त्रिपुरवर्णनम् (Tripura-varṇanam) — “Description of Tripura”

Verse 1

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे त्रिपुरवधोपाख्याने त्रिपुरवर्णनं नाम प्रथमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയമായ രുദ്രസംഹിതയിലെ പഞ്ചമ യുദ്ധഖണ്ഡത്തിൽ, ത്രിപുരവധോപാഖ്യാനാന്തർഗതമായി ‘ത്രിപുരവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള പ്രഥമ അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു।

Verse 2

इदानीं ब्रूहि सुप्रीत्या चरितं वरमुत्तमम् । शंकरो हि यथा रुद्रो जघान विहरन्खलान्

ഇപ്പോൾ അത്യന്തം പ്രീതിയോടെ ആ പരമോത്തമ ചരിതം പറയുക—ശങ്കരൻ തന്നെ രുദ്രരൂപനായി വിഹരിച്ചുകൊണ്ട് ദുഷ്ടരെ എങ്ങനെ സംഹരിച്ചു എന്നത്।

Verse 3

कथं ददाह भगवान्नगराणि सुरद्विषाम् । त्रीण्येकेन च बाणेन युगपत्केन वीर्यवान्

ഭഗവാൻ ദേവശത്രുക്കളുടെ നഗരങ്ങളെ എങ്ങനെ ദഹിപ്പിച്ചു? ആ വീര്യവാൻ ഒരൊറ്റ അമ്പുകൊണ്ട് മൂന്നു നഗരങ്ങളെയും ഒരേസമയം എങ്ങനെ നശിപ്പിച്ചു?

Verse 4

एतत्सर्वं समाचक्ष्व चरितं शशिमौलिनः । देवर्षिसुखदं शश्वन्मायाविहरतः प्रभोः

ഇതെല്ലാം ശശിമൗളിയായ പ്രഭുവിന്റെ ചരിതം ഞങ്ങൾക്ക് വിവരിക്കൂ—ദേവന്മാർക്കും ഋഷിമാർക്കും നിത്യസുഖം നൽകുന്നതും, ദിവ്യമായ മായയിൽ വിഹരിക്കുന്ന പരമാധിപന്റെ ലീലകളും।

Verse 5

ब्रह्मोवाच । एवमेतत्पुरा पृष्टो व्यासेन ऋषिसत्तमः । सनत्कुमारं प्रोवाच तदेव कथयाम्यहम्

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—അങ്ങനെ തന്നെയായിരുന്നു. പണ്ടുകാലത്ത് വ്യാസൻ ശ്രേഷ്ഠ ഋഷിയെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, അദ്ദേഹം സനത്കുമാരനോട് അതേ ഉപദേശിച്ചു; അതേ വൃത്താന്തം ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയുന്നു.

Verse 6

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास महाप्राज्ञ चरितं शशिमौलिनः । यथा ददाह त्रिपुरं बाणेनैकेन विश्व हृत्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാപ്രാജ്ഞനായ വ്യാസാ, ശശിമൗളിയായ പരമേശ്വരന്റെ പാവനചരിതം ശ്രവിക്കൂ—ലോകഹൃദയഹരനായ ശങ്കരൻ ഒരൊറ്റ ബാണംകൊണ്ട് ത്രിപുരം എങ്ങനെ ദഹിപ്പിച്ചുവെന്ന്।

Verse 7

शिवात्मजेन स्कन्देन निहते तारकासुरे । तत्पुत्रास्तु त्रयो दैत्याः पर्यतप्यन्मुनीश्वर

ഹേ മുനീശ്വരാ, ശിവപുത്രനായ സ്കന്ദൻ താരകാസുരനെ വധിച്ചതിന് ശേഷം അവന്റെ മൂന്നു ദൈത്യപുത്രന്മാർ അത്യന്തം ദുഃഖത്താൽ ദഹിച്ച് ലോകത്തെ പീഡിപ്പിക്കാൻ പ്രവൃത്തരായി.

Verse 8

तारकाख्यस्तु तज्जेष्ठो विद्युन्माली च मध्यमः । कमलाक्षः कनीयांश्च सर्वे तुल्यबलास्सदा

അവരിൽ ‘താരക’ എന്നവൻ മൂത്തവൻ, ‘വിദ്യുന്മാലി’ നടുവൻ, ‘കമലാക്ഷ’ ഇളയവൻ; എങ്കിലും അവർ മൂവരും എപ്പോഴും സമബലശാലികൾ ആയിരുന്നു.

Verse 9

जितेन्द्रियास्ससन्नद्धास्संयतास्सत्यवादिनः । दृढचित्ता महावीरा देवद्रोहिण एव च

അവർ ഇന്ദ്രിയജയികൾ, പൂർണ്ണസന്നദ്ധർ, സംയമികൾ, സത്യവാദികൾ ആയിരുന്നു. ദൃഢചിത്ത മഹാവീരരായിരുന്നെങ്കിലും അവർ ദേവദ്രോഹികളുമായിരുന്നു.

Verse 10

ते तु मेरुगुहां गत्वा तपश्चक्रुर्महाद्भुतम् । त्रयस्सर्वान्सुभोगांश्च विहाय सुमनोहरान्

അവർ മൂന്നുപേരും മേരു പർവതത്തിലെ ഗുഹയിൽ ചെന്നു അത്യന്തം അത്ഭുതകരമായ തപസ്സു ചെയ്തു; മനോഹരവും സുഖകരവുമായ എല്ലാ ഭോഗങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ചു।

Verse 11

वसंते सर्वकामांश्च गीतवादित्रनिस्स्वनम् । विहाय सोत्सवं तेपुस्त्रयस्ते तारकात्मजाः

വസന്തം വന്നപ്പോൾ, താരകന്റെ ആ മൂന്നു പുത്രന്മാർ എല്ലാ ഭോഗങ്ങളും ഗീത-വാദ്യങ്ങളുടെ ഉത്സവധ്വനിയും ഉപേക്ഷിച്ച് തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.

Verse 12

ग्रीष्मे सूर्यप्रभां जित्वा दिक्षु प्रज्वाल्य पावकम् । तन्मध्यसंस्थाः सिद्ध्यर्थं जुहुवुर्हव्यमादरात्

ഗ്രീഷ്മകാലത്ത് സൂര്യപ്രഭയെയും ജയിച്ചപോലെ അവർ എല്ലാ ദിക്കുകളിലും അഗ്നി പ്രജ്വലിപ്പിച്ചു. ആ ജ്വലിക്കുന്ന വലയത്തിന്റെ മദ്ധ്യേ ഇരുന്ന് സിദ്ധി പ്രാപ്തിക്കായി ഭക്തിശ്രദ്ധയോടെ ഹവ്യം ആഹുതിയായി അർപ്പിച്ചു.

Verse 13

महाप्रतापपतितास्सर्वेप्यासन् सुमूर्छिताः । वर्षासु गतसंत्रासा वृष्टिं मूर्द्धन्यधारयन्

ആ മഹാപ്രതാപത്തിന്റെ പ്രഹരത്തിൽ എല്ലാവരും വീണു പൂർണ്ണമായി മൂർച്ചിതരായി. മഴക്കാലത്ത് ഭയം ശമിക്കുന്നതുപോലെ, അവർ തലമേൽ പെയ്യുന്ന വൃഷ്ടിയെ സഹിച്ചു നിന്നു.

Verse 14

शरत्काले प्रसूतं तु भोजनं तु बुभुक्षिताः । रम्यं स्निग्धं स्थिरं हृद्यं फलं मूलमनुत्तमम्

ശരത്കാലത്ത് പാകമായ ആഹാരം വിശപ്പുള്ളവർ കഴിച്ചു—അത് മനോഹരം, സ്നിഗ്ധം, പോഷകവും ഹൃദയാനന്ദകരവും ആയിരുന്നു; അതോടൊപ്പം ഉത്തമമായ ഫലങ്ങളും മൂലങ്ങളും അവർ അനുഭവിച്ചു.

Verse 15

संयमात्क्षुत्तृषो जित्वा पानान्युच्चावचान्यपि । बुभुक्षितेभ्यो दत्त्वा तु बुभूवुरुपला इव

സംയമംകൊണ്ട് അവർ വിശപ്പും ദാഹവും ജയിച്ചു; പലവിധ പാനീയങ്ങളിലേക്കുള്ള ആഗ്രഹവും അടക്കി. ആ പാനീയങ്ങൾ വിശപ്പുള്ളവർക്ക് നൽകി അവർ കല്ലുപോലെ അചലരും നിർഇച്ഛരുമായി മാറി.

Verse 16

संस्थितास्ते महात्मानो निराधाराश्चतुर्दिशम् । हेमंते गिरिमाश्रित्य धैर्येण परमेण तु

ആ മഹാത്മാക്കൾ നാലുദിക്കുകളിലും യാതൊരു ആശ്രയവുമില്ലാതെ ദൃഢമായി നിലകൊണ്ടു. ഹേമന്തകാലത്ത് പർവ്വതത്തെ ആശ്രയിച്ച് പരമ ധൈര്യത്തോടെ സഹിച്ചു നിന്നു.

Verse 17

तुषारदेहसंछन्ना जलक्लिन्नेन वाससा । आसाद्य देहं क्षौमेण शिशिरे तोयमध्यगाः

അവരുടെ ശരീരങ്ങൾ മഞ്ഞാൽ മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു, വസ്ത്രങ്ങൾ വെള്ളത്തിൽ കുതിർന്നിരുന്നു. ആ ശൈത്യകാലത്ത് പട്ടുതുണി ധരിച്ച് അവർ വെള്ളത്തിന് നടുവിൽ നിന്നു.

Verse 18

अनिर्विण्णास्ततस्सर्वे क्रमशोऽवर्द्धयंस्तपः । तेपुस्त्रयस्ते तत्पुत्रा विधिमुद्दिश्य सत्तमाः

പിന്നീട് അവരെല്ലാവരും നിരാശരാകാതെ ക്രമേണ തങ്ങളുടെ തപസ്സ് വർദ്ധിപ്പിച്ചു. ആ മൂന്ന് ഉത്തമ പുത്രന്മാർ ബ്രഹ്മാവിനെ ലക്ഷ്യം വെച്ച് തപസ്സുചെയ്തു.

Verse 19

तप उग्रं समास्थाय नियमे परमे स्थिता । तपसा कर्षयामासुर्देहान् स्वान् दानवोत्तमाः

കഠിനമായ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിക്കുകയും പരമമായ നിയമങ്ങളിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുകയും ചെയ്തുകൊണ്ട്, ആ ദാനവ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ തപസ്സിലൂടെ തങ്ങളുടെ ശരീരങ്ങളെ ക്ഷയിപ്പിച്ചു.

Verse 20

वर्षाणां शतकं चैव पदमेकं निधाय च । भूमौ स्थित्वा परं तत्र तेपुस्ते बलवत्तराः

ഒരു കാലിൽ നിലയുറപ്പിച്ച് അവർ ഭൂമിയിൽ അനങ്ങാതെ നിന്നു; അവിടെ അത്യന്തം ബലവാന്മാരായ അവർ നൂറു വർഷം കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്തു.

Verse 21

ते सहस्रं तु वर्षाणां वातभक्षास्सुदारुणाः । तपस्तेपुर्दुरात्मानः परं तापमुपागताः

അവർ അത്യന്തം ഭീകരർ; വായുവേ ആഹാരമാക്കി ആയിരം വർഷം തപസ്സു ചെയ്തു. എന്നാൽ ദുഷ്ടചിത്തം കൊണ്ടു തങ്ങളുടെ കഠിനതപസ്സിന്റെ ഫലമായി പരമദാഹയാതനയിൽ പതിച്ചു.

Verse 22

वर्षाणां तु सहस्रं वै मस्तकेनास्थितास्तथा । वर्षाणां तु शतेनैव ऊर्द्ध्वबाहव आसिताः

നിശ്ചയമായും അവർ ആയിരം വർഷം തലകീഴായി നിന്നിരുന്നു; പിന്നെ മറ്റൊരു നൂറു വർഷം കൈകൾ മേലോട്ടുയർത്തി സ്ഥിരമായി നിന്നു—ദൃഢനിയമത്തോടെ കഠിനതപസ്സിൽ.

Verse 23

एवं दुःखं परं प्राप्ता दुराग्रहपरा इमे । ईदृक्ते संस्थिता दैत्या दिवारात्रमतंद्रिता

ഇങ്ങനെ പരമദുഃഖത്തിൽ പതിച്ച് ദുർഗ്രഹത്തിൽ ആസക്തരായ ഇവർ അങ്ങനെ തന്നെയിരുന്നു. ആ ദൈത്യർ പകലും രാത്രിയും വിശ്രമമില്ലാതെ, ഭ്രാന്തഹഠത്തിൽ അചഞ്ചലരായി നിലകൊണ്ടു॥

Verse 24

एवं तेषां गतः कालो महान् सुतपतां मुने । ब्रह्मात्मनां तारकाणां धर्मेणेति मतिर्मम

ഹേ മുനേ, ഇങ്ങനെ ആ പുത്രാധിപതികളുടെ ദീർഘകാലം കടന്നുപോയി. എന്റെ ബോധത്തിൽ, ബ്രഹ്മശക്തിസ്വഭാവമുള്ള താരകർ തങ്ങളുടെ നിയതധർമ്മം കൊണ്ടുതന്നെ ധരിക്കപ്പെടുകയും നയിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു॥

Verse 25

प्रादुरासीत्ततो ब्रह्मा सुरासुरगुरुर्महान् । संतुष्टस्तपसा तेषां वरं दातुं महायशाः

അതിനുശേഷം ദേവാസുരഗുരുവായ മഹാൻ ബ്രഹ്മാവ് പ്രത്യക്ഷനായി. അവരുടെ തപസ്സിൽ സന്തുഷ്ടനായ ആ മഹായശസ്സൻ വരം നൽകാൻ വന്നു॥

Verse 27

ब्रह्मोवाच । प्रसन्नोऽस्मि महादैत्या युष्माकं तपसा मुने । सर्वं दास्यामि युष्मभ्यं वरं ब्रूत यदीप्सितम्

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദൈത്യരേ, ഹേ മുനേ! നിങ്ങളുടെ തപസ്സാൽ ഞാൻ പ്രസന്നനാകുന്നു. നിങ്ങള്ക്ക് എല്ലാം നൽകാം; ഇഷ്ടമായ വരം പറയുക.

Verse 28

किमर्थं सुतपस्तप्तं कथयध्वं सुरद्विषां । सर्वेषां तपसो दाता सर्वकर्तास्मि सर्वदा

ഏതു ലക്ഷ്യത്തിനായി നിങ്ങൾ ഈ ശ്രേഷ്ഠ തപസ് ചെയ്തു? പറയുക, ഹേ ദേവദ്വേഷികളേ. ഞാൻ എല്ലാ തപസ്സിന്റെയും ഫലദാതാവും, എപ്പോഴും സർവകർമ്മങ്ങളുടെ കർത്താവുമാണ്.

Verse 29

सनत्कुमार उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शनैस्ते स्वात्मनो गतम् । ऊचुः प्रांजलयस्सर्वे प्रणिपत्य पितामहम्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ അവർ ക്രമേണ സ്വസ്ഥരായി. പിന്നെ എല്ലാവരും കരംകൂപ്പി പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവിനെ प्रणാമം ചെയ്ത് പറഞ്ഞു.

Verse 30

दैत्या ऊचुः । यदि प्रसन्नो देवेश यदि देयो वरस्त्वया । अवध्यत्वं च सर्वेषां सर्वभूतेषु देहिनः

ദൈത്യർ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവേശാ! നിങ്ങൾ പ്രസന്നനായി വരം നൽകുമെങ്കിൽ, ഞങ്ങൾക്ക് അവധ്യത്വം നൽകണമേ—സകലഭൂതങ്ങളിലുമുള്ള സകല ദേഹധാരികളിൽ ആരും ഞങ്ങളെ വധിക്കാതിരിക്കട്ടെ.

Verse 31

स्थिरान् कुरु जगन्नाथ पांतु नः परिपंथिनः । जरारोगादयस्सर्वे नास्मान्मृत्युरगात् क्वचित्

ഹേ ജഗന്നാഥാ! ഞങ്ങളെ സ്ഥിരരാക്കണമേ; ശത്രുക്കളിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെ കാക്കണമേ. ജര, രോഗാദി എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും ഞങ്ങളെ സ്പർശിക്കരുതേ; മരണം ഒരിക്കലും ഞങ്ങളിലേക്കു വരരുതേ।

Verse 32

अजराश्चामरास्सर्वे भवाम इति नो मतम् । समृत्यवः करिष्यामस्सर्वानन्यांस्त्रिलोकके

ഞങ്ങളുടെ ദൃഢനിശ്ചയം—ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും അജരരും അമരരുമാകണം; ത്രിലോകത്തിലെ മറ്റെല്ലാവരെയും മരണവശരാക്കും।

Verse 33

लक्ष्म्या किं तद्विपुलया किं कार्यं हि पुरोत्तमैः । अन्यैश्च विपुलैर्भोगैस्स्थानैश्वर्येण वा पुनः

അപരിമിതമായ ലക്ഷ്മിയാൽ എന്ത് പ്രയോജനം? ഉന്നത പദവികളാൽ എന്ത് കാര്യം? പിന്നെയും, ധാരാളം ഭോഗങ്ങൾ, ഉയർന്ന സ്ഥാനങ്ങൾ, അല്ലെങ്കിൽ ഐശ്വര്യാധിപത്യത്തിൽ എന്ത് ലാഭം?

Verse 34

यत्रैव मृत्युना ग्रस्तो नियतं पंचभिर्दिनैः । व्यर्थं तस्याखिलं ब्रह्मन् निश्चितं न इतीव हि

ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, മരണത്താൽ ഗ്രസിക്കപ്പെട്ടവനും അഞ്ചുദിവസത്തിനകം നിശ്ചയമായി മരിക്കേണ്ടവനും അവിടെ ചെയ്യുന്ന എല്ലാ ശ്രമങ്ങളും വ്യർത്ഥമാകുന്നു; അവനു ഒന്നും സ്ഥിരമായോ ഉറപ്പായോ നിലനിൽക്കുന്നില്ലെന്നതുപോലെ തന്നേ।

Verse 35

सनत्कुमार उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तेषां दैत्यानां च तपस्विनाम् । प्रत्युवाच शिवं स्मृत्वा स्वप्रभुं गिरिशं विधिः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ദൈത്യന്മാരുടെയും തപസ്വികളായ ഋഷിമാരുടെയും വചനങ്ങൾ ഇങ്ങനെ കേട്ട ശേഷം, വിധി (ബ്രഹ്മാവ്) തന്റെ സ്വപ്രഭുവായ ഗിരീശനായ ശിവനെ സ്മരിച്ചു, പിന്നെ മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 36

ब्रह्मोवाच । नास्ति सर्वामरत्वं च निवर्तध्वमतोऽसुराः । अन्यं वरं वृणीध्वं वै यादृशो वो हि रोचते

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—എല്ലാവർക്കും പൂർണ്ണ അമരത്വം സാധ്യമല്ല; അതിനാൽ, ഹേ അസുരന്മാരേ, പിന്മാറുക. നിങ്ങളെ സത്യമായി സന്തോഷിപ്പിക്കുന്ന മറ്റൊരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക.

Verse 37

जातो जनिष्यते नूनं जंतुः कोप्यसुराः क्वचित् । अजरश्चामरो लोके न भविष्यति भूतले

ജനിച്ച ജീവി തീർച്ചയായും വീണ്ടും ജനിക്കും; ദേവനായാലും അസുരനായാലും, ഈ ഭൂതലത്തിൽ ആരും അജരനും അമരനും ആകുകയില്ല.

Verse 38

ऋते तु खंडपरशोः कालकालाद्धरेस्तथा । तौ धर्माधर्मपरमावव्यक्तौ व्यक्तरूपिणौ

ഖണ്ഡപരശുവിനെയും കാലനും കാലാതീതനായ ഹരിയെയും ഒഴിച്ചാൽ, ധർമ്മവും അധർമ്മവും എന്ന ആ രണ്ടു പരമതത്ത്വങ്ങൾ പരമാവസ്ഥയിൽ അവ്യക്തമാണ്; എന്നാൽ ലോകത്തിൽ വ്യക്തരൂപങ്ങളായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു।

Verse 39

संपीडनाय जगतो यदि स क्रियते तपः । सफलं तद्गतं वेद्यं तस्मात्सुविहितं तपः

ലോകത്തെ പീഡിപ്പിക്കാനായി തപസ് ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ, അതിന്റെ ‘ഫലം’യും ആ നാശോദ്ദേശത്തോടെയേ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവെന്ന് അറിയണം; അതിനാൽ യഥാർത്ഥ തപസ് ശിവനിയമാനുസൃതമായി ധാർമ്മികവും സുവിഹിതവുമായ രീതിയിൽ ചെയ്യേണ്ടതാണ്।

Verse 40

तद्विचार्य स्वयं बुद्ध्या न शक्यं यत्सुरासुरैः । दुर्लभं वा सुदुस्साध्यं मृत्युं वंचयतानघाः

സ്വബുദ്ധിയാൽ ആലോചിച്ച് അവർ ഗ്രഹിച്ചു—ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും പോലും സാധ്യമല്ലാത്തത്, ദുർലഭമോ അത്യന്തം ദുസ്സാധ്യമോ ആയതും, ആ നിർമലർക്ക് സാധ്യമാകും; കാരണം അവർ മരണത്തെയും വഞ്ചിക്കാൻ കഴിവുള്ളവർ.

Verse 41

तत्किंचिन्मरणे हेतुं वृणीध्वं सत्त्वमाश्रिताः । येन मृत्युर्नैव वृतो रक्षतस्तत्पृथक् पृथक्

സത്ത്വത്തിൽ സ്ഥാപിതരായവരേ, നിങ്ങൾ ഓരോരുത്തരും തനിത്തനിയായി മരണത്തിനൊരു പ്രത്യേക കാരണമെന്തെങ്കിലും തിരഞ്ഞെടുക്കുക; സംരക്ഷിക്കപ്പെടുമ്പോഴും മൃത്യു നിങ്ങളെ പിടിക്കാതിരിക്കേണ്ടതിന്—ഓരോരുത്തർക്കും വേറേവേറെ.

Verse 42

सनत्कुमार उवाच । एतद्विधिवचः श्रुत्वा मुहूर्त्तं ध्यानमास्थिताः । प्रोचुस्ते चिंतयित्वाथ सर्वलोकपितामहम्

സനത്കുമാരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—വിധിയുടെ ഈ വചനങ്ങൾ കേട്ട് അവർ ഒരു മുഹൂർത്തം ധ്യാനത്തിൽ ലീനരായി. പിന്നെ ആലോചിച്ച് സർവ്വലോകങ്ങളുടെ പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവിനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 43

दैत्या ऊचुः । भगवन्नास्ति नो वेश्म पराक्रमवतामपि । अधृष्याः शात्रवानां तु यन्न वत्स्यामहे सुखम्

ദൈത്യർ പറഞ്ഞു—ഭഗവൻ, പരാക്രമമുള്ളവരായിട്ടും ഞങ്ങൾക്ക് സുരക്ഷിതമായ വാസസ്ഥലം ഇല്ല. ശത്രുക്കൾ അജേയരാണ്; അതിനാൽ ഞങ്ങൾ സുഖമായി വസിക്കുവാൻ കഴിയുന്നില്ല.

Verse 44

पुराणि त्रीणि नो देहि निर्मायात्यद्भुतानि हि । सर्वसंपत्समृद्धान्य प्रधृष्याणि दिवौकसाम्

ഞങ്ങൾക്ക് മൂന്ന് പുരങ്ങൾ ദയചെയ്യണമേ—നിന്റെ അത്ഭുതമായ മായാശക്തിയാൽ നിർമ്മിതമായവ. അവ സർവ്വസമ്പത്താൽ സമൃദ്ധമായിരിക്കട്ടെ; സ്വർഗ്ഗവാസികളായ ദേവന്മാർക്കും അപ്രധർഷ്യവും അജേയവും ആയിരിക്കട്ടെ.

Verse 45

वयं पुराणि त्रीण्येव समास्थाय महीमिमाम् । चरिष्यामो हि लोकेश त्वत्प्रसादाज्जगद्गुरो

ഹേ ലോകേശ്വരാ, ഹേ ജഗദ്ഗുരോ! ഈ മൂന്ന് പുരാണങ്ങളുടെ ആശ്രയം സ്വീകരിച്ച്, നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഞങ്ങൾ ഈ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കും.

Verse 46

तारकाक्षस्ततः प्राह यदभेद्यं सुरैरपि । करोति विश्वकर्मा तन्मम हेममयं पुरम्

അപ്പോൾ താരകാക്ഷൻ പറഞ്ഞു—“ദേവന്മാർക്കും ഭേദിക്കാനാകാത്ത എന്റെ സ്വർണമയ നഗരത്തെ വിശ്വകർമ്മ തന്നെ നിർമ്മിക്കട്ടെ।”

Verse 47

ययाचे कमलाक्षस्तु राजतं सुमहत्पुरम् । विद्युन्माली च संहृष्टो वज्रायसमयं महत्

പിന്നീട് കമലാക്ഷൻ വെള്ളിമയമായ മഹാനഗരം അപേക്ഷിച്ചു; ഹർഷഭരിതനായ വിദ്യുന്മാലി വജ്രസമമായ ഇരുമ്പിൽ നിർമ്മിച്ച മഹാനഗരം ആവശ്യപ്പെട്ടു।

Verse 48

पुरेष्वेतेषु भो ब्रह्मन्नेकस्थानस्थितेषु च । मध्याह्नाभिजिते काले शीतांशौ पुष्प संस्थिते

ഹേ ബ്രഹ്മൻ, ഈ നഗരങ്ങൾ ഒരേ സ്ഥാനത്ത് ഒരേ നിരയിൽ സ്ഥിരമായി നിൽക്കുമ്പോൾ, അഭിജിത് എന്ന ശുഭ മധ്യാഹ്നസമയത്ത്, ശീതകിരണനായ ചന്ദ്രൻ പുഷ്പങ്ങൾക്കിടയിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ—(വിധിനിശ്ചിത സംഭവം സംഭവിക്കും)।

Verse 49

उपर्युपर्यदृष्टेषु व्योम्नि लीलाभ्रसंस्थिते । वर्षत्सु कालमेघेषु पुष्करावर्तनामसु

മുകളിലെ ആകാശത്ത് ലീലാഭരിതമായ മേഘക്കൂട്ടങ്ങൾ കൂടിച്ചേർന്നു; ‘പുഷ്കരാവർത്ത’ എന്ന പേരുള്ള കറുത്ത മഴമേഘങ്ങൾ പെയ്യാൻ തുടങ്ങി—ഇത് വരാനിരിക്കുന്ന ഭീകരയുദ്ധത്തിന്റെ മുൻസൂചനയായി തോന്നി।

Verse 50

तथा वर्षसहस्राते समेष्यामः परस्परम् । एकीभावं गमिष्यंति पुराण्येतानि नान्यथा

അതുപോലെ ആയിരം വർഷം കഴിഞ്ഞാൽ നാം പരസ്പരം സംഗമിക്കും. അപ്പോൾ ഈ പുരാതന പുരാണങ്ങൾ നിശ്ചയമായും ഏകത്വത്തിൽ ലയിക്കും—മറ്റുവഴിയില്ല.

Verse 51

सर्वदेवमयो देवस्सर्वेषां मे कुहेलया । असंभवे रथे तिष्ठन् सर्वोपस्करणान्विते

സകലദേവന്മാരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ആ ദേവൻ, എന്റെ തന്നെ മായാമയ തന്ത്രത്താൽ, എല്ലാ യുദ്ധോപകരണങ്ങളോടും കൂടിയ ഒരു അചിന്ത്യ രഥത്തിൽ നിലകൊണ്ടു.

Verse 52

असंभाव्यैककांडेन भिनत्तु नगराणि नः । निर्वैरः कृत्तिवासास्तु योस्माकमिति नित्यशः

“ഒറ്റ അചിന്ത്യ പ്രഹാരത്തിൽ അവൻ നമ്മുടെ നഗരങ്ങളെ തകർക്കട്ടെ. എങ്കിലും വൈരമില്ലാത്ത കൃത്തിവാസൻ (ശിവൻ) നിത്യവും നമ്മുടെവൻ—എപ്പോഴും നമ്മുടെ സ്വന്തം.”

Verse 53

वंद्यः पूज्योभिवाद्यश्च सोस्माकं निर्दहेत्कथम् । इति चेतसि संधाय तादृशो भुवि दुर्लभः

“അവൻ വന്ദ്യനും പൂജ്യനും അഭിവാദ്യനും ആകുന്നു—അപ്പോൾ അവൻ നമ്മെ എങ്ങനെ ദഹിപ്പിക്കും?” എന്ന് മനസ്സിൽ ഉറപ്പാക്കി, അത്തരമൊരു മഹൻ ഭൂമിയിൽ ദുർലഭനെന്ന് അവർ വിചാരിച്ചു.

Verse 54

सनत्कुमार उवाच । एतच्छ्रुत्वा वचस्तेषां ब्रह्मा लोकपितामहः । एवमस्तीति तान् प्राह सृष्टिकर्ता स्मरञ्शिवम्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ലോകപിതാമഹനായ സൃഷ്ടികർത്താവ് ബ്രഹ്മാവ് ഭഗവാൻ ശിവനെ സ്മരിച്ചു അവരോട് പറഞ്ഞു: “ഏവമസ്തു; നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെയാകട്ടെ.”

Verse 55

आज्ञां ददौ मयस्यापि कुत्र त्वं नगरत्रयम् । कांचनं राजतं चैव आयसं चेति भो मय

അവൻ മയനോടും ആജ്ഞ നൽകി—“ഹേ മയാ, നീ ത്രിനഗരം (ത്രിപുരം) എവിടെ നിർമ്മിക്കും—ഒന്ന് കാഞ്ചനം (സ്വർണം), ഒന്ന് രാജതം (വെള്ളി), മറ്റൊന്ന് ആയസം (ഇരുമ്പ്)?”

Verse 56

इत्यादिश्य मयं ब्रह्मा प्रत्यक्षं प्राविशद्दिवम् । तेषां तारकपुत्राणां पश्यतां निजधाम हि

ഇങ്ങനെ ഉപദേശിച്ച ശേഷം മായാമയനായ ബ്രഹ്മാവ് പ്രത്യക്ഷമായി സ്വർഗത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. താരകന്റെ പുത്രന്മാർ അവൻ സ്വധാമത്തിലേക്ക് പോകുന്നത് കണ്ടു.

Verse 57

ततो मयश्च तपसा चक्रे धीरः पुराण्यथ । कांचनं तारकाक्षस्य कमलाक्षस्य राजतम्

അതിനുശേഷം ധീരനും നിപുണനും ആയ മയൻ തപോബലത്തോടെ കോട്ടനഗരങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചു—താരകാക്ഷനു സ്വർണ്ണപുരം, കമലാക്ഷനു വെള്ളിപ്പുരം.

Verse 58

विद्युन्माल्यायसं चैव त्रिविधं दुर्गमुत्तमम् । स्वर्गे व्योम्नि च भूमौ च क्रमाज्ज्ञेयानि तानि वै

ആ ഉത്തമ ദുർഗം മൂന്നു തരമാണ്—വിദ്യുന്മാലി, മാലി, ആയസ. അവ ക്രമമായി സ്വർഗത്തിൽ, ആകാശത്തിൽ, ഭൂമിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതായി അറിയണം.

Verse 59

दत्वा तेभ्यो सुरेभ्यश्च पुराणि त्रीणि वै मयः । प्रविवेश स्वयं तत्र हितकामपरायणः

മയൻ ആ ദേവന്മാർക്ക് മൂന്നു പുരങ്ങൾ (ദുർഗ്ഗനഗരങ്ങൾ) നൽകി, അവരുടെ ഹിതം ആഗ്രഹിച്ച്, സ്വയം അവിടേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.

Verse 60

एवं पुत्रत्रयं प्राप्य प्रविष्टास्तारकात्मजाः । बुभुजुस्सकलान्भोगान्महाबलपराक्रमाः

ഇങ്ങനെ മൂന്നു പുത്രന്മാരെ പ്രാപിച്ച്, താരകന്റെ പുത്രന്മാർ തങ്ങളുടെ ആധിപത്യത്തിൽ സ്ഥാപിതരായി; മഹാബലപരാക്രമികളായി, അവർ സർവ്വ ഭോഗങ്ങളും അനുഭവിച്ചു.

Verse 61

कल्पद्रुमैश्च संकीर्णं गजवाजिसमाकुलम् । नानाप्रासादसंकीर्णं मणिजालसमा वृतम्

അത് കല്പവൃക്ഷങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും ആനകളും കുതിരകളും കവിഞ്ഞൊഴുകുന്നതുമായിരിന്നു. അനവധി പ്രാസാദങ്ങളാൽ സമ്പുഷ്ടമായി, മാണിക്യജാലംപോലെ ചുറ്റും ആവൃതമായിരുന്നു.

Verse 62

सूर्यमण्डलसंकाशैर्विमानैस्सर्वतोमुखैः । पद्मरागमयैश्चैव शोभितं चन्द्रसन्निभैः

സകലദിക്കുകളിലേക്കും മുഖമുള്ള, സൂര്യമണ്ഡലസദൃശമായ ദീപ്തിയുള്ള വിമാനങ്ങളാൽ അത് എല്ലാടവും ശോഭിച്ചു. പദ്മരാഗരത്നമയമായ നിർമ്മിതികളും ചന്ദ്രസമമായ കാന്തിയോടെ മിന്നി.

Verse 63

प्रासादैर्गोपुरैर्दिव्यैः कैलासशिखरोपमैः । दिव्यस्त्रीजनसंकीर्णैर्गंधर्वैस्सिद्धचारणैः

കൈലാസശിഖരങ്ങളെപ്പോലെ ദിവ്യപ്രാസാദങ്ങളും ഭംഗിയാർന്ന ഗോപുരങ്ങളും കൊണ്ട് അത് ശോഭിച്ചു. അവിടെ ദിവ്യസ്ത്രീജനങ്ങൾ കവിഞ്ഞിരുന്നു; ഗന്ധർവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും നിറഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 64

रुद्रालयैः प्रतिगृहमग्निहोत्रैः प्रतिष्ठितैः । द्विजोत्तमैश्शास्त्र ज्ञैश्शिवभक्तिरतैस्सदा

ഓരോ ഗൃഹത്തിലും രുദ്രാലയങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; അഗ്നിഹോത്രാഗ്നികൾ വിധിപൂർവ്വം പരിപാലിക്കപ്പെട്ടു. ശാസ്ത്രജ്ഞരായ ദ്വിജോത്തമർ സദാ ശിവഭക്തിയിൽ ലീനരായിരുന്നു.

Verse 65

वापीकूपतडागैश्च दीर्घिकाभिस्सुशोभितम् । उद्यानवनवृक्षैश्च स्वर्गच्युत गुणोत्तमैः

അത് വാപി, കൂപം, തടാകം, ദീർഘിക എന്നീ ജലാശയങ്ങളാൽ അത്യന്തം ശോഭിതമായിരുന്നു; കൂടാതെ ഉദ്യാനങ്ങൾ, വനങ്ങൾ, വൃക്ഷങ്ങൾ—സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്നിറങ്ങിയ ഉത്തമഗുണങ്ങളെന്നപോലെ.

Verse 66

नदीनदसरिन्मुख्यपुष्करैः शोभितं सदा । सर्वकामफलाद्यैश्चानेकैर्वृक्षैर्मनोहरम्

അത് സദാ ഉത്തമ നദികൾ, ചെറുനദികൾ, ഒഴുക്കുകൾ, പ്രധാന പുഷ്കരസരോവരങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് ശോഭിതമായിരുന്നു; കൂടാതെ എല്ലാ ആഗ്രഹഫലങ്ങളും മറ്റു അനുഗ്രഹങ്ങളും നൽകുന്ന അനേകം മനോഹര വൃക്ഷങ്ങളാൽ രമണീയമായിരുന്നു.

Verse 67

मत्तमातंगयूथैश्च तुरंगैश्च सुशोभनैः । रथैश्च विविधाकारैश्शिबिकाभिरलंकृतम्

അത് മദോന്മത്ത ആനക്കൂട്ടങ്ങൾ, മനോഹര കുതിരകൾ, വിവിധ ആകൃതിയിലുള്ള രഥങ്ങൾ, ശിബികകൾ (പല്ലക്കുകൾ) എന്നിവകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് അത്യന്തം ശോഭിതമായിരുന്നു.

Verse 68

समयादिशिकैश्चैव क्रीडास्थानैः पृथक्पृथक् । वेदाध्ययनशालाभिर्विविधाभिः पृथक्पृथक्

അവിടെ ആചാരവും ശാസനവും പഠിപ്പിക്കുന്ന ഉപദേശകർക്ക് വേർതിരിച്ച വിഭാഗങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; ക്രീഡാസ്ഥലങ്ങളും പ്രത്യേകം പ്രത്യേകം ആയിരുന്നു; കൂടാതെ ഇവയിൽ നിന്ന് വേറിട്ടായി വേദാധ്യയനവും പാരായണവുംക്കായി പലവിധ ശാലകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 69

अदृष्टं मनसा वाचा पापान्वितनरैस्सदा । महात्मभिश्शुभाचारैः पुण्यवद्भिः प्रवीक्ष्यते

പാപബന്ധിതരായ മനുഷ്യർക്കു മനസ്സാലും വാക്കാലും അദൃശ്യമാകുന്ന ആ തത്ത്വം, ശുഭാചാരികളായ പുണ്യവാന്മാരായ മഹാത്മാക്കൾ യഥാർത്ഥമായി ദർശിക്കുന്നു।

Verse 70

पतिव्रताभिः सर्वत्र पावितं स्थलमुत्तमम् । पतिसेवनशीलाभिर्विमुखाभिः कुधर्मतः

എവിടെയെവിടെയോ പതിവ്രതകളായും ഭർത്തൃസേവയിൽ സ്ഥിരരുമായും കുദർമ്മത്തിൽ നിന്ന് വിമുഖരുമായ സ്ത്രീകൾ ഉണ്ടോ, അവിടത്തെ സ്ഥലം എല്ലായിടത്തും പരമപവിത്രമാകുന്നു।

Verse 71

दैत्यशूरैर्महाभागैस्सदारैस्ससुतैर्द्विजैः । श्रौतस्मार्तार्थतत्त्वज्ञैस्स्वधर्मनिरतैर्युतम्

അവനോടൊപ്പം മഹാഭാഗ്യശാലികളായ ദൈത്യവീരന്മാർ—ഭാര്യകളും പുത്രന്മാരുമായി—കൂടാതെ ശ്രൗത-സ്മാർത്ത വിധികളുടെ തത്ത്വാർത്ഥം അറിഞ്ഞ് സ്വധർമ്മത്തിൽ നിരതരായ ദ്വിജന്മാരും ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 72

व्यूढोरस्कैर्वृषस्कंधैस्सामयुद्धधरैस्सदा । प्रशांतैः कुपितैश्चैव कुब्जैर्वामनकैस्तथा

അവർ എപ്പോഴും ക്രമബദ്ധമായ യുദ്ധത്തിനായി സജ്ജരായിരുന്നു—ചിലർക്കു വിശാലവക്ഷസും വൃഷഭസമമായ ഭുജസ്കന്ധങ്ങളും; ചിലർ ശാന്തർ, ചിലർ ക്രോധിതർ; ചിലർ കുബ്ജർ, ചിലർ വാമനരുമായിരുന്നു।

Verse 73

नीलोत्पलदलप्रख्यैर्नीलकुंचितमूर्द्धजैः । मयेन रक्षितैस्सर्वैश्शिक्षितैर्युद्धलालसैः

അവർ എല്ലാവരും മായയാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടവരും, നന്നായി പരിശീലിതരുമായ യുദ്ധലാലസയുള്ളവരുമായിരുന്നു; നീലോത്പലദളസമ വർണ്ണവും കറുത്ത ചുരുള്‍മുടിയും അവർക്കുണ്ടായിരുന്നു।

Verse 74

वरसमररतैर्युतं समंतादजशिवपूजनया विशुद्धवीर्यैः । रविमरुतमहेन्द्रसंनिकाशैस्सुरमथनैस्सुदृढैस्सुसेवितं यत्

അത് എല്ലാദിക്കിലും ഉത്തമ സമരരസത്തിൽ രതരായ വീരന്മാർ ചുറ്റിനിന്നിരുന്നു—അജ ശിവപൂജയാൽ വിശുദ്ധവീര്യരായവർ; അവർ സൂര്യൻ, വായു, മഹേന്ദ്രൻപോലെ ദീപ്തരും അചലരുമായി, ദേവസൈന്യത്തെയും മഥിക്കുവാൻ കഴിയുന്ന ദൃഢസേവകരാൽ സുസേവിതരായിരുന്നു.

Verse 75

शास्त्रवेदपुराणेषु येये धर्माः प्रकीर्तिताः । शिवप्रियास्सदा देवास्ते धर्मास्तत्र सर्वतः

ശാസ്ത്രങ്ങളിലും വേദങ്ങളിലും പുരാണങ്ങളിലും പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്ന ഏതു ധർമ്മങ്ങളായാലും, അവ എല്ലാം അവിടെ സർവ്വവിധം പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്; ദേവന്മാർ സദാ ശിവപ്രിയരാകയാൽ ആ ധർമ്മങ്ങൾ ശിവാനുഗ്രഹത്തിൽ തന്നെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.

Verse 76

एवं लब्धवरास्ते तु दैतेयास्तारकात्मजाः । शैवं मयमुपाश्रित्य निवसंति स्म तत्र ह

ഇങ്ങനെ വരങ്ങൾ ലഭിച്ച താരകന്റെ ദൈത്യപുത്രന്മാർ ശൈവമായയാൽ നിർമ്മിതമായ കോട്ടയെ ആശ്രയിച്ച് അവിടെ തന്നേ വസിച്ചു.

Verse 77

सर्वं त्रैलोक्यमुत्सार्य प्रविश्य नगराणि ते । कुर्वंति स्म महद्राज्यं शिवमार्गरतास्सदा

അവർ സമസ്ത ത്രിലോകത്തിലും ശത്രുക്കളെ പുറത്താക്കി നഗരങ്ങളിൽ പ്രവേശിച്ച് മഹത്തായ രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു—സദാ ശിവമാർഗത്തിൽ രതരായി.

Verse 78

ततो महान् गतः कालो वसतां पुण्यकर्मणाम् । यथासुखं यथाजोषं सद्राज्यं कुर्वतां मुने

അപ്പോൾ അവിടെ പാർത്ത പുണ്യകർമ്മികൾക്കു ദീർഘകാലം കടന്നുപോയി. അവർ യഥാസുഖവും യഥേച്ഛയും, ഹേ മുനേ, സുസംവിധാനമുള്ള സദ്രാജ്യം ഭരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.