Previous Verse
Next Verse

Shloka 91

युद्धे अङ्गद-मैन्द-द्विविद-राक्षसयुद्धम्; कुम्भस्य प्रादुर्भावः तथा सुग्रीवेण पराभवः

Sarga 76: Angada and the Vanara chiefs battle Kampana, Prajaṅgha, Yūpākṣa, Śoṇitākṣa; Kumbha enters and is checked by Sugrīva

स तुतेनप्रहारेणविह्वलोभृशताडितः ।निपपाततदाकुम्भोगतार्चिरिवपावकः ।।।।

sa tu tena prahāreṇa vihvalo bhṛśatāḍitaḥ |

nipapāta tadā kumbho gatārcir iva pāvakaḥ ||

ആ പ്രഹാരത്തിൽ കഠിനമായി താഡിതനായി കുംഭൻ വിഹ്വലനായി; പ്രകാശം അണഞ്ഞ അഗ്നിപോലെ അപ്പോൾ തന്നെ അവൻ നിലംപതിച്ചു.

saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tubut
tu:
Sambandha-dyotaka (सम्बन्ध-द्योतक)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात (particle: but/indeed)
tenaby that
tena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन (Instrumental)
prahāreṇaby the blow
prahāreṇa:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootprahāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (Instrumental)
vihvalaḥstunned/overwhelmed
vihvalaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvihvala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (kumbhaḥ)
bhṛśa-tāḍitaḥseverely struck
bhṛśa-tāḍitaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhṛśa (अव्यय) + √tāḍ (धातु) + kta (कृत्)
Formअव्ययीभावसमासः (भृशं ताडितः); क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (kumbhaḥ)
nipapātafell down
nipapāta:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootni√pat (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
tadāthen
tadā:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
kumbhaḥKumbha
kumbhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkumbha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
gata-arciḥwhose flame has gone out
gata-arciḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootgata (प्रातिपदिक/कृदन्त-प्राय) + arciṣ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (गताः अर्चिषः यस्य सः) विशेषणम् (pāvakaḥ)
ivalike
iva:
Upamāna-dyotaka (उपमान-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (like)
pāvakaḥfire
pāvakaḥ:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootpāvaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमान (standard of comparison)

By the blow of Sugriva, that Kumbha was pained severely and overcome by fear he fell like fire which has lost its glow.

K
Kumbha

FAQs

The verse underscores moral causality in itihāsa: destructive power, when confronted by righteous resistance, loses its ‘glow’ and collapses.

Kumbha, overwhelmed by Sugrīva’s strike, loses strength and falls.

Sugrīva’s effectiveness and steadfastness; Kumbha’s loss highlights the fading of adharmic force.