Adhyaya 42

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे इन्द्रवाक्यं नामैकचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच गते पुण्ये च वरदे सहस्राक्षे शिलाशनः आराधयन्महादेवं तपसातोषयद्भवम्

ഇങ്ങനെ ശ്രീലിംഗമഹാപുരാണത്തിന്റെ പൂർവഭാഗത്തിലെ “ഇന്ദ്രവാക്യം” എന്ന ഏകചത്വാരിംശ അധ്യായത്തിൽ സൂതൻ പറഞ്ഞു— പുണ്യവാനും വരദനും ആയ സഹസ്രാക്ഷൻ (ഇന്ദ്രൻ) പോയശേഷം ശിലാശനൻ മഹാദേവനെ നിരന്തരം ആരാധിച്ചു; തപസ്സാൽ ഭവൻ—പാശവിമോചക പതി ശിവൻ—നെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു।

Verse 2

अथ तस्यैवमनिशं तत्परस्य द्विजस्य तु दिव्यं वर्षसहस्रं तु गतं क्षणमिवाद्भुतम्

അനന്തരം അവൻ നിരന്തരം ഏകാഗ്രനിഷ്ഠയോടെ അതിലേയ്ക്ക് തന്നെ ലീനനായിരുന്ന ആ ദ്വിജനു, ആയിരം ദിവ്യവർഷങ്ങൾ അത്ഭുതകരമായി ഒരു ക്ഷണംപോലെ കടന്നുപോയി।

Verse 3

वल्मीकेनावृताङ्गश् च लक्ष्यः कीटगणैर्मुनिः वज्रसूचीमुखैश्चान्यै रक्तकीटैश् च सर्वतः

മുനിയുടെ അവയവങ്ങൾ വൽമീകത്താൽ മൂടപ്പെട്ടു; അദ്ദേഹം കീടക്കൂട്ടങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യമായി— ചിലർ വജ്രസൂചിപോലുള്ള വായുകളോടെ, മറ്റുചിലർ എല്ലാടവും രക്തവർണ്ണ കീടങ്ങളായി.

Verse 4

निर्मांसरुधिरत्वग् वै निर्लेपः कुड्यवत् स्थितः अस्थिशेषो ऽभवत्पश्चात् तममन्यत शङ्करः

അവൻ മാംസം, രക്തം, ത്വക്ക് എന്നിവ ഇല്ലാതെയായിട്ടും നിർലേപനായി മതിലുപോലെ നിശ്ചലമായി നിന്നു. പിന്നെ അസ്ഥിശേഷം മാത്രം ശേഷിക്കുമ്പോൾ ശങ്കരൻ അവനെ തന്റെതായ (സത്യ) സ്വരൂപമായി അംഗീകരിച്ചു।

Verse 5

यदा स्पृष्टो मुनिस्तेन करेण च स्मरारिणा तदैव मुनिशार्दूलश् चोत्ससर्ज क्लमं द्विजः

സ്മരാരി (കാമവൈരി) ശിവന്റെ കരസ്പർശം ആ മുനിയെ തൊട്ടപ്പോൾ, അതേ ക്ഷണത്തിൽ മുനിശാർദൂലനായ ആ ദ്വിജൻ തന്റെ ക്ലമവും ക്ലേശവും വിട്ടുകളഞ്ഞു।

Verse 6

तपतस्तस्य तपसा प्रभुस्तुष्टाथ शङ्करः तुष्टस्तवेत्यथोवाच सगणश्चोमया सह

അവൻ തപസ്സിൽ തുടരുമ്പോൾ, ആ തപസ്സാൽ പ്രഭു ശങ്കരൻ പ്രസന്നനായി. പിന്നെ ഗണങ്ങളോടും ഉമയോടും കൂടെ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു—“ഞാൻ നിന്നിൽ പ്രസന്നനാണ്.”

Verse 7

तपसानेन किं कार्यं भवतस्ते महामते ददामि पुत्रं सर्वज्ञं सर्वशास्त्रार्थपारगम्

“ഹേ മഹാമതേ! ഈ തപസ്സുകൊണ്ട് നിനക്ക് ഇനി എന്ത് ആവശ്യമാണ്? ഞാൻ നിന്നെ ഒരു പുത്രനെ നൽകുന്നു—അവൻ സർവ്വജ്ഞനും സർവ്വശാസ്ത്രാർത്ഥങ്ങളിൽ പാരംഗതനും ആയിരിക്കും.”

Verse 8

ततः प्रणम्य देवेशं स्तुत्वोवाच शिलाशनः हर्षगद्गदया वाचा सोमं सोमविभूषणम्

അതിനുശേഷം ശിലാശനൻ ദേവേശനെ നമസ്കരിച്ചു സ്തുതിച്ചു; ആനന്ദത്തിൽ വിറയുന്ന വാക്കുകളോടെ പറഞ്ഞു—സോമവിഭൂഷണനായ, ചന്ദ്രധാരിയായ പ്രഭുവിനെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത്.

Verse 9

शिलाद उवाच भगवन्देवदेवेश त्रिपुरार्दन शङ्कर अयोनिजं मृत्युहीनं पुत्रमिच्छामि सत्तम

ശിലാദൻ പറഞ്ഞു—“ഭഗവൻ, ദേവദേവേശ, ത്രിപുരാർദന ശങ്കര! ഹേ സത്തമാ, യോനിജനല്ലാത്തതും മരണരഹിതവുമായ ഒരു പുത്രനെ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.”

Verse 10

सूत उवाच पूर्वमाराधितः प्राह तपसा परमेश्वरः शिलादं ब्रह्मणा रुद्रः प्रीत्या परमया पुनः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—മുമ്പ് തപസ്സാൽ ആരാധിക്കപ്പെട്ട പരമേശ്വരൻ രുദ്രൻ, ബ്രഹ്മാവാൽ പ്രശംസിക്കപ്പെട്ട ശിലാദനോട് വീണ്ടും പരമപ്രീതിയോടെ സംസാരിച്ചു.

Verse 11

श्रीदेवदेव उवाच पूर्वमाराधितो विप्र ब्रह्मणाहं तपोधन तपसा चावतारार्थं मुनिभिश् च सुरोत्तमैः

ശ്രീ ദേവദേവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ വിപ്രാ, ഹേ തപോധനാ! മുൻകാലത്ത് ബ്രഹ്മാവ് തപസ്സാൽ എന്നെ ആരാധിച്ചു; എന്റെ അവതാരാർത്ഥമായി മുനികളും ദേവോത്തമരും തപസ്സാൽ എന്നെ പ്രസന്നനാക്കി।

Verse 12

तव पुत्रो भविष्यामि नन्दिनाम्ना त्वयोनिजः पिता भविष्यसि मम पितुर्वै जगतां मुने

ഞാൻ നിന്റെ പുത്രനാകും—നന്ദി എന്ന നാമത്തോടെ—യോനിജനല്ല, നിന്നിൽ നിന്നേ ഉദ്ഭവിച്ചവൻ. ഹേ ജഗന്മുനേ, നീ തീർച്ചയായും എന്റെ പിതാവിന്റെ പിതാവായിരിക്കും।

Verse 13

एवमुक्त्वा मुनिं प्रेक्ष्य प्रणिपत्य स्थितं घृणी सोमः सोमोपमः प्रीतस् तत्रैवान्तरधीयत

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, സോമൻ—സോമനെപ്പോലെ ദീപ്തൻ—മുനിയെ നോക്കി നമസ്കരിച്ചു; കരുണയും പ്രീതിയും നിറഞ്ഞ് അവിടെ തന്നെയിരുന്നുകൊണ്ട് അതേ സ്ഥലത്ത് അന്തർധാനം ചെയ്തു।

Verse 14

लब्धपुत्रः पिता रुद्रात् प्रीतो मम महामुने यज्ञाङ्गणं महत्प्राप्य यज्ञार्थं यज्ञवित्तमः

ഹേ മഹാമുനേ! രുദ്രകൃപയാൽ പുത്രലാഭം ലഭിച്ചതോടെ എന്റെ പിതാവ് അത്യന്തം പ്രീതനായി. യജ്ഞവിദ്യയിലും യജ്ഞസമ്പത്തിലും ശ്രേഷ്ഠനായ അദ്ദേഹം യജ്ഞാർത്ഥം മഹത്തായ യജ്ഞാങ്കണത്തിലെത്തി।

Verse 15

तदङ्गणादहं शंभोस् तनुजस्तस्य चाज्ञया संजातः पूर्वमेवाहं युगान्ताग्निसमप्रभः

ആ യജ്ഞാങ്കണത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ഞാൻ—ശംഭുവിന്റെ തനയൻ—അവന്റെ ആജ്ഞയാൽ അവതരിച്ചു. ഞാൻ മുൻപേ തന്നെ പ്രാദുർഭവിച്ചവൻ; യുഗാന്താഗ്നിയെപ്പോലെ ദീപ്തിയോടെ ജ്വലിച്ചു।

Verse 16

ववर्षुस्तदा पुष्करावर्तकाद्या जगुः खेचराः किन्नराः सिद्धसाध्याः शिलादात्मजत्वं गते मय्युपेन्द्रः ससर्जाथ वृष्टिं सुपुष्पौघमिश्राम्

അപ്പോൾ പുഷ്കരാവർത്തകാദി മേഘഗണങ്ങൾ മഴ പെയ്തു. ആകാശചരന്മാരായ കിന്നരർ, സിദ്ധർ, സാധ്യർ ഗാനം പാടി. ഉപേന്ദ്രൻ (വിഷ്ണു) എന്റെ ഉള്ളിൽ ശിലാദന്റെ പുത്രത്വസ്ഥിതിയിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, ഉത്തമ പുഷ്പപ്രവാഹങ്ങളോടു ചേർന്ന മഴവർഷം അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു।

Verse 17

मां दृष्ट्वा कालसूर्याभं जटामुकुटधारिणम् त्र्यक्षं चतुर्भुजं बालं शूलटङ्कगदाधरम्

എന്നെ കണ്ടപ്പോൾ—കാലസൂര്യനെപ്പോലെ ദീപ്തനായ, ജടാമുകുടധാരിയായ, ത്രിനേത്രനായ, ചതുര്ഭുജനായ, ബാലരൂപനായ, ശൂലം, ടങ്കം, ഗദ എന്നിവ ധരിച്ചവനായ—(ബന്ധമോചക പതി പരമേശ്വരനെ അവർ ദർശിച്ചു)।

Verse 18

वज्रिणं वज्रदंष्ट्रं च वज्रिणाराधितं शिशुम् वज्रकुण्डलिनं घोरं नीरदोपमनिःस्वनम्

ഞാൻ വജ്രധാരി പ്രഭുവിനെ ധ്യാനിക്കുന്നു—വജ്രസമ ദംഷ്ട്രകളുള്ളവനെ, ഇന്ദ്രൻ ആരാധിച്ച ശിശുരൂപനെ, വജ്രസദൃശ കുണ്ഡലങ്ങളാൽ അലങ്കൃതനായ ഘോരനെ, മേഘസമൂഹംപോലെ മുഴങ്ങുന്ന നാദമുള്ളവനെ।

Verse 19

ब्रह्माद्यास्तुष्टुवुः सर्वे सुरेन्द्रश् च मुनीश्वराः नेदुः समन्ततः सर्वे ननृतुश्चाप्सरोगणाः

അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാദികൾ എല്ലാവരും പ്രഭുവിനെ സ്തുതിച്ചു; ദേവേന്ദ്രൻ ഇന്ദ്രനും മുനീശ്വരന്മാരും സ്തോത്രങ്ങൾ പാടി. എല്ലാടവും ജയഘോഷം ഉയർന്നു, അപ്സരാഗണങ്ങൾ നൃത്തം ചെയ്തു—പാശബന്ധിത പശുക്കളെ മോചിപ്പിക്കുന്ന പതി പരമേശ്വരനെ ആദരിച്ച്।

Verse 20

ऋषयो मुनिशार्दूल ऋग्यजुःसामसंभवैः मन्त्रैर्माहेश्वरैः स्तुत्वा सम्प्रणेमुर्मुदान्विताः

ഓ മുനിശാർദൂലാ, ഋഷികൾ ഋഗ്, യജുഃ, സാമവേദങ്ങളിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച മാഹേശ്വര മന്ത്രങ്ങളാൽ മഹാദേവനെ സ്തുതിച്ചു; പിന്നെ ആനന്ദം നിറഞ്ഞ് സാഷ്ടാംഗ പ്രണാമം ചെയ്തു।

Verse 21

ब्रह्मा हरिश् च रुद्रश् च शक्रः साक्षाच्छिवांबिका जीवश्चेन्दुर्महातेजा भास्करः पवनो ऽनलः

അവൻ തന്നെയാണ് ബ്രഹ്മാവും ഹരിയും (വിഷ്ണു) രുദ്രനും; അവൻ തന്നെയാണ് ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ). അവൻ അംബികയോടുകൂടിയ സാക്ഷാത് ശിവൻ. അവൻ ജീവൻ, മഹാതേജസ്സുള്ള ചന്ദ്രൻ, ഭാസ്കര സൂര്യൻ, പവനം, അനല അഗ്നി.

Verse 22

ईशानो निरृतिर्यक्षो यमो वरुण एव च विश्वेदेवास् तथा रुद्रा वसवश् च महाबलाः

ഈശാനൻ, നിരൃതി, യക്ഷഗണങ്ങൾ, യമൻ, വരുണൻ; കൂടാതെ വിശ്വേദേവന്മാർ, രുദ്രന്മാർ, മഹാബലവാന്മാരായ വസുക്കൾ—ഇവയെല്ലാം പ്രഭുവിന്റെ വിശ്വഭരണത്തിന് കീഴിലുള്ള ദിവ്യശക്തികളാണ്.

Verse 23

लक्ष्मीः साक्षाच्छची ज्येष्ठा देवी चैव सरस्वती अदितिश् च दितिश्चैव श्रद्धा लज्जा धृतिस् तथा

ലക്ഷ്മി തന്നേ, ശചീ, ജ്യേഷ്ഠാ, ദേവി, സരസ്വതി; അതുപോലെ അദിതി, ദിതി—കൂടാതെ ശ്രദ്ധ, ലജ്ജ, ധൃതി—ഇവയെല്ലാം പ്രകടമായ ദിവ്യശക്തികൾ; ശൈവദർശനത്തിൽ ഇവ ശിവപതിയുടെ അധീനത്തിലുള്ള ശക്തിയുടെ ഭാവങ്ങൾ.

Verse 24

नन्दा भद्रा च सुरभी सुशीला सुमनास् तथा वृषेन्द्रश् च महातेजा धर्मो धर्मात्मजस् तथा

നന്ദാ, ഭദ്രാ, സുരഭി, സുശീലാ, സുമനാ; കൂടാതെ മഹാതേജസ്സുള്ള വൃഷേന്ദ്രൻ—അതുപോലെ ധർമ്മൻ, ധർമ്മസ്വരൂപനായ പുത്രൻ—ഇവരും പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 25

आवृत्य मां तथालिङ्ग्य तुष्टुवुर्मुनिसत्तम शिलादो ऽपि मुनिर्दृष्ट्वा पिता मे तादृशं तदा

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, അവർ എന്നെ ചുറ്റിനിന്ന് എന്നെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് സ്തുതിച്ചു. അപ്പോൾ എന്റെ പിതാവായ മുനി ശിലാദനും ആ സമയത്ത് എന്നെ ആ രൂപത്തിൽ കണ്ടു (ഭക്തി-വിസ്മയത്തിൽ നിറഞ്ഞു).

Verse 26

प्रीत्या प्रणम्य पुण्यात्मा तुष्टावेष्टप्रदं सुतम् शिलाद उवाच भगवन्देवदेवेश त्रियंबक ममाव्यय

പ്രീതിയോടെ നമസ്കരിച്ച പുണ്യാത്മാവായ ശിലാദൻ, പുത്രനെന്നപോലെ ഇഷ്ടവരദനായ ഭഗവാനെ സ്തുതിച്ചു. തുടർന്ന് ശിലാദൻ പറഞ്ഞു— “ഭഗവൻ, ദേവദേവേശ, ത്ര്യമ്പക, അവ്യയനേ! എന്റെ പ്രാർത്ഥന കേൾക്കണമേ।”

Verse 27

पुत्रो ऽसि जगतां यस्मात् त्राता दुःखाद्धि किं पुनः रक्षको जगतां यस्मात् पिता मे पुत्र सर्वग

നീ ലോകങ്ങളുടെ പുത്രൻ; കാരണം നീ അവരെ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നവൻ—ഇനിയും എന്ത് പറയണം? നീ ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകൻ; അതിനാൽ ഹേ സർവ്വവ്യാപിയായ പുത്രാ, നീ തന്നെയാണ് എനിക്ക് പിതാവും.

Verse 28

अयोनिज नमस्तुभ्यं जगद्योने पितामह पिता पुत्र महेशान जगतां च जगद्गुरो

അയോനിജനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. ജഗദ്യോനിയായ പിതാമഹനേ! മഹേശാനനേ, നീ പിതാവും പുത്രനും; ജഗദ്ഗുരോ, നീ സർവ്വജഗത്തിന്റെയും ഗുരു.

Verse 29

वत्स वत्स महाभाग पाहि मां परमेश्वर त्वयाहं नन्दितो यस्मान् नन्दी नाम्ना सुरेश्वर

“വത്സാ, വത്സാ! മഹാഭാഗ പരമേശ്വരാ, എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ. സുറേശ്വരാ, നിനാൽ ഞാൻ ആനന്ദിതനായി; അതുകൊണ്ടാണ് എന്റെ നാമം ‘നന്ദി’ എന്നായത്.”

Verse 30

तस्मान्नन्दय मां नन्दिन् नमामि जगदीश्वरम् प्रसीद पितरौ मे ऽद्य रुद्रलोकं गतौ विभो

അതുകൊണ്ട് ഹേ നന്ദിൻ, എന്നെ ആനന്ദിപ്പിക്കണമേ. ഞാൻ ജഗദീശ്വരനെ നമസ്കരിക്കുന്നു. ഹേ വിഭോ, പ്രസാദിക്കണമേ—ഇന്ന് എന്റെ മാതാപിതാക്കൾ ഇരുവരും രുദ്രലോകത്തിലേക്ക് പോയിരിക്കുന്നു.

Verse 31

पितामहश् च भो नन्दिन् नवतीर्णे महेश्वरे ममैव सफलं लोके जन्म वै जगतां प्रभो

പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്) പറഞ്ഞു— ഹേ നന്ദിൻ, മഹേശ്വരൻ അവതരിച്ചതിനാൽ ഈ ലോകത്തിൽ എന്റെ ജന്മം സത്യമായും സഫലമായി, ഹേ ജഗത്പ്രഭോ।

Verse 32

अवतीर्णे सुते नन्दिन् रक्षार्थं मह्यमीश्वर तुभ्यं नमः सुरेशान नन्दीश्वर नमो ऽस्तु ते

ഹേ നന്ദിൻ, എന്റെ രക്ഷയ്ക്കായി എന്റെ പുത്രൻ അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു; ഹേ ഈശ്വരാ, ദേവാധീശാ, നിനക്കു നമസ്കാരം. ഹേ നന്ദീശ്വരാ, നമോസ്തു തേ।

Verse 33

पुत्र पाहि महाबाहो देवदेव जगद्गुरो पुत्रत्वमेव नन्दीश मत्वा यत्कीर्तितं मया

ഹേ പുത്രാ, എന്നെ രക്ഷിക്കേണമേ— ഹേ മഹാബാഹോ, ദേവദേവാ, ജഗദ്ഗുരോ. ഹേ നന്ദീശാ, നിന്നെ എന്റെ പുത്രനെന്നു കരുതി ഞാൻ പാടിപ്പുകഴ്ത്തിയതു ഇതാണ്।

Verse 34

त्वया तत्क्षम्यतां वत्स स्तवस्तव्य सुरासुरैः यः पठेच्छृणुयाद्वापि मम पुत्रप्रभाषितम्

ഹേ വത്സാ, ഇതു നീ ക്ഷമിക്കേണമേ; ഈ സ്തവം ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും സ്തുതിക്കേണ്ടതാകുന്നു. ആരെങ്കിലും ഇത് പാരായണം ചെയ്യുകയോ കേൾക്കുകയോ ചെയ്താൽ— എന്റെ പുത്രൻ ഉച്ചരിച്ച ഈ വാക്കുകൾ.

Verse 35

श्रावयेद्वा द्विजान् भक्त्या मया सार्धं स मोदते एवं स्तुत्वा सुतं बालं प्रणम्य बहुमानतः

അല്ലെങ്കിൽ ഭക്തിയോടെ ദ്വിജന്മാർക്ക് കേൾപ്പിക്കണം; അവൻ എനിക്കൊപ്പം ആനന്ദിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ബാലപുത്രനെ സ്തുതിച്ച്, അത്യന്തം ബഹുമാനത്തോടെ പ്രണാമം ചെയ്തു।

Verse 36

मुनीश्वरांश् च सम्प्रेक्ष्य शिलाद उवाच सुव्रतः पश्यध्वं मुनयः सर्वे महाभाग्यं ममाव्ययः

മുനീശ്വരന്മാരെ കണ്ടു സുവ്രതനായ ശിലാദൻ പറഞ്ഞു— “ഹേ മുനികളേ, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും എന്റെ ഈ അവ്യയ മഹാഭാഗ്യം കാണുക।”

Verse 37

नन्दी यज्ञाङ्गणे देवश् चावतीर्णो यतः प्रभुः मत्समः कः पुमांल्लोके देवो वा दानवो ऽपि वा

പ്രഭു സ്വയം നന്ദീരൂപത്തിൽ യജ്ഞാങ്കണത്തിൽ അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു; അപ്പോൾ ഈ ലോകത്തിൽ—ദേവനായാലും ദാനവനായാലും—എനിക്ക് സമൻ ആരുണ്ട്?

Verse 38

एष नन्दी यतो जातो यज्ञभूमौ हिताय मे

“ഇവൻ നന്ദി; യജ്ഞഭൂമിയിൽ തന്നെയാണ് ജനിച്ചത്—എന്റെ ഹിതത്തിനും ഈ യജ്ഞത്തിന്റെ രക്ഷയ്ക്കുമായി।”