Adhyaya 117

Verse 1

कुंजल उवाच । नहुषः प्रियया सार्द्धं तया चैव सरंभया । ऐंद्रेणापि स दिव्येन स्यंदनेन वरेण च

കുഞ്ജലൻ പറഞ്ഞു—നഹുഷൻ തന്റെ പ്രിയയോടൊപ്പം, അതായത് സരമ്പയെയും കൂട്ടി, ഇന്ദ്രന്റെ ദിവ്യവും ശ്രേഷ്ഠവുമായ രഥത്തിൽ (യാത്ര) ചെയ്തു।

Verse 2

नागाह्वयं पुरं प्राप्तः सर्वशोभासमन्वितम् । दिव्यैर्मंगलकैर्युक्तं भवनैरुपशोभितम्

അവൻ ‘നാഗാഹ്വയ’ എന്ന നഗരത്തിലെത്തി; അത് സർവ്വശോഭകളാൽ സമന്വിതവും, ദിവ്യ മംഗളലക്ഷണങ്ങളാൽ യുക്തവും, ഭവനങ്ങളാൽ അലങ്കൃതവുമായിരുന്നു।

Verse 3

हेमतोरणसंयुक्तं पताकाभिरलंकृतम् । नानावादित्रनादैश्च बंदिचारणशोभितम्

അത് സ്വർണ്ണതോരണങ്ങളാൽ യുക്തവും ധ്വജ‑പതാകകളാൽ അലങ്കൃതവും ആയിരുന്നു; നാനാവിധ വാദ്യനാദങ്ങളാൽ മുഴങ്ങുകയും ബന്ദികളും ചാരണഗായകരും അതിനെ ശോഭിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു।

Verse 4

देवरूपोपमैः पुण्यैः पुरुषैः समलंकृतम् । नारीभिर्दिव्यरूपाभिर्गजाश्वैः स्यंदनैस्तथा

അത് ദേവസദൃശരൂപമുള്ള പുണ്യശീലന്മാരായ പുരുഷന്മാരാൽ അലങ്കൃതമായിരുന്നു; അതുപോലെ ദിവ്യരൂപിണികളായ സ്ത്രീകൾ, ഗജ‑അശ്വങ്ങൾ, രഥങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ടും സുസജ്ജമായിരുന്നു।

Verse 5

नानामंगलशब्दैश्च वेदध्वनिसमाकुलम् । गीतवादित्रशब्दैश्च वीणावेणुस्वनैस्ततः

അത് നാനാവിധ മംഗളഘോഷങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞു, വേദപാരായണധ്വനിയാൽ മുഴങ്ങുകയായിരുന്നു; പിന്നെയും ഗീത‑വാദ്യശബ്ദങ്ങളാലും വീണ‑വേണുവിന്റെ മധുരസ്വരങ്ങളാലും പ്രതിധ്വനിച്ചു।

Verse 6

सर्वशोभासमाकीर्णं विवेश स पुरोत्तमम् । वेदमंगलघोषैश्च ब्राह्मणैश्चैव पूजितः

അവൻ സർവ്വശോഭയാൽ നിറഞ്ഞ ആ ഉത്തമ നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; വേദമംഗളഘോഷങ്ങളോടെ ബ്രാഹ്മണന്മാർ അവനെ ആദരിച്ചു പൂജിച്ചു।

Verse 7

ददृशे पितरं वीरो मातरं च सुपुण्यकाम् । हर्षेण महताविष्टः पितुः पादौ ननाम सः

ആ വീരൻ പിതാവിനെയും പുണ്യധർമ്മത്തിൽ നിരതയായ മാതാവിനെയും കണ്ടു; മഹാഹർഷത്തിൽ മുങ്ങി പിതാവിന്റെ പാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിച്ചു।

Verse 8

अशोकसुंदरी सा तु तयोः पादौ पुनः पुनः । ननाम भक्त्या भावेन उभयोः सा वरानना

അപ്പോൾ സുന്ദരമുഖിയായ അശോകസുന്ദരി ഭക്തിഭാവത്തോടും ഹൃദയപൂർവമായ ആദരവോടും കൂടി ആ ഇരുവരുടെയും പാദങ്ങളിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിച്ചു।

Verse 9

रंभा च सा ननामाथ प्रीतिं चैवाप्यदर्शयत् । नमस्कृत्वा समाभाष्य स्वगुरुं नृपनंदनः

രമ്പയും അപ്പോൾ നമസ്കരിച്ചു, സ്നേഹവും പ്രകടിപ്പിച്ചു. നമസ്കരിച്ച് രാജകുമാരൻ തന്റെ ഗുരുവിനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു।

Verse 10

अनामयं च पप्रच्छ मातरं पितरं प्रति । एवमुक्तो महाभागः सानंदपुलकोद्गमः

അവൻ ക്ഷേമവാർത്തയും ചോദിച്ചു—മാതാവിനോടും, പിതാവിനെക്കുറിച്ചും. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ മഹാഭാഗൻ ആനന്ദത്തിൽ പുളകിതനായി।

Verse 11

आयुरुवाच । अद्यैव व्याधयो नष्टा दुःखशोकावुभौ गतौ । भवतो दर्शनात्पुत्र सुतुष्ट्या हृष्यते जगत्

ആയു പറഞ്ഞു—“ഇന്നുതന്നെ രോഗങ്ങൾ നശിച്ചു; ദുഃഖവും ശോകവും രണ്ടും അകന്നു. മകനേ, നിന്റെ ദർശനത്താൽ സമസ്ത ലോകവും പരമ തൃപ്തിയോടെ ആനന്ദിക്കുന്നു.”

Verse 12

कृतकृत्योस्मि संजातस्त्वयि जाते महौजसि । स्ववंशोद्धरणं कृत्वा अहमेव समुद्धृतः

ഹേ മഹൗജസ്സേ, നീ ജനിച്ചതിനാൽ ഞാൻ കൃതകൃത്യനായിരിക്കുന്നു. സ്വന്തം വംശത്തെ ഉയർത്തി രക്ഷിച്ചതിലൂടെ നീ സത്യത്തിൽ എന്നെയും തന്നെ ഉദ്ധരിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 13

इंदुमत्युवाच । पर्वणि प्राप्य इंदोस्तु तेजो दृष्ट्वा महोदधिः । वृद्धिं याति महाभाग तथाहं तव दर्शनात्

ഇന്ദുമതി പറഞ്ഞു—പർവ്വദിനത്തിൽ ചന്ദ്രന്റെ തേജസ് കണ്ടു മഹാസമുദ്രം എങ്ങനെ വീർന്നു ഉയരുന്നുവോ, അതുപോലെ മഹാഭാഗാ, നിന്റെ ദർശനത്തിൽ ഞാൻ ആനന്ദപൂർണ്ണയായി വളരുന്നു।

Verse 14

वर्द्धितास्मि सुहृष्टास्मि आनंदेन समाकुला । दर्शनात्ते महाप्राज्ञ धन्या जातास्मि मानद

ഞാൻ ഉയർന്നിരിക്കുന്നു, അത്യന്തം ഹർഷിതയാകുന്നു, ആനന്ദത്തിൽ വിഹ്വളയാകുന്നു। മഹാപ്രാജ്ഞാ, നിന്റെ ദർശനത്താൽ ഞാൻ ധന്യയായി, മാനദാ।

Verse 15

एवं संभाष्य तं पुत्रमालिंग्य तनयोत्तमम् । शिरश्चाघ्राय तस्यापि वत्सं धेनुर्यथा स्वकम्

ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ച് അവൻ ആ ശ്രേഷ്ഠ പുത്രനെ ആലിംഗനം ചെയ്തു; അവന്റെ ശിരസ്സും മണന്നു—പശു തന്റെ കിടാവിനെ മണക്കുന്നതുപോലെ।

Verse 16

अभिनंद्य सुतं प्राप्तं नहुषं देवरूपिणम् । आशीर्भिश्चार्चयद्देवी पुण्या इंदुमती तदा

അപ്പോൾ പുണ്യവതിയായ ദേവി ഇന്ദുമതി, ദേവരൂപത്തിൽ എത്തിയ തന്റെ പുത്രൻ നഹുഷനെ അഭിനന്ദിച്ചു; ആശീർവാദങ്ങളാൽ അവനെ ആരാധിച്ചു ആദരിച്ചു।

Verse 17

सूत उवाच । अथासौ मातरं पुण्यां देवीमिंदुमतीं सुतः । कथयामास वृत्तांतं यथाहरणमात्मनः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അനന്തരം ആ പുത്രൻ പുണ്യവതിയായ തന്റെ മാതാവ് ദേവി ഇന്ദുമതിയോട്, താനെങ്ങനെ അപഹരിക്കപ്പെട്ടുവെന്ന സമഗ്രവൃത്താന്തം യഥാവിധി വിവരിച്ചു।

Verse 18

स्वभार्यायास्तथोत्पत्तिं प्राप्तिं चैव महायशाः । हुंडेनापि यथा युद्धं हुंडस्यापि निपातनम्

ഓ മഹായശസ്സുള്ളവനേ! അവൻ തന്റെ ഭാര്യയുടെ ഉത്ഭവവും അവളെ ലഭിച്ച വിധവും പറഞ്ഞു; അതുപോലെ ഹുṇ്ഡനോടുണ്ടായ യുദ്ധവും ഹുṇ്ഡനും എങ്ങനെ നിപാതിതനായി (വധിക്കപ്പെട്ടു) വീണുവെന്നതും വിവരിച്ചു।

Verse 19

समासेन समस्तं तदाख्यातं स्वयमेव हि । मातापित्रोर्यथा वृत्तं तयोरानंददायकम्

അവൻ സംക്ഷേപമായി താനേ സമസ്ത വൃത്താന്തവും പറഞ്ഞു—മാതാപിതാക്കൾക്കു എങ്ങനെ സംഭവിച്ചുവോ—അത് ഇരുവർക്കും ആനന്ദദായകമായി തീർന്നു।

Verse 20

मातापितरावाकर्ण्य पुत्रस्य विक्रमोद्यमम् । हर्षेण महताविष्टौ संजातौ पूर्णमानसौ

പുത്രന്റെ വിക്രമവും ഉത്സാഹപൂർണ്ണമായ പരിശ്രമവും കേട്ട് മാതാപിതാക്കൾ മഹാഹർഷത്തിൽ നിറഞ്ഞു; അവരുടെ ഹൃദയങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി തൃപ്തിയായി।

Verse 21

नहुषो धनुरादाय इंद्रस्य स्यंदनेन वै । जिगाय पृथिवीं सर्वां सप्तद्वीपां सपत्तनाम्

നഹുഷൻ ധനുസ്സെടുത്തു ഇന്ദ്രന്റെ രഥത്തിൽ കയറി, സപ്തദ്വീപങ്ങളോടുകൂടിയ സമസ്ത ഭൂമിയെയും ജയിച്ചു; എല്ലാ പ്രതിരാജാക്കളെയും വശപ്പെടുത്തി।

Verse 22

पित्रे समर्पयामास वसुपूर्णां वसुंधराम् । पितरं हर्षयन्नित्यं दानधर्मैः सुकर्मभिः

അവൻ സമ്പത്താൽ നിറഞ്ഞ വസുന്ധരയെ പിതാവിന് സമർപ്പിച്ചു; ദാനധർമ്മങ്ങളും സത്കർമ്മങ്ങളുംകൊണ്ട് നിത്യം പിതാവിനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു।

Verse 23

पितरं याजयामास राजसूयादिभिस्तदा । महायज्ञैश्च दानैश्च व्रतैर्नियमसंयमैः

അപ്പോൾ അവൻ രാജസൂയാദി മഹായജ്ഞങ്ങളാൽ പിതാവിനെ യജിപ്പിച്ചു; ദാനങ്ങൾ, വ്രതങ്ങൾ, നിയമ-സംയമങ്ങൾ എന്നിവയോടെ അത് സമ്യക് നിർവഹിച്ചു।

Verse 24

सुदानैर्यशसा पुण्यैर्यज्ञैः पुण्यमहोदयैः । सुसंपूर्णौ कृतौ तौ तु पितरौ चायुसूनुना

ഉദാരദാനങ്ങൾ, സത്കീർത്തി, പുണ്യകർമ്മങ്ങൾ, മഹാപുണ്യഫലദായകമായ യജ്ഞങ്ങൾ എന്നിവയാൽ ആയുവിന്റെ പുത്രൻ തന്റെ ഇരുപിതാമാതാക്കളെയും പൂർണ്ണമായി തൃപ്തരാക്കി കൃതാർത്ഥരാക്കി।

Verse 25

अथ देवाः समागत्य नागाह्वयं पुरोत्तमम् । अभ्यषिंचन्महात्मानं नहुषं वीरमर्दनम्

പിന്നീട് ദേവന്മാർ ഒന്നിച്ചുകൂടി ‘നാഗാഹ്വയ’ എന്ന ശ്രേഷ്ഠ നഗരത്തിൽ വീരമർദ്ദനനായ മഹാത്മാവ് നഹുഷനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു।

Verse 26

मुनिभिश्च सुसिद्धैश्च आयुना तेन भूभुजा । अभिषिंच्य स्वराज्ये तं समेतं शिवकन्यया

ആ രാജാവായ ആയു, ശിവകന്ന്യയോടൊപ്പം (ഭാര്യയോടൊപ്പം), സിദ്ധമുനിമാരും സിദ്ധന്മാരും ചേർന്ന് തന്റെ സ്വരാജ്യത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തു।

Verse 27

भार्यायुक्तः स्वकायेन आयु राजा महायशाः । दिवं जगाम धर्मात्मा देवैः सिद्धैः सुपूजितः

ഭാര്യയോടൊപ്പം, മഹായശസ്സുള്ള ധർമ്മാത്മാവായ രാജാവ് ആയു തന്റെ ദേഹത്തോടെയേ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി; ദേവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും അദ്ദേഹത്തെ യഥോചിതമായി പൂജിച്ചു।

Verse 28

ऐंद्रं पदं परित्यज्य ब्रह्मलोकं गतः पुनः । हरलोकं जगामाथ मुनिभिर्देवपूजितः

ഇന്ദ്രപദം ഉപേക്ഷിച്ച് അദ്ദേഹം വീണ്ടും ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്കു പോയി; പിന്നെ മുനികളും ദേവന്മാരും പൂജിച്ചവനായി ഹരലോകത്തിലേക്കു ഗമിച്ചു.

Verse 29

स्वकर्मभिर्महाराजः पुत्रस्यापि सुतेजसा । हरेर्लोकं गतः पुण्यैर्निवसत्येष भूपतिः

ഹേ മഹാരാജാ! തന്റെ സ്വകർമ്മങ്ങളാലും പുത്രന്റെ തേജോമയ പുണ്യപ്രഭാവത്താലും ഈ രാജാവ് ഹരിയുടെ ലോകത്തിലേക്കു പോയി; പുണ്യബലത്തിൽ അവിടെ തന്നെ വസിക്കുന്നു.

Verse 30

पुरुषैः पुण्यकर्माख्यैरीदृशं पुण्यमुत्तमम् । जनितव्यं महाभाग किमन्यैः शोककारकैः

ഓ മഹാഭാഗാ! പുണ്യകർമ്മങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധരായ പുരുഷന്മാർ ഇത്തരമൊരു ഉത്തമ പുണ്യം തന്നെ ജനിപ്പിക്കണം; ശോകം വരുത്തുന്ന മറ്റു പ്രവൃത്തികൾ എന്തിന്?

Verse 31

यथा जातः स धर्मात्मा नहुषः पितृतारकः । कुलस्य धर्त्ता सर्वस्य नहुषो ज्ञानपंडितः

ജനിച്ച ഉടൻ തന്നെ നഹുഷൻ ധർമാത്മാവായി, പിതൃകളെ തരിച്ചവനായി; സമസ്ത കുലത്തിന്റെ ധർത്താവായി, ജ്ഞാനപണ്ഡിതനായി നിലകൊണ്ടു.

Verse 32

एतत्ते सर्वमाख्यातं चरित्रं तस्य भूपतेः । अन्यत्किं ते प्रवक्ष्यामि वद पुत्र कपिंजल

ആ രാജാവിന്റെ സമ്പൂർണ്ണ ചരിതം ഞാൻ നിനക്കു പറഞ്ഞു. ഇനി എന്തു പറയാം? പറയുക, മകനേ കപിഞ്ചലാ.

Verse 33

एवंविधं पुण्यमयं पवित्रं चरित्रमेतद्यशसा समेतम् । आयोः सुतस्यापि शृणोति मर्त्यो भोगान्स भुक्त्वैति पदं मुरारेः

ആയുവിന്റെ പുത്രന്റെ ഈ യശസ്സോടുകൂടിയ, പുണ്യമയവും പവിത്രവുമായ ചരിതം ഒരു മർത്ത്യൻ ഭക്തിയോടെ ശ്രവിച്ചാൽ, ലോകഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ച ശേഷം അവസാനം മുരാരി (വിഷ്ണു)യുടെ പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 117

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नहुषाख्याने सप्तदशाधिकशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീ പദ്മപുരാണത്തിലെ ഭൂമിഖണ്ഡത്തിൽ—വേനോപാഖ്യാനം, ഗുരുതീർത്ഥമാഹാത്മ്യം, ച്യവനചരിതം, നഹുഷാഖ്യാനം എന്നിവയുടെ അന്തർഗതമായി—നൂറ്റി പതിനേഴാമത്തെ അധ്യായം സമാപ്തമായി.