शिवागमन-नाद-समागमः (Śiva’s Advent, the Drum-Sound, and the Cosmic Assembly)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । नारद त्वं शृणु मुने शिवागमनसत्तमम् । कैलासे पर्वतश्रेष्ठे कुबेरस्य तपोबलात्

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ നാരദാ, ഹേ മുനേ, ശിവന്റെ മംഗളകരമായ ആഗമനത്തിന്റെ ഈ ശ്രേഷ്ഠവൃത്താന്തം കേൾക്കുക. പർവ്വതശ്രേഷ്ഠമായ കൈലാസത്തിൽ കുബേരന്റെ തപോബലത്താൽ അത് സംഭവിച്ചു.

Verse 2

निधिपत्व वरं दत्त्वा गत्वा स्वस्थानमुत्तमम् । विचिन्त्य हृदि विश्वेशः कुबेरवरदायकः

നിധികളുടെ അധിപത്യവരം നൽകി വരദാതാവായ കുബേരൻ തന്റെ ഉത്തമധാമത്തിലേക്ക് പോയി. തുടർന്ന് വിശ്വേശ്വരനായ ശിവൻ ഹൃദയത്തിൽ ചിന്തിച്ചു.

Verse 3

विध्यंगजस्स्वरूपो मे पूर्णः प्रलयकार्यकृत् । तद्रूपेण गमिष्यामि कैलासं गुह्यकालयम्

വിദ്യാംഗജനായ എന്റെ പൂർണ്ണസ്വരൂപം തന്നെയാണ് പ്രളയകാര്യത്തിന്റെ കർത്താവ്. അതേ രൂപത്തിൽ ഞാൻ ഗുഹ്യകാലയമായ കൈലാസത്തിലേക്ക് പോകും.

Verse 4

रुद्रो हृदयजो मे हि पूर्णांशो ब्रह्मनिष्फलः । हरि ब्रह्मादिभिस्सेव्यो मदभिन्नो निरंजन

രുദ്രൻ എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൻ—എന്റെ പൂർണ്ണാംശം—ബ്രഹ്മന്റെ ഫലപ്രദ സൃഷ്ടികർമ്മപരിധിക്കതീതൻ. ഹരി, ബ്രഹ്മാദികൾ സേവിക്കുന്നവൻ; എന്നിൽ നിന്നഭിന്നൻ, നിരഞ്ജനൻ.

Verse 5

तत्स्वरूपेण तत्रैव सुहृद्भूवा विलास्यहम् । कुबेरस्य च वत्स्यामि करिष्यामि तपो महत्

അതേ സ്വരൂപം ധരിച്ചു അവിടെയേ തന്നെ സുഹൃദായി ഞാൻ വിഹരിക്കും. കുബേരനോടൊപ്പം വസിച്ച് മഹത്തായ തപസ്സു ചെയ്യും.

Verse 6

इति संचिंत्य रुद्रोऽसौ शिवेच्छां गंतुमुत्सुकः । ननाद तत्र ढक्कां स्वां सुगतिं नादरूपिणीम्

ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച്, ശിവേച്ഛപ്രകാരം മുന്നേറാൻ ഉത്സുകനായ ആ രുദ്രൻ അവിടെ തന്റെ ഢക്ക മുഴക്കി; ആ നാദം തന്നെ പരമഗതിയിലേക്കുള്ള ശുഭഗതിയുടെ നാദരൂപമായി മാറി।

Verse 7

त्रैलोक्यामानशे तस्या ध्वनिरुत्साहकारकः । आह्वानगतिसंयुक्तो विचित्रः सांद्रशब्दकः

ത്രിലോകങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ അതിന്റെ ധ്വനി ഉത്സാഹം ഉണർത്തി. ആഹ്വാനശക്തിയും മുന്നേറുന്ന ഗതിയും ചേർന്ന ആ നാദം അത്ഭുതകരം—ഗംഭീരം, സാന്ദ്രം, പൂർണ്ണശബ്ദസമ്പന്നം ആയിരുന്നു।

Verse 8

तच्छ्रुत्वा विष्णुब्रह्माद्याः सुराश्च मुनयस्तथा । आगमा निगमामूर्तास्सिद्धा जग्मुश्च तत्र वै

അത് കേട്ട് വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാരും മുനിമാരും അവിടെ ചെന്നു; ആഗമ-നിഗമങ്ങളുടെ മൂർത്തിരൂപങ്ങളായ സിദ്ധന്മാരും തീർച്ചയായും ആ സ്ഥലത്തേക്ക് പ്രാപിച്ചു।

Verse 9

सुरासुराद्यास्सकलास्तत्र जग्मुश्च सोत्सवाः । सर्वेऽपि प्रमथा जग्मुर्यत्र कुत्रापि संस्थिताः

അവിടെ ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ മുതലായ എല്ലാവരും ഉത്സവഭാവത്തോടെ എത്തിച്ചേർന്നു. എവിടെയെവിടെയിരുന്ന പ്രമഥന്മാരും എല്ലാവരും ആ സ്ഥലത്തേക്കു വന്നു.

Verse 10

गणपाश्च महाभागास्सर्वलोक नमस्कृताः । तेषां संख्यामहं वच्मि सावधानतया शृणु

ആ ഗണന്മാരും മഹാഭാഗ്യശാലികൾ; സർവ്വലോകങ്ങളും അവരെ നമസ്കരിക്കുന്നു. ഇനി അവരുടെ സംഖ്യ ഞാൻ പറയുന്നു—സാവധാനമായി കേൾക്കുക.

Verse 11

अभ्ययाच्छंखकर्णश्च गणकोट्या गणेश्वरः । दशभिः केकराक्षश्च विकृतोऽष्टाभिरेव च

അപ്പോൾ ഗണേശ്വരനായ ശംഖകർണ്ണൻ ഒരു കോടി ഗണങ്ങളോടുകൂടെ സമീപിച്ചു. കേകരാക്ഷൻ പത്തുപേരോടുകൂടെ വന്നു; വികൃതനും എട്ടുപേരോടുകൂടെ വന്നു.

Verse 12

चतुःषष्ट्या विशाखश्च नवभिः पारियात्रकः । षड्भिः सर्वान्तकः श्रीमान्दुन्दुभोऽष्टाभिरेव च

അറുപത്തിനാലു ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് വിശാഖൻ, ഒമ്പതിൽ നിന്ന് പാരിയാത്രകൻ, ആറു ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് ശ്രീമാൻ സർവാന്തകൻ, എട്ടിൽ നിന്ന് ദുന്ദുഭനും (ഉത്ഭവിച്ചു).

Verse 13

जालंको हि द्वादशभिः कोटिभिर्गणपुंगवः । सप्तभिस्समदः श्रीमांस्तथैव विकृताननः

ജാലങ്കൻ സത്യമായും ശിവഗണങ്ങളിൽ അഗ്രഗണ്യൻ; പന്ത്രണ്ട് കോടി (അനുചര) ഗണങ്ങളാൽ അനുഗമിക്കപ്പെടുന്നു. അതുപോലെ ശ്രീമാൻ സമദൻ ഏഴ് കോടിയാൽ, വികൃതാനനനും അതുപോലെ തന്നേ.

Verse 14

पंचभिश्च कपाली हि षड्भिः सन्दारकश्शुभः । कोटिकोटिभिरेवेह कण्डुकः कुण्डकस्तथा

അഞ്ച് (കോടി)കൊണ്ട് കപാലി തന്നേ; ആറു (കോടി)കൊണ്ട് ശുഭനായ സന്ദാരകൻ. ഇവിടെ കോടി-കോടികളായി കണ്ഡുകനും കുണ്ഡകനും കൂടെയുണ്ട്.

Verse 15

विष्टंभोऽष्टाभिरगमदष्टभिश्चन्द्रतापनः

വിഷ്ടംഭൻ എട്ട് (അംശങ്ങൾ/ശക്തികൾ) സഹിതം മുന്നേറി; ചന്ദ്രതാപനനും എട്ടോടുകൂടെ—നിയത അളവനുസരിച്ച് സൃഷ്ടിക്രമത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചു.

Verse 16

महाकेशस्सहस्रेण कोटीनां गणपो वृतः

ശിവഗണങ്ങളുടെ അധിപനായ ഗണപൻ, സഹസ്ര മഹാകേശധാരികളായ സേവകരാൽ—വാസ്തവത്തിൽ കോടിക്കണക്കിന് ഗണങ്ങളാൽ—ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു।

Verse 17

कुण्डी द्वादशभिर्वाहस्तथा पर्वतकश्शुभः । कालश्च कालकश्चैव महाकालः शतेन वै

കുണ്ഡിയെ പന്ത്രണ്ട് അർപ്പണങ്ങളാൽ പൂജിക്കണം; അതുപോലെ ശുഭനായ പർവതകനെയും. കാലനും കാലകനും (പൂജ്യർ); മഹാകാലനെ തീർച്ചയായും നൂറ് അർപ്പണങ്ങളാൽ.

Verse 18

अग्निकश्शतकोट्या वै कोट्याभिमुख एव च । आदित्यमूर्द्धा कोट्या च तथा चैव धनावहः

അഗ്നിമുഖരായ ശതകോടി (ഗണങ്ങൾ) ഉണ്ട്; ആദിത്യശിരസ്സുള്ള ഒരു കോടി; കൂടാതെ ധനാവഹൻ—ധനം വഹിച്ച് ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ—ഇങ്ങനെ ഈ മഹാവിഭൂതികൾ വിവരണമായി।

Verse 19

सन्नाहश्च शतेनैव कुमुदः कोटिभिस्तथा । अमोघः कोकिलश्चैव कोटिकोट्या सुमंत्रकः

സന്നാഹൻ നൂറ് (എണ്ണത്തിൽ) ഉണ്ടായിരുന്നു; കുമുദൻ കോടികളിൽ; അമോഘനും കോകിലനും (ഉണ്ടായിരുന്നു); സുമന്ത്രകൻ കോടി-കോടിയായി—ഇങ്ങനെ ശിവന്റെ മഹാബലമുള്ള അനുചരർ എണ്ണപ്പെട്ടു।

Verse 20

काकपादोऽपरः षष्ट्या षष्ट्या संतानकः प्रभुः । महाबलश्च नवभिर्मधु पिंगश्च पिंगलः

മറ്റൊരു അവതാരം ‘കാകപാദ’ എന്നു പ്രസിദ്ധം. അറുപതും അറുപതും നിന്നു പിന്നെ പ്രഭു ‘സന്താനക’യും ഒമ്പതോടുകൂടെ ‘മഹാബല’യും; കൂടാതെ ‘മധു’, ‘പിംഗ’, ‘പിംഗല’ എന്നിവരും ഉദ്ഭവിച്ചു।

Verse 21

नीलो नवत्या देवेशं पूर्णभद्रस्तथैव च । कोटीनां चैव सप्तानां चतुर्वक्त्रो महाबलः

നീലൻ തൊണ്ണൂറ് കോടികളുടെ അധിപൻ; അതുപോലെ പൂർണഭദ്രൻ ദേവേശന്മാരുടെ ഗണങ്ങളുടെ നായകൻ. മഹാബലനായ ചതുര്വക്ത്രനും ഏഴ് കോടികളുടെ അധിനായകൻ.

Verse 22

कोटिकोटिसहस्राणां शतैर्विंशतिभिर्वृतः । तत्राजगाम सर्वेशः कैलासगमनाय वै

കോടി-കോടിയും സഹസ്ര-സഹസ്രവും ആയ ഗണങ്ങളുടെ ശത-വിംശതി കൂട്ടങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, സർവേശ്വരനായ ശിവൻ അവിടെ എത്തി—നിശ്ചയമായും കൈലാസഗമനത്തിനായി.

Verse 23

काष्ठागूढश्चतुष्षष्ट्या सुकेशो वृषभस्तथा । कोटिभिस्सप्तभिश्चैत्रो नकुलीशस्त्वयं प्रभुः

ഇവരിൽ കാഷ്ഠാഗൂഢൻ അറുപത്തിനാലിനോടൊപ്പം എണ്ണപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ സുകേശനും വൃഷഭനും. ചൈത്രൻ ഏഴ് കോടികളോടുകൂടെ—ഈ പ്രഭു നകുലീശൻ.

Verse 24

लोकांतकश्च दीप्तात्मा तथा दैत्यांतकः प्रभुः । देवो भृंगी रिटिः श्रीमान्देवदेवप्रियस्तथा

ലോകാന്തകൻ ദീപ്താത്മാവാണ്; അതുപോലെ ദൈത്യാന്തകൻ ദൈത്യനാശകനായ പ്രഭു. ദേവൻ ഭൃംഗിയും ശ്രീമാൻ റിടിയും—ഇവരൊക്കെയും ദേവദേവനായ ശിവനു പ്രിയർ.

Verse 25

अशनिर्भानुकश्चैव चतुष्षष्ट्या सनातनः । नंदीश्वरो गणाधीशः शतकोट्या महाबलः

‘അശനിർഭാനുക’യും, അറുപത്തിനാലിൽ ‘സനാതന’ (പ്രധാനൻ)യും ഉണ്ടായിരുന്നു. നന്ദീശ്വരൻ ഗണാധീശൻ; അവന്റെ മഹാബലം ശതകോടിയോളം.

Verse 26

एते चान्ये च गणपा असंख्याता महाबलः । सर्वे सहस्रहस्ताश्च जटामुकुटधारिणः

ഇവരും മറ്റു ഗണപതികളും അസംഖ്യരും മഹാബലവാന്മാരും. എല്ലാവരും സഹസ്രഹസ്തരും ജടാമുകുടധാരികളും.

Verse 27

सर्वे चंद्रावतंसाश्च नीलकण्ठास्त्रिलोचनाः । हारकुण्डलकेयूरमुकुटाद्यैरलंकृताः

എല്ലാവരും ജടയിൽ ചന്ദ്രാവതംസമണിഞ്ഞവർ; എല്ലാവരും നീലകണ്ഠരും ത്രിലോചനരും. ഹാരം, കുണ്ഡലം, കേയൂരം, മുകുടം മുതലായ ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതർ.

Verse 28

ब्रह्मेन्द्रविष्णुसंकाशा अणिमादि गणैर्वृताः । सूर्यकोटिप्रतीकाशास्तत्राजग्मुर्गणेश्वराः

അവർ ബ്രഹ്മാ, ഇന്ദ്രൻ, വിഷ്ണു എന്നിവരെപ്പോലെ ദീപ്തിമാന്മാർ; അണിമാദി സിദ്ധികളുള്ള ഗണസമൂഹങ്ങൾ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരുന്നു. കോടി സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന ഗണേശ്വരന്മാർ അവിടെ എത്തി.

Verse 29

एते गणाधिपाश्चान्ये महान्मानोऽमलप्रभाः । जग्मुस्तत्र महाप्रीत्या शिवदर्शनलालसाः

ശിവഗണങ്ങളുടെ ആ മറ്റു ഗണാധിപന്മാർ മഹാത്മാക്കളും നിർമലപ്രഭയിൽ ദീപ്തരുമായിരുന്നു. മഹാനന്ദത്തോടെ അവിടെ ചെന്നു, ശ്രീശിവദർശനത്തിനായി ആകാംക്ഷയോടെ.

Verse 30

गत्वा तत्र शिवं दृष्ट्वा नत्वा चक्रुः परां नुतिम् । सर्वे साञ्जलयो विष्णुप्रमुखा नतमस्तकाः

അവിടെ ചെന്നു ശിവനെ ദർശിച്ച് അവർ നമസ്കരിച്ചു പരമസ്തുതി അർപ്പിച്ചു. വിഷ്ണുവിനെ മുൻപാക്കി എല്ലാവരും കൈകൂപ്പി, തല താഴ്ത്തി, ഭക്തിയോടെ നിന്നു.

Verse 31

इति विष्ण्वादिभिस्सार्द्धं महेशः परमेश्वरः । कैलासमगमत्प्रीत्या कुबेरस्य महात्मनः

ഇങ്ങനെ വിഷ്ണു മുതലായ ദേവന്മാരോടൊപ്പം പരമേശ്വരനായ മഹേശൻ സന്തോഷത്തോടെ മഹാത്മാവായ കുബേരന്റെ പുണ്യനിവാസമായ കൈലാസത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 32

कुबेरोप्यागतं शंभुं पूजयामास सादरम् । भक्त्या नानोपहारैश्च परिवारसमन्वितः

കുബേരനും എത്തിയ ശംഭുവിനെ അത്യന്തം ആദരത്തോടെ പൂജിച്ചു. ഭക്തിയോടെ, തന്റെ പരിചാരകരോടൊപ്പം, പലവിധ ഉപഹാരങ്ങളും സേവനങ്ങളും അർപ്പിച്ചു.

Verse 33

ततो विष्ण्वादिकान्देवान्गणांश्चान्यानपि ध्रुवम् । शिवानुगान्समानर्च शिवतोषणहेतवे

അതിനുശേഷം അവൻ ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ വിഷ്ണു മുതലായ ദേവന്മാരെയും മറ്റു ഗണങ്ങളെയും വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു. ശിവനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാനായി ശിവാനുഗരെയും സമമായി ആദരിച്ചു അർച്ചിച്ചു.

Verse 34

अथ शम्भुस्तमालिंग्य कुबेरं प्रीतमानसः । मूर्ध्निं चाघ्राय संतस्थावलकां निकषाखिलैः

അപ്പോൾ പ്രീതിമനസ്സോടെ ശംഭു കുബേരനെ ആലിംഗനം ചെയ്തു; ആശീർവാദമായി അവന്റെ ശിരസ്സിന്റെ മുകളഭാഗം ഘ്രാണിച്ചു. പിന്നെ സർവ്വ ഗണങ്ങളോടും കൂടി അലകായിൽ അവിടെത്തന്നെ താമസിച്ചു.

Verse 35

शशास विश्वकर्माणं निर्माणार्थं गिरौ प्रभुः । नानाभक्तैर्निवासाय स्वपरेषां यथोचितम्

അപ്പോൾ പ്രഭു വിശ്വകർമ്മാവിനെ ആജ്ഞാപിച്ചു— പർവതത്തിൽ നിർമ്മാണം നടത്തുക; നാനാഭക്തരുടെ വാസത്തിനായി, ഓരോരുത്തർക്കും തന്റെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും യോഗ്യതയ്ക്കനുസരിച്ച് യഥോചിത വാസസ്ഥലങ്ങൾ പണിയുക।

Verse 36

विश्वकर्मा ततो गत्वा तत्र नानाविधां मुने । रचनां रचयामास द्रुतं शम्भोरनुज्ञया

ഹേ മുനേ! തുടർന്ന് വിശ്വകർമ്മാവ് അവിടെ ചെന്നു, ശംഭുവിന്റെ അനുവാദത്തോടെ, വേഗത്തിൽ നാനാവിധ നിർമ്മിതികൾ ഒരുക്കി।

Verse 37

अथ शम्भुः प्रमुदितो हरिप्रार्थनया तदा

അപ്പോൾ ഹരിയുടെ പ്രാർത്ഥനയാൽ പ്രേരിതനായി ശംഭു അത്യന്തം പ്രസന്നനായി।

Verse 38

कुबेरानुग्रहं कृत्वा ययौ कैलासपर्वतम् । सुमुहूर्ते प्रविश्यासौ स्वस्थानं परमेश्वरः

കുബേരനോട് അനുഗ്രഹം ചെയ്ത ശേഷം പരമേശ്വരൻ കൈലാസപർവതത്തിലേക്ക് പോയി. ശുഭമുഹൂർത്തത്തിൽ അവിടെ പ്രവേശിച്ച് തന്റെ പരമധാമത്തിൽ അധിഷ്ഠിതനായി।

Verse 39

अकरोदखिलान्प्रीत्या सनाथान्भक्तवत्सलः । अथ सर्वे प्रमुदिता विष्णुप्रभृतयस्सुराः । मुनयश्चापरे सिद्धा अभ्यषिंचन्मुदा शिवम्

ഭക്തവത്സലനായ പ്രഭു സ്നേഹത്തോടെ സർവ്വരെയും സനാഥരാക്കി സുരക്ഷിതരാക്കി. തുടർന്ന് വിഷ്ണുപ്രമുഖ ദേവന്മാർ, മുനിമാർ, മറ്റ് സിദ്ധന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ ശിവനു മംഗളാഭിഷേകം നടത്തി।

Verse 40

समानर्चुः क्रमात्सर्वे नानोपायनपाणयः । नीराजनं समाकार्षुर्महोत्सवपुरस्सरम्

അപ്പോൾ എല്ലാവരും ക്രമമായി, കൈകളിൽ നാനാവിധ ഉപഹാരങ്ങൾ പിടിച്ച്, ഒരുമിച്ച് ആരാധിച്ചു; മഹോത്സവത്തെ മുൻനിർത്തി മംഗളകരമായ നീരാജനം (ആരതി) നിർവഹിച്ചു।

Verse 41

तदासीत्सुमनोवृष्टिर्मंगलायतना मुने । सुप्रीता ननृतुस्तत्राप्सरसो गानतत्पराः

അപ്പോൾ, ഹേ മുനേ, അവിടെ മംഗളത്തിന്റെ ആലയമായി ദിവ്യപുഷ്പവൃഷ്ടി പെയ്തു; അത്യന്തം സന്തുഷ്ടരായ അപ്സരസ്സുകൾ ഗാനത്തിൽ ലീനരായി നൃത്തം തുടങ്ങി।

Verse 42

जयशब्दो नमश्शब्दस्तत्रासीत्सर्वसंस्कृतः । तदोत्साहो महानासीत्सर्वेषां सुखवर्धनः

അവിടെ ‘ജയ’ എന്ന ഘോഷവും ‘നമഃ’ എന്ന ഉച്ചാരണവും പൂർണ്ണമായി സംസ്‌കൃതവും മംഗളകരവുമായിരുന്നു; അതിൽ നിന്നു എല്ലാവരുടെയും സന്തോഷം വർധിപ്പിക്കുന്ന മഹോത്സാഹം ഉണർന്നു।

Verse 43

स्थित्वा सिंहासने शंभुर्विराजाधिकं तदा । सर्वैस्संसेवितोऽभीक्ष्णं विष्ण्वाद्यैश्च यथोचितम्

അപ്പോൾ ശംഭു സിംഹാസനത്തിൽ ആസീനനായി അത്യധിക ദീപ്തിയോടെ വിരാജിച്ചു; വിഷ്ണു മുതലായ എല്ലാ ദേവന്മാരും തത്തത്ത യോഗ്യവിധിപ്രകാരം അവനെ നിരന്തരം സേവിച്ചു।

Verse 44

अथ सर्वे सुराद्याश्च तुष्टुवुस्तं पृथक्पृथक् । अर्थ्याभिर्वाग्भिरिष्टाभिश्शकरं लोकशंकरम्

അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവന്മാരും മറ്റ് ദിവ്യസത്ത്വങ്ങളും, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ രീതിയിൽ, യുക്തവും പ്രിയവുമായ വചനങ്ങളാൽ ലോകമംഗളകാരിയായ ഭഗവാൻ ശങ്കരനെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 45

प्रसन्नात्मा स्तुतिं श्रुत्वा तेषां कामान्ददौ शिवः । मनोभिलषितान्प्रीत्या वरान्सर्वेश्वरः प्रभुः

അവരുടെ സ്തുതി കേട്ട് ശിവൻ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ് പ്രസന്നനായി. സർവേശ്വരനായ പ്രഭു സ്നേഹത്തോടെ അവരുടെ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിച്ച വരങ്ങളും ഇഷ്ടങ്ങളും നൽകി।

Verse 46

शिवाज्ञयाथ ते सर्वे स्वंस्वं धाम ययुर्मुने । प्राप्तकामाः प्रमुदिता अहं च विष्णुना सह

ഹേ മുനേ, അപ്പോൾ ശിവാജ്ഞയാൽ അവർ എല്ലാവരും തത്തത്തം ധാമങ്ങളിലേക്കു പോയി. ആഗ്രഹങ്ങൾ സഫലമായി അവർ ആനന്ദിച്ചു; ഞാനും വിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം പോയി.

Verse 47

उपवेश्यासने विष्णुं माञ्च शम्भुरुवाच ह । बहु सम्बोध्य सुप्रीत्यानुगृह्य परमेश्वरः

വിഷ്ണുവിനെ ആസനത്തിൽ (ശയ്യാസനത്തിൽ) ഇരുത്തി ശംഭു എന്നോടു സംസാരിച്ചു. പരമേശ്വരൻ ദീർഘമായി ഉപദേശിച്ച് മഹാപ്രീതിയോടെ അവനെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

Verse 48

शिव उवाच । हे हरे हे विधे तातौ युवां प्रियतरौ मम । सुरोत्तमौ त्रिजगतोऽवनसर्गकरौ सदा

ശിവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ഹരേ, ഹേ വിധാതാവേ (ബ്രഹ്മാ), എന്റെ പ്രിയ പുത്രന്മാരേ! നിങ്ങൾ ഇരുവരും എനിക്കേറ്റവും പ്രിയം. നിങ്ങൾ ദേവോത്തമർ; സദാ ത്രിജഗത്തിന്റെ പരിപാലനവും സൃഷ്ടിയുടെ പ്രവൃത്തിയും നിർവഹിക്കുന്നു.

Verse 49

गच्छतं निर्भयन्नित्यं स्वस्थानश्च मदाज्ञया । सुखप्रदाताहं वै वाम्विशेषात्प्रेक्षकस्सदा

എന്റെ ആജ്ഞയാൽ നിങ്ങൾ ഇരുവരും നിത്യവും നിർഭയരായി നിങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിലേക്കു പോകുക. ഞാൻ തന്നെയാണ് സുഖദാതാവ്; പ്രത്യേകമായി എപ്പോഴും നിങ്ങളെ ശ്രദ്ധിച്ചു കാത്തുകൊള്ളും.

Verse 50

इत्याकर्ण्य वचश्शम्भोस्सुप्रणम्य तदाज्ञया । अहं हरिश्च स्वं धामागमाव प्रीतमानसौ

ശംഭുവിന്റെ വചനങ്ങൾ ഇങ്ങനെ കേട്ട്, അവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ആഴത്തിൽ നമസ്കരിച്ചു, ഞാനും ഹരിയും സന്തോഷചിത്തത്തോടെ ഞങ്ങളുടെ ധാമങ്ങളിലേക്കു മടങ്ങി.

Verse 51

तदानीमेव सुप्रीतश्शंकरो निधिपम्मुदा । उपवेश्य गृहीत्वा तं कर आह शुभं वचः

അന്നേ നിമിഷം അത്യന്തം പ്രസന്നനായ ശങ്കരൻ ആനന്ദത്തോടെ നിധികളുടെ അധിപനെ ഇരുത്തി, അവന്റെ കൈ പിടിച്ച് മംഗളവചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.

Verse 52

शिव उवाच । तव प्रेम्णा वशीभूतो मित्रतागमनं सखे । स्वस्थानङ्गच्छ विभयस्सहायोहं सदानघ

ശിവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ സഖേ! നിന്റെ സ്നേഹവും സൗഹൃദത്തോടെ വന്ന വരവും എന്നെ വശീകരിച്ചു. ഭയമില്ലാതെ നിന്റെ സ്ഥാനത്തേക്ക് പോകുക; ഹേ നിർമലനേ, ഞാൻ എപ്പോഴും നിന്റെ സഹായകനാണ്.

Verse 53

इत्याकर्ण्य वचश्शम्भोः कुबेरः प्रीतमानसः । तदाज्ञया स्वकं धाम जगाम प्रमुदान्वितः

ശംഭുവിന്റെ (ശിവന്റെ) വചനങ്ങൾ കേട്ട കുബേരൻ ഹൃദയം നിറഞ്ഞു സന്തോഷിച്ചു. അവിടുത്തെ ആജ്ഞ അനുസരിച്ച് ആനന്ദത്തോടെ തന്റെ സ്വധാമത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 54

स उवाच गिरौ शम्भुः कैलासे पर्वतोत्तमे । सगणो योगनिरतस्स्वच्छन्दो ध्यान तत्परः

പർവതോത്തമമായ കൈലാസഗിരിയിൽ ശംഭു അരുളിച്ചെയ്തു. അദ്ദേഹം ഗണപരിവൃതനായി, യോഗനിരതനായി, സ്വച്ഛന്ദമായി വിഹരിച്ച് ധ്യാനത്തിൽ പൂർണ്ണമായി ലീനനായിരുന്നു.

Verse 55

क्वचिद्दध्यौ स्वमात्मानं क्वचिद्योगरतोऽभवत् । इतिहासगणान्प्रीत्यावादीत्स्वच्छन्दमानसः

ചിലപ്പോൾ അദ്ദേഹം തന്റെ ആത്മാവിനെ ധ്യാനിച്ചു, ചിലപ്പോൾ യോഗത്തിൽ മുഴുകി. സ്വതന്ത്രമായ മനസ്സോടെ അദ്ദേഹം സന്തോഷപൂർവ്വം പവിത്രമായ കഥകൾ വിവരിച്ചു.

Verse 56

क्वचित्कैलास कुधरसुस्थानेषु महेश्वरः । विजहार गणैः प्रीत्या विविधेषु विहारवित्

ചിലപ്പോൾ കൈലാസത്തിന്റെ ഉന്നതവും മംഗളകരവുമായ പർവ്വതപ്രദേശങ്ങളിലും മറ്റു പർവ്വതവാസസ്ഥലങ്ങളിലും, നാനാവിധ ദിവ്യവിഹാരങ്ങളിൽ നിപുണനായ മഹേശ്വരൻ തന്റെ ഗണങ്ങളോടൊപ്പം പ്രീതിയോടെ ആനന്ദിച്ച് ക്രീഡിച്ചു।

Verse 57

इत्थं रुद्रस्वरूपोऽसौ शंकरः परमेश्वरः । अकार्षीत्स्वगिरौ लीला नाना योगिवरोऽपि यः

ഇങ്ങനെ രുദ്രസ്വരൂപനായ പരമേശ്വരൻ ശങ്കരൻ, നാനാവിധമായി യോഗിവരനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിട്ടും, തന്റെ തന്നെ പർവ്വതത്തിൽ ദിവ്യലീല ആചരിച്ചു।

Verse 58

नीत्वा कालं कियन्तं सोऽपत्नीकः परमेश्वरः । पश्चादवाप स्वाम्पत्नीन्दक्षपत्नीसमुद्भवाम्

കുറെകാലം പരമേശ്വരൻ അപത്നീകനായി കഴിഞ്ഞു; പിന്നീടു ദക്ഷന്റെ ഭാര്യയിൽ നിന്നു ജനിച്ച പുത്രിയായി ഉദ്ഭവിച്ച തന്റെ ദിവ്യപത്നിയെ അദ്ദേഹം പ്രാപിച്ചു।

Verse 59

विजहार तया सत्या दक्षपुत्र्या महेश्वरः । सुखी बभूव देवर्षे लोकाचारपरायणः

ഹേ ദേവർഷേ, മഹേശ്വരൻ ദക്ഷപുത്രിയായ സതിയോടൊപ്പം ആനന്ദത്തോടെ ക്രീഡിച്ചു; ലോകാചാരധർമ്മം പാലിക്കുന്നതിൽ പരായണനായി അദ്ദേഹം സന്തുഷ്ടനും സുഖിയും ആയി നിലകൊണ്ടു।

Verse 60

इत्थं रुद्रावतारस्ते वर्णितोऽयं मुनीश्वर । कैलासागमनञ्चास्य सखित्वान्निधिपस्य हि

ഹേ മുനീശ്വരാ! ഇങ്ങനെ നിനക്കു രുദ്രന്റെ ഈ അവതാരം വർണിക്കപ്പെട്ടു; കൂടാതെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൈലാസാഗമനവും നിധിപതി കുബേരനോടുള്ള സഖ്യതയും കൂടി വിവരിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 61

तदन्तर्गतलीलापि वर्णिता ज्ञानवर्धिनी । इहामुत्र च या नित्यं सर्वकामफलप्रदा

ആ വിവരണത്തിനുള്ളിലെ ദിവ്യലീലയും—ജ്ഞാനവർധിനിയായത്—വർണിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അത് ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും നിത്യമായി എല്ലാ ധർമ്മ്യകാമങ്ങളുടെയും ഫലം നൽകുന്നു।

Verse 62

इमां कथाम्पठेद्यस्तु शृणुयाद्वा समाहितः । इह भुक्तिं समासाद्य लभेन्मुक्तिम्परत्र सः

സമാഹിതചിത്തത്തോടെ ഈ പവിത്രകഥ പാരായണം ചെയ്യുകയോ ശ്രവിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവൻ, ഇഹലോകത്തിൽ ഭോഗസൗഖ്യം പ്രാപിച്ച്, പരലോകത്തിൽ മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു।