Adhyaya 28

Verse 1

ऋषय ऊचुः । विस्तरेण समाख्याहि जन्म तस्य महात्मनः । पृथोश्चैव महाभाग श्रोतुकामा वयं पुनः

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാഭാഗ! ആ മഹാത്മാവിന്റെ ജന്മം വിശദമായി പറയുക; പൃഥുവിന്റെയും. ഞങ്ങൾ അത് വീണ്ടും ശ്രവിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 2

राज्ञा तेन यथा दुग्धा इयं धात्री महात्मना । पुनर्देवैश्च पितृभिर्मुनिभस्तत्त्ववेदिभिः

ആ മഹാത്മാവായ രാജാവ് ഈ ധാത്രി (ഭൂമി)യെ മുൻപ് ദോഹനം ചെയ്തതുപോലെ, ദേവന്മാരും പിതൃഗണങ്ങളും തത്ത്വവേദികളായ മുനികളും അവളെ വീണ്ടും ദോഹനം ചെയ്തു.

Verse 3

यथा दैत्यैश्च नागैश्च यथा यक्षैर्यथा द्रुमैः । शैलैश्चैव पिशाचैश्च गंधर्वैः पुण्यकर्मभिः

ദൈത്യരും നാഗങ്ങളും പോലെ, യക്ഷരും വൃക്ഷങ്ങളും പോലെ; അതുപോലെ പർവതങ്ങളും പിശാചുകളും പുണ്യകർമ്മം ചെയ്യുന്ന ഗന്ധർവരും (ഭൂമിയെ) ദോഹനം ചെയ്തു.

Verse 4

ब्राह्मणैश्च तथा सिद्धै राक्षसैर्भीमविक्रमैः । पूर्वमेव यथा दुग्धा अन्यैश्च सुमहात्मभिः

ഇത് മുൻപേ ബ്രാഹ്മണന്മാരും സിദ്ധന്മാരും, ഭീമവിക്രമമുള്ള രാക്ഷസന്മാരും, മറ്റ് മഹാത്മാക്കളും കൂടി (ഭൂമിയെ) ദോഹനം ചെയ്തിരുന്നു.

Verse 5

तेषामेव हि सर्वेषां विशेषं पात्रधारणम् । क्षीरस्यापि विधिं ब्रूहि विशेषं च महामते

അവരൊക്കെയുടെയും പാത്രധാരണത്തിലെ പ്രത്യേക വ്യത്യാസങ്ങൾ വിശദമായി പറയുക. കൂടാതെ, ഹേ മഹാമതേ, ക്ഷീരം (പാൽ) സംബന്ധിച്ച വിധിയും അതിന്റെ പ്രത്യേക നിയമങ്ങളും കൂടി ഉപദേശിക്കുമാറാകണം.

Verse 6

वेनस्यापि नृपस्यैव पाणिरेव महात्मनः । ऋषिभिर्मथितः पूर्वं स कस्मादिह कारणात्

മഹാത്മാവായ വേനരാജാവിന്റെ കൈയും ഒരിക്കൽ ഋഷിമാർ മഥിച്ചിരുന്നു—ഇവിടെ അത് ഏതു കാരണത്താൽ സംഭവിച്ചു?

Verse 7

क्रुद्धश्चैव महापुण्यैः सूतपुत्र वदस्व नः । विचित्रेयं कथा पुण्या सर्वपापप्रणाशिनी

ഹേ സൂതപുത്രാ, ഞങ്ങൾ ക്രുദ്ധരായിരുന്നാലും നിന്റെ മഹാപുണ്യബലത്തോടെ ഞങ്ങളോട് പറയുക. ഈ വിചിത്രമായ പുണ്യകഥ സർവ്വപാപനാശിനിയാണ്.

Verse 8

श्रोतुकामा महाभाग तृप्तिर्नैव प्रजायते । सूत उवाच । वैन्यस्य हि पृथोश्चैव तस्य विस्तरमेव च

ഹേ മഹാഭാഗ, കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിലും തൃപ്തി ജനിക്കുന്നില്ല. സൂതൻ പറഞ്ഞു—വേനപുത്രനായ പൃഥുവിന്റെയും അവന്റെ സമ്പൂർണ്ണ കഥയുടെയും വിശദവിവരം ഞാൻ പറയും.

Verse 9

जन्मवीर्यं तथा क्षेत्रं पौरुषं द्विजसत्तमाः । प्रवक्ष्यामि यथा सर्वं चरित्रं तस्य धीमतः

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ആ ധീമാന്റെ ജന്മം, വീര്യം, രാജ്യക്ഷേത്രം, പൗരുഷം, കൂടാതെ അവന്റെ സമ്പൂർണ്ണ ചരിതം യഥാർത്ഥമായി ഞാൻ വിവരിക്കും.

Verse 10

शुश्रूषध्वं महाभागा मामेवं द्विजसत्तमाः । अभक्ताय न वक्तव्यमश्रद्धाय शठाय च

ഹേ മഹാഭാഗ്യരായ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, എന്റെ വാക്ക് യഥാവിധി ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുവിൻ. ഭക്തിയില്ലാത്തവനോടും, വിശ്വാസമില്ലാത്തവനോടും, കപടനോടും ഇത് പറയരുത്.

Verse 11

सुमूर्खाय सुमोहाय कुशिष्याय तथैव च । श्रद्धाहीनाय कूटाय सर्वनाशाय मा द्विजाः

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, അതിമൂഢൻ, മോഹഗ്രസ്തൻ, ദുഷ്ശിഷ്യൻ, ശ്രദ്ധയില്ലാത്തவன், കപടൻ, സമ്പൂർണ്ണ നാശത്തിലേക്ക് പോകുന്നവൻ—ഇവർക്കിത് നൽകരുത്.

Verse 12

अन्यथा पठते यो हि निरयं च प्रयाति हि । भवंतो भावसंयुक्ताः सत्यधर्मपरायणाः

ഇത് മറ്റെവിധം, അഥവാ തെറ്റായി പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ നിശ്ചയമായി നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. എന്നാൽ നിങ്ങൾ ഭാവസമന്വിതരായി സത്യധർമ്മത്തിൽ പരായണരാണ്.

Verse 13

भवतामग्रतः सर्वं चरित्रं पापनाशनम् । संप्रवक्ष्याम्यशेषेण शृणुध्वं द्विजसत्तमाः

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ മുമ്പിൽ പാപനാശകമായ ഈ സമ്പൂർണ്ണ ചരിതം ഞാൻ ഇപ്പോൾ ശേഷമില്ലാതെ വിവരിക്കുന്നു; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുവിൻ.

Verse 14

स्वर्ग्यं यशस्यमायुष्यं धन्यं वेदैश्च संमितम् । रहस्यमृषिभिः प्रोक्तं प्रवक्ष्यामि द्विजोत्तमाः

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, ഇപ്പോൾ ഞാൻ ആ രഹസ്യോപദേശം പ്രസ്താവിക്കുന്നു; അത് സ്വർഗ്ഗപ്രദം, യശസ്സുനൽകുന്നതും, ആയുസ്സ് വർധിപ്പിക്കുന്നതും, മംഗളകരവും, വേദസമ്മതവും, ഋഷിമാർ പ്രസ്താവിച്ചതുമാണ്.

Verse 15

यश्चैनं कीर्तयेन्नित्यं पृथोर्वैन्यस्य विस्तरम् । ब्राह्मणेभ्यो नमस्कृत्वा न स शोचेत्कृताकृतम्

ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് നമസ്കരിച്ചു നിത്യവും വേനപുത്രൻ പൃഥുവിന്റെ ഈ വിപുലചരിതം കീർത്തിക്കുന്നവൻ, ചെയ്തതും ചെയ്യാതിരുന്നതും സംബന്ധിച്ച് ദുഃഖിക്കുകയില്ല.

Verse 16

सप्तजन्मार्जितं पापं श्रुतमात्रेण नश्यति । ब्राह्मणो वेदविद्वांश्च क्षत्रियो विजयी भवेत्

ഏഴ് ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പാപം കേൾക്കുന്നതുമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ നശിക്കുന്നു. ബ്രാഹ്മണൻ വേദവിദ്വാനാകുന്നു; ക്ഷത്രിയൻ വിജയിയാകുന്നു.

Verse 17

वैश्यो धनसमृद्धः स्याच्छूद्रः सुखमवाप्नुयात् । एवं फलं समाप्नोति पठनाच्छ्रवणादपि

വൈശ്യൻ ധനസമൃദ്ധനാകുന്നു; ശൂദ്രൻ സുഖം പ്രാപിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ വായിച്ചാലും കേട്ടാലും ഈ ഫലം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 18

पृथोर्जन्मचरित्रं च पवित्रं पापनाशनम् । धर्मगोप्ता महाप्राज्ञो वेदशास्त्रार्थकोविदः

പൃഥുവിന്റെ ജന്മവും ചരിതവും വിവരിക്കുന്ന ഈ കഥ പവിത്രവും പാപനാശിനിയും ആകുന്നു. അദ്ദേഹം ധർമ്മരക്ഷകൻ, മഹാപ്രാജ്ഞൻ, വേദശാസ്ത്രാർത്ഥങ്ങളിൽ നിപുണൻ ആയിരുന്നു.

Verse 19

अत्रिवंशसमुत्पन्नः पूर्वमत्रिसमः प्रभुः । स्रष्टा सर्वस्य धर्मस्य अंगो नाम प्रजापतिः

അത്രിവംശത്തിൽ ജനിച്ച, പൂർവ്വം അത്രിയോട് സമനായ പ്രഭുവായ ‘അംഗ’ എന്ന പ്രജാപതി സർവ്വധർമ്മത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവും സ്ഥാപകനുമായിരുന്നു.

Verse 20

य आसीत्तस्य पुत्रो वै वेनो नाम प्रजापतिः । धर्ममेवं परित्यज्य सर्वदैव प्रवर्तते

അവന്റെ പുത്രൻ വെന്നൻ എന്ന പ്രജാപതിയായിരുന്നു; അവൻ ഇങ്ങനെ ധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് എപ്പോഴും ധർമ്മവിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിച്ചു.

Verse 21

मृत्योः कन्या महाभागा सुनीथा नाम नामतः । तां तु अंगो महाभागः सुनीथामुपयेमिवान्

മൃത്യുവിന് സുനീഥാ എന്ന മഹാഭാഗ്യവതിയായ പുത്രിയുണ്ടായിരുന്നു; മഹാഭാഗനായ അങ്ഗൻ ആ സുനീഥയെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു.

Verse 22

तस्यामुत्पादयामास वेनं धर्मप्रणाशनम् । मातामहस्य दोषेण वेनः कालात्मजात्मजः

അവളിൽ നിന്നു അവൻ ധർമ്മനാശകനായ വെന്നനെ ജനിപ്പിച്ചു; മാതാമഹന്റെ ദോഷം മൂലം വെന്നൻ കാലപുത്രന്റെ പൗത്രനായി.

Verse 23

निजधर्मं परित्यज्य अधर्मनिरतोभवत् । कामाल्लोभान्महामोहात्पापमेव समाचरत्

സ്വധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് അവൻ അധർമ്മത്തിൽ ലീനനായി; കാമം, ലോഭം, മഹാമോഹം എന്നിവാൽ പ്രേരിതനായി പാപം മാത്രമേ ആചരിച്ചുള്ളൂ.

Verse 24

वेदाचारमयं धर्मं परित्यज्य नराधिपः । अन्ववर्तत पापेन मदमत्सरमोहितः

വേദാചാരാധിഷ്ഠിതമായ ധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് ആ നരാധിപൻ പാപമാർഗം പിന്തുടർന്നു; മദം, മത്സരം, മോഹം എന്നിവാൽ അവൻ മയങ്ങി.

Verse 25

वेदाध्यायं विना लोके प्रावर्तंत तदा जनाः । निःस्वाध्यायवषट्काराः प्रजास्तस्मिन्प्रजापतौ

അപ്പോൾ ലോകത്തിൽ ജനങ്ങൾ വേദാധ്യയനം കൂടാതെ തന്നെ ജീവിക്കാൻ തുടങ്ങി; ആ പ്രജാപതിയുടെ കാലത്ത് പ്രജകൾ സ്വാധ്യായരഹിതരും ‘വഷട്’കാരവഞ്ചിതരുമായി।

Verse 26

प्रवृत्तं न पपुः सोमं हुतं यज्ञेषु देवताः । इत्युवाच स दुष्टात्मा ब्राह्मणान्प्रति नित्यशः

“യജ്ഞങ്ങളിൽ വിധിപൂർവ്വം ഹവിസ്സായി അർപ്പിച്ച സോമം ദേവന്മാർ പാനം ചെയ്യുന്നില്ല” എന്ന് ആ ദുഷ്ടമനസ്സൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരോട് നിത്യവും ആവർത്തിച്ചു പറഞ്ഞു।

Verse 27

नाध्येतव्यं न होतव्यं न देयं दानमेव च । न यष्टव्यं न होतव्यमिति तस्य प्रजापतेः

“അധ്യയനം ചെയ്യരുത്, ഹോമം ചെയ്യരുത്; ദാനം നൽകരുത്—ഉപഹാരവും വേണ്ട. യജ്ഞം ചെയ്യരുത്, ആഹുതിയും ഇടരുത്” എന്നതായിരുന്നു ആ പ്രജാപതിയുടെ നിയമം।

Verse 28

आसीत्प्रतिज्ञा क्रूरेयं विनाशे प्रत्युपस्थिते । अहमिज्यश्च यष्टा च यज्ञश्चेति पुनः पुनः

വിനാശം അടുത്തെത്തിയപ്പോൾ ഈ ക്രൂര പ്രതിജ്ഞ വീണ്ടും വീണ്ടും ഉയർന്നു—“ആരാധ്യൻ ഞാൻ മാത്രം, യജമാനൻ ഞാൻ മാത്രം, യജ്ഞവും ഞാൻ മാത്രം” എന്ന്।

Verse 29

मयि यज्ञा विधातव्या मयि होतव्यमित्यपि । इत्यब्रवीत्सदा वेनो ह्यहं विष्णुः सनातनः

“യജ്ഞങ്ങൾ എനിക്കായി തന്നെ നടത്തണം; ആഹുതികളും എനിക്കുള്ളിലേക്കു തന്നെ അർപ്പിക്കണം” എന്ന് വേനൻ നിരന്തരം പ്രസ്താവിച്ചു—“കാരണം ഞാൻ സനാതന വിഷ്ണുവാണ്” എന്ന്।

Verse 30

अहं ब्रह्मा अहं रुद्रो मित्र इंद्रः सदागतिः । अहमेव प्रभोक्ता च हव्यं कव्यं न संशयः

ഞാനേ ബ്രഹ്മാവും ഞാനേ രുദ്രനും; ഞാനേ മിത്രനും ഇന്ദ്രനും, നിത്യശരണവും. ഞാനേ പ്രഭു-ഭോക്താവ്—ദേവർക്കുള്ള ഹവ്യവും പിതൃകൾക്കുള്ള കവ്യവും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 31

अथ ते मुनयः क्रुद्धा वेनं प्रति महाबलाः । ऊचुस्ते संगताः सर्वे राजानं पापचेतनम्

അപ്പോൾ മഹാബലമുള്ള മുനിമാർ ക്രോധിച്ച് ഒന്നിച്ചുകൂടി, പാപചേതനനായ രാജാവ് വേനനെ അഭിമുഖീകരിച്ച് പറഞ്ഞു.

Verse 32

ऋषय ऊचुः । राजा हि पृथिवीनाथः प्रजां पालयते सदा । धर्ममूर्तिः स राजेंद्र तस्माद्धर्मं हि रक्षयेत्

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—രാജാവാണ് ഭൂമിനാഥൻ; അവൻ എപ്പോഴും പ്രജകളെ പാലിക്കുന്നു. ഹേ രാജേന്ദ്രാ, അവൻ ധർമ്മമൂർത്തിയാണ്; അതിനാൽ ധർമ്മം തീർച്ചയായും സംരക്ഷിക്കണം.

Verse 33

वयं दीक्षां प्रवेक्ष्यामो यज्ञे द्वादशवार्षिकीम् । अधर्मं कुरु मा यागे नैष धर्मः सतां गतिः

ഞങ്ങൾ പന്ത്രണ്ടുവർഷ യജ്ഞദീക്ഷയിൽ പ്രവേശിക്കുകയാണ്. യാഗത്തിൽ അധർമ്മം ചെയ്യരുത്; ഇത് ധർമ്മമല്ല, സജ്ജനങ്ങളുടെ പാതയും അല്ല.

Verse 34

कुरु धर्मं महाराज सत्यं पुण्यं समाचर । प्रजाहं पालयिष्यामि इति ते समयः कृतः

ഹേ മഹാരാജാ, ധർമ്മം ആചരിക്ക; സത്യം പാലിക്ക, പുണ്യകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുക. കാരണം നീ ‘ഞാൻ പ്രജകളെ പാലിക്കും’ എന്നു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തിരിക്കുന്നു.

Verse 35

तांस्तथाब्रुवतः सर्वान्महर्षीनब्रवीत्तदा । वेनः प्रहस्य दुर्बुद्धिरिममर्थमनर्थकम्

ആ മഹർഷിമാർ എല്ലാവരും അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദുർബുദ്ധിയായ വേനൻ ചിരിച്ചു, അർത്ഥശൂന്യവും അനർത്ഥകരവും ആയ വാക്ക് അപ്പോൾ പറഞ്ഞു।

Verse 36

वेन उवाच । स्रष्टा धर्मस्य कश्चान्यः श्रोतव्यं कस्य वा मया । श्रुतवीर्यतपः सत्ये मया वा कः समो भुवि

വേനൻ പറഞ്ഞു—ധർമ്മത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവ് എന്നെക്കാൾ വേറെ ആരുണ്ട്? ഞാൻ ആരുടെ വാക്ക് കേൾക്കണം? കീർത്തി, വീര്യം, തപസ്, സത്യം—ഇവയിൽ ഭൂമിയിൽ എനിക്കു തുല്യൻ ആരുണ്ട്?

Verse 37

प्रभवं सर्वभूतानां धर्माणां च विशेषतः । संमूढा न विदुर्नूनं भवंतो मां विचेतसः

ഞാൻ സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ ഉദ്ഭവം, പ്രത്യേകിച്ച് ധർമ്മങ്ങളുടെയും. എന്നാൽ നിങ്ങൾ മോഹിതരും വിവേകരഹിതരുമായതിനാൽ തീർച്ചയായും എന്നെ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല।

Verse 38

इच्छन्दहेयं पृथिवीं प्लावयेयं जलैस्तथा । द्यां भुवं चैव रुंधेयं नात्र कार्या विचारणा

ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചാൽ ഭൂമിയെ ദഹിപ്പിക്കാം; അതുപോലെ ജലങ്ങളാൽ പ്രളയിപ്പിക്കാം. സ്വർഗവും അന്തരീക്ഷവും പോലും തടയാം—ഇതിൽ ആലോചന വേണ്ട।

Verse 39

यदा न शक्यते मोहादवलेपाच्च पार्थिव । अपनेतुं तदा वेनं ततः क्रुद्धा महर्षयः

ഹേ രാജാവേ, മോഹവും അഹങ്കാരവും കാരണം വേനനെ അവന്റെ വഴിയിൽ നിന്ന് മാറ്റാൻ കഴിയാതിരുന്നപ്പോൾ, മഹർഷിമാർ ക്രുദ്ധരായി।

Verse 40

विस्फुरंतं तदा वेनं बलाद्गृह्य ततो रुषा । वेनस्य तस्य सव्योरुं ममंथुर्जातमन्यवः

അപ്പോൾ കുലുങ്ങി പൊരുതിയ വേനനെ ബലമായി പിടിച്ചു, ക്രോധം ജ്വലിച്ച മഹാത്മാക്കൾ വേനന്റെ ഇടത്തേ തുട മഥിച്ചു.

Verse 41

कृष्णांजनचयोपेतमतिह्रस्वं विलक्षणम् । दीर्घास्यं च विरूपाक्षं नीलकंचुकवर्चसम्

അവൻ കട്ടിയുള്ള കറുത്ത അഞ്ജനലേപം പൂശിയവൻ, അത്യന്തം ചെറുതും വിചിത്രവുമായിരുന്നു; ദീർഘമുഖൻ, വിരൂപനേത്രൻ, നീല കഞ്ചുകസദൃശമായ ആവരണത്തിൽ ദീപ്തനായവൻ.

Verse 42

लंबोदरं व्यूढकर्णमतिभीतं दुरोदरम् । ददृशुस्ते महात्मानो निषीदेत्यब्रुवंस्ततः

അവർ അവനെ കണ്ടു—ലമ്പോദരൻ, വിരിഞ്ഞ ചെവികളുള്ളവൻ, അത്യന്തം ഭീതനായവൻ, കൃശോദരൻ; പിന്നെ മഹാത്മാക്കൾ, “ഇരിക്ക” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 43

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा निषसाद भयातुरः । पर्वतेषु वनेष्वेव तस्य वंशः प्रतिष्ठितः

അവരുടെ വാക്ക് കേട്ട് അവൻ ഭയാകുലനായി ഇരുന്നു. അവന്റെ വംശം പർവ്വതങ്ങളിലും വനങ്ങളിലും മാത്രമേ സ്ഥാപിതമായുള്ളൂ.

Verse 44

निषादाश्च किराताश्च भिल्लानाहलकास्तथा । भ्रमराश्च पुलिंदाश्च ये चान्ये म्लेच्छजातयः

നിഷാദർ, കിരാതർ, ഭില്ലർ, ആഹലകർ; അതുപോലെ ഭ്രമരർ, പുലിന്ദർ—മറ്റു മ്ലേച്ഛജാതികളായി പറയപ്പെടുന്നവരും.

Verse 45

पापाचारास्तु ते सर्वे तस्मादंगात्प्रजज्ञिरे । अथ ते ऋषयः सर्वे प्रसन्नमनसस्ततः

ആ അവയവത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ആ പാപാചാരികൾ എല്ലാവരും ജനിച്ചു. തുടർന്ന് സർവ്വ ഋഷിമാരും പ്രസന്നചിത്തരായി.

Verse 46

गतकल्मषमेवं तं जातं वेनं नृपोत्तमम् । ममंथुर्दक्षिणं पाणिं तस्यैव च महात्मनः

ഇങ്ങനെ കല്മഷരഹിതനായി വേനൻ—ശ്രേഷ്ഠ രാജാവ്—ജനിച്ചു. തുടർന്ന് ഋഷിമാർ ആ മഹാത്മാവിന്റെ വലങ്കൈ മഥിച്ചു.

Verse 47

मथिते तस्य पाणौ तु संजातं स्वेदमेव हि । पुनर्ममंथुस्ते विप्रा दक्षिणं पाणिमेव च

അവന്റെ കൈ മഥിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അവന്റെ കൈത്തളിരിൽ നിശ്ചയമായും വിയർപ്പ് ഉദിച്ചു. പിന്നെ ആ വിപ്രന്മാർ വീണ്ടും അവന്റെ വലങ്കൈ തന്നെയെ മഥിച്ചു.

Verse 48

सुकरात्पुरुषो जज्ञे द्वादशादित्यसन्निभः । तप्तकांचनवर्णांगो दिव्यमाल्यांबरावृतः

സൂകരത്തിൽ നിന്ന് ഒരു പുരുഷൻ ജനിച്ചു; അവൻ ദ്വാദശ ആദിത്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തിമാനായിരുന്നു. അവന്റെ അവയവങ്ങൾ തപ്തസ്വർണ്ണവർണ്ണമായിരുന്നു; ദിവ്യ മാല്യവും അംബരവും ധരിച്ചിരുന്നു.

Verse 49

दिव्याभरणशोभांगो दिव्यगंधानुलेपनः । मुकुटेनार्कवर्णेन कुंडलाभ्यां विराजते

അവന്റെ അവയവങ്ങൾ ദിവ്യാഭരണങ്ങളാൽ ശോഭിച്ചു; ദിവ്യസുഗന്ധമുള്ള അനുലേപനം പൂശിയിരുന്നു. സൂര്യവർണ്ണ മുകുടവും യುಗ്മ കുണ്ഡലങ്ങളും ധരിച്ചു അവൻ വിരാജിച്ചു.

Verse 50

महाकायो महाबाहू रूपेणाप्रतिमो भुवि । खड्गबाणधरो धन्वी कवची च महाप्रभुः

അവൻ മഹാകായനും മഹാബാഹുവും; ഭൂമിയിൽ രൂപത്തിൽ അപരിമിതനായി. ഖഡ്ഗവും ബാണങ്ങളും ധരിച്ചു, ധനുർധരനായി, കവചധാരിയായ മഹാപ്രഭുവായി തിളങ്ങി.

Verse 51

सर्वलक्षणसंपन्नः सर्वालंकारभूषणः । तेजसा रूपभावेन सुवर्णैश्च महामतिः

അവൻ എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളാലും സമ്പന്നനും, സർവ അലങ്കാരങ്ങളാലും വിഭൂഷിതനുമായിരുന്നു. തേജസ്സും രൂപലാവണ്യവും സ്വർണവൈഭവവും കൊണ്ട് മഹാമതിയായി ദീപ്തനായി.

Verse 52

दिवि इंद्रो यथा भाति भुवि वेनात्मजस्तथा । तस्मिञ्जाते महाभागे देवाश्च ऋषयोमलाः

സ്വർഗത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ എങ്ങനെ ദീപ്തനാകുന്നുവോ, അതുപോലെ ഭൂമിയിൽ വേനന്റെ പുത്രനും ദീപ്തനായി. ആ മഹാഭാഗൻ ജനിച്ചപ്പോൾ ദേവന്മാരും മലിനതയില്ലാത്ത ഋഷിമാരും (ആനന്ദിച്ചു).

Verse 53

उत्सवं चक्रिरे सर्वे वेनस्य तनयं प्रति । दीप्यमानः स्ववपुषा साक्षादग्निरिवोज्ज्वलः

വേനന്റെ പുത്രനെ ആദരിച്ച് എല്ലാവരും ഉത്സവം നടത്തി. അവൻ സ്വന്തം തേജസ്സാൽ ദീപ്തനായി, സാക്ഷാൽ അഗ്നിപോലെ ഉജ്ജ്വലമായി പ്രകാശിച്ചു.

Verse 54

आद्यमाजगवं नाम धनुर्गृह्य महावरम् । शरान्दिव्यांश्च रक्षार्थे कवचं च महाप्रभम्

ആദ്യം അവൻ ‘ആജഗവ’ എന്ന മഹാവര ധനുസ്സ് കൈക്കൊണ്ടു. രക്ഷാർത്ഥം ദിവ്യബാണങ്ങളും, മഹാപ്രഭുവിനൊത്ത പ്രഭാവമുള്ള കവചവും ധരിച്ചു.

Verse 55

जाते सति महाभागे पृथौ वीरे महात्मनि । संप्रह्रष्टानि भूतानि समस्तानि द्विजोत्तम

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! മഹാഭാഗ്യവാനും വീരനും മഹാത്മാവുമായ പൃഥു ജനിച്ചതോടെ സകല ജീവികളും പരമഹർഷത്തോടെ ആനന്ദിച്ചു।

Verse 56

सर्वतीर्थानि तोयानि पुण्यानि विविधानि च । तस्याभिषेके विप्रेंद्राः सर्व एव प्रतस्थिरे

അവന്റെ അഭിഷേകത്തിനായി, ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ! സകല തീർത്ഥങ്ങളിലെ പുണ്യജലങ്ങളും നാനാവിധ പരിശുദ്ധ ജലങ്ങളും എല്ലാ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണരും ശേഖരിച്ചു ഒരുക്കി।

Verse 57

पितामहाद्या देवास्तु भूतानि विविधानि च । स्थावराणि चराण्येव अभ्यषिंचन्नराधिपम्

അപ്പോൾ പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്) മുതലായ ദേവന്മാരും നാനാവിധ ജീവികളും—സ്ഥാവരവും ചരവും—എല്ലാവരും ചേർന്ന് ആ നരാധിപനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു।

Verse 58

महावीरं प्रजापालं पृथुमेव द्विजोत्तम । पृथुर्वैन्यो राजराज्ये अभिगम्य चराचरैः

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! മഹാവീരനും പ്രജാപാലകനും പൃഥുവേ. പൃഥു വൈന്യൻ രാജരാജ്യം പ്രാപിച്ചതോടെ ചരാചര സകല ജീവികളും അദ്ദേഹത്തെ വന്ദിക്കാൻ എത്തി।

Verse 59

देवैर्विप्रैस्तथा सर्वैरभिषिक्तो महामनाः । राज्ञां समधिराज्ये वै पृथुर्वैन्यः प्रतापवान्

അപ്പോൾ മഹാമനസ്സും പ്രതാപവും ഉള്ള പൃഥു വൈന്യനെ ദേവന്മാരും ബ്രാഹ്മണരും സകലരും അഭിഷേകം ചെയ്തു; രാജാക്കന്മാരിൽ പരമാധിരാജനായി അദ്ദേഹം സ്ഥാപിതനായി।

Verse 60

तस्य पित्रा प्रजाः सर्वाः कदा नैवानुरंजिताः । तेनानुरंजिताः सर्वा मुमुदिरे सुखेन वै

അവന്റെ പിതാവിനാൽ പ്രജകൾ ഒരിക്കലും യഥാർത്ഥത്തിൽ സന്തുഷ്ടരായില്ല; എന്നാൽ അവനാൽ സന്തുഷ്ടരായ എല്ലാവരും തീർച്ചയായും സുഖത്തോടെ ആനന്ദിച്ചു.

Verse 61

अनुरागात्तस्य वीरस्य नाम राजेत्यजायत । प्रयातस्य सुवीरस्य समुद्रस्य द्विजोत्तम

അനുരാഗത്താൽ ആ വീരന് ‘രാജാ’ എന്ന നാമം ലഭിച്ചു. ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! ആ സുവീരൻ പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ സമുദ്രത്തേക്കു പോയി.

Verse 62

आपस्तस्तंभिरे सर्वा भयात्तस्य महात्मनः । दुर्गं मार्गं विलोप्यैव सुमार्गं पर्वता ददुः

ആ മഹാത്മാവിന്റെ ഭയത്താൽ എല്ലാ ജലങ്ങളും നിശ്ചലമായി; പർവതങ്ങൾ ദുർഗമമായ വഴി മായ്ച്ച് സുമാർഗം നൽകി.

Verse 63

ध्वजभंगं न चक्रुस्ते गिरयः सर्व एव ते । अकृष्टपच्या पृथिवी सर्वत्र कामधेनवः

ആ എല്ലാ പർവതങ്ങളും ധ്വജഭംഗം വരുത്തിയില്ല. ഭൂമി ഉഴുതില്ലാതെയും വിളവ് നൽകി; എല്ലായിടത്തും കാമധേനു പശുക്കൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 64

पर्जन्यः कामवर्षी च वेदयज्ञान्महोत्सवान् । कुर्वंति ब्राह्मणाः सर्वे क्षत्रियाश्च तथा परे

പർജന്യൻ ആഗ്രഹാനുസാരം മഴ പെയ്യിക്കുന്നവനായി; എല്ലാ ബ്രാഹ്മണരും, ക്ഷത്രിയരും മറ്റ് ജനങ്ങളും വേദവിധിയായ യജ്ഞങ്ങളുടെ മഹോത്സവങ്ങൾ നടത്തുന്നു.

Verse 65

सर्वकामफला वृक्षास्तस्मिञ्छासति पार्थिवे । न दुर्भिक्षं न च व्याधिर्नाकालमरणं नृणाम्

ആ പാർത്ഥിവൻ ഭരിക്കുമ്പോൾ വൃക്ഷങ്ങൾ സർവകാമഫലങ്ങൾ നൽകുകയുണ്ടായി. അപ്പോൾ ദുര്ഭിക്ഷവും ഇല്ല, വ്യാധിയും ഇല്ല, മനുഷ്യർക്കു അകാലമരണവും ഇല്ലായിരുന്നു।

Verse 66

सर्वे सुखेन जीवंति लोका धर्मपरायणाः । तस्मिञ्छासति दुर्धर्षे राजराजे महात्मनि

ആ ദുർദ്ധർഷനായ മഹാത്മ രാജരാജൻ ഭരിക്കുമ്പോൾ ധർമ്മപരായണരായ എല്ലാവരും സുഖത്തോടെ ജീവിച്ചു।

Verse 67

एतस्मिन्नेव काले तु यज्ञे पैतामहे शुभे । सूत सूत्यां समुत्पन्नः सौम्येहनि महात्मनि

അതേ സമയത്ത് ശുഭമായ പൈതാമഹ യജ്ഞത്തിൽ, സൗമ്യവും പവിത്രവുമായ ദിനത്തിൽ, സൂതന്റെ ഭാര്യയ്ക്ക് ഒരു മഹാത്മ പുത്രൻ ജനിച്ചു।

Verse 68

तस्मिन्नेव महायज्ञे जज्ञे प्राज्ञोऽथ मागधः । पृथोःस्तवार्थं तौ तत्र समाहूतौ महर्षिभिः

അതേ മഹായജ്ഞത്തിൽ പ്രാജ്ഞനായ മാഗധനും ജനിച്ചു. രാജാവ് പൃഥുവിനെ സ്തുതിക്കാനായി ആ ഇരുവരെയും മഹർഷിമാർ അവിടെ വിളിച്ചു വരുത്തി।

Verse 69

सूतस्य लक्षणं वक्ष्ये महापुण्यं द्विजोत्तमाः । शिखासूत्रेण संयुक्तो वेदाध्ययनतत्परः

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, സൂതന്റെ മഹാപുണ്യലക്ഷണം ഞാൻ പറയുന്നു—അവൻ ശിഖയും യജ്ഞോപവീതവും ധരിച്ചവൻ; വേദാധ്യയനത്തിൽ സദാ തത്പരനുമാണ്।

Verse 70

सर्वशास्त्रार्थवेत्तासावग्निहोत्रमुपासते । दानाध्ययनसंपन्नो ब्रह्माचारपरायणः

അവൻ എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും അർത്ഥം അറിയുന്നവൻ; വിധിപൂർവ്വം അഗ്നിഹോത്രം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു. ദാനവും സ്വാധ്യായവും സമ്പന്നനായി ബ്രഹ്മചര്യവ്രതത്തിൽ പരായണനായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 71

देवानां ब्राह्मणानां च पूजनाभिरतः सदा । याचकस्तावकैः पुण्यैर्वेदमंत्रैर्यजेत्किल

ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണരെയും പൂജിക്കുന്നതിൽ എപ്പോഴും നിരതനായ യാചകൻ, തന്റെ പുണ്യകർമ്മങ്ങളാലും വൈദിക മന്ത്രങ്ങളാലും നിശ്ചയമായും യജ്ഞം അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 72

ब्रह्माचारपरो नित्यं संबंधं ब्राह्मणैः सह । एवं स मागधो जज्ञे वेदाध्ययनवर्जितः

അവൻ നിത്യവും ബ്രഹ്മചര്യപരനായും ബ്രാഹ്മണസംഗത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്നുവെങ്കിലും, ആ മാഗധൻ വേദാധ്യയനം ഇല്ലാതെ ജനിച്ചു.

Verse 73

बंदिनश्चारणाः सर्वे ब्रह्माचारविवर्जिताः । ज्ञेयास्ते च महाभागाः स्तावकाः प्रभवंति ते

ബന്ധികളും ചാരണന്മാരും എല്ലാവരും ബ്രഹ്മചര്യനിയമം വിട്ടവരാണ്; ഹേ മഹാഭാഗ, അവർ വെറും സ്തുതിഗാനികളായ ‘സ്താവകർ’ ആയി മാത്രമേ ഉദ്ഭവിക്കൂ എന്ന് അറിയുക.

Verse 74

स्तवनार्थमुभौ सृष्टौ निपुणौ सूतमागधौ । तावूचुरृषयः सर्वे स्तूयतामेष पार्थिवः

സ്തവനത്തിനായി നിപുണരായ സൂതനും മാഗധനും എന്ന രണ്ടു പേർ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് എല്ലാ ഋഷിമാരും അവരോട്—“ഈ പാർത്ഥിവ രാജാവിനെ സ്തുതിക്കുവിൻ” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 75

कर्मैतदनुरूपं च यादृशोयं नराधिपः । तावूचतुस्तदा सर्वांस्तानृषीन्बंदिमागधौ

ഇത് കർമ്മാനുരൂപമായ ഫലമാണ്; ഈ നരാധിപൻ എങ്ങനെയോ അതിനൊത്തതുതന്നെ. അപ്പോൾ സൂതനും മാഗധനും ആ എല്ലാ ഋഷിമാരെയും അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 76

आवां देवानृषींश्चैव प्रीणयावः स्वकर्मभिः । न चास्य विद्वो वै कर्म न तथा लक्षणं यशः

ഞങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ സ്വകർമ്മങ്ങളാൽ ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും പ്രസാദിപ്പിക്കും. എന്നാൽ ഹേ വിദ്വാൻ, അവന്റെ കർമ്മം അങ്ങനെ അല്ല; അതുപോലെ ലക്ഷണവും യശസ്സും അങ്ങനെ അല്ല.

Verse 77

कर्मणा येन कुर्यावः स्तोत्रमस्य महात्मनः । जानीवस्तन्न विप्रेंद्रा अविज्ञातगुणस्य हि

ഈ മഹാത്മാവിനെ സ്തുതിക്കുന്ന സ്തോത്രം ഞങ്ങൾ ഏത് കർമ്മത്തിലൂടെ അല്ലെങ്കിൽ ഏത് ഉപായത്തിലൂടെ രചിക്കാം? ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ, ഞങ്ങൾക്കത് അറിയില്ല; കാരണം അവന്റെ ഗുണങ്ങൾ ഇനിയും അജ്ഞാതമാണ്.

Verse 78

भविष्यैस्तैर्गुणैः पुण्यैः स्तोतव्योयं नरोत्तमः । कृतवान्यानि कर्माणि पृथुरेव महायशाः

ഈ നരോത്തമൻ ഭാവിയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന പുണ്യമായ സദ്ഗുണങ്ങൾക്കായി സ്തുത്യനാണ്—മഹായശസ്സുള്ള പൃഥു രാജാവ് തന്റെ കൃതകർമ്മങ്ങളാൽ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ.

Verse 79

ऊचुस्ते मुनयः सर्वे गुणान्दिव्यान्महात्मनः । सत्यवाञ्ज्ञानसंपन्नो बुद्धिमान्ख्यातविक्रमः

അപ്പോൾ ആ എല്ലാ മുനിമാരും ആ മഹാത്മാവിന്റെ ദിവ്യഗുണങ്ങൾ പറഞ്ഞു—അവൻ സത്യവാൻ, ജ്ഞാനസമ്പന്നൻ, ബുദ്ധിമാൻ, വിക്രമത്തിൽ ഖ്യാതനായവൻ.

Verse 80

सदा शूरो गुणग्राही पुण्यवांस्त्यागवान्गुणी । धार्मिकः सत्यवादी च यज्ञानां याजकोत्तमः

അവൻ സദാ ശൂരൻ, ഗുണഗ്രാഹി, പുണ്യവാൻ, ത്യാഗശീലൻ, സദ്ഗുണസമ്പന്നൻ. ധാർമ്മികനും സത്യവാദിയും, യജ്ഞങ്ങളിൽ ഉത്തമ യാജകനുമാണ്.

Verse 81

प्रियवाक्सत्यवादी च धान्यवान्धनवान्गुणी । गुणज्ञः सगुणग्राही धर्मज्ञः सत्यवत्सलः

അവൻ പ്രിയവാക്യങ്ങൾ പറയുന്നവനും സത്യവാദിയും; ധാന്യസമ്പന്നനും ധനസമ്പന്നനും ഗുണവാനും. ഗുണജ്ഞൻ, സദ്ഗുണഗ്രാഹി, ധർമ്മജ്ഞൻ, സത്യപ്രേമി.

Verse 82

सर्वगः सर्ववेत्ता च ब्रह्मण्यो वेदवित्सुधीः । प्रज्ञावान्सुस्वरश्चैव वेदवेदांगपारगः

അവൻ സർവത്രവ്യാപിയും സർവജ്ഞനും; ബ്രഹ്മനിഷ്ഠനും വേദവിദും മഹാബുദ്ധിമാനും. പ്രജ്ഞാവാൻ, മധുരസ്വരൻ, വേദവും വേദാംഗങ്ങളും പാരംഗതൻ.

Verse 83

धाता गोप्ता प्रजानां स विजयी समरांगणे । राजसूयादिकानां तु यज्ञानां राजसत्तमः

അവൻ പ്രജകളുടെ ധാതാ (പോഷകൻ)യും ഗോപ്താ (രക്ഷകൻ)യും; സമരഭൂമിയിൽ വിജയി. രാജസൂയാദി യജ്ഞങ്ങൾക്ക് അർഹനായ രാജശ്രേഷ്ഠൻ.

Verse 84

आहर्ता भूतले चैकः सर्वधर्मसमन्वितः । एते गुणा अस्य चांगे भविष्यंति महात्मनः

ഭൂതലത്തിൽ അവൻ ഒരേയൊരു അപരിമിതനായ നേതാവായിരിക്കും; സർവ്വധർമ്മഗുണങ്ങളാൽ സമന്വിതൻ. ആ മഹാത്മാവിന്റെ അംഗങ്ങളിലൊക്കെയും ഈ ഗുണങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷമാകും.

Verse 85

ऋषिभिस्तौ नियुक्तौ तु कुर्वाणौ सूतमागधौ । गुणैश्चैव भविष्यैश्च स्तोत्रं तस्य महात्मनः

ഋഷിമാർ നിയോഗിച്ച ആ രണ്ടുപേർ—സൂതനും മാഗധനും—ആ മഹാത്മാവിന്റെ സ്തോത്രം രചിച്ചു; അവന്റെ ഗുണങ്ങളാലും ഇനിയും സംഭവിക്കാനിരിക്കുന്ന മഹാകൃതികളാലും അവനെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 86

तदा प्रभृति वै लोकास्तवैस्तुष्टा महामते । पुरतश्च भविष्यंति दातारः स्तावनैर्गुणैः

അന്നുമുതൽ, ഹേ മഹാമതേ, നിന്റെ സ്തവങ്ങളാൽ സന്തുഷ്ടരായ ജനങ്ങൾ നിന്റെ മുമ്പിൽ വരും; നിന്റെ ഗുണസ്തുതിയാൽ പ്രേരിതരായി അവർ ദാതാക്കളായി നിലകൊള്ളും।

Verse 87

ततः प्रभृति लोकेस्मिन्स्तवेषु द्विजसत्तमाः । आशीर्वादाः प्रयुज्यंते तेषां द्रविणमुत्तमम्

അന്നുമുതൽ, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഈ ലോകത്തിൽ സ്തവങ്ങളിൽ ആശീർവാദവചനങ്ങൾ പ്രയോഗിക്കപ്പെടുന്നു; അവ ഉച്ചരിക്കുന്നവർക്ക് ആ ആശീർവാദം തന്നെയാണ് ഉത്തമ ധനം।

Verse 88

सूताय मागधायैव बंदिने च महोदयम् । चारणाय ततः प्रादात्तैलंगं देशमुत्तमम्

പിന്നീട് അദ്ദേഹം സൂതനിക്കും മാഗധനിക്കും ബന്ദിക്കും (ഭാട്ടിനും) സമൃദ്ധമായ മഹോദയ പ്രദേശം ദാനം ചെയ്തു; ചാരണനു ശ്രേഷ്ഠമായ തൈലംഗ ദേശവും (തെലിങ്ങ) പ്രസാദിച്ചു।

Verse 89

पृथुः प्रसादाद्धर्मात्मा हैहयं देशमेव च । रेवातीरे पुरं कृत्वा स्वनाम्ना नृपनंदनः

ധർമാത്മാവായ പൃഥു അനുഗ്രഹത്താൽ ഹൈഹയ ദേശവും നൽകി; പിന്നെ നൃപനന്ദനൻ റേവാ തീരത്ത് ഒരു നഗരം പണിതു അതിനെ തന്റെ നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാക്കി।

Verse 90

ब्राह्मणेभ्यो द्विजश्रेष्ठ यजन्दाता पृथुः पुरा । सर्वज्ञं सर्वदातारं धर्मवीर्यं नरोत्तमम्

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! പുരാതനകാലത്ത് യജ്ഞം അനുഷ്ഠിച്ച് ദാനം ചെയ്ത രാജാവ് പൃഥു ബ്രാഹ്മണന്മാരെ യഥോചിതമായി ആദരിച്ചു—അവൻ സർവ്വജ്ഞൻ, സർവ്വദാതാവ്, ധർമ്മവീര്യസമ്പന്നൻ, നരോത്തമൻ.

Verse 91

तं ददृशुः प्रजाः सर्वा मुनयश्च तपोमलाः । ऊचुः परस्परं पुण्या एष राजा महामतिः

എല്ലാ പ്രജകളും അവനെ കണ്ടു; തപസ്സാൽ ശുദ്ധരായ മുനിമാരും അവനെ ദർശിച്ചു. ആ പുണ്യാത്മാക്കൾ പരസ്പരം പറഞ്ഞു—“ഇവൻ മഹാമതിയായ രാജാവാണ്.”

Verse 92

देवादीनां वृत्तिदाता अस्माकं च विशेषतः । प्रजानां पालकश्चैव वृत्तिदो हि भविष्यति

അവൻ ദേവാദികൾക്കും ജീവിക്കാനുള്ള വൃത്തി നൽകുന്നവനാകും, പ്രത്യേകിച്ച് ഞങ്ങൾക്കു. അവൻ പ്രജകളുടെ പാലകനായും, സത്യമായി പോഷണം നൽകുന്ന ദാതാവായും ഭവിക്കും.

Verse 93

इयं धात्री महाप्राज्ञा उप्तं बीजं पुरा किल । जीवनार्थं प्रजाभिस्तु ग्रासयित्वा स्थिराभवत्

ഈ ധാത്രി—മഹാപ്രാജ്ഞയായ ഭൂമി—ഒരിക്കൽ വിതച്ച വിത്ത് വിഴുങ്ങിയതായി പറയുന്നു; ജീവികളുടെ ജീവൻ നിലനിർത്താൻ അവൾ സ്ഥിരവും ദൃഢവുമായിത്തീർന്നു.

Verse 94

ततः पृथुं द्विजश्रेष्ठ प्रजाः समभिदुद्रुवुः । विधत्स्वेति सुवृत्तिं नो मुनीनां वचनं तदा

അപ്പോൾ, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, പ്രജകൾ പൃഥുവിന്റെ അടുക്കൽ ഓടിച്ചേർന്നു. അന്നത്തെ മുനിവചനമിതായിരുന്നു—“ഞങ്ങൾക്ക് സുവൃത്തിയെ (സദ്ജീവികയും സുസംവിധിത ജീവിതവും) സ്ഥാപിക്കണമേ.”

Verse 95

ग्रासयित्वा तदान्नानि पृथ्वी जाता सुनिश्चला । भयं प्रजानां सुमहत्स दृष्ट्वा राजसत्तमः

അന്നധാന്യങ്ങൾ ഗ്രസിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ ഭൂമി പൂർണ്ണമായി നിശ്ചലമായി. പ്രജകളുടെ മഹാഭയം കണ്ട ആ രാജശ്രേഷ്ഠൻ പ്രതികരിക്കാൻ തുടങ്ങി.

Verse 96

महर्षिवचनात्सोपि प्रगृह्य सशरं धनुः । अभ्यधावत वेगेन पृथ्वीं क्रुद्धो नराधिपः

മഹർഷിയുടെ വചനപ്രകാരം അവനും അമ്പോടുകൂടിയ വില്ല് കൈയിൽ എടുത്തു. ക്രുദ്ധനായ നരാധിപൻ വേഗത്തിൽ ഭൂമിയിലേക്കു പാഞ്ഞു.

Verse 97

कौंजरं रूपमास्थाय भयात्तस्य तु मेदिनी । वनेषु दुर्गदेशेषु गुप्ता भूत्वा चचार सा

അവന്റെ ഭയത്താൽ മേദിനി (ഭൂമി) ആനയുടെ രൂപം സ്വീകരിച്ച്, വനങ്ങളിലും ദുർഗമദേശങ്ങളിലും മറഞ്ഞ് സഞ്ചരിച്ചു.

Verse 98

न पश्यति महाप्राज्ञः कुरूपं द्विजसत्तमाः । आचचक्षुर्महाप्राज्ञं कुंजरं रूपमास्थिता

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! മഹാപ്രാജ്ഞർ കുരൂപത കാണുന്നില്ല. അവർ ആ മഹാപ്രാജ്ഞനെ ആനയുടെ രൂപം ധരിച്ചവനായി കണ്ടു.

Verse 99

ततः कुंजररूपांतामभिदुद्राव पार्थिवः । ताड्यमाना च सा तेन निशितैर्मार्गणैस्ततः

അപ്പോൾ രാജാവ് ആനയുടെ രൂപത്തിലുള്ള അവളെ (ഭൂമിയെ) ലക്ഷ്യമാക്കി പാഞ്ഞെത്തി. അവൾ അവന്റെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ പ്രഹരിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ തുടർന്ന് (പ്രതികരിച്ചു).

Verse 100

हरिरूपं समास्थाय पलायनपराभवत् । हरेरूपं समास्थाय अभिदुद्राव पार्थिवः

ഹരിരൂപം ധരിച്ചു അവൻ ഓടിപ്പോകാനുള്ള വേഗത്തിൽ കീഴടങ്ങി; രാജാവും ഹരിരൂപം ധരിച്ചു അവനെ പിന്തുടർന്ന് പാഞ്ഞെത്തി।

Verse 101

सोतिक्रुद्धो महाप्राज्ञो रोषारुणसुलोचनः । सुबाणैर्निशितैस्तीक्ष्णैराजघान स मेदिनीम्

അത്യന്തം ക്രുദ്ധനായ ആ മഹാപ്രാജ്ഞൻ—കോപത്തിൽ ചുവന്ന മനോഹരനേത്രങ്ങളോടെ—അപ്പോൾ മൂർച്ചയുള്ള തീക്ഷ്ണബാണങ്ങളാൽ മേദിനിയെ (ഭൂമിയെ) പ്രഹരിച്ചു।

Verse 102

आकुलव्याकुला जाता बाणाघातहता तदा । माहिषं रूपमास्थाय पलायनपराभवत्

അപ്പോൾ ബാണാഘാതത്തിൽ പീഡിതയായി അവൾ അത്യന്തം വ്യാകുലയായി; മഹിഷരൂപം ധരിച്ചു ഓടിപ്പോകുവാൻ മാത്രം ഉത്സുകയായി।

Verse 103

अभ्यधावत वेगेन बाणपाणिर्धनुर्धरः । सा गौर्भूत्वा द्विजश्रेष्ठा स्वर्गमेव गता ध्रुवम्

ബാണം കൈയിൽ പിടിച്ച ധനുർധരൻ വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞെത്തി; എന്നാൽ ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ ഗോറൂപം ധരിച്ചു നിശ്ചയമായി ഒറ്റയ്ക്കു സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 104

ब्रह्मणः शरणं प्राप्ता विष्णोश्चैव महात्मनः । रुद्रादीनां च देवानां त्राणस्थानं न विंदति

ബ്രഹ്മാവിന്റെയും മഹാത്മാവായ വിഷ്ണുവിന്റെയും റുദ്രാദി ദേവന്മാരുടെയും ശരണം പ്രാപിച്ചാലും (ചിലപ്പോൾ) യഥാർത്ഥ ത്രാണസ്ഥാനം, ഉറച്ച ആശ്രയം, ലഭിക്കുകയില്ല।

Verse 105

अलभंती भृशं त्राणं वैन्यमेवान्वविंदत । तस्य पार्श्वं पुनः प्राप्ता बाणघातसमाकुला

ഫലപ്രദമായ സംരക്ഷണം ലഭിക്കാതെ അവൾ വൈന്യനെയേ (പൃഥുവിനെ) ശരണം പ്രാപിച്ചു. അമ്പുകളുടെ പ്രഹരങ്ങളിൽ വിറച്ചുകൊണ്ട് അവൾ വീണ്ടും അവന്റെ പാർശ്വത്തെത്തി।

Verse 106

बद्धांजलिपुटाभूत्वा तं पृथुं वाक्यमब्रवीत् । त्राहित्राहीति राजेंद्र सा राजानमभाषत

കൈകൾ കൂപ്പി അവൾ രാജാവ് പൃഥുവിനോട്—“രക്ഷിക്കൂ, രക്ഷിക്കൂ!” എന്നു പറഞ്ഞു; ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ഇങ്ങനെ അവൾ രാജാവിനോട് അപേക്ഷിച്ചു।

Verse 107

अहं धात्री महाभाग सर्वाधारा वसुंधरा । निहतायां मयि नृप निहतं लोकसप्तकम्

ഹേ മഹാഭാഗാ! ഞാൻ ധാത്രി—എല്ലാം ധരിക്കുന്ന വസുന്ധര, സർവാധാരം. ഹേ നൃപാ, എന്നെ ഹതം ചെയ്താൽ ഏഴു ലോകങ്ങളും ഹതമായിത്തീരും।

Verse 108

कृतांजलिपुटा भूत्वा पूज्या लोकैस्त्रिभिः सदा । उवाच चैनं राजानमवध्या स्त्री सदा नृप

കൈകൾ കൂപ്പി, ത്രിലോകങ്ങളിലും നിത്യവും പൂജ്യയായ അവൾ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു—“ഹേ നൃപാ, സ്ത്രീ എപ്പോഴും അവധ്യ; അവൾക്ക് ഹാനി വരുത്തരുത്।”

Verse 109

स्त्रीणां वधे महत्पापं दृष्टमस्ति द्विजोत्तमैः । गवां वधे महत्पापं दृष्टमस्ति द्विजोत्तमैः

ദ്വിജോത്തമർ പ്രസ്താവിച്ചിട്ടുണ്ട്—സ്ത്രീവധം മഹാപാപം; അതുപോലെ ഗോവധവും മഹാപാപം തന്നെയെന്ന് അവർ നിർണ്ണയിച്ചു।

Verse 110

मया विना महाराज कथं धारयसे प्रजाः । अहं यदास्थिरा राजंस्तदा लोकाश्चराचराः

ഹേ മഹാരാജാ! എന്നെ കൂടാതെ നീ പ്രജകളെ എങ്ങനെ ധരിക്കും? രാജനേ, ഞാൻ അസ്ഥിരയായാൽ ചരാചരങ്ങളായ ലോകങ്ങൾ എല്ലാം അസ്ഥിരമാകും.

Verse 111

स्थिरत्वं यांति ते सर्वे स्थिरीभूता यदा ह्यहम् । मां विना तु इमे लोका विनश्येयुश्चराचराः

ഞാൻ സ്ഥിരമായി സ്ഥാപിതയായാൽ ഇവയെല്ലാം സ്ഥിരത പ്രാപിക്കും; എന്നാൽ എന്നെ കൂടാതെ ഈ ചരാചര ലോകങ്ങൾ നശിച്ചുപോകും.

Verse 112

ततः प्रजा विनश्येयुर्मम नाशे समागते । कथं धारयिता चासि प्रजा राजन्मया विना

അപ്പോൾ എന്റെ നാശം സംഭവിച്ചാൽ പ്രജകൾ നശിക്കും. രാജനേ, എന്നെ കൂടാതെ നീ പ്രജകളെ എങ്ങനെ ധരിച്ച് സംരക്ഷിക്കും?

Verse 113

मयि लोकाः स्थिरा राजन्मयेदं धार्यते जगत् । मद्विनाशे विनश्येयुः प्रजाः सर्वा न संशयः

രാജനേ, ലോകങ്ങൾ എന്നിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു; എന്നാലാണ് ഈ ജഗത്ത് ധരിക്കപ്പെടുന്നത്. എന്റെ വിനാശത്തിൽ എല്ലാ പ്രജകളും നശിക്കും—സംശയമില്ല.

Verse 114

न मामर्हसि वै हंतुं श्रेयश्चेत्त्वं चिकीर्षसि । प्रजानां पृथिवीपाल शृणु देव वचो मम

നീ യഥാർത്ഥത്തിൽ ശ്രേയസ്സിനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ എന്നെ കൊല്ലുന്നത് നിനക്ക് യുക്തമല്ല. ഹേ പൃഥ്വീപാല, പ്രജകളുടെ നാഥാ, ഹേ ദേവാ! എന്റെ വചനം കേൾക്കുക.

Verse 115

उपायैश्च महाभाग सुसिद्धिं यांत्युपक्रमाः । समालोक्य ह्युपायं त्वं प्रजा येन धरिष्यति

ഹേ മഹാഭാഗ! യുക്തമായ ഉപായങ്ങളാൽ എല്ലാ സംരംഭങ്ങളും പൂർണ്ണസിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് പ്രജയെ ധരിച്ചു പാലിക്കുവാൻ ഏത് മാർഗ്ഗമോ അതിനെ നന്നായി ആലോചിച്ച് അതുവഴി പ്രജയെ സംരക്ഷിക്ക.

Verse 116

मां हत्वा त्वं महाराज धारणे पालने सदा । पोषणे च महाप्राज्ञ मद्विना हि कथं नृप

ഹേ മഹാരാജാ! എന്നെ വധിച്ചാൽ നീ എപ്പോഴും രാജ്യത്തിന്റെ ധാരണ, പാലനം, പോഷണം എന്നിവ എങ്ങനെ നടത്തും? ഹേ മഹാപ്രാജ്ഞ നൃപാ, എന്നില്ലാതെ അത് എങ്ങനെ സാധ്യം?

Verse 117

धरिष्यसि प्रजां चेमां कोपं यच्छ त्वमात्मनः । अन्नमयी भविष्यामि धरिष्यामि प्रजामिमाम्

നീ ഈ പ്രജയെ ധരിക്കും—സ്വകോപം നിയന്ത്രിക്ക. ഞാൻ അന്നമയിയായി (അന്നസമൃദ്ധയായി) മാറി ഈ പ്രജയെ ധരിച്ച് പോഷിപ്പിക്കും.

Verse 118

अहं नारी अवध्या च प्रायश्चित्ती भविष्यसि । अवध्यां तु स्त्रियं प्राहुस्तिर्यग्योनिगतामपि

ഞാൻ സ്ത്രീയാണ്; അതിനാൽ അവധ്യയാണ്. നീ പ്രായശ്ചിത്തത്തിന് വിധേയനാകും. സ്ത്രീ അവധ്യയാണെന്ന് അവർ പറയുന്നു—അവൾ തിര്യക്‌യോണിയിൽപ്പെട്ടാലും പോലും.

Verse 119

विचार्यैवं महाराज न धर्मं त्यक्तुमर्हसि । एवं नानाविधैर्वाक्यैरुक्तो धात्र्या नराधिपः

ഹേ മഹാരാജാ! ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച് നീ ധർമ്മം ഉപേക്ഷിക്കരുത്. ഇപ്രകാരം ധാത്രി (ധായി/പരിചാരിക) പലവിധ വചനങ്ങളാൽ നരാധിപനെ ഉപദേശിച്ചു.

Verse 120

कोपमेनं महाराज त्यज दारुणमेव हि । प्रसन्ने त्वयि राजेंद्र तदा स्वस्था भवाम्यहम्

ഹേ മഹാരാജാവേ, ഈ കഠിനമായ കോപം ഉപേക്ഷിച്ചാലും. ഹേ രാജേന്ദ്രാ, അങ്ങ് പ്രസന്നനായാൽ മാത്രമേ എനിക്ക് സമാധാനം ലഭിക്കുകയുള്ളൂ.

Verse 121

एवमुक्तस्तया राजा पृथुर्वैन्यः प्रजापतिः । तामुवाच महाभागां धरित्रीं द्विजसत्तमाः

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠരേ, അവൾ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞപ്പോൾ, പ്രജാപതിയായ പൃഥു മഹാരാജാവ് ആ മഹാഭാഗയായ ഭൂമിയോട് പറഞ്ഞു.