
Sukta 1.20
Medhātithi Kāṇva (traditional for RV 1.20, associated with the R̥bhus/Indra complex in the hymn)
Primarily Indra (opening frames the hymn-offering for divine manifestation; subsequent verses involve Indra and the R̥bhus)
Gāyatrī
ഈ ഗായത്രി സ്തുതി യജ്ഞത്തിലും മനുഷ്യപാത്രത്തിലും ഇന്ദ്രന്റെ “ജനനം” അല്ലെങ്കിൽ പ്രത്യക്ഷ സാന്നിധ്യം ഉണർത്താൻ, നിധികളുടെ ശ്രേഷ്ഠ സ്ഥാപകനായി അവനെ വിളിച്ചുവരുത്തുന്ന ഒരു സ്തോമം (സ്തുതി-സൂത്രം) രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. തുടർന്ന് ആഹ്വാനം വിപുലപ്പെടുത്തി, മരുതുകളോടും രാജസമായ ആദിത്യന്മാരോടും കൂടെ ഇന്ദ്രൻ ഉൾപ്പെടുന്ന ദൈവശക്തികളുടെ ഏകോപിത വരവിനെ അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു; കൂടാതെ ഋഭുക്കളുടെ മാതൃകാപരമായ “ശരിയായ കൈപ്പണി/ശില്പകൗശലം” ഓർമ്മിപ്പിച്ച്, അതിലൂടെ അവർ ദേവന്മാരുടെ ഇടയിൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട യജ്ഞഭാഗം നേടി എന്നതും സ്മരിക്കുന്നു.
Mantra 1
अयं देवाय जन्मने स्तोमो विप्रेभिरासया । अकारि रत्नधातमः ॥
ദേവജന്മത്തിനായി—ഋഷിമാർ ഉജ്ജ്വല പ്രേരണയാൽ നിർമ്മിച്ച ഈ സ്തോത്രം; അന്തർസ്ഥാനത്ത് രത്നം സ്ഥാപിക്കാൻ ഏറ്റവും സമർത്ഥം: മനുഷ്യപാത്രത്തിൽ ദേവന്റെ ആവിർഭാവം/ഉദ്ഭവം ഒരുക്കുന്ന വാക്കിന്റെ രൂപീകരണം.
Mantra 2
य इन्द्राय वचोयुजा ततक्षुर्मनसा हरी । शमीभिर्यज्ञमाशत ॥
ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി വാക്കിനെ വാക്കോടു യോജിപ്പിച്ച് (സ്തുതി) നെയ്തവർ, മനസ്സാൽ അവന്റെ രണ്ടു ഹരികൾ (അശ്വങ്ങൾ) രൂപപ്പെടുത്തി; ശമീഭിഃ—കൗശലവും ശരിയായ ക്രമീകരണവും ഉള്ള കർമങ്ങളാൽ—അവർ യജ്ഞത്തെ പ്രാപിച്ചു.
Mantra 3
तक्षन्नासत्याभ्यां परिज्मानं सुखं रथम् । तक्षन्धेनुं सबर्दुघाम् ॥
നാസത്യാഭ്യാം (അശ്വിനീകുമാരന്മാർ)ക്കായി അവർ സുഖകരവും ദൂരഗാമിയുമായ രഥം നിർമ്മിച്ചു; അവർ സബർദുഘാ—അവിച്ഛിന്നമായി പാലുതരുന്ന—ധേനു (പശു)വിനെയും നിർമ്മിച്ചു.
Mantra 4
युवाना पितरा पुनः सत्यमन्त्रा ऋजूयवः । ऋभवो विष्ट्यक्रत ॥
ഋഭവഃ—ഋജൂയവഃ (നേര്മാർഗ്ഗഗാമികൾ), സത്യമന്ത്രാഃ (സത്യ മന്ത്രധാരികൾ)—അവർ രണ്ടു പിതാക്കളെ വീണ്ടും യുവാക്കളാക്കി; അവർ തങ്ങളുടെ വിഷ്ടി (കൗശലകൃത്യം/കല) സിദ്ധമാക്കി.
Mantra 5
सं वो मदासो अग्मतेन्द्रेण च मरुत्वता । आदित्येभिश्च राजभिः ॥
ഇന്ദ്രനോടും മരുൽസഹിതമായ ശക്തിയോടും, രാജസ്വരൂപമായ ആദിത്യന്മാരോടും കൂടി—നിങ്ങളുടെ ആനന്ദോന്മാദങ്ങൾ ഒന്നിച്ചു വരട്ടെ; ദേവതകളുടെ സമന്വിതമായ ഹർഷം ഞങ്ങളിലൊരു ഏക ഉന്നത പ്രവാഹമായി സംഗമിക്കട്ടെ.
Mantra 6
उत त्यं चमसं नवं त्वष्टुर्देवस्य निष्कृतम् । अकर्त चतुरः पुनः ॥
അതിനുശേഷം ദേവൻ ത്വഷ്ടൃ നിർമ്മിച്ച ആ പുതിയ ചമസം അവർ വീണ്ടും നാലായി ചെയ്തു; ആനന്ദത്തിന്റെ ഏക പാത്രത്തെ ചതുര്വിധ ശേഷിയായി വിപുലപ്പെടുത്തി, അർപ്പണം ശക്തികൾക്ക് പൂർണ്ണക്രമത്തിൽ സ്വീകരിക്കപ്പെടേണ്ടതിന്.
Mantra 7
ते नो रत्नानि धत्तन त्रिरा साप्तानि सुन्वते । एकमेकं सुशस्तिभिः ॥
സോമം പിഴിയുന്നവനുവേണ്ടി—ത്രിയും സപ്തവും ആയി—നിങ്ങളുടെ രത്നങ്ങളെ ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് നിക്ഷേപിക്കുവിൻ; ഓരോ ദാനവും ഒന്നൊന്നായി വ്യക്തമായി വരട്ടെ, ഞങ്ങളുടെ സുശസ്തിഭിഃ (ശുഭസ്തുതികൾ/സമന്വിത സമ്മതങ്ങൾ) കൊണ്ടു പിന്തുണയ്ക്കപ്പെട്ട്.
Mantra 8
अधारयन्त वह्नयोऽभजन्त सुकृत्यया । भागं देवेषु यज्ञियम् ॥
അപ്പോൾ അഗ്നിവാഹകരായ വഹ്നികൾ കർമത്തെ താങ്ങി നിലനിർത്തി; സുകൃത്യ—സത്കർമസിദ്ധിയാൽ—ദേവന്മാരിൽ തങ്ങളുടെ പങ്ക് നേടി: യജ്ഞയോഗ്യവും ദൈവജീവിതത്തിന് അനുയോജ്യവും ആയ ഭാഗം.
Its main purpose is to make a powerful hymn of praise that brings Indra into manifest presence in the sacrifice, and to gather supporting deities so the rite becomes effective and prosperity-giving.
In Vedic usage, “birth” can mean the deity’s arising or becoming present through the rite—when inspired speech and offering make the divine power active in the human and ritual space.
The R̥bhus are divine artisans famed for perfect skill and ‘right workmanship.’ The hymn’s closing idea echoes their model: by accomplished work one gains a rightful share among the gods—meaning the sacrifice succeeds and becomes truly yajñiya (fit for offering).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.