Adhyaya 23

Verse 1

ऋषय ऊचुः । विचित्रेयं कथा पुण्या धन्या यशोविधायिनी । सर्वपापहरा प्रोक्ता भवता वदतां वर

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഈ കഥ വിചിത്രവും പുണ്യവും ധന്യവും യശസ്സു നൽകുന്നതുമാണ്. ഹേ വക്താക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠാ! നിങ്ങൾ ഇതിനെ സർവ്വപാപഹരമെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 2

सृष्टिसंबंधमेतन्नस्तद्भवान्वक्तुमर्हति । पूर्वमेव यथासृष्टिर्विस्तरात्सूतनंदन

സൃഷ്ടിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഈ കാര്യം നിങ്ങൾ തന്നെയാണ് ഞങ്ങൾക്ക് പറയേണ്ടത്. ഹേ സൂതനന്ദന! ആദിയിൽ സൃഷ്ടി എങ്ങനെ സംഭവിച്ചു—വിശദമായി പറയുക.

Verse 3

सूत उवाच । विस्तरेण प्रवक्ष्यामि सृष्टिसंहारकारणम् । श्रुतमात्रेण यस्यापि नरः सर्वज्ञतां व्रजेत्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—സൃഷ്ടിയുടെയും സംഹാരത്തിന്റെയും കാരണത്തെ ഞാൻ വിശദമായി പ്രസ്താവിക്കും; അത് കേൾക്കുന്നതുമാത്രം കൊണ്ടും മനുഷ്യൻ സർവ്വജ്ഞത പ്രാപിക്കാം.

Verse 4

हिरण्यकश्यपेनापि व्यापितं भुवनत्रयम् । तपसाराध्य प्रबह्माणं वरं प्राप्तं सुदुर्लभम्

ഹിരണ്യകശ്യപനും ത്രിലോകങ്ങളെ വ്യാപിപ്പിച്ചു; തപസ്സാൽ ബ്രഹ്മാവിനെ പ്രസാദിപ്പിച്ച് അത്യന്തം ദുർലഭമായ വരം പ്രാപിച്ചു.

Verse 5

तस्माद्देवान्महाभागादमरत्वं तथैव च । देवांल्लोकान्स संव्याप्य प्रभुत्वं स्वयमर्जितम्

ആ മഹാഭാഗ്യവാനിൽ നിന്നു ദേവന്മാർ അമരത്വവും പ്രാപിച്ചു; അവൻ ദേവലോകങ്ങളെ സർവ്വത്ര വ്യാപിച്ചു സ്വപ്രയത്നത്താൽ പ്രഭുത്വം നേടി।

Verse 6

ततो देवाः सगंधर्वा मुनयो वेदपारगाः । नागाश्च किन्नराः सिद्धा यक्षाश्चैव तथापरे

അപ്പോൾ ദേവന്മാർ ഗന്ധർവന്മാരോടുകൂടി, വേദപാരംഗതരായ മുനിമാരും, നാഗന്മാർ, കിന്നരന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ, യക്ഷന്മാർ മുതലായ മറ്റുള്ളവരും അവിടെ സമവേതരായി।

Verse 7

ब्रह्माणं तु पुरस्कृत्य जग्मुर्नारायणं प्रभुम् । क्षीरसागरसंसुप्तं योगनिद्रां गतं प्रभुम्

ബ്രഹ്മാവിനെ മുൻപിൽ നിർത്തി അവർ പ്രഭു നാരായണന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു; അദ്ദേഹം ക്ഷീരസാഗരത്തിൽ ശയിച്ചു യോഗനിദ്രയിൽ ലീനനായിരുന്നു।

Verse 8

तं संबोध्य महास्तोत्रैर्देवाः प्रांजलयस्तथा । संबुद्धे सति देवेशे वृत्तं तस्य दुरात्मनः

ദേവന്മാർ കൈകൂപ്പി മഹാസ്തോത്രങ്ങളാൽ അദ്ദേഹത്തെ ഉണർത്തി; ദേവേശൻ ഉണർന്നപ്പോൾ ആ ദുഷ്ടാത്മാവിന്റെ സംഭവവിവരം മുഴുവനും അറിയിച്ചു।

Verse 9

आचचक्षुर्महाप्राज्ञ समाकर्ण्य जगत्पतिः । नृसिंहरूपमास्थाय हिरण्यकशिपुं व्यहन्

ഹേ മഹാപ്രാജ്ഞാ! അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ജഗത്പതി നൃസിംഹരൂപം ധരിച്ചു ഹിരണ്യകശിപുവിനെ വധിച്ചു।

Verse 10

पुनर्वाराहरूपेण हिरण्याक्षो महाबलः । उद्धृता वसुधा पुण्या असुरो घातितस्तदा

വീണ്ടും ഭഗവാൻ വരാഹരൂപം ധരിച്ചു മഹാബലനായ ഹിരണ്യാക്ഷ അസുരനെ വധിച്ചു; പുണ്യമായ ഭൂമിയെ ഉയർത്തി ഉദ್ಧരിച്ചു।

Verse 11

अन्यांश्चघातयामास दानवान्घोरदर्शनान् । एवं चैतेषु नष्टेषु दानवेषु महत्सु च

അവൻ ഭയാനകദർശനമുള്ള മറ്റു ദാനവന്മാരെയും വധിപ്പിച്ചു; ഇങ്ങനെ ആ മഹാദാനവർ നശിച്ചപ്പോൾ…

Verse 12

अन्येषु तेषु नष्टेषु दितिपुत्रेषु वै तदा । पुनः स्थानेषु प्राप्तेषु देवेषु च महत्सु च

അപ്പോൾ ദിതിയുടെ മറ്റു പുത്രന്മാരും നശിക്കുകയും മഹാദേവന്മാർ വീണ്ടും തങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങൾ പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ,

Verse 13

यज्ञेष्वेव प्रवृत्तेषु सर्वेषु धर्मकर्मसु । सुस्थेषु सर्वलोकेषु सा दितिर्दुःखपीडिता

യജ്ഞങ്ങൾ സജീവമായി നടക്കുകയും എല്ലാ ധർമ്മകർമ്മങ്ങളും നടപ്പിലാകുകയും സർവ്വലോകങ്ങളും സമൃദ്ധി-ശാന്തിയിൽ നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്തപ്പോൾ—ദിതി മാത്രം ദുഃഖപീഡിതയായി।

Verse 14

पुत्रशोकेन संतप्ता हाहाभूता विचेतना । भर्तारं सूर्यसंकाशं तपस्तेजः समन्वितम्

പുത്രശോകത്തിൽ ദഗ്ധയായി ‘ഹായ ഹായ’ എന്നു വിലപിച്ച്, പ്രായം ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടവളായി, സൂര്യസമപ്രഭയും തപസ്തേജസ്സും ഉള്ള ഭർത്താവിനരികേ അവൾ ചെന്നു।

Verse 15

दातारं च महात्मानं भर्तारं कश्यपं तदा । भक्त्या प्रणम्य विप्रेन्द्र तमुवाच महामतिम्

അപ്പോൾ അവൾ മഹാത്മാവും ദാതാവും ഭർത്താവുമായ കശ്യപനെ ഭക്തിയോടെ നമസ്കരിച്ചു, ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, ആ മഹാമതിയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 16

भगवन्नष्टपुत्राहं कृता देवेन चक्रिणा । दैतेया दानवाः सर्वे देवैश्चैव निपातिताः

ഹേ ഭഗവൻ! ചക്രധാരിയായ ദേവൻ എന്നെ പുത്രവിയോഗിനിയാക്കി; ദൈത്യരും ദാനവരും എല്ലാവരും ദേവന്മാരാൽ നിപാതിതരായി।

Verse 17

पुत्रशोकानलेनाहं संतप्ता मुनिसत्तम । ममानंदकरं पुत्रं सर्वतेजोहरं विभो

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! പുത്രശോകാഗ്നിയിൽ ഞാൻ ദഗ്ധയായി ക്ളേശിക്കുന്നു. ഹേ വിഭോ! എനിക്ക് ആനന്ദം നൽകിയ മകൻ എന്റെ സകല തേജസ്സും ഹരിച്ചു।

Verse 18

सुबलं चारुसर्वांगं देवराजसमप्रभम् । बुद्धिमंतं सुसर्वज्ञं ज्ञातारं सर्वपंडितम्

അവൻ അത്യന്തം ബലവാനും സർവ്വാംഗസുന്ദരനും ദേവരാജസമപ്രഭനുമായിരുന്നു; ബുദ്ധിമാനും സത്യത്തിൽ സർവ്വജ്ഞനും വിവേകിയായ ജ്ഞാതാവും സർവ്വപണ്ഡിതന്മാരിൽ അഗ്രഗണ്യനും।

Verse 19

तपस्तेजः समायुक्तं सबलं चारुलक्षणम् । ब्रह्मण्यं ज्ञानवेत्तारं देवब्राह्मणपूजकम्

അവൻ തപസ്സിൽ നിന്നുള്ള തേജസ്സോടെ സമന്വിതനും ബലവാനും ശുഭലക്ഷണസമ്പന്നനും; ബ്രാഹ്മണ്യനും സത്യജ്ഞാനവേതാവും ദേവബ്രാഹ്മണപൂജകനുമായിരുന്നു।

Verse 20

जेतारं सर्वलोकानां ममानंदकरं द्विज । सर्वलक्षणसंपन्नं पुत्रं मे देहि त्वं विभो

ഹേ ദ്വിജാ! സർവ്വലോകങ്ങളെയും ജയിക്കുന്നവനും എനിക്ക് ആനന്ദം നൽകുന്നവനും സർവ്വശുഭലക്ഷണസമ്പന്നനുമായ ഒരു പുത്രനെ എനിക്ക് പ്രസാദിക്കണമേ, ഹേ വിഭോ।

Verse 21

एवमाकर्ण्य वै तस्याः कश्यपो वाक्यमुत्तमम् । कृपाविष्टमनास्तुष्टो दुःखिताया द्विजोत्तम

അവളുടെ ഉത്തമവചനങ്ങൾ കേട്ടപ്പോൾ ദ്വിജോത്തമനായ കശ്യപന്റെ മനസ് കരുണയിൽ മുങ്ങി; അദ്ദേഹം സന്തുഷ്ടനായി, എങ്കിലും ആ ദുഃഖിതസ്ത്രീയുടെ ശോകത്തിൽ ദ്രവിച്ചു।

Verse 22

तामुवाच महाभाग कृपणां दीनमानसाम् । तस्याः शिरसि संन्यस्य स्वहस्तं भावतत्परः

മഹാഭാഗൻ ആ ദീനമനസ്സുള്ള കൃപണസ്ത്രീയോട് കരുണാഭാവത്തിൽ ലീനനായി, തന്റെ കൈ അവളുടെ ശിരസ്സിൽ വെച്ച് സംസാരിച്ചു।

Verse 23

इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे बल । दैत्यवधोनाम त्रयोविंशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ പഞ്ചപഞ്ചാശത്സഹസ്രസംഹിതയുടെ ഭൂമിഖണ്ഡത്തിൽ ‘ബല—ദൈത്യവധം’ എന്ന പേരിലുള്ള ഇരുപത്തിമൂന്നാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।

Verse 24

तपस्तेपे निरालंबः साधयन्परमव्रतः । एतस्मिन्नंतरे सा तु दधार गर्भमुत्तमम्

യാതൊരു ആശ്രയവും ഇല്ലാതെ, പരമവ്രതത്തിൽ സ്ഥിരനായി അദ്ദേഹം തപസ്സു ചെയ്തു; അതിനിടയിൽ അവൾ തന്റെ ഗർഭത്തിൽ ഉത്തമ ശിശുവിനെ ധരിച്ചു।

Verse 25

सा दितिः सर्वधर्मज्ञा चारुकर्मा मनस्विनी । शतवर्षप्रमाणं सा शुचि स्वांता बभूव ह

ആ ദിതി സർവ്വധർമ്മജ്ഞയും സുന്ദരാചാരിണിയും ദൃഢമനസ്സുള്ളവളുമായിരുന്നു. അവൾ നൂറുവർഷം ശുചിയായി, അന്തഃകരണത്തിൽ ശാന്തയായി വസിച്ചു.

Verse 26

तया वै जनितः पुत्रो ब्रह्मतेजः समन्वितः । अथ कश्यप आयातो हर्षेण महतान्वितः

അവളിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മതേജസ്സാൽ സമന്വിതനായ ഒരു പുത്രൻ ജനിച്ചു. തുടർന്ന് മഹാഹർഷത്തോടെ കശ്യപൻ അവിടെ എത്തി.

Verse 27

चकार नाम मेधावी तस्य पुत्रस्य सत्तमः । बलमित्यब्रवीत्पुत्रं नामतः सदृशो महान्

ആ മേധാവിയായ ശ്രേഷ്ഠൻ തന്റെ പുത്രന് നാമകരണം ചെയ്തു. പുത്രനെ ‘ബല’ എന്നു വിളിച്ചു; മഹത്തായ ആ ബാലൻ പേരിനൊത്തവനായിരുന്നു.

Verse 28

एवं नाम चकाराथ व्रतबंधं चकार सः । प्राह पुत्र महाभाग ब्रह्मचर्यं प्रसाधय

ഇങ്ങനെ നാമകരണം നടത്തി, വ്രതബന്ധം (ഉപനയനസംസ്കാരം)യും നിർവഹിച്ചു. പിന്നെ പറഞ്ഞു—“ഹേ മഹാഭാഗ്യവാനായ പുത്രാ, ബ്രഹ്മചര്യം വിധിപൂർവ്വം ആചരിക്ക.”

Verse 29

एवमेवं करिष्यामि तव वाक्यं द्विजोत्तम । वेदस्याध्ययनं कुर्यां ब्रह्मचर्येण सत्तम

അവൻ പറഞ്ഞു—“അതെ, അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്യും; ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, നിങ്ങളുടെ വാക്ക് ഞാൻ പാലിക്കും. ഹേ സത്തമാ, ബ്രഹ്മചര്യത്തോടെ വേദാധ്യയനം ചെയ്യും.”

Verse 30

एवं वर्षशतं साग्रं गतं तस्य तपस्यतः । मातुः समक्षमायातस्तपस्तेजः समन्वितः

ഇങ്ങനെ തപസ്സിൽ നിരതനായിരിക്കെ നൂറുവർഷത്തേക്കാൾ അല്പം അധികം കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, തപസ്തേജസ്സാൽ സമന്വിതനായി അവൻ മാതാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തി।

Verse 31

तपोवीर्यमयं दिव्यं ब्रह्मचर्यं महात्मनः । दितिः पश्यति पुत्रस्य हर्षेण महतान्विता

മഹാത്മനായ പുത്രന്റെ തപോവീര്യമയമായ ദിവ്യ ബ്രഹ്മചര്യം ദിതി മഹാഹർഷത്തോടെ ദർശിച്ചു।

Verse 32

तमुवाच महात्मानं बलं पुत्रं तपस्विनम् । मेधाविनं महात्मानं प्रज्ञाज्ञानविशारदम्

അനന്തരം അദ്ദേഹം തപസ്വിയും മേധാവിയും മഹാത്മാവും പ്രജ്ഞാ-ജ്ഞാനങ്ങളിൽ വിശാരദനുമായ തന്റെ പുത്രൻ ബലയെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത് പറഞ്ഞു।

Verse 33

त्वयि जीवति मेधाविन्प्रजीवंति सुता मम । हिरण्यकशिपाद्यास्ते ये हताश्चक्रपाणिना

ഹേ മേധാവീ! നീ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നിടത്തോളം എന്റെ പുത്രന്മാരും ജീവിച്ചിരിക്കും—ഹിരണ്യകശിപു മുതലായവർ, ചക്രപാണി ഭഗവാൻ വധിച്ചവർ.

Verse 34

वैरं साधय मे वत्स जहि देवान्रिपून्रणे । सा दनुस्तमुवाचेदं बलं पुत्रं महाबलम्

“വത്സാ! എന്റെ വൈരം തീർക്കുക; യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാരെ—നമ്മുടെ ശത്രുക്കളെ—വധിക്ക.” എന്ന് ദനു തന്റെ മഹാബലനായ പുത്രൻ ബലയോട് പറഞ്ഞു।

Verse 35

आदाविंद्रं हि देवेंद्रं द्रुतं सूदय पुत्रक । पश्चाद्देवा निपात्यंतां ततो गरुडवाहनः

മകനേ! ആദ്യം ദേവേന്ദ്രനായ ഇന്ദ്രനെ വേഗത്തിൽ വീഴ്ത്തുക. പിന്നെ മറ്റു ദേവന്മാരെയും പാതാളത്തിലാക്കുക; അതിനുശേഷം ഗരുഡവാഹനനായ (വിഷ്ണുവിനെ) നേരിടുക.

Verse 36

तयोराकर्ण्य सा देवी अदितिः पतिदेवता । दुःखेन महताविष्टा पुत्रमिंद्रमभाषत

അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ഭർത്താവിനെ തന്നെ ദൈവമായി കരുതുന്ന ദേവി അദിതി മഹാദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി തന്റെ പുത്രൻ ഇന്ദ്രനോട് സംസാരിച്ചു.

Verse 37

दितिपुत्रो महाकायो वर्द्धते ब्रह्मतेजसा । देवानां हि वधार्थाय तपस्तेपे निरंजने

ദിതിയുടെ മഹാകായനായ പുത്രൻ ബ്രഹ്മതേജസ്സാൽ വളരുന്നു. ദേവന്മാരെ വധിക്കാനുള്ള ലക്ഷ്യത്തോടെ അവൻ നിർമലമായ നിർജനത്തിൽ തപസ്സു ചെയ്തു.

Verse 38

एवं जानीहि देवेश यदि क्षेममिहेच्छसि । एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं स मातुः पाकशासनः

ഹേ ദേവേശാ! ഇവിടെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഇങ്ങനെ തന്നെ അറിയുക. ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് പ്രതാപവാനായ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) മാതാവിന്റെ വചനത്തെ സ്വീകരിച്ചു.

Verse 39

चिंतामवाप दुःखेन महतीं देवराट्तदा । महाभयेन संत्रस्तश्चिंतयामास वै ततः

അപ്പോൾ ദേവരാജൻ ദുഃഖം മൂലം അത്യന്തം ആശങ്കയിൽപ്പെട്ടു. മഹാഭയത്തിൽ വിറച്ച് ഇനി എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് ആലോചിച്ചു തുടങ്ങി.

Verse 40

कथमेनं हनिष्यामि देवधर्मविदूषकम् । इति निश्चित्य देवेशो बलस्य निधनं प्रति

“ദേവധർമ്മത്തെ ദൂഷിപ്പിക്കുന്ന ഇവനെ ഞാൻ എങ്ങനെ വധിക്കും?”—ഇങ്ങനെ നിശ്ചയിച്ച് ദേവേശൻ ബലന്റെ നാശത്തിലേക്ക് മനസ്സുറപ്പിച്ചു।

Verse 41

एकदा हि बलः सोपि संध्यार्थं सिंधुमाश्रितः । कृष्णाजिनेन दिव्येन दंडकाष्ठेन राजितः

ഒരിക്കൽ ആ ബലൻ സന്ധ്യാകർമ്മത്തിനായി സിന്ധു നദീതീരം ആശ്രയിച്ചു; ദിവ്യ കൃഷ്ണാജിനവും ദണ്ഡകാഷ്ഠവും ധരിച്ചു ശോഭിച്ചു।

Verse 42

अमलेनापि पुण्येन ब्रह्मचर्येण तेन सः । सागरस्योपकंठे तं संध्यासनमुपागतम्

അവന്റെ നിർമല പുണ്യവും ബ്രഹ്മചര്യാനുഷ്ഠാനവും മൂലം, സമുദ്രതീരത്തിലെ സന്ധ്യോപാസനാസനത്തിലേക്ക് അവൻ എത്തി।

Verse 43

जपमानं सुशांतं तं ददृशे पाकशासनः । वज्रेण तेन दिव्येन ताडितो दितिनंदनः

മന്ത്രജപത്തിൽ ലീനനായി ശാന്തനായിരുന്ന അവനെ പാകശാസനൻ (ഇന്ദ്രൻ) കണ്ടു; ദിവ്യ വജ്രംകൊണ്ട് ദിതിപുത്രനെ പ്രഹരിച്ചു।

Verse 44

बलं निपतितं दृष्ट्वा गतसत्वं गतं भुवि । हर्षेण महताविष्टो देवराण्मुमुदे तदा

ഭൂമിയിൽ വീണ ബലനെ—ശക്തി ക്ഷയിച്ച് പ്രാണനും വിട്ടുപോയവനെ—കണ്ട് ദേവരാജൻ മഹാഹർഷത്തിൽ നിറഞ്ഞ് അന്നു ആനന്ദിച്ചു।

Verse 45

एवं निपात्य तं दैत्यं दितिनंदनमेव च । राज्यं चकार धर्मात्मा सुखेन पाकशासनः

ഇങ്ങനെ ദിതിയുടെ പുത്രനായ ആ ദൈത്യനെയും നിപാതപ്പെടുത്തി, ധർമ്മാത്മാവായ പാകശാസനൻ (ഇന്ദ്രൻ) സുഖശാന്തിയോടെ രാജ്യം ഭരിച്ചു।