Adhyaya 58
ग्रहाद्यधिपत्याभिषेकः (Cosmic Consecrations of Lords of Planets and Domains)
ഋഷികൾ സൂതനോട് ചോദിക്കുന്നു—സൃഷ്ടിയുടെ ആദിയിൽ ബ്രഹ്മാ പ്രജാപതി ദേവ-ദൈത്യാദികളെ അവരുടെ അവരുടെ അധിപത്യസ്ഥാനങ്ങളിൽ എങ്ങനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു? സൂതൻ പറയുന്നു—സൂര്യൻ ഗ്രഹാധിപതി, ചന്ദ്രൻ നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും ഔഷധികളുടെയും, വരുണൻ ജലത്തിന്റെ, യക്ഷശ്രേഷ്ഠൻ ധനത്തിന്റെ, വിഷ്ണു ആദിത്യരുടെ, പാവകൻ (അഗ്നി) വസുക്കളുടെ, ദക്ഷൻ പ്രജാപതികളുടെ, ഇന്ദ്രൻ മരുത്തുകളുടെ, പ്രഹ്ലാദൻ ദൈത്യ-ദാനവരുടെ, ധർമ്മൻ പിതൃകളുടെ, നിരൃതി പിശിതാശികളുടെ, രുദ്രൻ പശുക്കളുടെയും ഭൂതങ്ങളുടെയും അധിപതിയായി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടു. നന്ദി ഗണനായകൻ, വീരഭദ്രൻ വീരരുടെ, ചാമുണ്ഡാ മാതൃഗണത്തിന്റെ, നീലലോഹിതൻ രുദ്രരുടെ, വിനായകൻ വിഘ്നങ്ങളുടെ, ഉമാ സ്ത്രീകളുടെ, സരസ്വതി വാക്കിന്റെ, ഹിമവാൻ പർവതങ്ങളുടെ, ജാഹ്നവി നദികളുടെ, സമുദ്രം ജലനിധി; അശ്വത്ത-പ്ലക്ഷം വൃക്ഷങ്ങളിൽ, ചിത്രരഥൻ ഗന്ധർവാദികളുടെ, വാസുകി-തക്ഷകൻ നാഗ-സർപ്പങ്ങളുടെ, ഐരാവതം ദിഗ്ഗജങ്ങളുടെ, ഗരുഡൻ പക്ഷികളുടെ, ഉച്ചൈഃശ്രവാ അശ്വരാജൻ, സിംഹം മൃഗങ്ങളുടെ, വൃഷഭം ഗോകളുടെ, ശരഭം മൃഗാധിപന്മാരുടെ, ഗുഹ സേനാധിപൻ, ലകുലീശൻ ശ്രുതി-സ്മൃതികളുടെ അധിപതി. അവസാനം പൃഥുവിനെ ഭൂമിയിൽ സ്ഥാപിച്ച്, മഹേശ്വരൻ ശങ്കരൻ വൃഷഭധ്വജൻ സർവാധിഷ്ഠാതാവും ചതുര്മൂർത്തികളിൽ സർവജ്ഞനും ആണെന്ന് പ്രതിപാദിച്ച്, ശിവപ്രസാദാധീനമായ അഭിഷേകക്രമത്തിന്റെ സാരം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
Shlokas
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे ज्योतिश्चक्रे ग्रहचारकथनं नाम सप्तपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः अभ्यषिञ्चत्कथं ब्रह्मा चाधिपत्ये प्रजापतिः देवदैत्यमुखान् सर्वान् सर्वात्मा वद सांप्रतम्
ഇങ്ങനെ ശ്രീലിംഗമഹാപുരാണത്തിന്റെ പൂർവ്വഭാഗത്തിൽ, ജ്യോതിശ്ചക്രപ്രകരണത്തിൽ ‘ഗ്രഹചാരകഥനം’ എന്ന അഷ്ടപഞ്ചാശത്തമ അധ്യായം. ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സർവാത്മാവേ, പ്രജാപതി പദ്മയോനി ബ്രഹ്മാവ് ദേവ-ദൈത്യാദി എല്ലാവരെയും അവരുടെ അവരുടെ അധിപത്യങ്ങളിൽ എങ്ങനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു? ഇപ്പോൾ പറയുക.
Verse 2
सूत उवाच ग्रहाधिपत्ये भगवान् अभ्यषिञ्चद्दिवाकरम् ऋक्षाणामोषधीनां च सोमं ब्रह्मा प्रजापतिः
സൂതൻ പറഞ്ഞു—പ്രജാപതി ബ്രഹ്മാവ് ദിവാകരൻ (സൂര്യൻ)നെ ഗ്രഹാധിപതിയായി അഭിഷേകം ചെയ്തു; കൂടാതെ സോമൻ (ചന്ദ്രൻ)നെ നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും ഔഷധികളുടെയും അധിപതിയായി സ്ഥാപിച്ചു.
Verse 3
अपां च वरुणं देवं धनानां यक्षपुङ्गवम् आदित्यानां तथा विष्णुं वसूनां पावकं तथा
ജലത്തിനായി ദേവൻ വരുണൻ നിയുക്തൻ; ധനത്തിനായി യക്ഷപുംഗവൻ; ആദിത്യർക്കായി വിഷ്ണു; വസുക്കൾക്കായി പാവകൻ (അഗ്നി) അതുപോലെ।
Verse 4
प्रजापतीनां दक्षं च मरुतां शक्रमेव च दैत्यानां दानवानां च प्रह्लादं दैत्यपुङ्गवम्
പ്രജാപതികളിൽ ദക്ഷൻ; മരുതുകളിൽ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ); ദൈത്യ-ദാനവങ്ങളിൽ ദൈത്യപുംഗവൻ പ്രഹ്ലാദൻ ശ്രേഷ്ഠൻ।
Verse 5
धर्मं पितॄणाम् अधिपं निरृतिं पिशिताशिनाम् रुद्रं पशूनां भूतानां नन्दिनं गणनायकम्
പിതൃകളുടെ അധിപതിയായി ധർമ്മൻ; മാംസഭക്ഷകരിൽ നിരൃതി; പശു/പാശബന്ധ ജീവികളിൽ രുദ്രൻ; ഭൂതങ്ങളിൽ ഗണനായകൻ നന്ദീശ്വരൻ।
Verse 6
वीराणां वीरभद्रं च पिशाचानां भयंकरम् मातॄणां चैव चामुण्डां सर्वदेवनमस्कृताम्
വീരന്മാരിൽ വീരഭദ്രൻ; പിശാചുകളിൽ ഭയങ്കരൻ; മാതൃഗണത്തിൽ സർവ്വദേവനമസ്കൃതയായ ചാമുണ്ഡാ ദേവി।
Verse 7
रुद्राणां देवदेवेशं नीललोहितमीश्वरम् विघ्नानां व्योमजं देवं गजास्यं तु विनायकम्
രുദ്രന്മാരുടെ ദേവദേവേശനായ നീലലോഹിത ഈശ്വരനെ ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു; അതുപോലെ വിഘ്നങ്ങളുടെ അധിപതി, വ്യോമജൻ, ഗജമുഖനായ വിനായകനെയും ആരാധിക്കുന്നു।
Verse 8
स्त्रीणां देवीमुमां देवीं वचसां च सरस्वतीम् विष्णुं मायाविनां चैव स्वात्मानं जगतां तथा
സ്ത്രീകളിൽ അദ്ദേഹം ദേവി ഉമാരൂപത്തിൽ, വാക്കിൽ ദേവി സരസ്വതീരൂപത്തിൽ, മായാധാരികളിൽ വിഷ്ണുരൂപത്തിൽ, കൂടാതെ ലോകങ്ങളിലെ എല്ലാ ജീവികളിലും അവരുടെ അന്തരാത്മാവായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു—ഒരേയൊരു പരതത്ത്വം പല രൂപങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു।
Verse 9
हिमवन्तं गिरीणां तु नदीनां चैव जाह्नवीम् समुद्राणां च सर्वेषाम् अधिपं पयसां निधिम्
പർവതങ്ങളിൽ ഹിമവാൻ, നദികളിൽ ജാഹ്നവി (ഗംഗ), എല്ലാ സമുദ്രങ്ങളിലും ജലനിധിയായ ആ അധിപനെ ശ്രേഷ്ഠമായി സ്മരിക്കുന്നു।
Verse 10
वृक्षाणां चैव चाश्वत्थं प्लक्षं च प्रपितामहः
വൃക്ഷങ്ങളിൽ അശ്വത്ഥവും പ്ലക്ഷവും ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു; അവയുടെ അധിഷ്ഠാതാവായി ആദി പ്രപിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവിനെയും നിയമിച്ചു।
Verse 11
गन्धर्वविद्याधरकिन्नराणाम् ईशं पुनश् चित्ररथं चकार नागाधिपं वासुकिमुग्रवीर्यं सर्पाधिपं तक्षकमुग्रवीर्यम्
ഗന്ധർവ, വിദ്യാധര, കിന്നരന്മാരുടെ ഈശനായി അദ്ദേഹം വീണ്ടും ചിത്രരഥനെ നിയമിച്ചു; നാഗാധിപനായി ഉഗ്രവീര്യൻ വാസുകിയെയും, സർപ്പാധിപനായി ഉഗ്രവീര്യൻ തക്ഷകനെയും നിയമിച്ചു।
Verse 12
दिग्वारणानामधिपं चकार गजेन्द्रम् ऐरावतम् उग्रवीर्यम् /* सुपर्णमीशं पततामथाश्वराजानमुच्चैःश्रवसं चकार
ദിക്കുകളിലെ ദിഗ്ഗജങ്ങളുടെ അധിപനായി ഉഗ്രവീര്യ ഗജേന്ദ്രൻ ഐരാവതത്തെ നിയമിച്ചു; പക്ഷികളുടെ ഈശനായി സുപർണൻ (ഗരുഡൻ)നെ ആക്കി; കുതിരകളുടെ രാജാവായി ഉച്ചൈഃശ്രവസിനെയും സ്ഥാപിച്ചു। ഇങ്ങനെ പതി-പ്രഭു തന്റെ ആജ്ഞയാൽ സൃഷ്ടിയിൽ സ്ഥാനങ്ങളും ശക്തികളും നിശ്ചയിച്ച്, കർമപാശം വഴി പശുക്കളായ ജീവികളെ അവരുടെ നിയതധർമ്മത്തിൽ ബന്ധിക്കുന്നു।
Verse 13
सिंहं मृगाणां वृषभं गवां च मृगाधिपानां शरभं चकार सेनाधिपानां गुहमप्रमेयं श्रुतिस्मृतीनां लकुलीशमीशम्
അവൻ മൃഗങ്ങളിൽ സിംഹത്തെ അധിപനാക്കി, ഗോമൃഗങ്ങളിൽ വൃഷഭത്തെ പ്രഭുവാക്കി; മൃഗാധിപന്മാരിൽ ശരഭനെ സ്ഥാപിച്ചു; സേനാധിപന്മാരിൽ അപ്രമേയനായ ഗുഹനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു; ശ്രുതി‑സ്മൃതികളുടെ മേൽ സ്വയം ഈശനായ ലകുലീശനെ അധിഷ്ഠിച്ചു।
Verse 14
अभ्यषिञ्चत्सुधर्माणं तथा शङ्खपदं दिशाम् केतुमन्तं क्रमेणैव हेमरोमाणमेव च
പിന്നീട് അവൻ വിധിപൂർവ്വം സുധർമയെ അഭിഷേകം ചെയ്തു; ദിക്കുകളുടെ രക്ഷകനായി ശംഖപദനെയും; ക്രമമായി കേതുമാനും ഹേമരോമയും അഭിഷേകം ചെയ്തു।
Verse 15
पृथिव्यां पृथुमीशानं सर्वेषां तु महेश्वरम् चतुर्मूर्तिषु सर्वज्ञं शङ्करं वृषभध्वजम्
പൃഥ്വിയിൽ (സ്ഥൂല തത്ത്വമായി) അവൻ വിശാലനായ ഈശാനൻ—സകലത്തിന്റെയും മഹേശ്വരൻ. തന്റെ ചതുര്മൂർത്തികളിൽ അവൻ സർവ്വജ്ഞൻ; അവൻ ശങ്കരൻ, വൃഷഭധ്വജൻ.
Verse 16
प्रसादाद्भगवाञ्छम्भोश् चाभ्यषिञ्चद्यथाक्रमम् पुराभिषिच्य पुण्यात्मा रराज भुवनेश्वरः
ഭഗവാൻ ശംഭുവിന്റെ പ്രസാദത്താൽ അവൻ യഥാക്രമം അഭിഷേകം പ്രാപിച്ചു; മുമ്പേ അഭിഷിക്തനായ ആ പുണ്യാത്മാവ് ഭുവനേശ്വരനായി ദീപ്തനായി.
Verse 17
एतद्वो विस्तरेणैव कथितं मुनिपुङ्गवाः अभिषिक्तास्ततस्त्वेते विशिष्टा विश्वयोनिना
ഹേ മുനിപുംഗവന്മാരേ, ഇതെല്ലാം നിങ്ങളോട് വിശദമായി പറഞ്ഞു. തുടർന്ന് ഇവർ എല്ലാവരും അഭിഷിക്തരായി; വിശ്വയോനി—സകലോത്ഭവമായ പതി—അവരെ പ്രത്യേകമായി വിശിഷ്ടരാക്കി.
Frequently Asked Questions
Divākara (Sun) is consecrated as grahādhipati, while Soma (Moon) is appointed over ṛkṣas (constellations) and oṣadhīs (herbs), indicating a cosmological linkage between luminaries and life-sustaining rhythms.
Prahlāda represents the ideal of devotion and dharma even within asuric lineages; his appointment signals that governance is anchored in merit and divine order, not merely birth or power.
It culminates by affirming Śaṅkara (Maheshvara, Vṛṣabhadhvaja) as the supreme Lord over all, implying that all delegated authorities function under Shiva’s overarching sovereignty and grace.