Rig Veda 5.30.14 — Mandala 5, Sukta 30, Mantra 14
Sukta 5.30
Rishi: Atri Bhauma (Ātreya)
Devata: Night/Dawn transition (subsidiary), within the Indra-centered dānastuti frame
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm via metrical audit)
Samhita Patha (Devanagari)
औच्छत्सा रात्री परितक्म्या याँ ऋणंचये राजनि रुशमानाम् । अत्यो न वाजी रघुरज्यमानो बभ्रुश्चत्वार्यसनत्सहस्रा ॥
Transliteration
áucchat sā́ rā́trī páritakmyā yā́ṃ ṛṇáṃcayé rājani ruśámānām | átyo ná vājī raghúr ajyámāno babhrúś catvā́ry asanat sahásrā ||
Translation
ചക്രവത്ഭ്രമിക്കുന്ന പരിതക്മ്യാ-രാത്രി പ്രകാശിച്ചു—രുശമാക്കളുടെ രാജാവായ ഋണഞ്ചയനോടു ബന്ധപ്പെട്ടവൾ. ജയശീലമായ വേഗവാനായ അശ്വത്തെ അഭിഷേകത്തോടെ തിളക്കിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ബഭ്രു നാലായിരം (കിരണങ്ങൾ/ധനങ്ങൾ) നേടി.
Word by Word
औच्छत्spoke / uttered
औच्छत्:
(क्रिया) मुख्य क्रिया
TypeVerb
Root√वच् (वचति) → औच्छत् (aor.)
साshe
सा:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) स्त्री.
रात्रीNight
रात्री:
Kartā (सा रात्री) / कर्तृसमासार्थ
TypeNoun
Rootरात्रि- (प्रातिपदिक)
परिaround, all about
परि:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
तक्म्याfeverish, wasting
तक्म्या:
Karma (परि …) / विशेषण
TypeAdjective
Rootतक्म्य- (प्रातिपदिक; ‘feverish/consumptive’, from तक्मन् ‘fever’)
याम्whom
याम्:
Karma
TypePronoun
Rootया- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऋणंचयेbringing debt / debt-piling
ऋणंचये:
Karma (विशेषण)
TypeAdjective
Rootऋणंचय- (प्रातिपदिक; ‘debt-accumulating/bringing debt’)
राजनिin/at the king
राजनि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootराजन्- (प्रातिपदिक)
रुशमानाम्of the shining ones
रुशमानाम्:
सम्बन्ध (genitive) / विशेषण
TypeAdjective
Rootरुशमान- (कृदन्त-प्रातिपदिक; pres. ptc. mid. from √रुश्/√रुच् ‘to shine, be bright’)
अत्यःa steed
अत्यः:
Kartā (उपमान-कर्तृ) / उपमा
TypeNoun
Rootअत्य- (प्रातिपदिक)
नlike
न:
(उपमा-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
वाजीa racer, prize-winning (horse)
वाजी:
Kartā (उपमान) / विशेषण
TypeNoun/Adjective
Rootवाजिन्- (प्रातिपदिक)
रघुःswift
रघुः:
Kartā (विशेषण)
TypeAdjective
Rootरघु- (प्रातिपदिक)
अज्यमानःbeing anointed
अज्यमानः:
Kartā (विशेषण) / क्रियाविशेषणार्थ
TypeParticiple
Rootअज्यमान- (कृदन्त; pres. pass. ptc. from √अञ्ज् ‘to anoint’)
बभ्रुःBabhru (name) / the brown one
बभ्रुः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootबभ्रु- (प्रातिपदिक)
चand
च:
(समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
त्वारिfour
त्वारि:
Karma (संख्याविशेषण) / परिमाण
TypeNumeral
Rootत्वारि/त्वरि- (प्रातिपदिक; Vedic numeral ‘four’)
असनत्won, gained
असनत्:
(क्रिया) मुख्य क्रिया
TypeVerb
Root√सन् (to gain, win) → असनत्
सहस्राthousands
सहस्रा:
Karma
TypeNoun
Rootसहस्र- (प्रातिपदिक)
AI
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.