मेनावरलाभवर्णनम् — Description of Menā’s Attainment of Boons (and the worship leading to Umā’s advent)

Verse 1

नारद उवाच । अन्तर्हितायान्देव्यां तु दुर्गायां स्वगृहेषु च । गतेष्वमरवृन्देषु किमभूत्तदनन्तरम्

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ദുർഗാദേവി അന്തർഹിതയായി സ്വന്തം ധാമത്തിലേക്കു മടങ്ങുകയും ദേവസംഘങ്ങൾ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളിലേക്കു പോകുകയും ചെയ്ത ശേഷം, ഉടൻ പിന്നെ എന്തു സംഭവിച്ചു?

Verse 2

कथं मेनागिरीशौ च तेपाते परमन्तपः । कथं सुताऽभवत्तस्य मेनायान्तात तद्वद

ഹേ മഹാബലവാനേ, പറയുക—മേനയും പർവ്വതരാജൻ (ഹിമാലയം) പരമതപസ്സ് എങ്ങനെ അനുഷ്ഠിച്ചു? കൂടാതെ മേനയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്നു അവനു പുത്രി എങ്ങനെ ജനിച്ചു—അതും പറഞ്ഞു തരുക.

Verse 3

ब्रह्मोवाच । विप्रवर्य सुतश्रेष्ठ शृणु तच्चरितं महत् । प्रणम्य शंकरं भक्त्या वच्मि भक्तिविवर्द्धनम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രവര്യാ, ഹേ സുതശ്രേഷ്ഠാ! ആ മഹത്തായ ചരിതം കേൾക്കുക. ഭക്തിയോടെ ശങ്കരനെ നമസ്കരിച്ചു, ഭക്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന വചനങ്ങൾ ഞാൻ പറയുന്നു.

Verse 4

उपदिश्य गते तात सुरवृन्दे गिरीश्वरः । हर्यादौ मेनका चापि तेपाते परमन्तपः

ഹേ താതാ! ഉപദേശം നൽകി ദേവസംഘം പോയശേഷം, ഗിരീശ്വരൻ—ഹരി മുതലായവരോടും മേനകയോടും കൂടി—സകല വിഘ്നങ്ങളും ദഹിപ്പിക്കുന്ന പരമ തപസ് അനുഷ്ഠിച്ചു.

Verse 5

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रु० सं० तृतीये पार्वतीखंडे मेनावरलाभवर्णनो नाम पंचमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിന്റെ രണ്ടാം ഗ്രന്ഥത്തിലെ രുദ്രസംഹിതയുടെ മൂന്നാം വിഭാഗമായ പാർവതീഖണ്ഡത്തിൽ ‘മേനാ-വര-ലാഭ-വർണനം’ എന്ന അഞ്ചാം അധ്യായം സമാപിച്ചു।

Verse 6

गिरिप्रियातीव मुदानर्च देवीं शिवेन सा । दानन्ददौ द्विजेभ्यश्च सदा तत्तोषहेतवे

ഗിരിപ്രിയ (പാർവതി)യെ അത്യന്തം ആനന്ദിപ്പിച്ച് ദേവി ഹർഷത്തോടെ ശിവനെ ആരാധിച്ചു; അവനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാനായി അവൾ എപ്പോഴും ദ്വിജന്മാർക്ക് (ബ്രാഹ്മണർക്കു) ദാനം നൽകി।

Verse 7

चैत्रमासं समारभ्य सप्तविंशतिवत्सरान् । शिवां सम्पूजयामासापत्त्यार्थिन्यन्वहं रता

ചൈത്രമാസം മുതൽ ആരംഭിച്ച്, ദുരിതനിവാരണം ആഗ്രഹിച്ചു അവൾ പ്രതിദിനം പൂർണ്ണഭക്തിയോടെ ശിവാ (ശിവന്റെ ദിവ്യ സഹധർമ്മിണി)യെ ആരാധിച്ചു; ഈ ഉപാസന ഇരുപത്തേഴു വർഷം തുടർന്നു।

Verse 8

अष्टम्यामुपवासन्तु कृत्वादान्नवमीतिथौ । मोदकैर्बलिपिष्टैश्च पायसैर्गन्धपुष्पकैः

അഷ്ടമിയിൽ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിക്കണം; നവമീ തിഥിയിൽ ദാനം അർപ്പിച്ച്, മോദകം, ബലിപിഷ്ടം (മാവുകൊണ്ടുള്ള നൈവേദ്യം), പായസം, സുഗന്ധപുഷ്പങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് പൂജ ചെയ്യണം।

Verse 9

गङ्गायामौषधिप्रस्थे कृत्वा मूर्तिं महीमयीम् । उमायाः पूजयामास नानावस्तुसमर्पणैः

ഗംഗാതീരത്തിലെ ഔഷധസമൃദ്ധമായ സ്ഥലത്ത് അവൻ മണ്ണുകൊണ്ട് ഒരു മൂർത്തി നിർമ്മിച്ച്, നാനാവിധ പൂജാസാമഗ്രികൾ അർപ്പിച്ച് ഉമാദേവിയെ ആരാധിച്ചു।

Verse 10

कदाचित्सा निराहारा कदाचित्सा धृतव्रता । कदाचित्पवनाहारा कदाचिज्जलभुघ्यभूत्

ചിലപ്പോൾ അവൾ നിരാഹാരയായി; ചിലപ്പോൾ ദൃഢവ്രതം കർശനമായി അനുഷ്ഠിച്ചു. ചിലപ്പോൾ വായുവേ ആഹാരമായി, ചിലപ്പോൾ ജലമേ ആശ്രയമായി എടുത്ത് അവൾ തപസ്സു ചെയ്തു.

Verse 11

शिवाविन्यस्तचेतस्का सप्तविंशतिवत्सरान् । निनाय मेनका प्रीत्या परं सा मृष्टवर्चसा

ശിവനിൽ മനസ്സുറപ്പിച്ചിരുന്ന അവളെ മേനക സ്നേഹത്തോടെ ഇരുപത്തേഴു വർഷം വളർത്തി. ആ സ്ഥിരഭക്തിയാൽ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട പാർവതി പരമപ്രഭയോടെ ദീപ്തയായി.

Verse 12

सप्तविंशतिवर्षान्ते जगन्माता जगन्मयी । सुप्रीताभवदत्यर्थमुमा शंकरकामिनी

ഇരുപത്തേഴു വർഷങ്ങളുടെ അവസാനം, ജഗന്മാതാവും ജഗന്മയിയുമായ ഉമാ—ശങ്കരനെ ആഗ്രഹിച്ചവൾ—അതിവിശേഷമായി പ്രസന്നയായി.

Verse 13

अनुग्रहाय मेनायाः पुरतः परमेश्वरी । आविर्बभूव सा देवी सन्तुष्टा तत्सुभक्तितः

മേനയ്ക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകുവാൻ പരമേശ്വരി ദേവി അവളുടെ മുമ്പിൽ നേരിട്ട് പ്രത്യക്ഷയായി. അവളുടെ ശുഭഭക്തിയിൽ സന്തുഷ്ടയായി ആ ദേവി ആവിർഭവിച്ചു.

Verse 14

दिव्यावयवसंयुक्ता तेजोमण्डलमध्यगा । उवाच विहसन्ती सा मेनां प्रत्यक्षतां गता

ദിവ്യാവയവങ്ങളാൽ സമന്വിതയായി, തേജോമണ്ഡലത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ വസിച്ച്, അവൾ ദേവി പുഞ്ചിരിയോടെ—പ്രത്യക്ഷയായി—മേനയോട് സംസാരിച്ചു.

Verse 15

देव्युवाच वरं ब्रूहि महासाध्वि यत्ते मनसि वर्तते । सुप्रसन्ना च तपसा तवाहं गिरिकामिनि

ദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാസാധ്വി, നിന്റെ മനസ്സിൽ വസിക്കുന്ന വരം പറയുക. ഹേ ഗിരിജേ, നിന്റെ തപസ്സാൽ ഞാൻ അത്യന്തം പ്രസന്നയാണ്.

Verse 16

यत्प्रार्थितं त्वया मेने तपोव्रतसमाधिना । दास्ये तेऽहं च तत्सर्वं वाञ्छितं यद्यदा भवेत्

തപസ്സ്, വ്രതം, സമാധി-നിഷ്ഠ എന്നിവയോടെ നീ അപേക്ഷിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ അംഗീകരിച്ചു. അത് ഫലിക്കേണ്ട സമയത്ത് നിന്റെ എല്ലാ ഇഷ്ടവരങ്ങളും ഞാൻ നല്കും.

Verse 17

ततस्सा मेनका देवीं प्रत्यक्षां कालिकान्तदा । दृष्ट्वा च प्रणनामाथ वचनं चेदमब्रवीत्

അനന്തരം മേനക, പ്രത്യക്ഷമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ദേവിയെ—കാലികാസദൃശമായ ശ്യാമകാന്തിയിൽ ദീപ്തയായവളെ—കണ്ട് പ്രണാമം ചെയ്തു; പിന്നെ ഈ വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.

Verse 18

मेनोवाच । देवि प्रत्यक्षतो रूपन्दृष्टन्तव मयाऽधुना । त्वामहं स्तोतुमिच्छामि प्रसन्ना भव कालिके

മേന പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവീ, ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിന്റെ രൂപം പ്രത്യക്ഷമായി ദർശിച്ചു. ഞാൻ നിന്നെ സ്തുതിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഹേ കാലികേ, പ്രസന്നയാകണമേ।

Verse 19

ब्रह्मोवाच । अथ सा मेनयेत्युक्ता कालिका सर्वमोहिनी । बाहुभ्यां सुप्रसन्नात्मा मेनकां परिषस्वजे

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ‘ഹേ മേനാ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ട സർവ്വമോഹിനിയായ കാലികാ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ് അത്യന്തം പ്രസന്നയായി, ഇരുകൈകളാലും മേനകയെ ആലിംഗനം ചെയ്തു।

Verse 20

ततः प्राप्तमहाज्ञाना मेनका कालिकां शिवम् । तुष्टाव वाग्भि रिष्टाभिर्भक्त्या प्रत्यक्षतां गताम्

അപ്പോൾ മഹാജ്ഞാനം ലഭിച്ച മേനക, തന്റെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷമായ ശിവശക്തിയായ കാളികയെ, പ്രിയവചനങ്ങളാലും ഹൃദയഭക്തിയാലും സ്തുതിച്ചു।

Verse 21

मेनोवाच । महामायां जगद्धात्रीं चण्डिकां लोकधारिणीम् । प्रणमामि महादेवीं सर्वकामार्थदायिनीम्

മേന പറഞ്ഞു—മഹാമായയും ജഗദ്ധാത്രിയും, ലോകങ്ങളെ ധരിക്കുന്ന ഉഗ്ര ചണ്ഡികയും, എല്ലാ ആഗ്രഹഫലങ്ങളും നൽകുന്ന മഹാദേവിയെയും ഞാൻ പ്രണാമം ചെയ്യുന്നു।

Verse 22

नित्यानन्दकरीं मायां योगनिद्रां जगत्प्रसूम् । प्रणमामि सदासिद्धां शुभसारसमालिनीम्

നിത്യാനന്ദം നൽകുന്ന മായയും, യോഗനിദ്രാരൂപിണിയും, ജഗത്തെ പ്രസവിക്കുന്ന മാതാവും ആയ—സദാസിദ്ധയും, ശുഭസാരമാലയാൽ അലങ്കൃതയുമായ ദേവിയെ ഞാൻ പ്രണാമം ചെയ്യുന്നു।

Verse 23

मातामहीं सदानन्दां भक्तशोकविनाशिनीम् । आकल्पं वनितानां च प्राणिनां बुद्धिरूपिणीम्

അവൾ ഭൂമിമയിയായ മഹാമാതാവ്, സദാനന്ദസ്വരൂപിണി, ഭക്തരുടെ ദുഃഖം നശിപ്പിക്കുന്നവൾ. യുഗയുഗാന്തം വരെ സ്ത്രീകളിലും സർവ്വ ജീവികളിലും ബുദ്ധിസ്വരൂപമായി അവൾ വസിക്കുന്നു.

Verse 24

सा त्वं बंधच्छेदहेतुर्यतीनां कस्ते गेयो मादृशीभिः प्रभावः । हिंसाया वाथर्ववेदस्य सा त्वं नित्यं कामं त्वं ममेष्टं विधेहि

നീയാണ് യതികളുടെ ബന്ധനങ്ങൾ ഛേദിക്കുന്ന കാരണം; എന്നെപ്പോലുള്ള സ്ത്രീകൾ നിന്റെ പ്രഭാവം എങ്ങനെ പാടിത്തീർക്കും? നീ അഥർവവേദബന്ധിത ശക്തിയും ഹിംസാനിഗ്രഹം (അഹിംസാ-സംയമം) എന്നതിന്റെ അധിഷ്ഠാത്രിയുമാണ്. അതിനാൽ നിത്യസ്ഥിതേ! എന്റെ സ്ഥിരമായ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റി, എനിക്ക് ഇഷ്ടം ദയചെയ്യുക.

Verse 25

नित्यानित्यैर्भावहीनैः परास्तैस्तत्तन्मात्रैर्योज्यते भूतवर्गः । तेषां शक्तिस्त्वं सदा नित्यरूपा काले योषा योगयुक्ता समर्था

നിത്യവും അനിത്യവും എന്നു പറയപ്പെടുന്ന സൂക്ഷ്മ തന്മാത്രകൾ—സ്വതന്ത്ര സത്തയില്ലാത്തതും പരാധീനസ്വഭാവമുള്ളതും—അവയാൽ ഭൂതവർഗ്ഗം ക്രമമായി യോജിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അവയൊക്കെയുടെയും ശക്തി നീയേ, സദാ നിത്യസ്വരൂപിണി; കാലത്തിന്റെ അധീശ്വരിയായ യോഷ, യോഗയുക്തയായി പൂർണ്ണസമർത്ഥയാണ്.

Verse 26

योनिर्धरित्री जगतां त्वमेव त्वमेव नित्या प्रकृतिः परस्तात् । यथा वशं क्रियते ब्रह्मरूपं सा त्वं नित्या मे प्रसीदाद्य मातः

സകല ലോകങ്ങളുടെയും യോനിയും അവയെ ധരിക്കുന്ന ധരിത്രിയും നീയേ; നീയേ പരാത്പര നിത്യ പ്രകൃതി. നിനക്കാൽ ബ്രഹ്മരൂപ തത്ത്വവും വശമായി രൂപത്തിൽ പ്രകടമാകുന്നു. ഓ നിത്യ മാതാവേ! ഇന്ന് എനിക്കു പ്രസന്നയാകണമേ.

Verse 27

त्वं जातवेदोगतशक्तिरुग्रा त्वं दाहिका सूर्यकरस्य शक्तिः । आह्लादिका त्वं बहुचन्द्रिका या तान्त्वामहं स्तौमि नमामि चण्डीम्

നീ ജാതവേദസ് (അഗ്നി)യിൽ വസിക്കുന്ന ഉഗ്രശക്തി; നീ സൂര്യകിരണങ്ങളിലെ ദാഹക തേജസ്സാണ്. നീയേ പലവിധം പ്രകാശിക്കുന്ന ശീതളവും ആഹ്ലാദദായിനിയുമായ ചന്ദ്രിക. അതിനാൽ ഞാൻ നിന്നെ സ്തുതിച്ചു നമസ്കരിക്കുന്നു—ഹേ ചണ്ഡീ!

Verse 28

योषाणां सत्प्रिया च त्वं नित्या त्वं चोर्ध्वरेतसाम् । वांछा त्वं सर्वजगतां धाया च त्वं यथा हरेः

നീ സ്ത്രീകളുടെ സത്പ്രിയ; ഊർധ്വരേതസ തപസ്വികൾക്കു നീ നിത്യാ. നീ സർവ്വജഗത്തുകളുടെ വാഞ്ഛ; ഹരിക്കു ലക്ഷ്മി പോലെയേ, നീയും ധാരകാധാരമാണ്.

Verse 29

या चेष्टरूपाणि विधाय देवी सृष्टिस्थितानाशमयी च कर्त्री । ब्रह्माच्युतस्थाणुशरीरहेतुस्सा त्वं प्रसीदाद्य पुनर्नमस्ते

ഹേ ദേവീ! നീയേ സർവ്വ ചേഷ്ടാരൂപങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നവൾ; സൃഷ്ടി-സ്ഥിതി-ലയം സ്വഭാവമായ കർത്ത്രിയും നീയേ; ബ്രഹ്മാ, അച്യുതൻ (വിഷ്ണു), സ്ഥാണു (ശിവൻ) എന്നിവരുടെ ദേഹപ്രകടനത്തിന് കാരണവും നീയേ. ഇന്ന് പ്രസന്നയാകണമേ; നിനക്കു പുനഃപുനഃ നമസ്കാരം।

Verse 30

ब्रह्मोवाच । तत इत्थं स्तुता दुर्गा कालिका पुनरेव हि । उवाच मेनकां देवीं वांछितं वरयेत्युत

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട ദുർഗ്ഗ, അതേ കാളിക, വീണ്ടും സംസാരിച്ചു. അവൾ ദേവി മേനകയോട്—“നിനക്കിഷ്ടമായ വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക” എന്നു പറഞ്ഞു।

Verse 31

उमोवाच । प्राणप्रिया मम त्वं हि हिमाचलविलासिनी । यदिच्छसि ध्रुवन्दास्ये नादेयं विद्यते मम

ഉമ പറഞ്ഞു—എൻ പ്രാണപ്രിയേ, ഹിമാചലനിവാസത്തിൽ വിഹരിക്കുന്നവളേ! നീ സേവയിൽ സ്ഥിരമായി നില്ക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, എനിക്കു നൽകാനാകാത്തത് ഒന്നുമില്ല।

Verse 32

इति श्रुत्वा महेशान्याः पीयूषसदृशं वचः । उवाच परितुष्टा सा मेनका गिरिकामिनी

മഹേശാനി (പാർവതി) പറഞ്ഞ അമൃതസദൃശമായ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ഗിരിരാജന്റെ പ്രിയയായ മേനക അത്യന്തം സന്തുഷ്ടയായി പിന്നെ പറഞ്ഞു।

Verse 33

मेनोवाच । शिवे जयजय प्राज्ञे महेश्वरि भवाम्बिके । वरयोग्यास्महं चेत्ते वृणे भूयो वरं वरम्

മേന പറഞ്ഞു: ജയ ജയ, ഹേ ശിവേ! ഹേ പ്രാജ്ഞേ, ഹേ മഹേശ്വരീ, ഹേ ഭവാംബികേ! ഞാൻ നിങ്ങളുടെ വരത്തിന് യോഗ്യയാണെങ്കിൽ, ഞാൻ വീണ്ടും മറ്റൊരു ശ്രേഷ്ഠ വരം അപേക്ഷിക്കുന്നു.

Verse 34

प्रथमं शतपुत्रा मे भवन्तु जगदम्बिके । बह्वायुषो वीर्यवन्त ऋद्धिसिद्धिसमन्विताः

ഹേ ജഗദംബികേ! ആദ്യം എനിക്ക് നൂറു പുത്രന്മാർ ലഭിക്കട്ടെ—ദീർഘായുസ്സുള്ളവർ, വീര്യവാന്മാർ, ഋദ്ധി-സിദ്ധികളാൽ സമന്വിതർ.

Verse 35

पश्चात्तथैका तनया स्वरूपगुणशालिनी । कुलद्वयानंदकरी भुवनत्रयपूजिता

അതിനുശേഷം രൂപഗുണസമ്പന്നയായ ഒരു പുത്രി ജനിച്ചു; അവൾ ഇരുകുലങ്ങൾക്കും ആനന്ദകാരിണിയായി, ത്രിലോകത്തും പൂജിതയായി.

Verse 36

सुता भव मम शिवे देवकार्यार्थमेव हि । रुद्रपत्नी भव तथा लीलां कुरु भवाम्बिके

ഹേ ശിവേ! നീ എന്റെ പുത്രിയായി ഭവിക്ക—ദേവകാര്യസിദ്ധിക്കായി മാത്രം; പിന്നെ രുദ്രപത്നിയായി ഭവിക്ക, ഹേ ഭവാംബികേ, ഈ ലീല പ്രകടിപ്പിക്കു.

Verse 37

ब्रह्मोवाच । तच्छ्रुत्वा मेनकोक्तं हि प्राह देवी प्रसन्नधीः । स्मितपूर्वं वचस्तस्याः पूरयन्ती मनोरथम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—മേനക പറഞ്ഞതു കേട്ട് ദേവി പ്രസന്നമനസ്സായി; മന്ദഹാസത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു, അവളുടെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റി.

Verse 38

देव्युवाच । शतपुत्रास्सं भवन्तु भवत्या वीर्यसंयुताः । तत्रैको बलवान्मुख्यः प्रधमं संभविष्यति

ദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—“നിനക്കു വീര്യസമ്പന്നമായ നൂറു പുത്രന്മാർ ജനിക്കട്ടെ; അവരിൽ ഒരാൾ ബലവാനായി മുഖ്യനായി ആദ്യം ജനിക്കും.”

Verse 39

सुताहं संभविष्यामि सन्तुष्टा तव भक्तितः । देव कार्यं करिष्यामि सेविता निखिलैस्सुरैः

നിന്റെ ഭക്തിയിൽ സന്തുഷ്ടയായി ഞാൻ നിശ്ചയമായി നിന്റെ പുത്രിയായി ജന്മിക്കും. ദേവന്മാരുടെ കാര്യം നിർവഹിക്കും; സർവ്വ ദേവന്മാരാൽ പൂജിതയും സേവിതയും ആകും.

Verse 40

ब्रह्मोवाच । एवमुक्त्वा जगद्धात्री कालिका परमेश्वरी । पश्यन्त्या मेनकायास्तु तत्रैवान्तर्दधे शिवा

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ലോകങ്ങളെ ധരിക്കുന്ന പരമേശ്വരി കാലിക, മേനക നോക്കി നിൽക്കേ അവിടെയേ സതി-ശിവാ രൂപത്തിൽ അന്തർധാനം ചെയ്തു.

Verse 41

मेनकापि वरं लब्ध्वा महेशान्या अभी प्सितम् । मुदं प्रापामितां तात तपःक्लेशोप्यनश्यत

മഹേശാനി (പാർവതി) ആഗ്രഹിച്ച വരം ലഭിച്ചതോടെ മേനകയും ആനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞു; പ്രിയനേ, തപസ്സിൽ നിന്നുണ്ടായ ക്ലേശവും അതിനാൽ തന്നെ അകന്നു.

Verse 42

दिशि तस्यां नमस्कृत्य सुप्रहृष्टमनास्सती । जयशब्दं प्रोच्चरंती स्वस्थानम्प्रविवेश ह

ആ ദിശയിൽ നമസ്കരിച്ച്, അത്യന്തം ഹർഷഭരിതമായ മനസ്സോടെ സതി ‘ജയ’ എന്നു ഉച്ചരിച്ചുകൊണ്ട് തന്റെ സ്വധാമത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 43

अथ तस्मै स्वपतये शशंस सुवरं च तम् । स्वचिह्नबुद्धमिव वै सुवाचा पुनरुक्तया

അപ്പോൾ അവൾ തന്റെ സ്വാമി-ഭർത്താവിനോട് ആ ഉത്തമ വരം അറിയിച്ചു; മധുരവാക്കുകളാൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ഉറപ്പിച്ചു, അദ്ദേഹം തന്റെ തന്നെ ചിഹ്നംകൊണ്ട് മുമ്പേ അറിഞ്ഞതുപോലെ।

Verse 44

श्रुत्वा शैलपतिर्हृष्टोऽभवन्मेनावचो हि तत् । प्रशशंस प्रियां प्रीत्या शिवाभक्तिरतां च ताम्

മേനയുടെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് പർവതാധിപൻ അത്യന്തം ഹർഷിച്ചു. ശിവഭക്തിയിൽ ദൃഢമായി ലീനയായ തന്റെ പ്രിയഭാര്യയെ സ്നേഹപൂർവമായ പ്രീതിയോടെ അദ്ദേഹം പ്രശംസിച്ചു.

Verse 45

कालक्रमेणाऽथ तयोः प्रवृत्ते सुरते मुने । गर्भो बभूव मेनाया ववृधे प्रत्यहं च सः

ഹേ മുനേ, കാലക്രമത്തിൽ അവരുടെ സംഗമം നടന്നപ്പോൾ മേന ഗർഭം ധരിച്ചു. ആ ഗർഭം ദിനംപ്രതി വളർന്നു.

Verse 46

असूत सा नागवधूपभोग्यं सुतमुत्तमम् । समुद्रबद्धसत्सख्यं मैनाकाभिधमद्भुतम्

അവൾ ഒരു ഉത്തമവും അത്ഭുതകരവുമായ പുത്രനെ പ്രസവിച്ചു—മൈനാകൻ എന്ന പേരിൽ, നാഗകന്യയ്ക്ക് ഭർത്താവാകാൻ യോഗ്യൻ. സമുദ്രത്തോടു ദൃഢസഖ്യതയുള്ളവനും സമുദ്രബന്ധിതനെന്നു പ്രസിദ്ധനും ആയിരുന്നു.

Verse 47

वृत्रशत्रावपि क्रुद्धे वेदनाशं सपक्षकम् । पविक्षतानां देवर्षे पक्षच्छिदि वराङ्गकम्

ഹേ ദേവർഷേ, വൃത്രഹന്തനായ ഇന്ദ്രൻ ക്രുദ്ധനായാലും ഈ (പ്രഭാവം) വേദനയെ അതിന്റെ ‘പക്ഷങ്ങൾ’ അഥവാ സഹായക കാരണങ്ങളോടുകൂടി നശിപ്പിച്ചു. വജ്രാഘാതം ലഭിച്ചവർക്കിത് ചിറകറുത്ത്—വീണ്ടും ഹാനി വരുത്തുന്ന ശക്തി മുറിച്ചെറിയുന്ന—ഉത്തമ മാർഗമായി.

Verse 48

प्रवरं शतपुत्राणां महाबलपराक्रमम् । स्वोद्भवानां महीध्राणां पर्वतेन्द्रैकधिष्ठितम्

അവൻ നൂറു പുത്രന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ; മഹാബലവും പരാക്രമവും സമ്പന്നൻ. പർവ്വതവംശത്തിൽ ജനിച്ച്, പർവ്വതേന്ദ്രന്മാരിൽ ഏകാധിപതിയായി പ്രത്യേകമായി സ്ഥാപിതനായി।

Verse 49

आसीन्महोत्सवस्तत्र हिमाचलपुरेऽद्भुतः । दम्पत्योः प्रमुदाधिक्यं बभूव क्लेशसंक्षयः

അവിടെ ഹിമാചലനഗരത്തിൽ അത്ഭുതകരമായ മഹോത്സവം നടന്നു. ആ ദിവ്യ ദമ്പതികളുടെ ആനന്ദം അത്യധികമായി വർധിച്ചു; അവരുടെ ക്ലേശങ്ങൾ ക്ഷയിച്ചു।

Verse 50

दानन्ददौ द्विजातिभ्योऽन्येभ्यश्च प्रददौ धनम् । शिवाशिवपदद्वन्द्वे स्नेहोऽभूदधिकस्तयोः

അവൻ ഹർഷത്തോടെ ദ്വിജന്മാർക്ക് ദാനങ്ങൾ നൽകി; മറ്റുള്ളവർക്കും ധനം പ്രദാനം ചെയ്തു. ശിവ-അശിവ നിലകളുടെ ദ്വന്ദ്വത്തിലുമെങ്കിലും അവരുടെ പരസ്പര സ്നേഹം കൂടുതൽ വർധിച്ചു।