The Explanation of the Twelve-Month Caturthī Vrata

Verse 1

सनातन उवाचग । श्रृणु विप्र प्रवक्ष्यामि चतुर्थ्यास्ते व्रतान्यहम् । यानि कृत्वा नरा नार्योऽभीष्टान्कामानवाप्नुयुः ॥ १ ॥

സനാതനൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രാ, ശ്രവിക്ക; ചതുർത്ഥിയിലെ വ്രതങ്ങളെ ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു. അവ അനുഷ്ഠിച്ചാൽ പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും അഭീഷ്ടകാമങ്ങൾ പ്രാപിക്കും।

Verse 2

चैत्रमासचतुर्थ्यां तु वासुदेवस्वरूपिणम् । गणपं सम्यगभ्यर्च्य दत्त्वा कांचनदक्षिणाम् ॥ २ ॥

ചൈത്രമാസത്തിലെ ചതുർത്ഥിയിൽ വാസുദേവസ്വരൂപനായ ഗണപനെ യഥാവിധി ആരാധിച്ച് കാഞ്ചനദക്ഷിണ അർപ്പിക്കണം।

Verse 3

विप्राय विष्णुलोकं तु गच्छेद्देवनमस्कृतः । वैशाखस्य चतुर्थ्यां तु प्रार्थ्यं संकर्षणाह्वयम् ॥ ३ ॥

ദേവന്മാരാലും നമസ്കൃതനായ അവൻ, വിപ്രഹിതാർത്ഥമായി, വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിക്കും; വൈശാഖ ചതുർത്ഥിയിൽ ‘സങ്കർഷണ’ നാമത്തിൽ പ്രാർത്ഥിക്കണം।

Verse 4

गृहस्थद्विजमुख्येभ्यः शंखं दत्त्वा विधानवित् । प्राप्य संकर्षणं लोकं मोदते बहुकल्पकम् ॥ ४ ॥

വിധാനം അറിഞ്ഞവൻ, ശ്രേഷ്ഠ ഗൃഹസ്ഥ ദ്വിജന്മാർക്ക് ശംഖം ദാനം ചെയ്ത്, സങ്കർഷണലോകം പ്രാപിച്ച് അവിടെ അനേകം കല്പങ്ങൾ ആനന്ദിക്കുന്നു।

Verse 5

ज्येष्ठमासचतुर्थ्यां तु प्रार्च्य प्रद्युम्नरूपिणम् । फलं मूलं च युथेभ्यो दत्त्वा स्वर्गं लभेन्नरः ॥ ५ ॥

ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിലെ ചതുര്ഥിയിൽ ഭഗവാനെ പ്രദ്യുമ്നരൂപത്തിൽ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ച്, കൂട്ടങ്ങൾക്ക് ഫലവും മൂലവും (കിഴങ്ങുകളും) ദാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 6

आषाढस्य चतुर्थ्यां तु संप्रपूज्यानिरुद्धकम् । यतिभ्योऽलाबुपात्राणि दत्त्वाभीष्टं लभेन्नरः ॥ ६ ॥

ആഷാഢമാസത്തിലെ ചതുര്ഥിയിൽ ഭഗവാൻ അനിരുദ്ധനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച്, യതികൾക്ക് അലാബു-പാത്രങ്ങൾ (ചുരക്കപ്പാത്രങ്ങൾ) ദാനം ചെയ്താൽ അഭീഷ്ടം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 7

चतुर्मूर्तिव्रतान्येवं कृत्वा द्वादशवत्सरम् । उद्यापनं विधानेन कर्तव्यं फलमिच्छता ॥ ७ ॥

ഇങ്ങനെ ഭഗവാന്റെ ചതുര്മൂർത്തിവ്രതങ്ങൾ പന്ത്രണ്ടു വർഷം അനുഷ്ഠിച്ച ശേഷം, ഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ വിധിപ്രകാരം ഉദ്യാപനം (സമാപനകർമ്മം) നിർവഹിക്കണം।

Verse 8

अन्यज्ज्येष्ठचतुर्थ्यां तु सतीव्रतमनुत्तमम् । कृत्वा गणपतेर्मातुर्लोके मोदेत तत्समम् ॥ ८ ॥

കൂടാതെ, ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിലെ ചതുര്ഥിയിൽ ‘സതീവ്രതം’ എന്ന അനുത്തമ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, ഭക്തൻ ഗണപതിയുടെ മാതാവിന്റെ ലോകത്തിൽ അവളോടു തുല്യമായ സുഖത്തിൽ ആനന്ദിക്കും।

Verse 9

तथाऽषाढचतुर्थ्यां तु व्रतमन्यच्छुभावहम् । रथंतराह्वकल्पस्य ह्यादिभूतं दिनं यतः ॥ ९ ॥

അതുപോലെ ആഷാഢമാസത്തിലെ ചതുര്ഥിയിൽ മറ്റൊരു ശുഭാവഹ വ്രതം ഉണ്ട്; കാരണം ആ ദിവസം ‘രഥന്തര’ എന്ന കല്പത്തിന്റെ ആദിദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 10

श्रद्धापूतेन मनसा गणेशं विधिना नरः । पूजयित्वा लभेच्चापि फलं देवादिदुर्गमम् ॥ १० ॥

ശ്രദ്ധയാൽ ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ വിധിപൂർവ്വം ഗണേശനെ പൂജിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, ദേവാദികൾക്കും ദുർലഭമായ ഫലം നിശ്ചയമായി പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 11

श्रावणस्य चतुर्थ्यां तु जाति चंद्रोदये मुने ॥ ११ ॥

ഹേ മുനേ! ശ്രാവണ മാസത്തിലെ ചതുർത്ഥി തിഥിയിൽ ‘ജാതി-ചന്ദ്രോദയ’ എന്ന വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കേണ്ടതാണ്।

Verse 12

गणेशाय प्रदद्याच्च ह्यर्घ्यं विधिविदांवरः । लम्बोदरं चतुर्बाहुं त्रिनेत्रं रक्तवर्णकम् ॥ १२ ॥

വിധിവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ ഗണേശനു അർഘ്യം സമർപ്പിക്കണം—ലമ്പോദരൻ, ചതുര്ബാഹു, ത്രിനേത്രൻ, രക്തവർണ്ണൻ।

Verse 13

नानारत्नविभूषाढ्यं प्रसन्नास्यं विचिंतयेत् । आवाहनादिभिः सर्वैरुपचारैः समर्चयेत् ॥ १३ ॥

ദേവനെ നാനാരത്നാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിതനും പ്രസന്നമുഖനുമായതായി ധ്യാനിക്കണം; പിന്നെ ആവാഹനാദി എല്ലാ ഉപചാരങ്ങളാലും സമ്പൂർണ്ണമായി അർച്ചിക്കണം।

Verse 14

नैवेद्यं मोदकं दद्याद्गणेशप्रीतिदायकम् । एवं व्रतं विधायाथ भुक्त्वा मोदकमेव च ॥ १४ ॥

ഗണേശനു പ്രീതിദായകമായ മോദകം നൈവേദ്യമായി സമർപ്പിക്കണം. ഇങ്ങനെ വ്രതം വിധിപൂർവ്വം നിർവഹിച്ചു, പിന്നെ മോദകമേ മാത്രം ഭുജിക്കണം।

Verse 15

सुखं स्वप्यान्निशायां तु भूमावेव कृतार्चनः । व्रतस्यास्य प्रभावेण कामान्मनसि चिंतितान् ॥ १५ ॥

ആരാധന നടത്തി കഴിഞ്ഞാൽ അവൻ രാത്രിയിൽ വെറും നിലത്തുതന്നെ സുഖമായി ശയിക്കണം. ഈ വ്രതത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ച ആഗ്രഹങ്ങൾ സഫലമാകും.

Verse 16

लब्ध्वा लेके परं चापि गणेशपदमाप्नुयात् । नानेन सदृशं चान्यद्व्रतमस्ति जगत्त्रये ॥ १६ ॥

പരലോകത്തിൽ പരമലോകം ലഭിച്ച ശേഷം ഗണേശപദവും (നിവാസവും) അവൻ പ്രാപിക്കുന്നു. ത്രിലോകങ്ങളിൽ ഇതിന് തുല്യമായ മറ്റൊരു വ്രതം ഇല്ല.

Verse 17

तस्मात्कार्यं प्रयत्नेन सर्वान्कामानभीप्सता । अथास्मिन्नेव दिवसे दूर्वागणपति व्रतम् ॥ १७ ॥

അതുകൊണ്ട് എല്ലാ ഇഷ്ടഫലങ്ങളും ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഇത് പരിശ്രമത്തോടെ അനുഷ്ഠിക്കണം. കൂടാതെ ഈ ദിവസത്തുതന്നെ ദൂർവാ-ഗണപതി വ്രതം ആചരിക്കണം.

Verse 18

केचिदिच्छंति देवर्षे तद्विधानं वदामि ते । हैमं निर्माय गणपं ताम्रपात्रोपरि स्थितम् ॥ १८ ॥

ഹേ ദേവർഷേ, ചിലർ ഇതിന്റെ വിധാനം ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഞാൻ നിനക്കത് പറയുന്നു. സ്വർണ്ണത്തിൽ ഗണപന്റെ പ്രതിമ നിർമ്മിച്ച് അത് താമ്രപാത്രത്തിന്മേൽ സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 19

वेष्टितं रक्तवस्त्रेण सर्वतोभद्रमंडले । पूजयेद्रक्तकुसुमैः पत्रिकाभिश्च पंचभिः ॥ १९ ॥

സർവതോഭദ്ര മണ്ഡലത്തിൽ അതിനെ ചുവന്ന വസ്ത്രംകൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ്, ചുവന്ന പുഷ്പങ്ങളാലും അഞ്ചു പത്രികകളാലും (ഇല അർപ്പണങ്ങളാലും) പൂജിക്കണം.

Verse 20

बिल्वपत्रमपामार्गं शमी दूर्वा हरिप्रिया । आभिरन्यश्च कुसुमैरभ्यर्च्य फलमोदकैः ॥ २० ॥

ബിൽവപത്രം, അപാമാർഗം, ശമീ, ദൂർവ—ഹരിക്ക് പ്രിയമായവ—മറ്റു പുഷ്പങ്ങളോടുകൂടി ഫലവും മധുര നൈവേദ്യവും അർപ്പിച്ച് വിധിപൂർവ്വം ഭഗവാനെ പൂജിക്കണം।

Verse 21

आचार्याय विधिज्ञाय सत्कृत्य विनिवेदयेत् । उपहारं प्रकल्प्याथ दद्यादर्घं समुद्यते । ततः संप्रारथ्य विघ्नेशमूर्तिं सोपस्करां मुने ॥ २१ ॥

വിധിജ്ഞനായ ആചാര്യനെ ആദരിച്ചു അദ്ദേഹത്തിന് ഉപഹാരം വിനിവേദിക്കണം. തുടർന്ന് യോജ്യമായ സമ്മാനം ഒരുക്കി എഴുന്നേറ്റ് അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം; പിന്നെ, ഹേ മുനേ, ആവശ്യമായ പൂജാസാമഗ്രികളോടുകൂടി വിഘ്നേശമൂർത്തിയെ പ്രാർത്ഥിക്കണം।

Verse 22

आचार्याय विधिज्ञाय सत्कृत्य विनिवेदयेत् । कृत्वैवं पंच वर्षाणि समुपास्य यथाविधि ॥ २२ ॥

വിധിജ്ഞനായ ആചാര്യനെ യഥോചിതമായി ആദരിച്ചു അദ്ദേഹത്തിന് സ്വയം വിനിവേദിക്കണം. ഇങ്ങനെ അഞ്ചു വർഷം വിധിപ്രകാരം ആചാര്യനെ ഉപാസിച്ച് സേവിക്കണം।

Verse 23

भुक्त्वेह भोगानखिलान् लोकं गणपतेर्व्रजेत् । अथ भाद्रचतुर्थ्यां तु बहुलाधेनुसंज्ञकम् ॥ २३ ॥

ഇഹലോകത്തിലെ എല്ലാ ഭോഗങ്ങളും അനുഭവിച്ച ശേഷം ഗണപതിയുടെ ലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു. ഇനി ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ ചതുര്ഥിയിൽ ‘ബഹുലാധേനം’ എന്ന പേരിലുള്ള വ്രതം വിവരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 24

पूजनी योऽत्र यत्नेन स्रग्गंधयवसादिभिः । ततः प्रदक्षिणीकृत्य शक्तश्चेद्दानमाचरेत् ॥ २४ ॥

ഇവിടെ മാല, സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, യവം മുതലായ അർപ്പണങ്ങളാൽ ശ്രദ്ധയോടെ പൂജിക്കണം. തുടർന്ന് പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, കഴിവുണ്ടെങ്കിൽ ദാനധർമ്മവും ആചരിക്കണം।

Verse 25

अशक्तः पुरेतां तु नमस्कृत्य विसर्जयेत् । पंचाब्दं वादशाब्दं वा षोडशाब्दमथापि वा ॥ २५ ॥

ആർക്കെങ്കിലും അശക്തിയുണ്ടെങ്കിൽ, മുൻപുപോലെ നമസ്കരിച്ചു വിധിപൂർവ്വം വ്രതം സമാപിപ്പിച്ച് വിസർജ്ജിക്കണം—അഞ്ചുവർഷം, പത്തുവർഷം, അല്ലെങ്കിൽ പതിനാറുവർഷം കഴിഞ്ഞാലും।

Verse 26

व्रतं कृत्वा समुद्याप्य धेनुं दद्यात्पयस्विनीम् । प्रभावेण व्रतस्यास्य भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् ॥ २६ ॥

വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച് വിധിപൂർവ്വം ഉദ്യാപനം ചെയ്ത ശേഷം പാൽ തരുന്ന ധേനുവിനെ ദാനം ചെയ്യണം. ഈ വ്രതത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ മനോഹരമായ ഭോഗസുഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കും।

Verse 27

सत्कृतो देवतावृंदैर्गोलोकं समवाप्नुयात् । अथ शुक्ल चतुर्थ्यां तु सिद्धवैनायकव्रतम् ॥ २७ ॥

ദേവതാസമൂഹങ്ങൾ ആദരിച്ച് സത്കരിക്കുമ്പോൾ അവൻ ഗോളോകം പ്രാപിക്കും. ഇനി ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ചതുര്ഥിയിൽ ‘സിദ്ധ-വൈനായക വ്രതം’ ഉപദേശിക്കുന്നു।

Verse 28

आवाहनादिभिः सर्वैरुपचारैः समर्चनम् । एकाग्रमानसो भूत्वा ध्यायेत्सिद्धिविनायकम् ॥ २८ ॥

ആവാഹനം മുതലായ എല്ലാ ഉപചാരങ്ങളാലും വിധിപൂർവ്വം സമർചനം ചെയ്യണം. പിന്നെ മനസ്സ് ഏകാഗ്രമാക്കി സിദ്ധി-വിനായകനെ ധ്യാനിക്കണം।

Verse 29

एकदंतं शूर्पकर्णं गजवक्त्रं चतुर्भुजम् । पाशांकुशधरं देवं तप्तकांचनसन्निभम् ॥ २९ ॥

ഞാൻ ആ ദേവനെ ധ്യാനിക്കുന്നു—ഏകദന്തൻ, ശൂർപകർണൻ, ഗജവക്ത്രൻ, ചതുര്ഭുജൻ; പാശവും അങ്കുശവും ധരിച്ചവൻ, തപ്തസ്വർണ്ണസദൃശമായി ദീപ്തൻ।

Verse 30

एकविंशति पत्राणि चैकविंशतिनामभिः । समर्पयेद्भक्तियुक्तस्तानि नामानि वै श्रृणु ॥ ३० ॥

ഭക്തിയോടെ ഇരുപത്തൊന്ന് ഇലകൾ ഇരുപത്തൊന്ന് നാമങ്ങളോടുകൂടെ സമർപ്പിക്കണം. ഇപ്പോൾ ആ നാമങ്ങൾ നിശ്ചയമായി ശ്രവിക്കൂ॥

Verse 31

सुमुखाय शमीपत्रं गणाधीशाय भृंगजम् । उमापुत्राय बैल्वं तु दूर्वां गजमुखाय च ॥ ३१ ॥

സുമുഖനു ശമീപത്രം, ഗണാധീശനു ഭൃംഗരാജം, ഉമാപുത്രനു ബിൽവപത്രം, ഗജമുഖനു ദൂർവാ പുല്ലും അർപ്പിക്കണം॥

Verse 32

लंबोदराय बदरीं धत्तूरं हरसूनवे । शूर्पकर्णाय तुलसीं वक्रतुंडाय शिंबिजम् ॥ ३२ ॥

ലംബോദരനു ബദരി, ഹരസൂനവനു ധത്തൂര, ശൂർപകർണനു തുളസി, വക്രതുണ്ടനു ശിംബിജം അർപ്പിക്കണം॥

Verse 33

गुहाग्रजायापामार्गमेकदंताय बार्हतम् । हेरम्बाय तु सिंदूरं चतिर्होत्रे च पत्रजम् ॥ ३३ ॥

ഗുഹാഗ്രജനു അപാമാർഗം, ഏകദന്തനു ബാർഹതം, ഹേരംബനു സിന്ദൂരം, ചതുര്ഹോത്രനു പത്രജം അർപ്പിക്കണം॥

Verse 34

सर्वेश्वरायागस्त्यस्य पत्रं प्रीतिविवर्द्धनम् । दूर्वायुग्मं ततो गृह्य गंधपुष्पाक्षतैर्युतम् ॥ ३४ ॥

സർവേശ്വരനു അഗസ്ത്യപത്രം പ്രീതി വർധിപ്പിക്കുന്നതെന്ന് പറയുന്നു. തുടർന്ന് സുഗന്ധം, പുഷ്പം, അക്ഷതം എന്നിവയോടുകൂടെ ദൂർവയുടെ യുഗ്മം എടുത്ത് അർപ്പിക്കണം॥

Verse 35

पूजां निवेदयेद्भक्तियुक्तो मोदकपंचकम् । आचमय्य नमस्कृत्य संप्रार्थ्य च विसर्ज्जयेत् ॥ ३५ ॥

ഭക്തിയോടെ പൂജയിൽ അഞ്ചു മോദകങ്ങളുടെ നൈവേദ്യം അർപ്പിക്കണം. തുടർന്ന് ആചമനം ചെയ്ത്, നമസ്കരിച്ചു, പ്രാർത്ഥിച്ച് വിധിപൂർവ്വം വിസർജനം ചെയ്യണം.

Verse 36

विनायकस्य प्रतिमां हैमीं सोपस्करां मुने । निवेदयेच्च गुरवे द्विजेभ्यो दक्षिणां ददेत् ॥ ३६ ॥

മുനേ, പൂജോപകരണങ്ങളോടുകൂടിയ വിനായകന്റെ സ്വർണ്ണപ്രതിമ ഗുരുവിന് സമർപ്പിക്കണം; കൂടാതെ ദ്വിജന്മാർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകണം.

Verse 37

एवं कृतार्चनो भक्त्या पंच वर्षाणि नारद । उपास्य लभते कामानैहिकामुष्मिकान् शुभान् ॥ ३७ ॥

നാരദാ, ഇങ്ങനെ ഭക്തിയോടെ അർച്ചന ചെയ്ത് അഞ്ചു വർഷം ഉപാസന ചെയ്യുന്നവൻ ഇഹലോകത്തെയും പരലോകത്തെയും ശുഭമായ ഇഷ്ടഫലങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 38

अस्यां चतुर्थ्यां शशिनं न पश्येच्च कदाचन । पश्यन् मिथ्याभिशाप तु लभते नात्र संशयः । अथ तद्दोषनाशाय मन्त्रं पौराणिकं पठेत् ॥ ३८ ॥

ഈ ചതുര്ഥിയിൽ ഒരിക്കലും ചന്ദ്രനെ നോക്കരുത്. നോക്കുകയാണെങ്കിൽ സംശയമില്ലാതെ മിഥ്യാ അപവാദത്തിന്റെ ശാപം ലഭിക്കും. അതിനാൽ ആ ദോഷനാശത്തിന് പൗരാണിക മന്ത്രം പാരായണം ചെയ്യണം.

Verse 39

सिंहः प्रसेनममधीत्सिंहो जांबवता हतः । सकुमारक मा रोदीस्तव ह्येष स्यमंतकः ॥ ३९ ॥

സിംഹം പ്രസേനനെ വിഴുങ്ങി; ആ സിംഹത്തെ ജാംബവാൻ വധിച്ചു. കുഞ്ഞേ, കരയരുത്—ഈ സ്യമന്തക മണി തീർച്ചയായും നിന്റേതാണ്.

Verse 40

इषशुक्लचतुर्थ्यां तु कपर्द्दीशं विनायकम् ॥ ४० ॥

ഈഷ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ചതുർത്ഥിയിൽ കപർദ്ദീശനായ വിനായകനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം।

Verse 41

पौरुषेण तु सूक्तेन पूजयेदुपचारकैः । अकारणान्मुष्टिगतांस्तंडुलान्सकपर्द्दिकान् ॥ ४१ ॥

പൗരുഷ സൂക്തം ചൊല്ലി ഉപചാരങ്ങളോടെ പൂജ ചെയ്ത്, പ്രത്യേക കാരണമില്ലാതെ കൈപ്പിടി അരി കപർദ്ദികകൾ (കൗഡികൾ) സഹിതം സമർപ്പിക്കണം।

Verse 42

विप्राय बटवे दद्याद्गंधपुष्पार्चिताय च । तंडुला वैश्वदैवत्या हरदैवत्यमिश्रिताः ॥ ४२ ॥

ഗന്ധപുഷ്പങ്ങളാൽ അർച്ചിച്ച ബ്രാഹ്മണനോ ബടുകൻ (ബ്രഹ്മചാരി) വിദ്യാർത്ഥിയോക്ക് ദാനം നൽകണം; അരി വിശ്വേദേവർക്കായി സംസ്‌കൃതവും ഹരൻ (ശിവൻ) ദൈവാർപ്പിതവുമായി മിശ്രിതവുമാകണം।

Verse 43

कपर्दिगणनाथोऽसौ प्रीयतां तैः समर्पितैः । चतुर्थ्यां कार्तिके कृष्णे करकाख्यं व्रतं स्मृतम् ॥ ४३ ॥

അർപ്പിച്ച അവയാൽ കപർദിയായ ഗണനാഥൻ പ്രസന്നനാകട്ടെ. കാർത്തിക മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ ചതുർത്ഥിയിൽ ‘കരക’ എന്ന വ്രതം സ്മൃതിയിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്।

Verse 44

स्त्रीणामेवाधिकारोऽत्र तद्विधानमुदीर्यते । पूजयेच्च गणाधीशं स्नाता स्त्रीसमलंकृता ॥ ४४ ॥

ഇവിടെ അധികാരം സ്ത്രീകൾക്കുമാത്രം; അതിനാൽ ഇതിന്റെ വിധി പറയുന്നു. സ്നാനം ചെയ്ത് അലങ്കരിച്ച സ്ത്രീ ഗണാധീശനായ ഗണേശനെ പൂജിക്കണം।

Verse 45

तदग्रे पूर्णपक्वान्नं विन्यसेत्करकान्दश । समर्प्य देवदेवाय भक्त्या प्रयतमानसा ॥ ४५ ॥

അതിനുമുമ്പിൽ പൂർണ്ണമായി പാകം ചെയ്ത അന്നം നിറച്ച പത്ത് കരകങ്ങൾ (പാത്രങ്ങൾ) വെക്കണം. ശുദ്ധവും നിയന്ത്രിതവുമായ മനസ്സോടെ ദേവദേവനു ഭക്തിയോടെ സമർപ്പിക്കണം.

Verse 46

देवो मे प्रीयतामेवमुच्चार्य्याथ समर्पयेत् । सुवासिनीभ्यो विप्रेभ्यो यथाकामं च सादरम् ॥ ४६ ॥

“എന്നിൽ ദേവൻ പ്രസന്നനാകട്ടെ” എന്നു ഉച്ചരിച്ച് പിന്നെ സമർപ്പിക്കണം. തുടർന്ന് ആദരത്തോടെ സുവാസിനികൾക്കും ബ്രാഹ്മണർക്കും ഇഷ്ടാനുസരണം ദാനം നൽകണം.

Verse 47

ततश्चंद्रोदये रात्रौ दत्त्वार्घं विधिपूर्वकम् । भुञ्जीत मिष्टमन्नं च व्रतस्य परिपूर्तये ॥ ४७ ॥

പിന്നീട് രാത്രിയിൽ ചന്ദ്രോദയ സമയത്ത് വിധിപൂർവം അർഘ്യം അർപ്പിച്ച്, വ്രതപരിപൂർത്തിക്കായി മധുരാന്നം ഭുജിക്കണം.

Verse 48

यद्वा क्षीरेण करकं पूर्णं तोयेन वा मुने । सपूगाक्षतरत्नाढ्यं द्विजाय प्रतिपादयेत् ॥ ४८ ॥

അല്ലെങ്കിൽ, ഹേ മുനേ, പാലോ—അഥവാ വെള്ളമോ—നിറച്ച കരകം, അടക്ക, അക്ഷതം, രത്നങ്ങൾ എന്നിവ ചേർത്ത് അലങ്കരിച്ച് ദ്വിജനായ ബ്രാഹ്മണന് സമർപ്പിക്കണം.

Verse 49

एतत्कृत्वा व्रतं नारी षोडशद्वादशाब्दकम् । उपायनं विधायाथ व्रतमेतद्विसर्ज्जयेत् ॥ ४९ ॥

ഈ വ്രതം സ്ത്രീ പതിനാറോ പന്ത്രണ്ടോ വർഷം അനുഷ്ഠിച്ച്, തുടർന്ന് ഉപായനം (സമാപനാർപ്പണം) നിർവഹിച്ചു, പിന്നെ വിധിപൂർവം ഈ വ്രതം വിസർജിക്കണം.

Verse 50

यावज्जीवं तु वा नार्या कार्य्यं सौभाग्यवांछया । व्रतेनानेन सदृशं स्त्रीणां सौभाग्यदायकम् ॥ ५० ॥

സൗഭാഗ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്ന സ്ത്രീ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം; സ്ത്രീകൾക്ക് സൗഭാഗ്യദായകമായി ഇതിന് തുല്യമായ മറ്റൊരു വ്രതവും ഇല്ല।

Verse 51

विद्यते भुवनेष्वन्यत्तस्मान्नित्यमिति स्थितिः । ऊर्ज्जशुक्लचतुर्थ्यां तु नागव्रतमुदाहृतम् ॥ ५१ ॥

ലോകങ്ങളിൽ ഇതല്ലാതെ യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്ഥിരമായ മറ്റൊന്നുമില്ല; അതിനാൽ നിത്യമായ തത്ത്വത്തിൽ സ്ഥിരത പുലർത്തണം. അതുകൊണ്ട് ഊർജ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ചതുർത്ഥിയിൽ ‘നാഗവ്രതം’ പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 52

प्रातर्व्रतं तु संकल्प्य धेनुशृंजगलं शुचि । पीत्वा स्नात्वाथ मध्याह्ने शंखपालादिपन्नगान् ॥ ५२ ॥

പ്രഭാതത്തിൽ വ്രതസങ്കൽപ്പം ചെയ്ത് ശുചിത്വത്തോടെ ‘ധേനുശൃംഗജലം’ പാനം ചെയ്യണം; തുടർന്ന് സ്നാനം ചെയ്ത് മധ്യാഹ്നത്തിൽ ശംഖപാലാദി പന്നഗങ്ങളെ വിധിപൂർവ്വം തർപ്പണ-ആരാധന ചെയ്യണം।

Verse 53

शेषं चाह्वामपूर्वैस्तु पूजयेदुपचारकैः । क्षीरेणाप्यायनं कुर्यादेतन्नागव्रतं स्मृतम् ॥ ५३ ॥

ആദ്യം ശേഷനാഗനെ ആവാഹനം ചെയ്ത് ഉപചാരങ്ങളോടെ പൂജിക്കണം; പിന്നെ പാലാൽ അദ്ദേഹത്തിന് ആപ്യായനം (പോഷണ-സേവ) നടത്തണം—ഇതുതന്നെയാണ് ‘നാഗവ്രതം’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നത്।

Verse 54

एवंकृते तु विप्रेंद्र नृभिर्नागव्रते शुभे । विषाणि नश्यंत्यचिरान्न दशंति च पन्नगाः ॥ ५४ ॥

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ! മനുഷ്യർ ഈ ശുഭ നാഗവ്രതം വിധിപൂർവ്വം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, വിഷങ്ങളുടെ പ്രഭാവം വേഗത്തിൽ നശിക്കും; പന്നഗങ്ങളും കടിക്കുകയില്ല।

Verse 55

मार्गशुक्लचतुर्थ्यां तु वर्षं यावन्मुनीश्वरा । क्षपयेदेकभक्तेन नक्तेनाथ द्वितीयकम् ॥ ५५ ॥

മാർഗശീർഷ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ചതുര്ഥിയിൽ നിന്ന്, ഹേ മുനീശ്വരാ, ഈ വ്രതം ഒരു വർഷം മുഴുവൻ ആചരിക്കണം. പകൽ ഏകഭക്തം (ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭക്ഷണം) പാലിച്ച്, രണ്ടാം ക്രമത്തിൽ നക്തവ്രതം (രാത്രിനിയമം) അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 56

अयाचितोपवासाभ्यां तृतीयकचतुर्थके । एवं क्रमेण विधिवच्चत्वार्यब्दानि मानवः ॥ ५६ ॥

മൂന്നാം നാലാം വർഷങ്ങളിൽ അയാചിതഭോജനവും (ചോദിക്കാതെ ലഭിച്ച അന്നം) ഉപവാസവും—ഈ രണ്ടു നിയമങ്ങൾ വിധിപൂർവ്വം ആചരിക്കണം. ഇങ്ങനെ ക്രമത്തിൽ നിയമങ്ങൾ ശരിയായി അനുഷ്ഠിച്ച് മനുഷ്യൻ നാല് വർഷം പൂർത്തിയാക്കുന്നു.

Verse 57

समाप्य च ततोऽस्यांते व्रतस्नातो महाव्रती । कारयेद्धेमघटितं भूगणेर्मूषकं रथम् ॥ ५७ ॥

അതിനുശേഷം വ്രതം സമാപിച്ച്, വ്രതാന്തത്തിൽ വ്രതസ്നാനം ചെയ്ത മഹാവ്രതി, ഭൂഗണനുവേണ്ടി സ്വർണ്ണനിർമ്മിതമായ മൂഷക-രഥം നിർമ്മിപ്പിക്കണം.

Verse 58

अशक्तो वर्णकैरेव शुभ्रं चाब्जं सुपत्रकम् । तस्योपरि घटं स्थाप्य ताम्रपात्रेण संयुतम् ॥ ५८ ॥

അശക്തനായാൽ, വർണ്ണങ്ങളാൽ തന്നെ ശുഭ്രവും സുന്ദരപത്രങ്ങളുള്ളതുമായ താമര നിർമ്മിച്ച്, അതിന്മേൽ താമ്രപാത്രത്തോടുകൂടിയ കലശം സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 59

पूरयेत्तंडलैः शुभ्रैस्तस्योपरि गणेश्वरम् । न्यसेद्वस्त्रयुगाच्छन्नं गंधाद्यैः पूजयेच्च तम् ॥ ५९ ॥

ആ കലശം ശുദ്ധമായ വെളുത്ത അരിമണികളാൽ നിറയ്ക്കണം. അതിന്മേൽ ഇരട്ടവസ്ത്രം കൊണ്ട് മൂടിയ ഗണേശ്വരനെ സ്ഥാപിച്ച്, ഗന്ധാദി ഉപചാരങ്ങളാൽ പൂജിക്കണം.

Verse 60

नैवेद्यं मोदकं कल्प्यं गणेशः प्रीयतामिति । जागरैर्शीतवाद्याद्यैः पुराणाख्यानकैश्चरेत् ॥ ६० ॥

നൈവേദ്യമായി, പ്രത്യേകിച്ച് മധുര മോദകങ്ങൾ ഒരുക്കി “ഗണേശൻ പ്രസന്നനാകട്ടെ” എന്നു പ്രാർത്ഥിക്കണം. ശീതള മധുര വാദ്യങ്ങളും പുരാണാഖ്യാന പാരായണവും സഹിതം രാത്രി ജാഗരണം ആചരിക്കണം.

Verse 61

प्रभाते विमले स्नात्वा होमं कृत्वा विधानतः । तिलव्रीहियवश्वेतसुर्षपाज्यैः सखंडकैः ॥ ६१ ॥

വിശുദ്ധ പ്രഭാതത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് വിധിപ്രകാരം ഹോമം നടത്തണം. എള്ള്, അരി, യവം, വെളുത്ത കടുക്, നെയ്യ്—ചെറിയ ചെറിയ ഖണ്ഡങ്ങളോടുകൂടി—ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം.

Verse 62

गणो गणाधिपश्चैव कूष्मांडस्त्रिपुरांतकः । लंबोदरैकदंतौ च रुक्मदंष्ट्रश्च विघ्नपः ॥ ६२ ॥

അവൻ ‘ഗണ’, ‘ഗണാധിപ’, ‘കൂഷ്മാണ്ഡ’, ‘ത്രിപുരാന്തക’, ‘ലംബോദര’, ‘ഏകദന്ത’, ‘രുക്മദംഷ്ട്ര’, ‘വിഘ്നപ’ എന്നിങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 63

ब्रह्मा यमोऽथ वरुणः सोमसूर्यहुताशनाः । गन्धमादी परमेष्ठीत्येवं षोडशनामभिः ॥ ६३ ॥

അവനെ ‘ബ്രഹ്മാ’, ‘യമ’, ‘വരുണ’, ‘സോമ’, ‘സൂര്യ’, ‘ഹുതാശന (അഗ്നി)’, ‘ഗന്ധമാദി’, ‘പരമേഷ്ഠി’—ഇങ്ങനെ പതിനാറു നാമങ്ങളാൽ സ്തുതിക്കുന്നു.

Verse 64

प्रणवाद्यैर्ङेंनमोंऽतैः प्रत्येकं दहने हुनेत् । वक्रतुंडेति ङेंतेन बर्मांतेनाष्टयुक्छतम् ॥ ६४ ॥

ഓരോ ആഹുതിയും ‘ഓം’ കൊണ്ട് ആരംഭിച്ച് ‘നമഃ’ കൊണ്ട് അവസാനിക്കുന്ന മന്ത്രങ്ങളാൽ അഗ്നിയിൽ ഹോമിക്കണം. തുടർന്ന് ‘വക്രതുണ്ഡ-’ കൊണ്ട് തുടങ്ങിയും ‘ബർമൻ’ (രക്ഷാ-വാക്യം) കൊണ്ട് അവസാനിക്കുന്ന മന്ത്രത്തോടെ 108 ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം.

Verse 65

ततो व्याहृतिभिः शक्त्या हुत्वा पूर्णाहुतिं चरेत् । दिक्पालान्पूजयित्वा च ब्राह्मणान्भोजयेत्ततः ॥ ६५ ॥

അതിനുശേഷം തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് വ്യാഹൃതികളോടെ ആഹുതികൾ അർപ്പിച്ച് പൂർണാഹുതി നിർവഹിക്കണം. ദിക്പാലന്മാരെ പൂജിച്ച് പിന്നെ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഭോജനം നൽകണം.

Verse 66

चतुत्विंशतिसंख्याकान् मोदकैः पायसैस्तथा । सवत्सां गां ततो दद्यादाचार्याय सदक्षिणाम् ॥ ६६ ॥

ഇരുപത്തിനാലു മോദകങ്ങളും പായസവും നിവേദിക്കണം. തുടർന്ന് ആചാര്യന് ദക്ഷിണയോടുകൂടി കിടാവോടെയുള്ള പശുവിനെ ദാനം ചെയ്യണം.

Verse 67

अन्योभ्योऽपि यथाशक्ति भूयसीं च ततो ददेत् । प्रणम्य दक्षिणीकृत्य प्रविसृज्य द्विजोत्तमाम् ॥ ६७ ॥

പിന്നീട് തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് മറ്റുള്ളവർക്കും ദാനം നൽകണം—കൂടുതൽ ഉദാരമായി. നമസ്കരിച്ചു ദക്ഷിണ അർപ്പിച്ച് ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണനെ ആദരത്തോടെ യാത്രയാക്കണം.

Verse 68

बन्धुभिः सह भुंजीत स्वयं च प्रीतमानसः । एतद्व्रतं नरः कृत्वा भुक्त्वा भोगानिहोत्तमान् ॥ ६८ ॥

അവൻ ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം ഭോജനം ചെയ്യട്ടെ; സ്വയം പ്രീതിമനസ്സോടെ ഇരിക്കട്ടെ. ഈ വ്രതം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ ഈ ലോകത്തിൽ തന്നെ ഉത്തമ ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കും.

Verse 69

सायुज्यं लभते विष्णोर्गणेशस्य प्रसादतः । केचिद्वरव्रतं नाम प्राहुरेतस्य नारद ॥ ६९ ॥

ഗണേശന്റെ പ്രസാദത്താൽ അവൻ വിഷ്ണുവിനോടുള്ള സായുജ്യം പ്രാപിക്കുന്നു. ഓ നാരദാ, ചിലർ ഈ അനുഷ്ഠാനത്തെ ‘വരവ്രതം’ എന്നു പറയുന്നു.

Verse 70

विधानमेतदेवापि फलं चापीह तत्समम् । पौषमासचतुर्थ्यां तु विघ्नेशं प्रार्थ्य भक्तितः ॥ ७० ॥

ഇതുതന്നെ വിധിയാകുന്നു; ഇവിടെ ഫലവും അതുപോലെ തന്നെയാണ്. പൗഷമാസത്തിലെ ചതുര്ഥിയിൽ ഭക്തിയോടെ വിഘ്നേശൻ (ഗണേശൻ)നെ പ്രാർത്ഥിക്കണം।

Verse 71

विप्रैकं भोजयेच्चैवं मोदकैर्दक्षिणां ददेत् । एवं कृते मुने भूयाद्व्रती संपत्तिभाजनम् ॥ ७१ ॥

ഇങ്ങനെ ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ ഭോജിപ്പിച്ച്, മോദകങ്ങളെ ദക്ഷിണയായി നൽകണം. ഹേ മുനേ, ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ വ്രതധാരി പിന്നീട് സമ്പത്തിനർഹനായ പാത്രമാകും।

Verse 72

माघकृष्णचतुर्थ्यां तु संकष्टव्रतमुच्यते । तत्रोपवासं संकल्प्य व्रती नियमपूर्वकम् ॥ ७२ ॥

മാഘമാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ ചതുര്ഥി ‘സങ്കഷ്ടവ്രതം’ എന്നു പറയുന്നു. അന്ന് വ്രതധാരി ഉപവാസം സംकल्पിച്ച് നിയമാനുസൃതമായി വ്രതം പാലിക്കണം।

Verse 73

चंद्रोदयमभिव्याप्य तिष्ठेत्प्रयतमानसः । ततश्चंद्रोदये प्राप्ते मृन्मयं गणनायकम् ॥ ७३ ॥

ചന്ദ്രോദയം വരെയും സംയതമായ മനസ്സോടെ കാത്തിരിക്കണം. തുടർന്ന് ചന്ദ്രൻ ഉദിച്ചാൽ മണ്ണിൽ നിർമ്മിച്ച ഗണനായകൻ (ഗണേശൻ)നെ പൂജിക്കണം।

Verse 74

विधाय विन्यसेत्पीठे सायुधं च सवाहनम् । उपचारैः षोडशभिः समभ्यर्च्य विधानतः ॥ ७४ ॥

വിധിപൂർവം ഒരുക്കി (ദേവതയെ) പീഠത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം—ആയുധങ്ങളോടും വാഹനത്തോടും കൂടി. തുടർന്ന് നിയമാനുസൃതമായി ഷോഡശോപചാരങ്ങളാൽ സമ്യകമായി അർച്ചിക്കണം।

Verse 75

मोदकं चापि नैवेद्यं सगुडं तिलकुट्टकम् । ततोऽर्घ्यं ताम्रजे पात्रे रक्तचंदनमिश्रितम् ॥ ७५ ॥

മോദകവും ഗുഡം ചേർത്ത എള്ളുമിഠായിയും നൈവേദ്യമായി അർപ്പിക്കണം. തുടർന്ന് ചെമ്പുപാത്രത്തിൽ രക്തചന്ദനം കലർത്തി അർഘ്യം സമർപ്പിക്കണം.

Verse 76

सकुशं च सदूर्वं च पुष्पाक्षतसमन्वितम् । सशमीपत्रदधि च कृत्वा चंद्राय दापयेत् ॥ ७६ ॥

കുശയും ദൂർവയും, പുഷ്പവും അക്ഷതവും ചേർത്ത്, ശമീ ഇലകളും തൈരും കൂട്ടി ചന്ദ്രദേവനു അർപ്പിപ്പിക്കണം.

Verse 77

गगनार्णवमाणिक्य चंद्र दाक्षायणीपते । गृहाणार्घ्यं मया दत्तं गणेशप्रतिरूपक ॥ ७७ ॥

ആകാശസമുദ്രത്തിലെ മാണിക്യമേ, ചന്ദ്രാ, ദാക്ഷായണീപതേ! ഗണേശപ്രതിരൂപനേ, ഞാൻ നൽകിയ ഈ അർഘ്യം സ്വീകരിക്കണമേ.

Verse 78

एवं दत्त्वा गणेशाय दिव्यार्घ्यं पापनाशनम् । शक्त्या संभोज्य विप्राग्र्यान्स्वयं भुंजीत चाज्ञया ॥ ७८ ॥

ഇങ്ങനെ പാപനാശകമായ ദിവ്യ അർഘ്യം ഗണേശനു സമർപ്പിച്ച്, ശേഷിയനുസരിച്ച് ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഭോജനം നൽകണം; തുടർന്ന് അനുവാദം വാങ്ങി സ്വയം ഭുജിക്കണം.

Verse 79

एवं कृत्वा व्रतं विप्र संकष्टाख्यं शूभावहम् । समृद्धो धनधान्यैः स्यान्न च संकष्टमाप्नुयात् ॥ ७९ ॥

ഹേ വിപ്രാ! ഇങ്ങനെ ‘സങ്കഷ്ട’ എന്ന ശുഭവ്രതം ആചരിച്ചാൽ ധനധാന്യസമൃദ്ധി ലഭിക്കും; ഒരുവൻ ദുരിതത്തിൽ പതിക്കുകയില്ല.

Verse 80

माघशुक्लचतुर्थ्यां तु गौरीव्रतमनुत्तमम् । तस्यां तु गौरी संपूज्या संयुक्ता योगिनीगणैः ॥ ८० ॥

മാഘ ശുക്ലപക്ഷ ചതുര്ഥിയിൽ അത്യുത്തമമായ ‘ഗൗരീ-വ്രതം’ ആചരിക്കപ്പെടുന്നു. ആ പുണ്യ തിഥിയിൽ യോഗിനീഗണങ്ങളോടുകൂടിയ ദേവി ഗൗരിയെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം.

Verse 81

नरैः स्त्रीभिर्विशेषेण कुंदपुष्पैः सकुंकुमैः । रक्तसूत्रे रक्तपुष्पैस्तथैवालक्तकेन च ॥ ८१ ॥

പുരുഷന്മാരും, പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീകളും, കുന്ദപുഷ്പങ്ങളിൽ കുങ്കുമം ചേർത്ത്, ചുവന്ന നൂലും ചുവന്ന പുഷ്പങ്ങളും, കൂടാതെ ചുവന്ന അൽത്തയും ഉപയോഗിച്ച് ഈ കർമ്മം നടത്തണം.

Verse 82

धूपैर्दीपंश्च बलिभिः सगुडैनार्द्रकेण च । पयसा पायसेनापि लवणेन च पालकैः ॥ ८२ ॥

ധൂപം-ദീപം, ബലി-നൈവേദ്യം എന്നിവയോടെ; ശർക്കരയും പുതിയ ഇഞ്ചിയും; പാൽ, പായസം (ക്ഷീരം), ഉപ്പ്, കൂടാതെ പാലക് പോലുള്ള ഇലക്കറികളും ചേർത്ത് (പൂജ) നടത്തണം.

Verse 83

पूज्याश्चाविधवा नार्यस्तथा विप्राः सुशोभनाः । सौभाग्यवृद्धये देयो भोक्तव्यं बंधुभिः सह ॥ ८३ ॥

വിധവയല്ലാത്ത സ്ത്രീകളെ ആദരിക്കണം; അതുപോലെ സുസമർത്ഥരായ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണരെയും. സൗഭാഗ്യം വർധിക്കാനായി ദാനം നൽകുകയും, പ്രസാദം ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം ഭുജിക്കുകയും ചെയ്യണം.

Verse 84

इदं गौरीव्रतं विप्र सौभाग्यारोग्यवर्द्धनम् । प्रतिवर्षं प्रकर्त्तव्यं नारीभिश्च नरैस्तथा ॥ ८४ ॥

ഹേ വിപ്രാ! ഈ ഗൗരീ-വ്രതം സൗഭാഗ്യവും ആരോഗ്യവും വർധിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് ഓരോ വർഷവും സ്ത്രീകളും പുരുഷന്മാരും നിർബന്ധമായി ആചരിക്കണം.

Verse 85

ढुंढिव्रतं परैः प्रोक्तं कैश्चित्कुंडव्रतं स्मृतम् । ललिताव्रतमित्यन्यैः शांतिव्रतमथापरैः ॥ ८५ ॥

ചിലർ ഇതിനെ ഢുംഢി-വ്രതമെന്ന് പറയുന്നു; ചിലർ കുണ്ഡ-വ്രതമെന്ന് സ്മരിക്കുന്നു. മറ്റുചിലർ ലലിതാ-വ്രതമെന്നും, ചിലർ ശാന്തി-വ്രതമെന്നും വിളിക്കുന്നു.

Verse 86

स्नानं दानं जपो होमः सर्वमस्यां कृतं मुने । भवेत्सह स्रगुणितं प्रसादाद्दंतिनः सदा ॥ ८६ ॥

ഹേ മുനേ! ഈ അവസരത്തിൽ ചെയ്യുന്ന സ്നാനം, ദാനം, ജപം, ഹോമം—ഇവയൊക്കെയും ദന്തി (ഗണേശൻ)യുടെ പ്രസാദത്താൽ എപ്പോഴും ആയിരമടങ്ങ് ഫലപ്രദമാകും.

Verse 87

चतुर्थ्यां फाल्गुने मासि ढुंढिराजव्रतं शुभम् । तिलषिष्टैर्द्विजान् भोज्य स्वयं चाश्नीत मानवः ॥ ८७ ॥

ഫാൽഗുണ മാസത്തിലെ ചതുര്ഥി നാളിൽ ശുഭമായ ഢുംഢിരാജ-വ്രതം ആചരിക്കണം. എള്ളുകൊണ്ടുള്ള വിഭവങ്ങളാൽ ദ്വിജരെ (ബ്രാഹ്മണരെ) ഭോജനിപ്പിച്ച്, സാധകൻ താനും അതേ ആഹാരം കഴിക്കണം.

Verse 88

गणेशाराधनपरो दानहोमप्रपूजनैः । तिलैरेव कृतैः सिद्धिं प्राप्नुयात्तत्प्रसादतः ॥ ८८ ॥

ഗണേശാരാധനയിൽ തത്പരനായി, എള്ളുകൊണ്ടുതന്നെ ദാനം, ഹോമം, പൂജ എന്നിവ ചെയ്യുന്നവൻ—അവന്റെ പ്രസാദത്താൽ സിദ്ധി പ്രാപിക്കും.

Verse 89

सौवर्णं गजवक्त्रं च कृत्वा संपूज्य यत्नतः । द्विजाग्र्याय प्रदातव्यं सर्वसंपत्समृद्धये ॥ ८९ ॥

ഗജവക്ത്രൻ (ഗണേശൻ)യുടെ സ്വർണ്ണപ്രതിമ നിർമ്മിച്ച്, പരിശ്രമത്തോടെ സമ്പൂർണ്ണമായി പൂജിക്കണം. പിന്നെ സർവ്വ സമ്പത്ത്-സമൃദ്ധി വർധിക്കാനായി അതിനെ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണനു ദാനം ചെയ്യണം.

Verse 90

यस्मिन्कस्मिन्भवेन्मासि चतुर्थी रविवारयुक् । सांगारका वा विप्रेंद्र सा विशेषफलप्रदा ॥ ९० ॥

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ! ഏതു മാസത്തിലായാലും ചതുർത്ഥി ഞായറാഴ്ചയോടുകൂടി വന്നാൽ, അല്ലെങ്കിൽ ചൊവ്വയോടുകൂടിയ ‘സാംഗാരകാ’ ചതുർത്ഥിയായാൽ, അത് വിശേഷമായ ഉത്തമഫലം നൽകുന്നു.

Verse 91

सर्वासु च चतुर्थीषु शुक्लास्वप्यसितासु च । विघ्नेश एव देवेशः संपूज्यो भक्तितत्परैः ॥ ९१ ॥

എല്ലാ ചതുർത്ഥികളിലും—ശുക്ലപക്ഷത്തിലായാലും കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലായാലും—ഭക്തിയിൽ തത്പരരായവർ പൂർണ്ണഭക്തിയോടെ ദേവേശനായ വിഘ്നേശനെയേ സമ്യകമായി പൂജിക്കണം.

Verse 92

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वाद्शमास चतुर्थीव्रतनिरूपणं नाम त्रयोदशाधिकसततमोऽध्यायः ॥ ११३ ॥

ഇങ്ങനെ ശ്രീബൃഹന്നാരദീയപുരാണത്തിന്റെ പൂർവഭാഗത്തിൽ, ബൃഹദുപാഖ്യാനത്തിൽ, ചതുർത്ഥപാദത്തിൽ ‘ദ്വാദശമാസ ചതുർത്ഥീവ്രതനിരൂപണം’ എന്ന പേരുള്ള നൂറ്റി പതിമൂന്നാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.