Adhyaya 87

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे संसारविषकथनं नाम षडशीतितमो ऽध्यायः सूत उवाच निशम्य ते महाप्राज्ञाः कुमाराद्याः पिनाकिनम् प्रोचुः प्रणम्य वै भीताः प्रसन्नं परमेश्वरम्

ഇങ്ങനെ ശ്രീലിംഗമഹാപുരാണത്തിന്റെ പൂർവഭാഗത്തിൽ ‘സംസാരവിഷകഥനം’ എന്ന പേരിലുള്ള എൺപത്തേഴാം അധ്യായം (ആരംഭം). സൂതൻ പറഞ്ഞു—അത് കേട്ട് മഹാപ്രാജ്ഞരായ സനകാദി കുമാരന്മാർ ഭയഭക്തിയോടെ നമസ്കരിച്ചു, പ്രസന്നനായ പരമേശ്വരൻ പിനാകിനോട് സംസാരിച്ചു।

Verse 2

एवं चेदनया देव्या हैमवत्या महेश्वर क्रीडसे विविधैर्भोगैः कथं वक्तुमिहार्हसि

ഹേ മഹേശ്വരാ! നീ ഈ ഹൈമവതീ ദേവിയോടൊപ്പം നാനാവിധ ഭോഗങ്ങളിൽ ക്രീഡിക്കുമ്പോൾ, ഇവിടെ വിരക്തനെന്നപോലെ എങ്ങനെ വചനം പറയാൻ കഴിയും?

Verse 3

सूत उवाच एवमुक्तः प्रहस्येशः पिनाकी नीललोहितः प्राह ताम् अंबिकां प्रेक्ष्य प्रणिपत्य स्थितान् द्विजान्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ പിനാകി, നീലലോഹിതനായ ഈശൻ പുഞ്ചിരിച്ചു. അംബികയെ നോക്കി, ഭക്തിയോടെ നിന്ന ദ്വിജ ഋഷിമാരെ നമസ്കരിച്ചു പറഞ്ഞു.

Verse 4

बन्धमोक्षौ न चैवेह मम स्वेच्छा शरीरिणः अकर्तज्ञः पशुर्जीवो विभुर्भोक्ता ह्यणुः पुमान्

ബന്ധവും മോക്ഷവും ഇവിടെ എന്റെ ദേഹധാരിയായ സ്വേച്ഛമാത്രമല്ല. ജീവൻ തന്നെയാണ് പശു—കർ‍ത്താവിനെ അറിയാത്തവൻ; താനെ വിഭുവും ഭോക്താവും എന്നു കരുതുമ്പോഴും പുരുഷൻ വാസ്തവത്തിൽ അണു, പരിമിതാത്മാവാണ്.

Verse 5

मायी च मायया बद्धः कर्मभिर् युज्यते तु सः ज्ञानं ध्यानं च बन्धश् च मोक्षो नास्त्यात्मनो द्विजाः

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! മായാശക്തിയുള്ള ഈ ജീവൻ മായയാൽ ബന്ധിതനായി കർമ്മങ്ങളോട് യുക്തനാകുന്നു. അവനു ജ്ഞാനവും ധ്യാനവും പോലും ബന്ധമാകാം; പതിരൂപ ശിവന്റെ ശരണം കൂടാതെ മോക്ഷമില്ല.

Verse 6

यदैवं मयि विद्वान् यस् तस्यापि न च सर्वतः एषा विद्या ह्यहं वेद्यः प्रज्ञैषा च श्रुतिः स्मृतिः

ഇങ്ങനെ എന്നെ അറിയുന്ന പണ്ഡിതനും പോലും എന്നെ എല്ലാതരത്തിലും പൂർണ്ണമായി ഗ്രഹിക്കുകയില്ല. ഇതാണ് സത്യവിദ്യ—അറിയപ്പെടേണ്ടത് ഞാൻ തന്നേ, പതി; ഇതാണ് പ്രജ്ഞ, ഇതുതന്നെ ശ്രുതി-സ്മൃതി.

Verse 7

धृतिरेषा मया निष्ठा ज्ञानशक्तिः क्रिया तथा इच्छाख्या च तथा ह्याज्ञा द्वे विद्ये न च संशयः

ഈ ധൃതി എന്റെ തന്നെ ദൃഢനിഷ്ഠയാണ്. ജ്ഞാനശക്തിയും ക്രിയാശക്തിയും ഉണ്ട്; ‘ഇച്ഛ’ എന്ന ശക്തിയും ‘ആജ്ഞ’ ശക്തിയും കൂടിയുണ്ട്. സംശയമില്ലാതെ വിദ്യ രണ്ടുരൂപം—ജ്ഞാനമാർഗവും കർമമാർഗവും।

Verse 8

न ह्येषा प्रकृतिर्जैवी विकृतिश् च विचारतः विकारो नैव मायैषा सदसद्व्यक्तिवर्जिता

ഇത് ജീവജന്യ പ്രകൃതി അല്ല; വിവേചിച്ചാൽ ഇത് വികൃതിയും അല്ല. ഇത് വികാരരൂപമായ മായയും അല്ല. സത്-അസത് ദ്വന്ദ്വത്തിന് അതീതം, വ്യക്തവിശേഷങ്ങളില്ലാത്തത്—പതി തത്ത്വമായ ശിവനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 9

पुरा ममाज्ञा मद्वक्त्रात् समुत्पन्ना सनातनी पञ्चवक्त्रा महाभागा जगतामभयप्रदा

പുരാതനമായി എന്റെ സനാതന ആജ്ഞ എന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചു—മഹാഭാഗ്യവതി, പഞ്ചവക്ത്ര—സകല ലോകങ്ങൾക്കും അഭയം നൽകുന്നവൾ.

Verse 10

तामाज्ञां सम्प्रविश्याहं चिन्तयन् जगतां हितम् सप्तविंशत्प्रकारेण सर्वं व्याप्यानया शिवः

ആ ആജ്ഞയിൽ പ്രവേശിച്ച്, ലോകങ്ങളുടെ ഹിതം ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് ഞാൻ—ശിവൻ—ഇരുപത്തേഴു രീതികളിൽ എല്ലാം വ്യാപിച്ചു; ഈ ശക്തിയാൽ ശിവൻ സർവ്വവ്യാപിയാകുന്നു.

Verse 11

तदाप्रभृति वै मोक्षप्रवृत्तिर्द्विजसत्तमाः सूत उवाच एवमुक्त्वा तदापश्यद् भवानीं परमेश्वरः

അന്നുമുതൽ, ഹേ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരേ, മോക്ഷത്തിലേക്കുള്ള പ്രവൃത്തി സത്യമായി ഉദിച്ചു. സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം പരമേശ്വരൻ അപ്പോൾ ഭവാനിയെ ദർശിച്ചു—ആ പരാശക്തിയാൽ പതി ശിവൻ പശുവിനെ പാശത്തിൽ നിന്ന് വിമോചിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 12

भवानी च तमालोक्य मायामहरदव्यया ते मायामलनिर्मुक्ता मुनयः प्रेक्ष्य पार्वतीम्

ഭവാനി അവനെ ദർശിച്ച് തന്റെ അവ്യയമായ മായയെ പിൻവലിച്ചു. തുടർന്ന് മായാമലത്തിൽ നിന്നു വിമുക്തരായ മുനിമാർ പാർവതിയെ വ്യക്തമായി ദർശിച്ചു.

Verse 13

प्रीता बभूवुर्मुक्ताश् च तस्मादेषा परा गतिः उमाशङ्करयोर्भेदो नास्त्येव परमार्थतः

അവർ പ്രസന്നരായി മുക്തരുമായി; അതിനാൽ ഇതുതന്നെ പരാഗതി. പരമാർത്ഥത്തിൽ ഉമാ(ശക്തി)യും ശങ്കരൻ(ശിവൻ)യും തമ്മിൽ യാതൊരു ഭേദവും ഇല്ല.

Verse 14

द्विधासौ रूपमास्थाय स्थित एव न संशयः यदा विद्वानसंगः स्याद् आज्ञया परमेष्ठिनः

അവൻ ദ്വിവിധ രൂപം സ്വീകരിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല. പരമേഷ്ഠിയുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം ജ്ഞാനി അസംഗനാകുമ്പോൾ.

Verse 15

तदा मुक्तिः क्षणादेव नान्यथा कर्मकोटिभिः क्रमो ऽविवक्षितो भूतविवृद्धः परमेष्ठिनः

അപ്പോൾ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു—കോടിക്കണക്കിന് കർമ്മങ്ങളാലും മറ്റെങ്ങനെമല്ല. ജീവികളെ വർധിപ്പിച്ച് പോഷിക്കുന്ന പരമേഷ്ഠിക്ക് ഘട്ടംഘട്ടമായ ക്രമം ഉദ്ദേശിച്ചതല്ല.

Verse 16

प्रसादेन क्षणान्मुक्तिः प्रतिज्ञैषा न संशयः गर्भस्थो जायमानो वा बालो वा तरुणो ऽपि वा

പ്രസാദത്താൽ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ മോക്ഷം—ഇത് പ്രഭുവിന്റെ പ്രതിജ്ഞ; സംശയമില്ല. ഗർഭസ്ഥനായാലും, ജന്മിക്കുന്നവനായാലും, ബാലനായാലും, യുവാവായാലും.

Verse 17

वृद्धो वा मुच्यते जन्तुः प्रसादात्परमेष्ठिनः अण्डजश् चोद्भिज्जो वापि स्वेदजो वापि मुच्यते

പരമേഷ്ഠി പ്രഭുവിന്റെ പ്രസാദത്താൽ വൃദ്ധനായ ജീവനും മോചിതനാകുന്നു. അണ്ഡജൻ, ഉദ്ഭിജ്ജൻ, സ്വേദജൻ—ജന്മഭേദം ഏതായാലും—എല്ലാവരും ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തരാകുന്നു.

Verse 18

प्रसादाद्देवदेवस्य नात्र कार्या विचारणा एष एव जगन्नाथो बन्धमोक्षकरः शिवः

ദേവദേവന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഇവിടെ ഇനി ചിന്താവിചാരം വേണ്ട. അവൻ തന്നെയാണ് ജഗന്നാഥൻ ശിവൻ—ബന്ധവും മോക്ഷവും വരുത്തുന്നവൻ.

Verse 19

भूर्भूवःस्वर्महश् चैव जनः साक्षात्तपः स्वयम् सत्यलोकस् तथाण्डानां कोटिकोटिशतानि च

ഭൂഃ, ഭുവഃ, സ്വഃ, മഹഃ, ജനഃ, തപഃ, സത്യലോകം—ഇവയാണ് ലോകങ്ങൾ; കൂടാതെ ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങൾ കോടിക്കോടി ശതങ്ങളായി നിലനിൽക്കുന്നു.

Verse 20

विग्रहं देवदेवस्य तथाण्डावरणाष्टकम् सप्तद्वीपेषु सर्वेषु पर्वतेषु वनेषु च

ദേവദേവന്റെ പവിത്ര വിഗ്രഹവും ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ അഷ്ടാവരണവും—സപ്തദ്വീപങ്ങളിലൊക്കെയും, പർവതങ്ങളിലും വനങ്ങളിലും ധ്യാനിച്ച് ആരാധിക്കണം.

Verse 21

समुद्रेषु च सर्वेषु वायुस्कन्धेषु सर्वतः तथान्येषु च लोकेषु वसन्ति च चराचराः

എല്ലാ സമുദ്രങ്ങളിലും, വായുവിന്റെ വിശാല പ്രദേശങ്ങളിലൊക്കെയും, മറ്റ് ലോകങ്ങളിലുമെല്ലാം—ചരവും അചരവും ആയ ജീവികൾ എല്ലായിടത്തും വസിക്കുന്നു.

Verse 22

सर्वे भवांशजा नूनं गतिस्त्वेषां स एव वै सर्वो रुद्रो नमस्तस्मै पुरुषाय महात्मने

നിശ്ചയമായും ഈ എല്ലാ ജീവികളും ഭവൻ (ശിവൻ) നിന്നാണ് ജനിച്ചത്; അവരുടെ യഥാർത്ഥ ശരണംയും പരമഗതിയും അവൻ ഒരുത്തൻ തന്നേ. അവൻ സർവ്വരൂപ രുദ്രൻ—ആ മഹാത്മ പരമപുരുഷനു നമസ്കാരം।

Verse 23

विश्वं भूतं तथा जातं बहुधा रुद्र एव सः रुद्राज्ञैषा स्थिता देवी ह्य् अनया मुक्तिरंबिका

ഈ സമസ്ത വിശ്വം—ഭൂതമായതും പല രൂപങ്ങളിൽ ജനിക്കുന്നതും—നിശ്ചയമായി രുദ്രൻ തന്നേ. രുദ്രാജ്ഞയാൽ ഈ ദേവി സ്ഥാപിതയാണ്; അംബികേ, അവളാൽ തന്നെയാണ് മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നത്।

Verse 24

इत्येवं खेचराः सिद्धा जजल्पुः प्रीतमानसाः यदावलोक्य तान् सर्वान् प्रसादादनयांबिका

ഇങ്ങനെ സിദ്ധ ഖേചരന്മാർ സന്തോഷഭരിതമായ മനസ്സോടെ സംസാരിച്ചു. അവരെ എല്ലാവരെയും കണ്ട അംബിക തന്റെ കൃപാപ്രസാദത്തോടെ അവർക്കു അനുഗ്രഹം നൽകി।

Verse 25

तदा तिष्ठन्ति सायुज्यं प्राप्तास्ते खेचराः प्रभोः

അപ്പോൾ ആ ഖേചരന്മാർ പ്രഭുവിനോടുള്ള സായുജ്യം—പൂർണ്ണ ഏകത്വം—ലഭിച്ച് അതേ നിലയിൽ നിലകൊണ്ടു, ഹേ പ്രഭോ.