Adhyaya 37

Verse 1

/ (दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल ४७ “लोक हैं।) ऑपन-आ प्रात बछ। अकाल सप्तत्रिशो5्ध्याय: अभिमन्युका पराक्रम

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ! അളവറ്റ പരാക്രമമുള്ള സുഭദ്രാപുത്രൻ അഭിമന്യു കൗരവസേനയെ തകർത്തു പിന്നോട്ടോടിച്ചതുകണ്ട് ദുര്യോധനൻ അത്യന്തം ക്രോധംകൊണ്ട് ജ്വലിച്ചു; സ്വയം സുഭദ്രാപുത്രനെ നേരിടാൻ മുന്നേറി.

Verse 2

ततो राजानमावृत्तं सौभद्रं प्रति संयुगे । दृष्टवा द्रोणो5ब्रवीद्‌ योधान्‌ परीप्सध्वं नराधिपम्‌

അപ്പോൾ യുദ്ധത്തിൽ രാജാവ് ദുര്യോധനൻ സൗഭദ്രനെ (അഭിമന്യുവിനെ) ലക്ഷ്യമാക്കി തിരിയുന്നതുകണ്ട് ദ്രോണൻ യോദ്ധാക്കളോടു പറഞ്ഞു—“നരാധിപനെ എല്ലാ വശത്തുനിന്നും സംരക്ഷിക്കുവിൻ.”

Verse 3

पुराभिमन्युर्लक्ष्यं न: पश्यतां हन्ति वीर्यवान्‌ । तमाद्रवत मा भैष्ट क्षिप्रं रक्षत कौरवम्‌

“നമ്മുടെ കണ്ണുമുന്നിൽ തന്നേ വീര്യവാനായ അഭിമന്യു ലക്ഷ്യമായ കൗരവനെ (ദുര്യോധനനെ) ആദ്യം തന്നെ വധിച്ചേക്കും. അതിനാൽ അവന്റെ നേരെ പാഞ്ഞുചെല്ലുവിൻ; ഭയപ്പെടരുത്; വേഗം കുരുവംശീയ ദുര്യോധനനെ സംരക്ഷിക്കുവിൻ.”

Verse 4

ततः कृतज्ञा बलिन: सुहदो जितकाशिन: । त्रास्यमाना भयाद्‌ वीरं परिवद्रुस्तवात्मजम्‌

അതിനുശേഷം കൃതജ്ഞരും ബലവാന്മാരും സ്നേഹിതരുമായ വിജയംകൊണ്ട് പ്രസിദ്ധരായ യോദ്ധാക്കൾ—അഭിമന്യുവിന്റെ ഭയത്തിൽ വിറച്ചുകൊണ്ടിരുന്നാലും—സംരക്ഷണാർത്ഥം നിങ്ങളുടെ വീരപുത്രനെ എല്ലാ വശത്തുനിന്നും വളഞ്ഞു.

Verse 5

द्रोणो द्रौणि: कृप: कर्ण: कृतवर्मा च सौबल: । बृहद्धलो मद्रराजो भूरिभ्भूरिश्रवा: शल:

ദ്രോണൻ, ദ്രോണപുത്രൻ അശ്വത്ഥാമാവ്, കൃപൻ, കർണ്ണൻ, കൃതവർമ്മാവ്, സൗബലൻ (ശകുനി), ബൃഹദ്ബലൻ, മദ്രരാജൻ ശല്യൻ, ഭൂരി, ഭൂരിശ്രവസ്, ശലൻ—ഇവരൊക്കെയും അഭിമന്യുവിന്മേൽ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളുടെ കനത്ത മഴ ചൊരിഞ്ഞു; മഹാശരവൃഷ്ടിയാൽ അവനെ മൂടിക്കളഞ്ഞു.

Verse 6

पौरवो वृषसेनश्न विसृजन्त: शिताञ्छरान्‌ | सौभद्रंं शरवर्षण महता समवाकिरन्‌

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—പൗരവനും വൃഷസേനനും മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ വിട്ടുകൊണ്ട് സൗഭദ്രനെ (അഭിമന്യുവിനെ) മഹാശരവർഷംകൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞു; ചുറ്റുമെല്ലാം അമ്പുകളാൽ അവനെ മൂടി.

Verse 7

सम्मोहयित्वा तमथ दुर्योधनममोचयन्‌ । आस्याद्‌ ग्रासमिवाक्षिप्तं ममृषे नार्जुनात्मज:

അവനെ മയക്കിയ ശേഷം ആ വീരന്മാർ ദുര്യോധനനെ മോചിപ്പിച്ചു. വായിൽ നിന്നുതന്നെ ഒരു കവിള്‍ പറിച്ചെടുത്തതുപോലെ തോന്നി; അർജുനപുത്രൻ (അഭിമന്യു) അത് സഹിച്ചില്ല.

Verse 8

इस प्रकार उसे मोहित करके इन वीरोंने दुर्योधनको छुड़ा लिया। तब मानो मुँहसे ग्रास छिन गया हो, यह मानकर अर्जुनकुमार अभिमन्यु इसे सहन न कर सका ।।

അപ്പോൾ സൗഭദ്രൻ (അഭിമന്യു) മഹത്തായ അമ്പുപ്രവാഹംകൊണ്ട് കുതിരകളും സാരഥികളും സഹിതം ആ മഹാരഥന്മാരെ യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് പിന്തിരിപ്പിച്ചു; പിന്നെ സിംഹനാദം മുഴക്കി.

Verse 9

तस्य नादं ततः श्रुत्वा सिंहस्येवामिषैषिण: । नामृष्यन्त सुसंरब्धा: पुनद्रोणमुखा रथा:,मांस चाहनेवाले सिंहके समान अभिमन्युकी वह गर्जना सुनकर अत्यन्त क्रोधमें भरे हुए द्रोण आदि महारथी न सह सके

അവന്റെ ആ നാദം—ഇര തേടുന്ന സിംഹത്തിന്റെ ഗർജ്ജനപോലെ—കേട്ടപ്പോൾ, ദ്രോണനെ മുൻനിർത്തിയ രഥികൾ അത്യന്തം ക്രോധത്തോടെ ജ്വലിച്ചു; അത് സഹിച്ചില്ല.

Verse 10

त एन॑ कोष्ठकीकृत्य रथवंशेन मारिष । व्यसृजन्निषुजालानि नानालिजड्रानि सड्घश:

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—പ്രിയ മഹാശയാ! രഥങ്ങളുടെ നിരയെ മതിലുപോലെ ആക്കി അവനെ ഒരു കോഷ്ഠകത്തിനുള്ളിൽ പൂട്ടിയതുപോലെ വളഞ്ഞു; പിന്നെ പലവിധവും പലരൂപവുമുള്ള അമ്പുവലകൾ കൂട്ടംകൂട്ടമായി തുടർച്ചയായി വിട്ടു.

Verse 11

आर्य! तब उन महारथियोंने रथसेनाद्वारा उसे कोष्ठमें आबद्ध-सा करके उसके ऊपर नाना प्रकारके चिह्नवाले समूह-के-समूह बाण बरसाने आरम्भ किये ।।

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ആര്യാ! അപ്പോൾ ആ മഹാരഥന്മാർ രഥസേനാവ്യൂഹങ്ങളാൽ നിങ്ങളുടെ പൗത്രനെ ഒരു കോഷ്ഠത്തിൽ പൂട്ടിയതുപോലെ ചുറ്റിപ്പറ്റി, നാനാവിധ ചിഹ്നങ്ങളുള്ള അമ്പുകളുടെ കൂട്ടംകൂട്ടമായി അവന്റെ മേൽ വർഷിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ നിങ്ങളുടെ ആ വീരപൗത്രൻ തന്റെ മൂർച്ചയുള്ള ശരംകൊണ്ട് ശത്രുക്കളുടെ സായകസമൂഹങ്ങളെ ആകാശത്തുതന്നെ വെട്ടിത്തകർത്തു; അതേ നിമിഷം പ്രതിഘാതമായി ആ മഹാരഥന്മാരെയും വേദിച്ചു പരിക്കേൽപ്പിച്ചു—അത് അത്ഭുതംപോലെ തോന്നി।

Verse 12

ततस्ते कोपितास्तेन शरैराशीविषोपमै: । परिवत्र॒र्जिघांसन्त: सौभद्रमपराजितम्‌

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—അവനാൽ കോപിതരായ അവർ, വിഷസർപ്പസമാനമായ ഭയങ്കര ശരംകൊണ്ട്, യുദ്ധത്തിൽ അപരാജിതനായ സുഭദ്രാപുത്രനെ കൊല്ലണമെന്ന ഉദ്ദേശത്തോടെ അവനെ ചുറ്റിവളഞ്ഞു।

Verse 13

समुद्रमिव पर्यस्तं त्वदीयं तं बलार्णवम्‌ | दधारैको<<र्जुनिर्बाणैवेलेव भरतर्षभ

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ഭരതവൃഷഭാ! സമുദ്രംപോലെ പരന്ന നിങ്ങളുടെ ആ സേനാസമുദ്രത്തെ അർജുനൻ ഒറ്റയ്ക്കു തന്നെ തന്റെ ബാണങ്ങളാൽ തടഞ്ഞുനിർത്തി; തീരം സമുദ്രത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതുപോലെ।

Verse 14

भरतश्रेष्ठ! उस समय जैसे सब ओरसे उछलते हुए समुद्रको तटभूमि रोक लेती है, उसी प्रकार आपके सैन्य-सागरको एकमात्र अर्जुनकुमारने आगे बढ़नेसे रोक दिया ।।

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ഭരതശ്രേഷ്ഠാ! അപ്പോൾ എല്ലാദിക്കിലും കുതിച്ചുയരുന്ന സമുദ്രത്തെ തീരഭൂമി തടയുന്നതുപോലെ, നിങ്ങളുടെ സേനാസമുദ്രത്തെ അർജുനൻ ഒറ്റയ്ക്കു തന്നെ മുന്നോട്ട് നീങ്ങാതെയാക്കി. പിന്നെ ആ ഘോരയുദ്ധത്തിൽ പരസ്പരം പ്രഹരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന അഭിമന്യുവിലും എതിര്‍വീരന്മാരിലും—ആരും യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് മുഖം തിരിച്ചില്ല।

Verse 15

तस्मिंस्तु घोरे संग्रामे वर्तमाने भयंकरे । दुःसहो नवभिर्बाणैरभिमन्युमविध्यत

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ആ ഭയങ്കരവും ഭീതിജനകവുമായ യുദ്ധം തുടരുമ്പോൾ ദുഃസഹൻ അഭിമന്യുവിനെ ഒമ്പത് ബാണങ്ങളാൽ വേദിച്ചു।

Verse 16

दुःशासनो द्वादशभि: कृप: शारद्वतस्त्रिभि: | द्रोणस्तु सप्तदशभि: शरैराशीविषोपमै:

ദുഃശാസനൻ പന്ത്രണ്ടു ശരങ്ങളാൽ, ശാരദ്വതപുത്രൻ കൃപൻ മൂന്നു ശരങ്ങളാൽ, ദ്രോണം പതിനേഴു ശരങ്ങളാൽ—വിഷസർപ്പസമമായ ഭീകര പ്രഭാവത്തോടെ—വേധിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 17

इस प्रकार वह भयंकर एवं घोर संग्राम चल रहा था। उसमें आपके पुत्र दुःसहने नौ, दुःशासनने बारह, शरद्वानके पुत्र कृपाचार्यने तीन और द्रोणाचार्यने विषधर सर्पके समान भयंकर सत्रह बाणोंसे अभिमन्युको बींध डाला ।।

ഇങ്ങനെ ആ ഭയങ്കരവും ഘോരവുമായ യുദ്ധം ഉഗ്രമായി തുടരുകയായിരുന്നു. അതിൽ ദുഃസഹൻ ഒമ്പതു ശരങ്ങളാൽ, ദുഃശാസനൻ പന്ത്രണ്ടു ശരങ്ങളാൽ, ശാരദ്വതപുത്രൻ കൃപൻ മൂന്നു ശരങ്ങളാൽ, ദ്രോണം വിഷസർപ്പസമമായ ഭീകര പതിനേഴു ശരങ്ങളാൽ അഭിമന്യുവിനെ വേധിച്ചു. പിന്നെ വിവിംശതി എഴുപതു, കൃതവർമ്മ ഏഴ്, ബൃഹദ്ബലൻ എട്ട്, അശ്വത്ഥാമ ഏഴ്, ഭൂരിശ്രവസ് മൂന്ന്, മദ്രരാജ ശല്യൻ ആറു, ശകുനി രണ്ട്, രാജാ ദുര്യോധനൻ മൂന്ന് ശരങ്ങളാൽ അവനെ പരിക്കേൽപ്പിച്ചു।

Verse 18

भूरिश्रवास्त्रिभिर्बाणि्मद्रेश: षड्भिराशुगै: । द्वाभ्यां शराभ्यां शकुनिस्त्रिभि्दुर्योधनो नृप:

ഭൂരിശ്രവസ് മൂന്നു ശരങ്ങളാൽ, മദ്രരാജ ശല്യൻ ആറു വേഗശരങ്ങളാൽ, ശകുനി രണ്ടു ശരങ്ങളാൽ, രാജാ ദുര്യോധനൻ മൂന്നു ശരങ്ങളാൽ (അഭിമന്യുവിനെ) പരിക്കേൽപ്പിച്ചു।

Verse 19

सतुतान्‌ प्रतिविव्याध त्रिभिस्त्रिभिरजिद्ागै: । नृत्यन्निव महाराज चापहस्त: प्रतापवान्‌

മഹാരാജാ! വില്ല് കൈയിൽ പിടിച്ച പ്രതാപവാനായ അഭിമന്യു നൃത്തം ചെയ്യുന്നവനെപ്പോലെ ചുറ്റും തിരിഞ്ഞു, വക്രതയില്ലാതെ നേരെ പായുന്ന മൂന്നു മൂന്നു ശരങ്ങളാൽ അവരെ പ്രതിവേധിച്ചു।

Verse 20

ततो$भिमन्यु: संक्रुद्धस्त्रास्यमानस्तवात्मजै: । विदर्शयन्‌ वै सुमहच्छिक्षौरसकृतं बलम्‌

അപ്പോൾ നിന്റെ പുത്രന്മാർ പീഡിപ്പിക്കുമ്പോൾ അഭിമന്യു ക്രുദ്ധനായി, ശിക്ഷണത്തിൽ നിന്നു നേടിയതും വംശഗൗരവം കൊണ്ടു ബലപ്പെട്ടതുമായ അതിമഹത്തായ ശക്തി പ്രകടിപ്പിച്ചു।

Verse 21

तब आपके सभी पुत्रोंने मिलकर अभिमन्युको त्रास देना आरम्भ किया, फिर तो वह क्रोधसे जल उठा और अपनी अस्त्र-शिक्षा तथा हृदयका महान्‌ बल दिखाने लगा ।।

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ നിന്റെ പുത്രന്മാർ എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചു അഭിമന്യുവിനെ പീഡിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. അവൻ ക്രോധാഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ചു, തന്റെ അസ്ത്രവിദ്യയിലെ പ്രാവീണ്യവും ഹൃദയത്തിലെ മഹാബലവും പ്രകടമാക്കി. ഗരുഡനും കാറ്റും പോലെയുള്ള വേഗത്തിൽ അവൻ മുന്നേറി, ത്വരിതമായി അശ്മകവംശ യുവരാജന്റെ ആക്രമണത്തിന്റെ പ്രചണ്ഡവേഗം തടഞ്ഞുനിർത്തി.

Verse 22

तस्याभिमन्युर्दशभिह्यान्‌ सूतं ध्वजं शरै:

അപ്പോൾ അഭിമന്യു പത്ത് അമ്പുകളാൽ ശത്രുവിന്റെ സാരഥിയെയും ധ്വജത്തെയും പ്രഹരിച്ചു.

Verse 23

ततस्तस्मिन्‌ हते वीरे सौभद्रेणाश्मकेश्वरे

പിന്നീട് സൗഭദ്രനായ അഭിമന്യു അശ്മകരുടെ ആ വീരാധിപനെ വധിച്ചപ്പോൾ യുദ്ധത്തിന്റെ ഗതി മാറിപ്പോയി.

Verse 24

संचचाल बलं॑ सर्व पलायनपरायणम्‌ । सुभद्राकुमार अभिमन्युके द्वारा वीर अश्मक-राजकुमारके मारे जानेपर सारी सेना विचलित हो भागने लगी ।। तत:ः कर्ण: कृपो द्रोणो द्रौणिगान्धारराट्शल:

സകല സൈന്യവും കുലുങ്ങി, ഓടിപ്പോകുവാൻ മനസ്സു തിരിഞ്ഞു. സുഭദ്രാകുമാരനായ അഭിമന്യു വീരനായ അശ്മക രാജകുമാരനെ വധിച്ചതോടെ സൈന്യം മുഴുവൻ വ്യാകുലമായി പലയാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ കർണൻ, കൃപൻ, ദ്രോണൻ, ദ്രോണപുത്രൻ (അശ്വത്ഥാമാവ്), ഗാന്ധാരരാജൻ, ശല്യൻ—ഇവർ മുന്നോട്ട് വന്നു.

Verse 25

शल्यो भूरिश्रवा: क्राथ: सोमदत्तो विविंशति: । वृषसेन: सुषेणश्च कुण्डभेदी प्रतर्दन:

ശല്യൻ, ഭൂരിശ്രവാവ്, ക്രാഥൻ, സോമദത്തൻ, വിവിംശതി, വൃഷസേനൻ, സുഷേണൻ, കുണ്ഡഭേദി, പ്രതർദനൻ.

Verse 26

वृन्दारको ललित्थश्न प्रबाहुर्दीर्धलोचन: । दुर्योधनश्व संक्रुद्ध: शरवर्षरवाकिरन्‌

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു— വൃന്ദാരകൻ, ലലിത്തൻ, ദീർഘലോചനനായ പ്രബാഹു, കൂടാതെ ക്രോധത്തിൽ ജ്വലിച്ച ദുര്യോധനൻ— ശരവർഷത്തിന്റെ ഗർജ്ജനത്തോടെ യുദ്ധഭൂമി നിറച്ചു.

Verse 27

तदनन्तर कर्ण, कृपाचार्य, द्रोणाचार्य, अश्वत्थामा, गान्धारराज शकुनि, शल, शल्य, भूरिश्रवा, क्राथ, सोमदत्त, विविंशति, वृषसेन, सुषेण, कुण्डभेदी, प्रतर्दन, वृन्दारक, ललित्थ, प्रबाहु, दीर्घलोचन तथा अत्यन्त क्रोधमें भरे हुए दुर्योधनने अभिमन्युपर बाणोंकी वर्षा आरम्भ कर दी ।।

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു— അതിനുശേഷം കർണ്ണൻ, കൃപാചാര്യൻ, ദ്രോണാചാര്യൻ, അശ്വത്ഥാമാവ്, ഗന്ധാരരാജൻ ശകുനി, ശലൻ, ശല്യൻ, ഭൂരിശ്രവസ്, ക്രാഥൻ, സോമദത്തൻ, വിവിംശതി, വൃഷസേനൻ, സുഷേണൻ, കുണ്ഡഭേദി, പ്രതർദനൻ, വൃന്ദാരകൻ, ലലിത്തൻ, പ്രബാഹു, ദീർഘലോചനൻ— കൂടാതെ അത്യന്തക്രോധത്തിൽ കത്തുന്ന ദുര്യോധനൻ— എല്ലാവരും ചേർന്ന് അഭിമന്യുവിന്മേൽ ശരവർഷം ആരംഭിച്ചു. ആ അജേയ മഹാധനുർധരന്മാരുടെ ശരങ്ങളാൽ വീണ്ടുംവീണ്ടും വേദനിക്കപ്പെട്ടിട്ടും അഭിമന്യു കർണ്ണനെ ലക്ഷ്യമാക്കി, കവചവും ദേഹവും ഭേദിക്കുവാൻ ശേഷിയുള്ള ഒരു ശരമെടുത്തു.

Verse 28

तस्य भित्त्वा तनुत्राणं देहं निर्भिद्य चाशुग: । प्राविशद्‌ धरणीं वेगाद्‌ वल्मीकमिव पन्नग:

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു— ആ വേഗമുള്ള ശര കർണ്ണന്റെ കവചം ഭേദിച്ച് ദേഹം കുത്തിത്തുറന്ന് മഹാവേഗത്തിൽ ഭൂമിയിലേക്കു കുത്തിനുഴഞ്ഞു— പാമ്പ് വൽമീകത്തിലേക്കു സരിയുന്നതുപോലെ.

Verse 29

स तेनातिप्रहारेण व्यथितो विद्वलजन्निव । संचचाल रणे कर्ण: क्षितिकम्पे यथाचल:

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു— ആ അതിഭാരമായ പ്രഹാരത്തിൽ വ്യഥിതനായി കർണ്ണൻ വിഹ്വലനായതുപോലെ ആയി; യുദ്ധഭൂമിയിൽ അവൻ കുലുങ്ങി— ഭൂകമ്പത്തിൽ പർവ്വതം നടുങ്ങുന്നതുപോലെ.

Verse 30

तथान्यैर्निशितैर्बाणै: सुषेणं दीर्घलोचनम्‌ । कुण्डभेदिं च संक्रुद्धस्त्रिभिस्त्रीनवधीद्‌ बली

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു— പിന്നെ ബലവാനായ അഭിമന്യു അത്യന്തക്രോധത്തോടെ മറ്റുള്ള മൂർച്ചയുള്ള ശരങ്ങളാൽ സുഷേണൻ, ദീർഘലോചനൻ, കുണ്ഡഭേദി— ഈ മൂവരെയും മൂന്നു ശരങ്ങളാൽ (ഓരോരുത്തനെയും ഓരോന്നായി) വേദനിപ്പിച്ചു.

Verse 31

कर्णस्तं पञ्चविंशत्या नाराचानां समार्पयत्‌ । अश्वत्थामा च विंशत्या कृतवर्मा च सप्तभि:,तब कर्णने पचीस, अश्व॒त्थामाने बीस तथा कृतवर्माने सात नाराचोंद्वारा अभिमन्युको गहरी चोट पहुँचायी

കർണ്ണൻ അവനെ ഇരുപത്തിയഞ്ച് നാരാച അമ്പുകളാൽ കുത്തി; അശ്വത്ഥാമാവ് ഇരുപതുകൊണ്ടും, കൃതവർമ്മാവ് ഏഴുകൊണ്ടും. യുദ്ധത്തിന്റെ കഠിന സമ്മർദ്ദത്തിൽ അഭിമന്യുവിനെ ഒരേ സമയം പല വീരന്മാർ ആക്രമിച്ചു.

Verse 32

स शराचितसर्वाड्ि: क्रुद्ध: शक्रात्मजात्मज: । विचरन्‌ ददृशे सैन्ये पाशहस्त इवान्तक:

അപ്പോൾ ഇന്ദ്രപുത്രനായ അർജുനന്റെ പുത്രൻ അഭിമന്യു—ശരങ്ങൾ കൊണ്ട് സർവ്വാംഗവും കുത്തേറ്റവൻ—ക്രോധത്തിൽ ജ്വലിച്ച് ശത്രുസൈന്യത്തിൽ പാശധാരിയായ അന്തകൻ (യമൻ) പോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നതായി കാണപ്പെട്ടു.

Verse 33

शल्यं च शरवर्षेण समीपस्थमवाकिरत्‌ | उदक्रोशन्महाबाहुस्तव सैन्यानि भीषयन्‌

അപ്പോൾ സമീപത്ത് നിന്ന ശല്യനു മേൽ ആ മഹാബാഹു അമ്പുകളുടെ മഴ പെയ്തു. ഉച്ചത്തിൽ ഗർജ്ജിച്ച് നിങ്ങളുടെ സൈന്യത്തെ ഭീതിയിലാഴ്ത്തി.

Verse 34

ततः स विद्धो<स्त्रविदा मर्मभिद्धिरजिदह्ागै: | शल्यो राजन्‌ रथोपस्थे निषसाद मुमोह च

അപ്പോൾ അസ്ത്രവിദ്യയിൽ നിപുണനായവന്റെ മർമ്മഭേദക, സർപ്പവേഗമുള്ള അമ്പുകളാൽ വേദനപ്പെട്ട ശല്യൻ, ഹേ രാജാവേ, രഥാസനത്തിൽ കൂപ്പുകുത്തി ഇരുന്നു മൂർച്ചിച്ചു.

Verse 35

तं हि दृष्टवा तथा विद्ध॑ सौभद्रेण यशस्विना । सम्प्राद्रवच्चमू: सर्वा भारद्वाजस्य पश्यत:

യശസ്വിയായ സൗഭദ്രൻ (സുഭദ്രാപുത്രൻ) ശല്യനെ ഇങ്ങനെ വേദനിപ്പിച്ചതായി കണ്ടപ്പോൾ, ഭാരദ്വാജപുത്രനായ ദ്രോണാചാര്യൻ നോക്കി നിൽക്കേ തന്നെ, മുഴുവൻ സൈന്യവും ഭീതിയിൽ പാഞ്ഞോടി.

Verse 36

इस प्रकार श्रीमह्ाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत अभिमनन्‍्युवधपर्वमें आभिमन्युका पराक्रमविषयक छत्तीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—സ്വർണ്ണപക്ഷങ്ങളുള്ള അമ്പുകളാൽ സർവ്വാംഗവും മൂടപ്പെട്ട മഹാബാഹു അഭിമന്യുവിനെ കണ്ടപ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ സൈന്യം സിംഹം തകർത്ത മൃഗങ്ങൾപോലെ ദിക്കുകളിലേക്കെല്ലാം ചിതറി ഓടി.

Verse 37

स तु रणयशसाभिपूज्यमान: पितृसुरचारणसिद्धयक्षसंघै: । अवनितलगतैश्व भूतसड्चै- रतिविबभौ हुतभुग्यथा<55ज्यसिक्त:

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—യുദ്ധയശസ്സാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ടും പിതൃകൾ, ദേവന്മാർ, ചാരണർ, സിദ്ധർ, യക്ഷസമൂഹങ്ങൾ, ഭൂതലവാസികളായ ഭूतഗണങ്ങൾ എന്നിവരാൽ പുകഴ്ത്തപ്പെട്ടും നിന്ന അഭിമന്യു, ഘൃതധാരകളാൽ അഭിഷിക്തനായ അഗ്നിദേവനെപ്പോലെ അത്യന്തം ദീപ്തിയായി ശോഭിച്ചു।

Verse 213

विव्याध दशभिर्बाणैस्तिष्ठ तिछेति चाब्रवीत्‌ । इतनेमें ही अश्मकके पुत्रने सारथिके आदेशका पालन करनेवाले

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—അവൻ അവനെ പത്തു അമ്പുകളാൽ കുത്തിവെച്ച്, “നിൽക്കു, നിൽക്കു!” എന്നു വിളിച്ചു।

Verse 226

बाहू धनु: शिरश्नोव्या स्मयमानो5 भ्यपातयत्‌ | तब अभिमन्युने मुसकराकर अश्मकपुत्रके घोड़ों, सारथि, ध्वज, भुजाओं, धनुष तथा मस्तकको भी दस बाणोंसे पृथ्वीपर काट गिराया

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—അഭിമന്യു പുഞ്ചിരിയോടെ പത്തു അമ്പുകളാൽ അവന്റെ കുതിരകൾ, സാരഥി, ധ്വജം, ഭുജങ്ങൾ, ധനുസ്സ്, ശിരസ്സ് എന്നിവയും വെട്ടി ഭൂമിയിലേക്കു വീഴ്ത്തി।