Adhyaya 89: The Wrath of Shumbha and Nishumbha and the Fall of Nishumbha

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये रक्तबीजवधोनामाष्टाशीतितमोऽध्यायः । एकोननवतितमोऽध्यायः— ८९ । राजोवाच विचित्रमिदमाख्यातं भगवन् भवता मम । देव्याश्चरितमाहात्म्यं रक्तबीजवधाश्रितम् ॥

ഇങ്ങനെ ശ്രീമാർക്കണ്ഡേയപുരാണത്തിലെ സാവർണിക മന്വന്തരത്തിൽ, ദേവീമാഹാത്മ്യത്തിനകത്ത് ‘രക്തബീജവധം’ എന്ന എൺപത്തിയെട്ടാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി എൺപത്തൊമ്പതാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഭഗവൻ, രക്തബീജവധത്തെ കേന്ദ്രമാക്കി ദേവിയുടെ ഈ അത്ഭുതചരിതം നിങ്ങൾ എനിക്ക് വിവരണം ചെയ്തു।

Verse 2

भूयश्चेच्छाम्यहं श्रोतुं रक्तबीजे निपातिते । चकाः शुम्भो यत्कर्म निशुम्भश्चातिकोपनः ॥

ഞാൻ കൂടുതൽ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു—രക്തബീജൻ വധിക്കപ്പെട്ട ശേഷം ശുംഭൻ എന്തു ചെയ്തു? അത്യന്തം ക്രോധിതനായ നിശുംഭൻ എന്തു പ്രവർത്തി ചെയ്തു?

Verse 3

ऋषिरुवाच चकāर कोपमतुलं रक्तबीजे निपातिते । शुम्भासुरो निशुम्भश्च हतेष्वन्येषु चाऽहवे ॥

ഋഷി പറഞ്ഞു—രക്തബീജൻ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, യുദ്ധത്തിൽ മറ്റു യോദ്ധാക്കളും കൊല്ലപ്പെടുന്നതോടെ, അസുരന്മാരായ ശുംഭനും നിശുംഭനും അതുല്യമായ ക്രോധത്തിൽ നിറഞ്ഞു।

Verse 4

हन्यमानं महासैन्यं विलोक्ष्यामर्षमुद्वहन् । अभ्यधावन्निशुम्भोऽथ मुख्ययाऽसुरसेनया ॥

തന്റെ മഹാസൈന്യം കൊല്ലപ്പെടുന്നതു കണ്ടു, ജ്വലിക്കുന്ന ക്രോധം വഹിച്ച നിശുംഭൻ അപ്പോൾ അസുരസേനയുടെ മുഖ്യവ്യൂഹവുമായി മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞു।

Verse 5

तस्याग्रतस्तथा पृष्ठे पार्श्वयोश्च महासुराः । संदष्टौष्ठपुटाः क्रुद्धा हन्तुं देवीमुपाययुः ॥

ദേവിയുടെ മുന്നിലും പിന്നിലും വശങ്ങളിലുമായി മഹാസുരന്മാർ ക്രോധത്തോടെ അധരങ്ങൾ കടിച്ചുകൊണ്ട് ദേവിയെ വധിക്കാനായി മുന്നേറി।

Verse 6

आजगाम महावीर्यः शुम्भोऽपि स्वबलैर्वृतः । निहन्तुं चण्डिकां कोपात्कृताव युद्धं तु मातृभिः ॥

അപ്പോൾ മഹാവീര്യനായ ശുംഭനും തന്റെ സൈന്യങ്ങൾ ചുറ്റിപ്പറ്റി, മാതൃകളോടു യുദ്ധം ചെയ്ത ശേഷം, ക്രോധത്തോടെ ചണ്ഡികയെ വധിക്കാനായി എത്തി।

Verse 7

ततो युद्धमतीवासीद्देव्याः शुम्भनिशुम्भयोः । शरवर्षमतीवोग्रं मेघयोरिव वर्षतोः ॥

അപ്പോൾ ദേവിയും ശുംഭ-നിശുംഭന്മാരും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം അത്യന്തം ഘോരമായി; ഭയങ്കരമായ അമ്പുവർഷം രണ്ടു മേഘങ്ങൾ പെയ്യുന്നതുപോലെ പെയ്തു।

Verse 8

चिच्छेदास्ताञ्चरांस्ताभ्यां चण्डिका स्वशरोत्करैः । ताडयामास चाङ्गेषु शस्त्रौघैरसुरेश्वरौ ॥

ചണ്ഡിക തന്റെ ശരവൃഷ്ടിയാൽ ആ ആയുധങ്ങളെ ഛേദിച്ചു; തുടർന്ന് അസുരരുടെ ഇരുപ്രഭുക്കളുടെ അവയവങ്ങളിൽ ആയുധപ്രവാഹങ്ങളാൽ പ്രഹരിച്ചു।

Verse 9

निशुम्भो निशितं खड्गं चर्म चादाय सुप्रभम् । अताडयन्मूर्ध्नि सिंहं देव्याः वाहनमुत्तमम् ॥

നിശുംബൻ മൂർച്ചയുള്ള ഖഡ്ഗവും ദീപ്തമായ പരിചയും എടുത്ത്, ദേവിയുടെ ശ്രേഷ്ഠ വാഹനമായ സിംഹത്തിന്റെ തലയിൽ പ്രഹരിച്ചു।

Verse 10

निशुम्भो निशितं खड्गं चर्म चादाय सुप्रभम् । अताडयन्मूर्ध्नि सिंहं देव्याः वाहनमुत्तमम् ॥

നിശുംബൻ മൂർച്ചയുള്ള ഖഡ്ഗവും ഭംഗിയുള്ള പരിചയും എടുത്ത്, ദേവിയുടെ ശ്രേഷ്ഠ വാഹനമായ സിംഹത്തിന്റെ തലയിൽ പ്രഹരിച്ചു।

Verse 11

छिन्नॆ चर्मणि खड्गे च शक्तिं चिक्षेप सोऽसुरः । तामप्यस्य द्विधा चक्रे चक्रेणाभिमुखागताम् ॥

അവന്റെ പരിചയും ഖഡ്ഗവും ഛേദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ ആ അസുരൻ ശൂലം എറിഞ്ഞു; എന്നാൽ അത് നേരെ അവളിലേക്കു വരുമ്പോഴേക്കും ദേവിയുടെ ചക്രം അതിനെ രണ്ടായി പിളർത്തി।

Verse 12

कोपाध्मातो निशुम्भोऽथ शूलं जग्राह दानवः । आयातं मुष्टिपातेन देवी तच्चाप्यचूर्णयत् ॥

അപ്പോൾ ക്രോധംകൊണ്ട് വീർപ്പുമുട്ടിയ ദാനവനായ നിശുംബൻ ത്രിശൂലം പിടിച്ചു; അത് അവളിലേക്കു വരുമ്പോഴേക്കും ദേവി തന്റെ മുഷ്ടിഘാതത്തോടെ അതിനെ പൊടിയാക്കി।

Verse 13

अथादाय गदां सोऽपि चिक्षेप चण्डिकां प्रति । सापि देव्याः त्रिशूलेन भिन्ना भस्मत्वमागता ॥

അപ്പോൾ അവനും ഗദ എടുത്ത് ചണ്ഡികയിലേക്കു എറിഞ്ഞു; ദേവിയുടെ ത്രിശൂലം പിളർത്തിയ ആ ഗദയും ഭസ്മമായി.

Verse 14

ततः परशुहस्तं तमायान्त दैत्यपुङ्गवम् । आहत्य देवी बाणौघैरपातयत भूतले ॥

പിന്നീട് കൈയിൽ പരശു പിടിച്ച് ആ ദൈത്യശ്രേഷ്ഠൻ സമീപിച്ചപ്പോൾ, ദേവി അമ്പുകളുടെ പ്രളയവർഷംകൊണ്ട് അവനെ അടിച്ച് നിലത്തേക്ക് വീഴ്ത്തി.

Verse 15

तस्मिन्निपतिते भूमौ निशुम्भे भीमविक्रमॆ । भ्रातर्यतीव संक्रुद्धः प्रययौ हन्तुमम्बिकाम् ॥

ഭീകരപരാക്രമനായ നിശുംബൻ നിലത്തു വീണപ്പോൾ, അവന്റെ സഹോദരൻ അത്യന്തം ക്രുദ്ധനായി അംബികയെ വധിക്കുവാൻ മുന്നേറി.

Verse 16

स रथस्थस्तथात्युच्चैर्गृहीतपरमायुधैः । भुजैरष्टाभिरतुलैर्व्याप्याशेषं बभौ नभः ॥

അവൻ രഥസ്ഥനായി പരമായുധങ്ങൾ ഉയർത്തി, തന്റെ എട്ട് അനുപമ ഭുജങ്ങളാൽ ആകാശവിസ്താരം മുഴുവൻ നിറച്ച് ആകാശത്തിൽ ദീപ്തിയായി പ്രകാശിച്ചു.

Verse 17

तमायान्तं समालोक्य देवी शङ्खमवादयत् । ज्याशब्दं चापि धनुषश्चकारातीव दुःसहम् ॥

അവൻ മുന്നേറുന്നതു കണ്ട ദേവി ശംഖം ഊതി; കൂടാതെ ധനുസ്സിന്റെ ജ്യാ-ടങ്കാരം മുഴക്കി—ശത്രുക്കൾക്കത് അത്യന്തം അസഹ്യമായി.

Verse 18

पूरयामास ककुभो निजघण्टास्वनेन च । समस्तदैत्यसैन्यानां तेजोवधविधायिना ॥

അവൾ തന്റെ തന്നെ ഘണ്ടാനാദംകൊണ്ട് സർവ്വ ദിക്കുകളും നിറച്ചു; ആ ഭയാനകമായ ഝങ്കാരത്തിൽ സമസ്ത അസുരസേനയുടെ തേജസ്സും വൈഭവവും തകർന്നു പോയി.

Verse 19

ततः सिंहो महानादैस्त्याजितेभमहामदैः । पूरयामास गगनं गां तथैव दिशो दश ॥

അപ്പോൾ സിംഹം മഹാഗർജ്ജനങ്ങളാൽ മദോന്മത്ത ഗജങ്ങളെ അകറ്റി, ആകാശവും ഭൂമിയും അതുപോലെ ദശദിക്കുകളും നിറച്ചു.

Verse 20

ततः काली समुत्पत्य गगनं क्ष्मामताडयत् । कराभ्यां तन्निनादेन प्राक्स्वनास्ते तिरोधिताḥ ॥

അപ്പോൾ കാളി ചാടിയുയർന്ന് ആകാശത്തെയും ഭൂമിയെയും പ്രഹരിച്ചു; അവളുടെ ഇരുകൈകളുടെ ഇടിമുഴക്കത്തിൽ മുൻപുണ്ടായിരുന്ന ശബ്ദങ്ങൾ മുഴുവനും മങ്ങിപ്പോയി.

Verse 21

अट्टाट्टहासमशिवं शिवदूती चकार ह । तैः शब्दैरसुरास्त्रेसुः शुम्भः कोपं परं ययौ ॥

അപ്പോൾ ശിവദൂതി ഭയാനകവും അശുഭസൂചനയുമായ അട്ടഹാസം മുഴക്കി; ആ ശബ്ദങ്ങളിൽ അസുരർ ആയുധങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ചു, ശുംഭൻ അത്യന്തക്രോധത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു.

Verse 22

दुरात्मंस्तिष्ठ तिष्ठेति व्याजहाराम्बिका यदा । तदा जयेत्यभिहितं देवैराकाशसंस्थितैः ॥

അംബിക “ഹേ ദുഷ്ടാ—നിൽക്ക, നിൽക്ക!” എന്ന് വിളിച്ചപ്പോൾ, ആകാശസ്ഥ ദേവന്മാർ “ജയം!” എന്ന് ജയഘോഷം ചെയ്തു.

Verse 23

शुम्भेनागत्य या शक्तिर्मुक्ता ज्वालातिभीषणा । आयान्ती वह्निकूटाभा सा निरस्ता महोल्कया ॥

ശുംബൻ വിട്ട ജ്വലിക്കുന്ന ഭയാനക ശക്തി അഗ്നിരാശിപോലെ വന്നപ്പോൾ, മഹാ ഉൽകാസദൃശമായ പ്രക്ഷേപാസ്ത്രം അതിനെ അടിച്ചു തള്ളിക്കളഞ്ഞു।

Verse 24

सिंहनादेन शुम्भस्य व्याप्तं लोकत्रयान्तaram् । निर्घातनिः स्वनो घोरो जितवानवनिपते ॥

ഹേ രാജാവേ, ശുംബന്റെ സിംഹനാദം ത്രിലോകാന്തർഗതമായ ആകാശം മുഴുവൻ നിറച്ചു; അത് ഭയാനകമായ ഇടിമുഴക്കത്തിൻപോലെ ഗംഭീരമായി പ്രതിധ്വനിച്ചു, എല്ലാം ജയിച്ചതുപോലെ.

Verse 25

शुम्भमुक्ताञ्छरान्देवी शुम्भस्तत्प्रहिताञ्छरान् । चिच्छेद स्वशरैरुग्रैः शतशोऽथ सहस्रशः ॥

ദേവി ശുംബൻ വിട്ട അമ്പുകളെ ഛേദിച്ചു; ശുംബനും ദേവി അയച്ച അമ്പുകളെ ഛേദിച്ചു—ഇരുവരും തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ തീക്ഷ്ണ ശരംകൊണ്ട്, നൂറുകളായും പിന്നെ ആയിരങ്ങളായും.

Verse 26

ततः सा चण्डिका क्रुद्धा शूलेनाभिजघान तम् । स तदाभिहतो भूमौ मूर्च्छितो निपपात ह ॥

അപ്പോൾ ക്രുദ്ധയായ ചണ്ഡിക അവനെ തന്റെ ത്രിശൂലത്തോടെ പ്രഹരിച്ചു; ആ പ്രഹാരത്തിൽ അവൻ ഭൂമിയിൽ വീണു—മൂർഛിതനും അചേതനനും ആയി.

Verse 27

ततो निशुम्भः सम्प्राप्य चेतनामात्तकार्मुकः । आजघान शरैर्देवीं कालीं केसरिणं तथा ॥

പിന്നീട് നിശുംബൻ ബോധം വീണ്ടെടുത്തു ധനുസ്സെടുത്തു; അമ്പുകളാൽ ദേവിയെയും കാളിയെയും സിംഹത്തെയും കൂടി പ്രഹരിച്ചു.

Verse 28

पुनश्च कृत्वा बाहूनामयुतं दनुजेश्वरः । चक्रायुधेन दितिजश्छादयामास चण्डिकाम् ॥

വീണ്ടും ദാനവാധിപനായ ദാനുജൻ ദശസഹസ്ര ഭുജങ്ങളോടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; ദിതിയുടെ പുത്രൻ തന്റെ ചക്രായുധങ്ങളാൽ ചണ്ഡികാദേവിയെ മൂടി മുറുക്കി.

Verse 29

ततो भगवती क्रुद्धा दुर्गा दुर्गार्तिनाशिनी । चिच्छेद तानि चक्राणि स्वशरैः सायकांश्च तान् ॥

അപ്പോൾ ഭഗവതി ദുർഗ്ഗ—ദുര്‍ഗമ ദുഃഖനാശിനി—ക്രോധിച്ച് തന്റെ അമ്പുകളാൽ ആ ചക്രങ്ങളെ വെട്ടിമുറിച്ചു; ആ മറ്റു ക്ഷിപണാസ്ത്രങ്ങളെയും നശിപ്പിച്ചു।

Verse 30

ततो निशुम्भो वेगेन गदामादाय चण्डिकाम् । अभ्यधावत वै हन्तुं दैत्यसेनासमावृतः ॥

അപ്പോൾ നിശുംബൻ ഗദ പിടിച്ച് അതിവേഗത്തിൽ പാഞ്ഞെത്തി; ദൈത്യസേന ചുറ്റിനിന്നപ്പോൾ ചണ്ഡികാദേവിയെ വധിക്കുവാൻ ആക്രമിച്ചു।

Verse 31

तस्यापतत एवाशु गदां चिच्छेद चण्डिका । खड्गेन शितधारेण स च शूलं समाददे ॥

അവൻ പാഞ്ഞെത്തുമ്പോൾ ചണ്ഡിക തന്റെ ക്ഷുരധാര ഖഡ്ഗംകൊണ്ട് അവന്റെ ഗദയെ വേഗത്തിൽ വെട്ടിമുറിച്ചു; തുടർന്ന് അവൻ ശൂലം (കുന്തം) എടുത്തു।

Verse 32

शूलहस्तं समायान्तं निशुम्भममरार्दनम् । हृदि विव्याध शूलेन वेगाविद्धेन चण्डिका ॥

ശൂലം കൈയിൽ പിടിച്ച് ദേവന്മാരെ പീഡിപ്പിച്ച നിശുംബൻ അടുത്തുവന്നപ്പോൾ, ചണ്ഡിക ശക്തിയായി എറിഞ്ഞ ശൂലംകൊണ്ട് അവന്റെ ഹൃദയം തുളച്ചു.

Verse 33

भिन्नस्य तस्य शूलेन हृदयान्निः सृतो 'परः । महाबलो महावीर्यस्तिष्ठेति पुरुषो वदन् ॥

ആ കുന്തംകൊണ്ട് പിളർന്നപ്പോൾ അവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പുരുഷൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു—മഹാബലനും മഹാവീര്യനും—“നിൽക്കൂ, നേരിടൂ!” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 34

तस्य निष्क्रामतो देवी प्रहस्य स्वनवत्ततः । शिरश्चिच्छेद खड्गेन ततो 'सावपतद्भुवि ॥

അവൻ പുറത്തുവരുമ്പോൾ തന്നെ ദേവി മുഴങ്ങുന്ന അട്ടഹാസത്തോടെ ചിരിച്ചു; തന്റെ ഖഡ്ഗംകൊണ്ട് അവന്റെ ശിരസ് ഛേദിച്ചു; പിന്നെ അവൻ ഭൂമിയിൽ വീണു.

Verse 35

ततः सिंहश्चखादोग्रं दंष्ट्राक्षुण्णशिरोधरान् । असुरांस्तांस्तथा काली शिवदूती तथापरान् ॥

അപ്പോൾ സിംഹം ക്രോധത്തോടെ തന്റെ ദംഷ്ട്രകളാൽ കഴുത്തുകൾ ഞെരിച്ച അസുരന്മാരെ ഭീകരമായി ഭക്ഷിച്ചു; അതുപോലെ കാളിയും ശിവദൂതിയും മറ്റു ദാനവന്മാരെ സംഹരിച്ചു.

Verse 36

कौमारीशक्तिनिर्भिन्नाः केचिन्नेशुर्महासुराः । ब्रह्माणीमन्त्रपूतेन तोयेनान्ये निराकृताः ॥

ചില മഹാദാനവർ കൗമാരിയുടെ ശക്തി/കുന്തംകൊണ്ട് പിളർന്നുവീണു; ചിലർ ബ്രാഹ്മണിയുടെ മന്ത്രപൂതജലത്താൽ പ്രതിഹതരായി (നശിച്ചു).

Verse 37

माहेश्वरीत्रिशूलेन भिन्नाः पेतुस्तथापरे । वाराहीतुण्डघातेन केचिच्चूर्णोकृताः भुवि ॥

മറ്റുചിലർ മാഹേശ്വരിയുടെ ത്രിശൂലത്താൽ പിളർന്നുവീണു; ചിലർ വരാഹിയുടെ മൂക്കിന്റെ/തുമ്പിന്റെ പ്രഹാരങ്ങളാൽ ഭൂമിയിൽ പൊടിയായി ചതഞ്ഞു.

Verse 38

खण्डं खण्डं च चक्रेण वैष्णव्या दानवाः कृताः । वज्रेण चैन्द्रीहस्ताग्रविमुक्तेन तथापरे ॥

വൈഷ്ണവിയുടെ ചക്രം ദാനവരെ ഖണ്ഡഖണ്ഡമായി ഛേദിച്ചു; ഐന്ദ്രിയുടെ വിരൽത്തുമ്പുകളിൽ നിന്നു പുറപ്പെട്ട വജ്രം മറ്റുള്ളവരെ നശിപ്പിച്ചു।

Verse 39

केचिद्विनेशुरसुराः केचिन्नष्टा महाहवात् । भक्षिताश्चापरे कालीशिवदूतीमृगाधिपैः ॥

ചില അസുരർ വീണുമരിച്ചു; ചിലർ മഹായുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു; മറ്റുള്ളവർ കാളി, ശിവദൂതി, സിംഹം എന്നിവരാൽ വിഴുങ്ങപ്പെട്ടു।