Rig Veda 1.61.9: Mandala 1, Sukta 61, Mantra 9

Sukta 1.61

Rishi: Gautama (Gautamāḥ)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

अस्येदेव प्र रिरिचे महित्वं दिवस्पृथिव्याः पर्यन्तरिक्षात् । स्वराळिन्द्रो दम आ विश्वगूर्तः स्वरिरमत्रो ववक्षे रणाय ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.61.9

Transliteration

asyédeva prá ririce mahitváṃ divás pṛthivyā́ḥ páry antárikṣāt | svarā́ḷ índro dáma ā́ viśvá-gūrtaḥ su-aríḥ ámatro vavakṣe ráṇāya ||

Translation

നിശ്ചയമായി, അവന്റെ ഈ മഹിമ ഒഴുകി നിറയുന്നു—ദ്യാവാപൃഥിവിയെ ചുറ്റി അಂತರിക്ഷത്തിലേക്കും വ്യാപിക്കുന്നു. സ്വരാജനായ ഇന്ദ്രൻ ധാമത്തിൽ സ്ഥാപിതനായി, വിശ്വഗൂർത്ത (എല്ലാവരുടെയും സ്തുതി/പ്രേരണയാൽ പോഷിതൻ), ശുഭ-യോദ്ധാവ്, അമത്ര (അക്ഷയബലവാൻ), യുദ്ധത്തിനായി—വിജയത്തേക്കായി—വിപുലമാകുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अस्य: of him/this (of Indra)
• अस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एव: indeed, just
• एव: —
• Type: Indeclinable
• Root: एव (निपात)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• रिरिचे: has poured out / has displayed
• रिरिचे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √रिच् (रिच्/रिञ्च्) ‘to empty, to pour out, to leave over’

• महित्वम्: greatness, might
• महित्वम्: कर्म (of रिरिचे)
• Type: Noun
• Root: महित्व (महत् + त्व) प्रातिपदिक

• दिवः: of heaven
• दिवः: सम्बन्ध (with पृथिव्याः)
• Type: Noun
• Root: दिव् (द्यौः) प्रातिपदिक

• पृथिव्याः: of earth
• पृथिव्याः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: पृथिवी प्रातिपदिक

• परि: around, all about
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• अन्तरिक्षात्: from the midspace/atmosphere
• अन्तरिक्षात्: अपादान (source/point of separation)
• Type: Noun
• Root: अन्तरिक्ष प्रातिपदिक

• स्वराट्: self-ruling, sovereign
• स्वराट्: कर्तृ (with इन्द्रः)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: स्वराट् (स्व + राज्) प्रातिपदिक

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र प्रातिपदिक

• दमे: in the house/home
• दमे: अधिकरण (locus)
• Type: Noun
• Root: दम प्रातिपदिक

• आ: to, unto, hither
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• विश्वगूर्तः: whose praise is universal / universally lauded
• विश्वगूर्तः: कर्तृ (qualifier of इन्द्रः)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: विश्वगूर्त (विश्व + गूर्त) प्रातिपदिक

• स्वरिः: sun-bright / possessing splendour
• स्वरिः: कर्तृ (qualifier of इन्द्रः)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: स्वरि (स्वरि/स्वरिन्) प्रातिपदिक

• अमत्रः: unmeasured, irresistible
• अमत्रः: कर्तृ (qualifier of इन्द्रः)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: अमत्र (a- + मत्र) प्रातिपदिक

• ववक्षे: has borne/has carried himself; has advanced
• ववक्षे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वह् (वह्) ‘to carry, to convey; (Vedic) to drive/urge’

• रणाय: for battle, for combat
• रणाय: सम्प्रदान/प्रयोजन (purpose)
• Type: Noun
• Root: रण प्रातिपदिक