Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

शक्तिप्रहारः

Ravana’s Shakti Javelin and Lakshmana’s Wounding

तामपिप्रहितांशक्तिंरावणेनबलीयसा ।।।।यत्नतस्तेहरिश्रेष्ठा न शेकुरवमर्दितुम् ।अर्दिताश्चैवबाणौघैस्तेक्षिप्रहस्तेनरक्षसा ।। ।

tām api prahitāṃ śaktiṃ rāvaṇena balīyasā |

yatnatas te hariśreṣṭhā na śekur avamarditum |

arditāś caiva bāṇaughais te kṣiprahastena rakṣasā ||

ബലവാനായ രാവണൻ എറിഞ്ഞ ആ ശക്തിയെ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും, വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാർ പിഴുതെടുക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; ക്ഷിപ്രഹസ്തനായ ആ രാക്ഷസൻ വിടർത്തിയ അമ്പുകളുടെ മഴയിൽ അവർ കഠിനമായി പീഡിതരായിരുന്നു.

ताम्that (javelin)
ताम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अपिeven, also
अपि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle: 'also/even')
प्रहिताम्sent forth, discharged
प्रहिताम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्र + हि (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्—शक्तिम्
शक्तिम्javelin
शक्तिम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
रावणेनby Ravana
रावणेन:
करण (Karaṇa/Agent-instrument)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन
बलीयसा(who was) very strong
बलीयसा:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootबलिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; ईयसुन्-प्रत्यय (comparative): 'stronger/very strong'
यत्नतःwith effort
यत्नतः:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootयत्नतः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: 'with effort')
तेthey
ते:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
हरिश्रेष्ठाःthe best of the Vanaras
हरिश्रेष्ठाः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootहरि + श्रेष्ठ (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुष-समास (harīṇāṃ śreṣṭhāḥ), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
not
:
निषेध (Niṣedha/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
शेकुःwere able
शेकुः:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootशक् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन
अवमर्दितुम्to wrench out
अवमर्दितुम्:
कर्म (Karma of ability/Complement)
TypeVerb
Rootअव + मृद् (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), 'to press down/pull out/crush' (context: to wrench out)
अर्दिताःafflicted
अर्दिताः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअर्द् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम्—ते (they)
and
:
समुच्चय (Samuccaya/Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (emphatic particle)
बाणौघैःby showers of arrows
बाणौघैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootबाण + ओघ (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुष-समास (bāṇānām oghaḥ), पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन
तेthey
ते:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
क्षिप्रहस्तेनby the swift-handed
क्षिप्रहस्तेन:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootक्षिप्र + हस्त (प्रातिपदिके)
Formकर्मधारय-समास (kṣipra + hasta), पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्—रक्षसा
रक्षसाby the Rakshasa
रक्षसा:
करण (Karaṇa/Agent-instrument)
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन

It was not feasible for the best of Vanaras to pull out the javelin (from Lakshmana's body) discharged with great strength from Ravana's hand, despite great efforts.

R
Rāvaṇa
V
Vānaras (Hariśreṣṭhas)
Ś
Śakti (weapon)
A
Arrows (bāṇaugha)

FAQs

Dharma is expressed as devoted service under danger: the Vānaras strive to save Lakṣmaṇa despite pain and enemy assault, showing loyalty to a righteous cause.

The Vānara leaders attempt to extract the embedded śakti but fail, while Rāvaṇa’s arrows continue to batter them.

The Vānaras’ sevā (selfless service) and dhṛti (endurance) are emphasized—effort maintained even when success is difficult.