Rig Veda 9.96.19: Mandala 9, Sukta 96, Mantra 19

Sukta 9.96

Devata: Soma Pavamāna (Soma as Śyena/falcon and revealer of higher abodes)

Samhita Patha (Devanagari)

चमूषच्छ्येनः शकुनो विभृत्वा गोविन्दुर्द्रप्स आयुधानि बिभ्रत् । अपामूर्मिं सचमानः समुद्रं तुरीयं धाम महिषो विवक्ति ॥

Transliteration

camūṣác chyenáḥ śakunó vibhṛ́tvā govíndur drápsa ā́yudhāni bíbhrat | apā́m ū́rmiṃ sácamānaḥ samudráṃ turī́yaṃ dhā́ma mahíṣo vivakti ||

Translation

ചമൂഷു (കരണ്ടി/ലാഡിലുകളിൽ) ഇരിക്കുന്ന ശ്യേന-പക്ഷി, ആയുധങ്ങൾ ധരിച്ച്—ഗോവിന്ദു (ഗോ/കിരണം കണ്ടെത്തുന്നവൻ) എന്ന ഈ ദ്രപ്സ് (സോമബിന്ദു) അപാം ഊർമി (ജലതരംഗം) സഹിതം സമുദ്രത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു; മഹിഷൻ (മഹാവൃഷഭൻ) നാലാമത്തെ ധാമം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• चमूषत्: in the ladle / in the soma-cup
• चमूषत्: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: चमूष् (प्रातिपदिक) / चमू (स्त्री)

• श्येनः: the falcon
• श्येनः: Kartā
• Type: Noun
• Root: श्येन (प्रातिपदिक)

• शकुनः: the bird
• शकुनः: Kartā (apposition to श्येनः)
• Type: Noun
• Root: शकुन (प्रातिपदिक)

• विभृत्वा: having carried/spread (it)
• विभृत्वा: (पूर्वक्रिया of main verb)
• Type: Verb
• Root: √भृ (भरणे)

• गोविन्दुः: Go-vindu (Soma), finder of cows / cow-winning
• गोविन्दुः: Kartā
• Type: Noun
• Root: गोविन्दु (प्रातिपदिक; सोम-नाम)

• द्रप्सः: the drop (of Soma)
• द्रप्सः: Kartā (apposition to गोविन्दुः)
• Type: Noun
• Root: द्रप्स (प्रातिपदिक)

• आयुधानि: weapons / implements
• आयुधानि: Karma
• Type: Noun
• Root: आयुध (प्रातिपदिक)

• बिभ्रत्: bearing, carrying
• बिभ्रत्: Kartā (agreeing with गोविन्दुः/द्रप्सः)
• Type: Verb
• Root: √भृ (भरणे)

• अपाम्: of the waters
• अपाम्: Sambandha (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• ऊर्मिम्: the wave
• ऊर्मिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: ऊर्मि (प्रातिपदिक)

• सचमानः: accompanying, consorting with
• सचमानः: Kartā (agreeing with महिषः)
• Type: Verb
• Root: √सच् (समवाये/सेवने ‘to accompany, join’)

• समुद्रम्: the ocean
• समुद्रम्: Karma (object of सचमानः) / goal of motion
• Type: Noun
• Root: समुद्र (प्रातिपदिक)

• तुरीयम्: the fourth
• तुरीयम्: Karma (qualifier of धाम)
• Type: Adjective
• Root: तुरीय (प्रातिपदिक)

• धाम: abode, station, realm
• धाम: Karma
• Type: Noun
• Root: धामन् (प्रातिपदिक)

• महिषः: the bull (Soma as mighty one)
• महिषः: Kartā
• Type: Noun
• Root: महिष (प्रातिपदिक)

• विवक्ति: apportions / makes manifest / declares
• विवक्ति: Kriyā (main finite verb)
• Type: Verb
• Root: √वच् (वचने) with वि- (वेदिक: ‘to apportion, make known, distinguish’)