The Exposition of the Contents (Anukramaṇī) of the Bhaviṣya Purāṇa

Verse 1

श्रीब्रह्मोवाच । अथ ते संप्रवक्ष्यामि पुराणं सर्वसिद्धिदम् । भविष्यं भवतः सर्वलोकाभीष्टप्रदायकम् ॥ १ ॥

ശ്രീബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിനക്കു ഈ പുരാണം സമ്യകായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു; ഇത് സർവ്വസിദ്ധിദായകം, നിന്റെ ഭാവിഹിതത്തിനായി, സർവ്വലോകങ്ങളുടെ അഭീഷ്ടം നൽകുന്നതുമാകുന്നു ॥ ൧ ॥

Verse 2

यत्राहं सर्वदेवानामादिकर्ता समुद्गतः । सृष्ट्यर्थं तत्र संजातो मनुः स्वार्थभुवः पुरा ॥ २ ॥

സർവ്വദേവന്മാരുടെയും ആദികർത്താവായി ഞാൻ ഏതു ഉറവിടത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചുവോ, സൃഷ്ട്യർത്ഥം അതേ സ്ഥലത്ത് പുരാതനകാലത്ത് സ്വാർത്ഥഭുവ മനു ജനിച്ചു ॥ ൨ ॥

Verse 3

स मां प्रणम्य पप्रच्छ धर्मं सर्वाथसाधकम् । अहं तस्मै तदा प्रीतः प्रावोचं धर्मसंहिताम् ॥ ३ ॥

അവൻ എന്നെ പ്രണാമം ചെയ്ത്, ജീവിതത്തിലെ സർവ്വാർത്ഥങ്ങളും സാധിപ്പിക്കുന്ന ധർമ്മത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ ഞാൻ പ്രസന്നനായി അവനോട് ധർമ്മസംഹിത പ്രസ്താവിച്ചു ॥ ൩ ॥

Verse 4

पुराणानां यदा व्यासो व्यासं चक्रे महामतिः । तदा तां संहितां सर्वां पंचधा व्यभजन्मुनिः ॥ ४ ॥

മഹാമതിയായ വ്യാസൻ പുരാണങ്ങളുടെ സമാഹാരവും ക്രമീകരണവും ചെയ്തപ്പോൾ, ആ മുനി ആ സമസ്ത സംഹിതയെ അഞ്ചു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ചു ॥ ൪ ॥

Verse 5

अधोरकल्पवृत्तांतं नानाश्चर्यकथान्वितम् । तत्रादिमं स्मृतं पर्वं ब्राह्मं यत्रास्त्युपक्रमः ॥ ५ ॥

ഇതിൽ അധോര-കല്പത്തിന്റെ വൃത്താന്തം അനേകം അത്ഭുതകഥകളോടുകൂടി വിവരിക്കപ്പെടുന്നു. അതിലെ ആദ്യ ഭാഗം ‘ബ്രാഹ്മ പർവ്വം’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; അവിടെയാണ് ഗ്രന്ഥോപക്രമം (ആരംഭം) ഉള്ളത്॥

Verse 6

सूतशौनकसंवादे पुराणप्रश्नसंक्रमः । आदित्यचरितप्रायः सर्वाख्यानसमन्वितः ॥ ६ ॥

സൂത-ശൗനക സംവാദത്തിൽ പുരാണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യോത്തരക്രമം മുന്നേറുന്നു. ഇത് പ്രധാനമായും ആദിത്യചരിതം ആധാരമാക്കി, സർവ്വവിധ ആഖ്യാനങ്ങളാൽ സമന്വിതമാണ്॥

Verse 7

सृष्ट्यादिलक्षणोपेतः शास्त्रसर्वस्वरूपकः । पुस्तलेखकलेखानां लक्षणं च ततः परम् ॥ ७ ॥

ഇത് സൃഷ്ട്യാദി ലക്ഷണങ്ങളോടുകൂടി, സർവ്വശാസ്ത്രങ്ങളുടെ സാരസ്വരൂപമായി നിലകൊള്ളുന്നു. തുടർന്ന് പുസ്തകലെഖനവും താളപ്പത്രലെഖനവും സംബന്ധിച്ച ലക്ഷണങ്ങളും പ്രസ്താവിക്കുന്നു॥

Verse 8

संस्काराणां च सर्वेषां लक्षणं चात्र कीर्तितम् । पक्षस्यादितिथीनां च कल्पाः सप्त च कीर्तिताः ॥ ८ ॥

ഇവിടെ എല്ലാ സംസ്കാരങ്ങളുടെയും ലക്ഷണങ്ങൾ സമ്യകമായി കീർത്തിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ പക്ഷവും പ്രതിപദാദി തിഥികളും സംബന്ധിച്ച ഏഴ് കല്പവിധികളും പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു॥

Verse 9

अष्टम्याद्याः शेषकल्पा वैष्णवे पर्वणि स्मृताः । शैवे च कायतो भिन्नाः सौरे चांत्यकथान्वयः ॥ ९ ॥

അഷ്ടമി മുതലായവയിൽ ആരംഭിക്കുന്ന ശേഷകല്പങ്ങൾ വൈഷ്ണവ പർവ്വത്തിൽ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ശൈവപരമ്പരയിൽ അവ ക്രമവ്യവസ്ഥാഭേദം മൂലം വ്യത്യസ്തം; സൗരപരമ്പരയിൽ അവ അന്ത്യകഥയുടെ അനുക്രമം പിന്തുടരുന്നു॥

Verse 10

प्रतिसर्गाह्वयं पश्चान्नानाख्यानसमन्वितम् । पुराणस्योपसंहारसहितं पर्व पंचमम् ॥ १० ॥

അതിനുശേഷം ‘പ്രതിസർഗം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ അഞ്ചാം പർവ്വം വരുന്നു; നാനാവിധ ആഖ്യാനങ്ങളാൽ സമന്വിതവും പുരാണോപസംഹാരസഹിതവും ആകുന്നു।

Verse 11

एषु पंचसु पूर्वस्मिन् ब्रह्मणो महिमाधिकाः । धर्मे कामे च मोक्षे तु विष्णोश्चापि शिवस्य च ॥ ११ ॥

ഈ അഞ്ചിൽ ആദ്യത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മഹിമയാണ് പ്രാധാന്യത്തോടെ പറയുന്നത്; ധർമ്മം, കാമം, മോക്ഷം വിഷയങ്ങളിൽ വിഷ്ണുവിന്റെയും—ശിവന്റെയും—മഹിമയും പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 12

द्वितीयं च तृतीये च सौरे वर्गचतुष्टये । प्रतिसर्गाह्वयं त्वंत्यं प्रोक्तं सर्वकथान्वितम् ॥ १२ ॥

രണ്ടാമത്തെയും മൂന്നാമത്തെയും ഭാഗങ്ങളിൽ, സൗരവിഭാഗത്തിലെ നാലു വർഗ്ഗങ്ങളുടെ അന്തർഗതമായി, ‘പ്രതിസർഗം’ എന്ന അന്തിമഭാഗം സർവ്വകഥാസഹിതം ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 13

सभविष्यं विनिर्द्दिष्टं पर्व व्यासेन धीमता । चतुर्द्दशसहस्रं तु पुराणं परिकीर्तितम् ॥ १३ ॥

ഭവിഷ്യ (പുരാണം) ഉപാംഗങ്ങളോടുകൂടി ധീമാനായ വ്യാസൻ ഒരു പർവ്വമായി നിർദ്ദേശിച്ചു; ആ പുരാണം പതിനാലായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ളതെന്ന് കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 14

भविष्यं सर्वदेवानां साम्यं यत्र प्रकीर्तितम् । गुणानां तारतम्येन समं ब्रह्मेति हि श्रुतिः ॥ १४ ॥

അവിടെ ഭാവിയിൽ എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും സാമ്യം കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ ശ്രുതി ‘ബ്രഹ്മം സമം’ എന്നു പറയുന്നത് ഗുണങ്ങളുടെ താരതമ്യക്രമം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു।

Verse 15

तं लिखित्वा तु यो दद्यात्पौष्यां विद्वान्विमत्सरः । गुडधेनुयुतं हेमवस्त्रमाल्यविभूषणैः ॥ १५ ॥

ഈ ഗ്രന്ഥം പകർപ്പെഴുതിച്ച്, അസൂയരഹിതനായ പണ്ഡിതൻ പുഷ്യ നക്ഷത്രദിനത്തിൽ ഗുഡധേനുവിനോടൊപ്പം സ്വർണം, വസ്ത്രം, മാല, ആഭരണങ്ങൾ എന്നിവ ചേർത്ത് ദാനം ചെയ്താൽ മഹാപുണ്യം ലഭിക്കും।

Verse 16

वाचकं पुस्तकं चापि पूजयित्वा विधानतः । गंधाद्यैर्भोज्यभक्ष्यैश्च कृत्वा नीराजनादिकम् ॥ १६ ॥

വിധിപ്രകാരം വാചകനെയും പവിത്രപുസ്തകത്തെയും യഥാവിധി പൂജിച്ച്, സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ മുതലായവയും ഭോജ്യ-ഭക്ഷ്യ നൈവേദ്യങ്ങളും അർപ്പിച്ച്, നീരാജനം (ആരതി) തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങൾ നടത്തണം।

Verse 17

यो वै जितेंद्रियो भूत्वा सोपवासः समाहितः । अथ वैकहविष्याशी कीर्तयेच्छृणुयादपि ॥ १७ ॥

ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ച് സംയമത്തോടെ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച്, ഏക ഹവിഷ്യാഹാരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ (ഈ നാമ/ഉപദേശങ്ങൾ) കീർത്തനം ചെയ്യുകയും ശ്രവണം ചെയ്യുകയും വേണം।

Verse 18

स मुक्तः पातकैर्घोरैः प्रयाति ब्रह्मणः पदम् । योऽप्यनुक्रमणीमेतां भविष्यस्य निरूपिताम् ॥ १८ ॥

അവൻ ഭീകര പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി ബ്രഹ്മപദം പ്രാപിക്കുന്നു—ഇനി വിവരിക്കപ്പെടാനിരിക്കുന്ന വിഷയങ്ങളുടെ ഈ അനുക്രമണിയെ ആരെങ്കിലും ശ്രവിക്കുകയോ അധ്യയനം ചെയ്യുകയോ ചെയ്താൽ പോലും।

Verse 19

पठेद्वा श्रृणुयाच्चैतां भुक्तिं मुक्तिं च विंदति ॥ १९ ॥

ഇത് പാരായണം ചെയ്യുകയോ ശ്രവിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവൻ ഭോഗവും മോക്ഷവും രണ്ടും പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 20

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे भविष्यपुराणानुक्रमणी निरूपणं नाम शततमोऽध्यायः ॥ १०० ॥

ഇങ്ങനെ ശ്രീബൃഹന്നാരദീയപുരാണത്തിന്റെ പൂർവ്വഭാഗത്തിലെ ബൃഹദുപാഖ്യാനത്തിൽ ചതുര്ഥപാദത്തിൽ ‘ഭവിഷ്യപുരാണാനുക്രമണീ നിരൂപണം’ എന്ന നാമമുള്ള നൂറാമധ്യായം സമാപ്തമായി ॥ १०० ॥