दीक्षितपुत्रस्य दैन्यचिन्ता तथा शिवरात्र्युपासनाप्रसङ्गः / The Initiate’s Son in Distress and the Occasion of Śivarātri Worship

Verse 1

ब्रह्मोवाच । श्रुत्वा तथा स वृत्तांतं प्राक्तनं स्वं विनिंद्य च । कांचिद्दिशं समालोक्य निर्ययौ दीक्षितांगजः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ആ വൃത്താന്തം കേട്ട് അവൻ തന്റെ മുൻ പെരുമാറ്റത്തെ നിന്ദിച്ചു. പിന്നെ ഒരു ദിശയിലേക്കു നോക്കി ദീക്ഷിതന്റെ പുത്രൻ (ദക്ഷൻ) പുറപ്പെട്ടു।

Verse 2

कियच्चिरं ततो गत्वा यज्ञदत्तात्मजस्स हि । दुष्टो गुणनिधिस्तस्थौ गतोत्साहो विसर्जितः

കുറെ നേരം മുന്നോട്ട് പോയ ശേഷം യജ്ഞദത്തന്റെ പുത്രൻ ഗുണനിധി—ദുഷ്ടനായിരുന്നാലും—നിന്നു; അവന്റെ ഉത്സാഹം ക്ഷയിച്ചു, ശക്തിയും പ്രായം വിട്ടുപോയി।

Verse 3

चिंतामवाप महतीं क्व यामि करवाणि किम् । नाहमभ्यस्तविद्योऽस्मि न चैवातिधनोऽस्म्यहम्

അവൻ മഹാ ആശങ്കയിൽപ്പെട്ടു—“ഞാൻ എവിടെ പോകും? എന്ത് ചെയ്യും? ഞാൻ വിദ്യയിൽ അഭ്യസ്തനല്ല; അത്യധിക ധനവാനും അല്ല.”

Verse 4

देशांतरे यस्य धनं स सद्यस्सुखमेधते । भयमस्ति धने चौरात्स विघ्नस्सर्वतोभवः

ആരുടെ ധനം ദൂരദേശത്തുണ്ടോ, അവൻ ഉടൻ സുഖത്തിൽ വളരുന്നതുപോലെ തോന്നും; എന്നാൽ ആ ധനത്തിന് കള്ളന്മാരുടെ ഭയം ഉണ്ടാകും, അതിൽ നിന്നു എല്ലാടവും വിഘ്നങ്ങൾ ഉയരും.

Verse 5

याजकस्य कुले जन्म कथं मे व्यसनं महत् । अहो बलीयान्हि विधिर्भाविकर्मानुसंधयेत्

“യാജകന്റെ കുലത്തിൽ ജനിച്ചിട്ടും എനിക്ക് ഈ മഹാവിപത്ത് എങ്ങനെ വന്നു? അഹോ! വിധിയേ ബലവാൻ; അത് ഭാവികർമ്മങ്ങളെ പിന്തുടർന്ന് അവയെ നിർബന്ധമായി ഫലിപ്പിക്കുന്നു.”

Verse 6

भिक्षितुन्नाधिगच्छामि न मे परिचितिः क्वचित् । न च पार्श्वे धनं किञ्चित्किमत्र शरणं भवेत्

ഭിക്ഷ ചോദിക്കാനും എവിടെ പോകണമെന്ന് എനിക്ക് അറിയില്ല; എവിടെയും എനിക്ക് പരിചയം ഇല്ല. സമീപത്ത് അല്പം ധനവും ഇല്ല—അപ്പോൾ ഈ അവസ്ഥയിൽ എനിക്ക് ശരണം എന്ത്?

Verse 7

सदानभ्युदिते भानौ प्रसूर्मे मिष्टभोजनम् । दद्यादद्यात्र कं याचे न चेह जननी मम

സൂര്യൻ ഉദിക്കുമുമ്പേ എന്റെ ജനനി—പ്രസൂതയായിരിക്കെ—എനിക്ക് മധുരഭോജനം നൽകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് ഇവിടെ ഞാൻ ആരോടു യാചിക്കണം? കാരണം എന്റെ അമ്മ ഇവിടെ ഇല്ല.

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इति चिंतयतस्तस्य बहुशस्तत्र नारद । अति दीनं तरोर्मूले भानुरस्ताचलं गतः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ നാരദാ, അവൻ അതേ സ്ഥലത്ത് പലവട്ടം ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചു വൃക്ഷമൂലത്തിൽ അത്യന്തം ദീനനായി; സൂര്യനും പടിഞ്ഞാറൻ പർവതത്തിൽ അസ്തമിച്ചു।

Verse 9

एतस्मिन्नेव समये कश्चिन्माहेश्वरो नरः । सहोपहारानादाय नगराद्बहिरभ्यगात्

അന്നേ സമയത്ത് മഹാദേവഭക്തനായ ഒരാൾ പൂജോപഹാരങ്ങൾ എടുത്തുകൊണ്ട് നഗരത്തിന് പുറത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു।

Verse 10

नानाविधान्महादिव्यान्स्वजनैः परिवारितः । समभ्यर्चितुमीशानं शिवरात्रावुपोषितः

സ്വജനങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, നാനാവിധ മഹാദിവ്യ ഉപഹാരങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്ന്, ശിവരാത്രിയിൽ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച്, പരമേശ്വരനായ ശിവൻ—ഈശാനനെ—പൂർണ്ണഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കാൻ അവൻ തയ്യാറായി।

Verse 11

शिवालयं प्रविश्याथ स भक्तश्शिवसक्तधीः । यथोचितं सुचित्तेन पूजयामास शंकरम्

പിന്നീട് ശിവനിൽ ലീനമായ ബുദ്ധിയുള്ള ആ ഭക്തൻ ശിവാലയത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, ശുദ്ധചിത്തത്തോടെ വിധിപ്രകാരം ശങ്കരനെ പൂജിച്ചു।

Verse 12

पक्वान्नगंधमाघ्राय यज्ञदत्तात्मजो द्विजः । पितृत्यक्तो मातृहीनः क्षुधितः स तमन्वगात्

പാകം ചെയ്ത അന്നത്തിന്റെ സുഗന്ധം മണത്തു, യജ്ഞദത്തന്റെ പുത്രനായ ആ ദ്വിജയുവാവ്—പിതാവാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവൻ, മാതൃഹീനൻ, വിശപ്പാൽ പീഡിതൻ—അവനെ പിന്തുടർന്നു।

Verse 13

इदमन्नं मया ग्राह्यं शिवायोपकृतं निशि । सुप्ते शैवजने दैवात्सर्वस्मिन्विविधं महत्

ഈ അന്നം ഞാൻ സ്വീകരിക്കണം—രാത്രിയിൽ ശിവനു നൈവേദ്യമായി ഒരുക്കിയതാണ്. ദൈവനിയോഗത്താൽ ശൈവജനങ്ങൾ നിദ്രിച്ചപ്പോൾ എല്ലായിടത്തും മഹത്തായ പലവിധ അന്നം നിറഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 14

इत्याशामवलम्ब्याथ द्वारि शंभोरुपाविशत् । ददर्श च महापूजां तेन भक्तेन निर्मिताम्

അങ്ങനെ പ്രത്യാശയെ ആശ്രയിച്ച് അവൻ ശംഭുവിന്റെ വാതില്ക്കൽ ഇരുന്നു. ആ ഭക്തൻ ഒരുക്കിയ മഹാപൂജയും അവൻ ദർശിച്ചു.

Verse 15

विधाय नृत्यगीतादि भक्तास्सुप्ताः क्षणे यदा । नैवेद्यं स तदादातुं भर्गागारं विवेश ह

നൃത്തഗീതാദി ഒരുക്കിയ ശേഷം, ഭക്തർ ക്ഷണനേരം നിദ്രിച്ചപ്പോൾ, നൈവേദ്യം എടുക്കാനായി അവൻ ഭർഗന്റെ പുണ്യഗൃഹത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.

Verse 16

दीपं मंदप्रभं दृष्ट्वा पक्वान्नवीक्षणाय सः । निजचैलांजलाद्वर्तिं कृत्वा दीपं प्रकाश्य च

വിളക്ക് മന്ദമായി തെളിയുന്നത് കണ്ടു, പാകം ചെയ്ത അന്നം പരിശോധിക്കാനായി, അവൻ തന്റെ വസ്ത്രത്തിന്റെ അറ്റത്തിൽ നിന്ന് തിരി ഉണ്ടാക്കി വിളക്ക് കൂടുതൽ പ്രകാശിപ്പിച്ചു.

Verse 17

यज्ञदत्तात्मजस्सोऽथ शिवनैवेद्यमादरात् । जग्राह सहसा प्रीत्या पक्वान्न वहुशस्ततः

അപ്പോൾ യജ്ഞദത്തന്റെ പുത്രൻ ഭക്തിപൂർവ്വം ശിവനുള്ള നൈവേദ്യം ഉടൻ സ്വീകരിച്ചു; ആനന്ദഭക്തിയിൽ നിറഞ്ഞ് പിന്നെ പാകം ചെയ്ത അന്നം വീണ്ടും വീണ്ടും ഭുജിച്ചു.

Verse 18

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखण्डे सृष्ट्यु पाख्याने कैलाशगमनोपाख्याने गुणनिधिसद्गतिवर्णनो नामाष्टादशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ ഗ്രന്ഥമായ രുദ്രസംഹിതയുടെ പ്രഥമഖണ്ഡത്തിൽ, സൃഷ്ട്യുപാഖ്യാനവും കൈലാസഗമനോപാഖ്യാനവും ഉൾപ്പെടുന്ന ‘ഗുണനിധിയുടെ സദ്ഗതി പ്രാപ്തിവർണ്ണനം’ എന്ന അഷ്ടാദശ അധ്യായം സമാപ്തമായി।

Verse 19

कोऽयं कोऽयं त्वरापन्नो गृह्यतां गृह्यता मसौ । इति चुक्रोश स जनो गिरा भयमहोच्चया

“ഇവൻ ആരാണ്—ഇവൻ ആരാണ്—ഇത്ര വേഗത്തിൽ ഓടിവരുന്നത്? പിടിക്കൂ! പിടിക്കൂ അവനെ!” എന്നു മഹാഭയത്തോടെ നിറഞ്ഞ ഉയർന്ന ശബ്ദത്തിൽ ജനങ്ങൾ നിലവിളിച്ചു।

Verse 20

यावद्भयात्समागत्य तावत्स पुररक्षकैः । पलायमानो निहतः क्षणादंधत्वमागतः

ഭയത്തോടെ അടുത്തെത്തിയ ഉടൻ നഗരരക്ഷകർ അവനെ തൽക്ഷണം അടിച്ചു വീഴ്ത്തി; ഓടിപ്പോകാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോഴേക്കും അവൻ ഒരു ക്ഷണത്തിൽ അന്ധനായി മാറി।

Verse 21

अभक्षयच्च नैवेद्यं यज्ञदत्तात्मजो मुने । शिवानुग्रहतो नूनं भाविपुण्यबलान्न सः

ഹേ മുനേ, യജ്ഞദത്തന്റെ പുത്രൻ നൈവേദ്യം ഭക്ഷിച്ചില്ല. നിശ്ചയമായും ഇത് ഭഗവാൻ ശിവന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണ്; ഭാവിയിൽ ഉദിക്കുന്ന പുണ്യബലത്താൽ അവൻ നിലനിൽക്കേണ്ടതിനായി।

Verse 22

अथ बद्धस्समागत्य पाशमुद्गरपाणिभिः । निनीषुभिः संयमनीं याम्यैस्स विकटैर्भटैः

അപ്പോൾ അവൻ കെട്ടിയ നിലയിൽ, പാശവും മുദ്ഗരവും കൈവശമുള്ള യമന്റെ ഭീകര ഭടന്മാർ പിടികൂടി; അവനെ സംയമനീ (യമപുരി)യിലേക്കു കൊണ്ടുപോകാൻ അവർ ഉദ്ദേശിച്ചു.

Verse 23

तावत्पारिषदाः प्राप्ताः किंकि णीजालमालिनः । दिव्यं विमानमादाय तं नेतुं शूलपाणयः

അപ്പോൾ തന്നെ ശൂലധാരികളായ ശിവന്റെ പാരിഷദന്മാർ എത്തി; ഝംകാരം മുഴക്കുന്ന കിങ്കിണിജാലങ്ങളാൽ അലങ്കരിതർ. അവർ ദിവ്യ വിമാനം എടുത്തുകൊണ്ട് അവനെ കൊണ്ടുപോകാൻ വന്നു.

Verse 24

शिवगणा ऊचुः । मुंचतैनं द्विजं याम्या गणाः परम धार्मिकम् । दण्डयोग्यो न विप्रोऽसौ दग्धसर्वाघसंचयः

ശിവഗണങ്ങൾ പറഞ്ഞു—ഹേ യമഗണങ്ങളേ, ഈ പരമധാർമ്മിക ദ്വിജനെ വിട്ടയക്കുക. ഈ ബ്രാഹ്മണൻ ദണ്ഡനയ്ക്ക് യോഗ്യനല്ല; അവന്റെ സർവ്വ പാപസഞ്ചയം ദഗ്ധമായിരിക്കുന്നു.

Verse 25

इत्याकर्ण्य वचस्ते हि यमराजगणास्ततः । महादेवगणानाहुर्बभूवुश्चकिता भृशम्

ആ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ യമരാജന്റെ ഗണങ്ങൾ മഹാദേവന്റെ ഗണങ്ങളോട് സംസാരിച്ചു; അവർ അത്യന്തം ഭീതിയിലായി.

Verse 26

शंभोर्गणानथालोक्य भीतैस्तैर्यमकिंकरैः । अवादि प्रणतैरित्थं दुर्वृत्तोऽयं गणा द्विजः

ശംഭുവിന്റെ ഗണങ്ങളെ കണ്ടു ഭീതരായ യമദൂതന്മാർ നമസ്കരിച്ചു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു— “ഹേ ഗണങ്ങളേ! ഈ ദ്വിജൻ തീർച്ചയായും ദുർവൃത്തനാണ്.”

Verse 27

यमगणा ऊचुः । कुलाचारं प्रतीर्य्यैष पित्रोर्वाक्यपराङ्मुखः । सत्यशौचपरिभ्रष्टस्संध्यास्नानविवर्जितः

യമന്റെ ഗണങ്ങൾ പറഞ്ഞു—“ഇവൻ കുലാചാരം ഉപേക്ഷിച്ച് പിതാമാതാക്കളുടെ വാക്കുകളിൽ നിന്ന് വിമുഖനായിരിക്കുന്നു. സത്യവും ശൗചവും വിട്ട് ഭ്രഷ്ടനായിട്ട്, സന്ധ്യാവന്ദനവും നിത്യസ്നാനവും ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്.”

Verse 28

आस्तां दूरेस्य कर्मान्यच्छिवनिर्माल्यलंघकः । प्रत्यक्षतोऽत्र वीक्षध्वमस्पृश्योऽयं भवादृशाम्

അവന്റെ മറ്റു കർമ്മങ്ങൾ ദൂരെയിരിക്കട്ടെ; ഇവൻ ശിവനിർമാല്യം ലംഘിച്ചവൻ. ഇവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി നോക്കുക—നിങ്ങളുപോലുള്ളവർക്ക് ഇവൻ അസ്പൃശ്യൻ.

Verse 29

शिवनिर्माल्यभोक्तारश्शिवनिर्म्माल्यलंघकाः । शिवनिर्माल्यदातारः स्पर्शस्तेषां ह्यपुण्यकृत्

ശിവനിർമാല്യം ഭുജിക്കുന്നവർ, ശിവനിർമാല്യത്തിന്റെ പവിത്രത ലംഘിക്കുന്നവർ, ശിവനിർമാല്യം മറ്റുള്ളവർക്ക് നൽകുന്നവർ—അവരെ സ്പർശിക്കുന്നത് തീർച്ചയായും അപുണ്യത്തിന് കാരണമാകുന്നു.

Verse 30

विषमालोक्य वा पेयं श्रेयो वा स्पर्शनं परम् । सेवितव्यं शिवस्वं न प्राणः कण्ठगतैरपि

വിഷം കാണേണ്ടിവന്നാലും കുടിക്കേണ്ടിവന്നാലും, സ്പർശമാത്രത്തിൽ പരമ ശ്രേയസ് ലഭിച്ചാലും—ശിവന്റെ സ്വത്തിനെ ഒരിക്കലും കൈവശപ്പെടുത്തി ഭോഗിക്കരുത്; പ്രാണൻ കണ്ഠത്തിലെത്തിയാലും പോലും.

Verse 31

यूयं प्रमाणं धर्मेषु यथा न च तथा वयम् । अस्ति चेद्धर्मलेशोस्य गणास्तं शृणुमो वयम्

ധർമ്മകാര്യങ്ങളിൽ നിങ്ങൾ തന്നെയാണ് പ്രമാണം; ഞങ്ങൾ അങ്ങനെ അല്ല. ഹേ ഗണങ്ങളേ, ഇതിൽ ധർമ്മത്തിന്റെ ലേശമെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ, അത് നിങ്ങളിൽ നിന്ന് കേൾക്കാൻ ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 32

इत्थं तद्वाक्यमाकर्ण्य यामानां शिवकिंकराः । स्मृत्वा शिवपदाम्भोजं प्रोचुः पारिषदास्तु तान्

ഇങ്ങനെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട യാമങ്ങളുടെ കാവലാളുകളായ ശിവകിങ്കരർ ശ്രീശിവന്റെ പാദപദ്മം സ്മരിച്ചു, മുന്നിലിരുന്ന ആ പരിഷദന്മാരോട് പറഞ്ഞു।

Verse 33

शिवकिंकरा ऊचुः । किंकराश्शिवधर्मा ये सूक्ष्मास्ते तु भवादृशैः । स्थूललक्ष्यैः कथं लक्ष्या लक्ष्या ये सूक्ष्मदृष्टिभिः

ശിവകിങ്കരർ പറഞ്ഞു—“ഞങ്ങൾ ശിവന്റെ സേവകർ; സ്വഭാവത്തിൽ സൂക്ഷ്മരൂപികൾ. നിങ്ങളെപ്പോലുള്ള സൂക്ഷ്മദർശികൾക്കേ ഞങ്ങളെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയൂ. സ്ഥൂലമായ ബാഹ്യലക്ഷണങ്ങളിൽ ദൃഷ്ടി പതിഞ്ഞവർ ഞങ്ങളെ എങ്ങനെ ഗ്രഹിക്കും? ഞങ്ങൾ സൂക്ഷ്മദൃഷ്ടിയുള്ളവർക്കേ ബോധ്യരാകൂ.”

Verse 34

अनेनानेनसा कर्म यत्कृतं शृणुतेह तत् । यज्ञदत्तात्मजेनाथ सावधानतया गणाः

“ഇപ്പോൾ കേൾക്കൂ; ഇതേ വ്യക്തി ഇവിടെ ചെയ്ത കര്‍മ്മം എന്തെന്നു. ഓ ഗണങ്ങളേ, യജ്ഞദത്തന്റെ പുത്രൻ ചെയ്തതു ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.”

Verse 36

अपरोपि परो धर्मो जातस्तत्रास्य किंकरः । शृण्वतः शिवनामानि प्रसंगादपि गृह्णताम्

“അവിടെ മറ്റൊരു (ഗൗണമായ) പ്രവൃത്തിയും പരമധർമ്മമായി അവനെ സേവിക്കുന്ന കിങ്കരനായി മാറുന്നു—ആൾ ശിവനാമങ്ങൾ കേൾക്കുമ്പോൾ, അത് യാദൃശ്ചികമായാലും, പ്രസംഗവശാൽ സ്വീകരിച്ചാലും.”

Verse 37

भक्तेन विधिना पूजा क्रियमाणा निरीक्षिता । उपोषितेन भूतायामनेनास्थितचेतसा

ഭക്തൻ വിധിപൂർവ്വം നിർവഹിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന പൂജയെ അവൻ നിരീക്ഷിച്ചു—അവൻ ഉപവാസത്തിലായിരുന്നു, രാത്രിയിൽ ജാഗരണം ചെയ്തു, ചിത്തം അചഞ്ചലമായി ഏകാഗ്രമായിരുന്നു।

Verse 38

शिवलोकमयं ह्यद्य गंतास्माभिस्सहैव तु । कंचित्कालं महाभोगान्करिष्यति शिवानुगः

“നിശ്ചയമായും ഇന്ന് അവൻ ഞങ്ങളോടൊപ്പം ശിവലോകത്തിലേക്ക് പോകും. കുറെകാലം ശിവാനുഗനായ ആ ഭക്തൻ മഹാദിവ്യഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കും.”

Verse 39

कलिंगराजो भविता ततो निर्धूतकल्मषः । एष द्विजवरो नूनं शिवप्रियतरो यतः

അതിന് ശേഷം അവൻ പാപം മുഴുവനായി കഴുകിപ്പോയി കലിംഗരാജാവാകും. തീർച്ചയായും ഈ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജൻ ശിവനു അത്യന്തം പ്രിയൻ; അവന്റെ ഭക്തിയും പുണ്യവും അത്തരമാണ്.

Verse 40

अन्यत्किंचिन्न वक्तव्यं यूयं यात यथागतम् । यमदूतास्स्वलोकं तु सुप्रसन्नेन चेतसा

“ഇനി പറയാനുള്ളത് ഒന്നുമില്ല. നിങ്ങൾ വന്ന വഴിയേ തന്നെ മടങ്ങിപ്പോകുക. ഹേ യമദൂതന്മാരേ, പൂർണ്ണമായി ശാന്തമായ മനസ്സോടെ നിങ്ങളുടെ ലോകത്തേക്ക് പോകുക.”

Verse 41

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां यमदूता मुनीश्वर । यथागतं ययुस्सर्वे यमलोकं पराङ्मुखाः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു— ഹേ മുനീശ്വരാ! അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് യമദൂതന്മാർ എല്ലാവരും മുഖം തിരിച്ച്, വന്ന വഴിയേ തന്നെ മടങ്ങി യമലോകത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 42

सर्वं निवेदयामासुश्शमनाय गणा मुने । तद्वृत्तमादितः प्रोक्तं शंभुदूतैश्च धर्मतः

ഹേ മുനേ, ഗണങ്ങൾ ശമനനോട് എല്ലാം അറിയിപ്പിച്ചു. പിന്നെ ശംഭുവിന്റെ ദൂതന്മാർ ധർമ്മപ്രകാരം ആദിമുതൽ ആ മുഴുവൻ വൃത്താന്തവും പറഞ്ഞു.

Verse 43

धर्मराज उवाच । सर्वे शृणुत मद्वाक्यं सावधानतया गणाः । तदेव प्रीत्या कुरुत मच्छासनपुरस्सरम्

ധർമ്മരാജൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ ഗണങ്ങളേ, എന്റെ വാക്ക് ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുവിൻ. പിന്നെ പ്രീതിയോടെ അതേ നിർദ്ദേശം നടപ്പാക്കുവിൻ; എന്റെ ആജ്ഞയെ മുൻപിൽ വെക്കുവിൻ.”

Verse 44

ये त्रिपुण्ड्रधरा लोके विभूत्या सितया गणाः । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

ലോകത്തിൽ വെളുത്ത വിഭൂതിയാൽ ത്രിപുണ്ഡ്രം ധരിക്കുന്നവർ എല്ലാവരും പരിത്യാജ്യർ; ഒരിക്കലും അവരെ കൂട്ടത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരരുത്।

Verse 45

उद्धूलनकरा ये हि विभूत्या सितया गणाः । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

വെളുത്ത വിഭൂതിയാൽ ദേഹത്തിൽ ഉദ്ധൂലനം (തേച്ചുപൂശൽ) ചെയ്യുന്ന ഗണങ്ങൾ എല്ലാവരും പരിത്യാജ്യർ; ഒരിക്കലും കൂട്ടത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരരുത്।

Verse 46

शिववेषतया लोके येन केनापि हेतुना । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

ഈ ലോകത്തിൽ ഏതു കാരണത്താലായാലും ശിവവേഷം ധരിക്കുന്നവർ എല്ലാവരും പരിത്യാജ്യർ; ഒരിക്കലും അവരെ കൂട്ടത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരരുത്।

Verse 47

ये रुद्राक्षधरा लोके जटाधारिण एव ये । ते सवे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

ലോകത്തിൽ വെറും രുദ്രാക്ഷം ധരിക്കുന്നവരും വെറും ജട ധരിക്കുന്നവരും—അവരെല്ലാം പരിത്യജ്യർ; ഒരിക്കലും സ്വന്തം സംഗതിയിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കരുത്।

Verse 48

उपजीवनहेतोश्च शिववेषधरा हि ये । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

ഉപജീവനത്തിനായി മാത്രം ശിവവേഷവും ബാഹ്യചിഹ്നങ്ങളും ധരിക്കുന്നവർ—അവരെല്ലാം പരിത്യജ്യർ; ഒരിക്കലും സ്വന്തം സംഗതിയിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കരുത്।

Verse 49

दंभेनापि च्छलेनापि शिववेषधरा हि ये । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

ദംഭത്താലോ ചതിയാലോ വെറും ശിവഭക്തന്റെ വേഷം ധരിക്കുന്നവർ എല്ലാവരും വർജ്യർ; അവരെ ഒരിക്കലും സ്വന്തം സംഗത്തിൽ ചേർക്കരുത്।

Verse 50

एवमाज्ञापयामास स यमो निज किंकरान् । तथेति मत्वा ते सर्वे तूष्णीमासञ्छुचिस्मिताः

ഇങ്ങനെ യമൻ തന്റെ സേവകരോട് കല്പിച്ചു. അവർ ‘തഥാസ്തു’ എന്നു കരുതി എല്ലാവരും മൗനമായി നിന്നു; മുഖങ്ങളിൽ ശുദ്ധമായ മൃദുഹാസം തെളിഞ്ഞു।

Verse 51

ब्रह्मोवाच । पार्षदैर्यमदूतेभ्यो मोचितस्त्विति स द्विजः । शिवलोकं जगामाशु तैर्गणैश्शुचिमानसः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഭഗവാന്റെ പാർഷദന്മാർ യമദൂതന്മാരിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ച ആ ദ്വിജൻ, മനസ്സ് ശുദ്ധമാക്കി, ആ ഗണങ്ങളോടൊപ്പം വേഗത്തിൽ ശിവലോകത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 52

तत्र भुक्त्वाखिलान्भोगान्संसेव्य च शिवाशिवौ । अरिंदमस्य तनयः कलिंगाधिपतेरभूत्

അവിടെ അവൻ എല്ലാ ഭോഗങ്ങളും അനുഭവിച്ച്, ശിവനും ശിവയും (പാർവതി) യെയും വിധിപൂർവ്വം സേവിച്ച്, അരിന്ദമന്റെ പുത്രൻ കലിംഗാധിപതിയായി।

Verse 53

दम इत्यभिधानोऽभूच्छिवसेवापरायणः । बालोऽपि शिशुभिः साकं शिवभक्तिं चकार सः

ദമ എന്ന പേരുള്ള ഒരാൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ ശിവസേവയിൽ പൂർണ്ണമായി പരായണനായിരുന്നു. ബാലനായിട്ടും മറ്റു കുട്ടികളോടൊപ്പം ശിവഭക്തി അനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 54

क्रमाद्राज्यमवापाथ पितर्युपरते युवा । प्रीत्या प्रवर्तयामास शिवधर्मांश्च सर्वशः

ക്രമത്തിൽ പിതാവ് പരലോകഗതനായപ്പോൾ ആ യുവാവ് രാജ്യം പ്രാപിച്ചു; പിന്നെ പ്രീതിഭക്തിയോടെ എല്ലായിടത്തും ശിവധർമ്മാചരണങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിച്ചു।

Verse 55

नान्यं धर्मं स जानाति दुर्दमो भूपतिर्दमः । शिवालयेषु सर्वेषु दीपदानादृते द्विजः

ഹേ ദ്വിജാ! അടക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള ആ രാജാവ് ദമയ്ക്ക് മറ്റൊരു ധർമ്മവും അറിയില്ലായിരുന്നു; എല്ലാ ശിവാലയങ്ങളിലും ദീപദാനം ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിച്ചില്ല।

Verse 56

ग्रामाधीशान्समाहूय सर्वान्स विषयस्थितान् । इत्थमाज्ञापयामास दीपा देयाश्शिवालये

അവൻ ഗ്രാമാധിപന്മാരെയും ജില്ലകളിലുടനീളം നിയുക്തരായ എല്ലാവരെയും വിളിച്ചു ചേർത്ത് ഇങ്ങനെ കല്പിച്ചു—“ശിവാലയത്തിൽ ദീപങ്ങൾ അർപ്പിക്കണം.”

Verse 57

अन्यथा सत्यमेवेदं स मे दण्ड्यो भविष्यति । दीप दानाच्छिवस्तुष्टो भवतीति श्रुतीरितम्

അല്ലെങ്കിൽ ഇതു തീർച്ചയായ സത്യം—അവൻ എന്റെ ശിക്ഷയ്ക്ക് അർഹനാകും. കാരണം ശ്രുതിയിൽ ‘ദീപദാനം ചെയ്താൽ പരമേശ്വരൻ ശിവൻ പ്രസന്നനാകും’ എന്നു പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 58

यस्ययस्याभितो ग्रामं यावतश्च शिवालयाः । तत्रतत्र सदा दीपो द्योतनीयोऽविचारितम्

ഏത് ഗ്രാമത്തിലായാലും, ചുറ്റുപാടുകളിൽ എത്ര ശിവാലയങ്ങൾ ഉണ്ടോ, അവിടവിടെയെല്ലാം എപ്പോഴും ദീപം തെളിയിക്കണം—ഒരുവിധ സംശയവുമില്ലാതെ.

Verse 59

ममाज्ञाभंगदोषेण शिरश्छेत्स्याम्यसंशयम् । इति तद्भयतो दीपा दीप्ताः प्रतिशिवालयम्

‘എന്റെ ആജ്ഞ ലംഘിച്ചതിന്റെ ദോഷം കൊണ്ടു തീർച്ചയായും എന്റെ ശിരഛേദം സംഭവിക്കും’—എന്ന ഭയത്താൽ ഓരോ ശിവാലയത്തേക്കും ദീപങ്ങൾ ജ്വലിച്ചു.

Verse 60

अनेनैव स धर्मेण यावज्जीवं दमो नृपः । धर्मर्द्धिं महतीं प्राप्य कालधर्मवशं गतः

ഹേ രാജാവേ! ഇതേ ധർമ്മം അനുസരിച്ച് ദമൻ ജീവപര്യന്തം നിലകൊണ്ടു. ധർമ്മജന്യമായ മഹാസമൃദ്ധി പ്രാപിച്ച്, അവസാനം കാലധർമ്മത്തിന്റെ അധീനനായി പോയി.

Verse 61

स दीपवासनायोगाद्बहून्दीपान्प्रदीप्य वै । अलकायाः पतिरभूद्रत्नदीपशिखाश्रयः

ദീപദാനത്തിൽ നിന്നുയർന്ന പുണ്യസംസ്കാരബലത്താൽ അവൻ സത്യമായി അനേകം ദീപങ്ങൾ തെളിയിച്ചു; രത്നദീപങ്ങളുടെ ദീപ്തശിഖകളുടെ ആശ്രയത്തിൽ വസിച്ച് അലകയുടെ അധിപനായിത്തീർന്നു।

Verse 62

एवं फलति कालेन शिवेऽल्पमपि यत्कृतम् । इति ज्ञात्वा शिवे कार्यं भजनं सुसुखार्थिभिः

ഇങ്ങനെ കാലക്രമത്തിൽ ശിവനുവേണ്ടി ചെയ്ത അല്പം പോലും ഫലം തരുന്നു. ഇത് അറിഞ്ഞ് സത്യക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ഭക്തിയോടെ ശിവഭജനവും പൂജയും ചെയ്യണം.

Verse 63

क्व स दीक्षितदायादः सर्वधर्मारतिः सदा । शिवालये दैवयोगाद्यातश्चोरयितुं वसु । स्वार्थदीपदशोद्योतलिंगमौलितमोहरः

സദാ സർവ്വധർമ്മത്തോടും വിരക്തനായിരുന്ന ആ ദീക്ഷിതവംശാവകാശി ഇപ്പോൾ എവിടെ? ദൈവയോഗത്താൽ അവൻ ശിവാലയത്തിൽ ധനം മോഷ്ടിക്കാൻ ചെന്നു; എന്നാൽ തന്റെ സ്വാർത്ഥത്തിനായി തെളിയിച്ച പത്ത് ദീപങ്ങളുടെ ദീപ്തിയാൽ മൗലിയായി പ്രകാശിച്ച ലിംഗം അവനെ മോഹിപ്പിച്ചു മയക്കി.

Verse 64

कलिंगविषये राज्यं प्राप्तो धर्मरतिं सदा । शिवालये समुद्दीप्य दीपान्प्राग्वासनोदयात्

കലിംഗദേശത്ത് രാജ്യം ലഭിച്ച ശേഷം അവൻ സദാ ധർമ്മനിഷ്ഠനായി; മുൻവാസനകളുടെ ഉണർവാൽ ശിവാലയത്തിൽ ദീപങ്ങൾ തെളിഞ്ഞു ജ്വലിപ്പിച്ചു.

Verse 65

कैषा दिक्पालपदवी मुनीश्वर विलोकय । मनुष्यधर्मिणानेन सांप्रतं येह भुज्यते

“ഹേ മുനീശ്വരാ, നോക്കുക—ഇത് ദിക്പാലപദവി എത്ര അത്ഭുതം! ഇവിടെ ഇപ്പോൾ അത് ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യധർമ്മിയാൽ അനുഭവിക്കപ്പെടുന്നു.”

Verse 66

इति प्रोक्तं गुणनिधेर्यज्ञदत्तात्मजस्य हि । चरितं शिवसंतोषं शृण्वतां सर्वकामदम्

ഇങ്ങനെ യജ്ഞദത്തന്റെ പുത്രനായ ഗുണനിധിയുടെ ശിവസന്തോഷകരമായ ചരിതം പ്രസ്താവിച്ചു. ഭക്തിയോടെ ഇത് ശ്രവിക്കുന്നവർക്ക് ഇത് സർവ്വകാമഫലദായകമാകുന്നു.

Verse 67

सर्वदेवशिवेनासौ सखित्वं च यथेयिवान् । तदप्येकमना भूत्वा शृणु तात ब्रवीमि ते

അവൻ സർവ്വദേവ-ശിവനോടു എങ്ങനെയായി സഖ്യത പ്രാപിച്ചുവോ, അതും കേൾക്കുക, താത. മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കി കേൾക്കുക; ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു.