൻ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിച്ച എല്ലാ കാമ്യഫലങ്ങളും പ്രാപിക്കുന്നു; പിന്നെ പരലോകത്തിൽ സർവ്വദുഃഖവിവർജിതനായി മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 49

इदमाख्यानमतुलं शिवलीला मृताक्षरम् । स्वर्ग्यं यशस्यमायुष्यं पुत्रपौत्रप्रवर्द्धनम्

ഇത് ശിവലീലയുടെ അതുല്യമായ ആഖ്യാനം; അക്ഷരങ്ങളിൽ അമൃതസ്വരൂപമായി അവിനാശി. ഇത് സ്വർഗ്ഗ്യ പുണ്യം, യശസ്, ദീർഘായുസ്സ്, പുത്ര-പൗത്രവർദ്ധനവും നൽകുന്നു.

Verse 50

परं भक्तिप्रदं धन्यं शिवप्रीतिकरं शिवम् । परमज्ञानदं रम्यं विकारहरणं परम्

ആ പരമ ശിവൻ ധന്യൻ—പരമഭക്തി നൽകുന്നവൻ, ശിവപ്രീതികരൻ. അവൻ പരമജ്ഞാനം ദാനം ചെയ്യുന്നു, അത്യന്തം രമണീയൻ, അന്തർവികാരങ്ങളും മലിനതകളും പരമമായി ഹരിക്കുന്നവൻ.

Verse 58

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वि रुद्रसंहितायां पञ्च युद्धखण्डे दुंदुभिनिर्ह्राददैत्यवधवर्णनं नामाष्टपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ രണ്ടാം ഭാഗമായ രുദ്രസംഹിതയുടെ അഞ്ചാം വിഭാഗമായ യുദ്ധഖണ്ഡത്തിൽ ‘ദുന്ദുഭിനിർഹ്രാദ ദൈത്യവധവർണ്ണനം’ എന്ന അഷ്ടപഞ്ചാശത്തമ അധ്യായം സമാപ്തമായി.