Previous Verse
Next Verse

Shloka 70

युद्धे अङ्गद-मैन्द-द्विविद-राक्षसयुद्धम्; कुम्भस्य प्रादुर्भावः तथा सुग्रीवेण पराभवः

Sarga 76: Angada and the Vanara chiefs battle Kampana, Prajaṅgha, Yūpākṣa, Śoṇitākṣa; Kumbha enters and is checked by Sugrīva

अवफ्लुत्यततश्शीघ्रंकृत्वाकर्मसुदुष्करम् ।।।।अब्रवीत्कुपितःकुम्भंभग्नशृङ्गमिवद्विपम् ।

avaphlutya tataḥ śīghraṃ kṛtvā karma suduṣkaram | abravīt kupitaḥ kumbhaṃ bhagnaśṛṅgam iva dvipam ||

അതിനുശേഷം വേഗത്തിൽ ചാടി, അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ കർമ്മം നിർവഹിച്ചു, കോപിതനായ സുഗ്രീവൻ ഒടിഞ്ഞ കൊമ്പുള്ള ആനപോലെ നിന്ന കുംഭനോടു പറഞ്ഞു.

अवफ्लुत्यhaving leapt
अवफ्लुत्य:
Kriya (क्रिया; पूर्वकालिक)
TypeVerb
Rootअव + प्लु/प्लुत् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive); ‘having leapt down/aside’
ततःthen
ततः:
Adhikarana (अधिकरण; time)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक-अव्यय (temporal adverb) ‘then/thereafter’
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
Adhikarana (अधिकरण; manner)
TypeIndeclinable
Rootशीघ्र (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb) ‘quickly’
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Kriya (क्रिया; पूर्वकालिक)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive); ‘having done’
कर्मdeed
कर्म:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कृत्वा इति क्रियायाः कर्म
सुदुष्करम्very difficult
सुदुष्करम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसु + दुष्कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म इति विशेषणम्; कर्मधारय-भावः (अत्यन्तं दुष्करम्)
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
कुपितःangry
कुपितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकुपित (प्रातिपदिक; कृदन्त-क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषणम् ‘angry’
कुम्भम्to Kumbha
कुम्भम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अब्रवीत् इति क्रियायाः कर्म (addressed)
भग्नशृङ्गम्with broken tusk/peak
भग्नशृङ्गम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootभग्न (भञ्ज्-क्त) + शृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (भग्नं शृङ्गं यस्य) द्विपम् इति विशेषणम्
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-निपात (particle of comparison)
द्विपम्an elephant
द्विपम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootद्विप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपमान (object of comparison)

Then Sugriva leapt into the chariot, which was a difficult deed to perform, saw Kumbha who was like an elephant and whose tusks were broken and spoke.

S
Sugrīva
K
Kumbha

FAQs

Leadership in crisis: Sugrīva undertakes a difficult action to confront a powerful opponent, modeling responsibility toward one’s allies and cause.

Sugrīva makes a daring leap (into the enemy’s chariot/position, per the given tradition) and prepares to speak directly to Kumbha.

Sāhasa (bold initiative) and kṣātra-tejas (martial spirit) in confronting adharma in battle.