Adhyaya 13
Purva BhagaAdhyaya 1321 Verses

Adhyaya 13

पीतवासा-कल्पः, माहेश्वरी-दर्शनम्, रौद्री-गायत्री, महायोगेन अपुनर्भवः

സൂതൻ വിവരിക്കുന്നു—ഇത് ‘പീതവാസ’ എന്ന മുപ്പത്തൊന്നാം കല്പം. സന്താനസൃഷ്ടി ആഗ്രഹിച്ച് ബ്രഹ്മാവ് ധ്യാനം ചെയ്ത് പീതാംബരധാരിയായ ദീപ്തിമാൻ ദിവ്യയുവാവിനെ ദർശിക്കുന്നു. തുടർന്ന് അന്തർമുഖനായി വിശ്വേശ്വരനിൽ ശരണം പ്രാപിക്കുമ്പോൾ, മഹേശ്വരനിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിക്കുന്ന പരമ മാഹേശ്വരിയുടെ ദർശനം ലഭിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ ചതുഷ്പാദ, ചതുര്മുഖ, ചതുര്ഭുജ, ചതുസ്തനീ മുതലായ ബഹുരൂപ വിഗ്രഹം സർവ്വതോമുഖ ശക്തിവ്യാപ്തിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മഹാദേവൻ അവളെ മതി, സ്മൃതി, ബുദ്ധി എന്നു സ്തുതിച്ച്, യോഗത്തിലൂടെ ലോകം മുഴുവൻ വ്യാപിച്ച് ധർമ്മക്രമം സ്ഥാപിക്കുവാൻ ആജ്ഞാപിക്കുന്നു; ബ്രാഹ്മണഹിതത്തിനും ധർമ്മരക്ഷയ്ക്കുമായി അവൾ രുദ്രാണിയാകും എന്നു പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. ശിവോപദേശപ്രകാരം ബ്രഹ്മാവ് വൈദിക രൗദ്രീ ഗായത്രി ജപിച്ച് ശരണാഗതിയാൽ ദിവ്യയോഗം, ജ്ഞാനം, ഐശ്വര്യം, വൈരാഗ്യം എന്നിവ നേടുന്നു. ബ്രഹ്മാവിന്റെ പാർശ്വത്തിൽ നിന്ന് തേജസ്വി കുമാരന്മാർ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു ബ്രാഹ്മണഹിതാർത്ഥം മഹായോഗം ഉപദേശിച്ച് അവസാനം മഹേശ്വരനിൽ ലയിക്കുന്നു. അതുപോലെ നിയമനിഷ്ഠ ധ്യാനികൾ പാപം ഉപേക്ഷിച്ച് ശുദ്ധരായി പുനർജന്മരഹിത രുദ്രതത്ത്വത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു; തുടർന്ന് ശൈവസാധനയും ലോകനിയന്ത്രണവും തുടരാനുള്ള പശ്ചാത്തലം ഒരുക്കപ്പെടുന്നു.

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच एकत्रिंशत्तमः कल्पः पीतवासा इति स्मृतः ब्रह्मा यत्र महाभागः पीतवासा बभूव ह

സൂതൻ പറഞ്ഞു: മുപ്പത്തൊന്നാം കല്പം ‘പീതവാസാ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; ആ കല്പത്തിൽ മഹാഭാഗനായ ബ്രഹ്മാവ് മഞ്ഞവസ്ത്രധാരിയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 2

ध्यायतः पुत्रकामस्य ब्रह्मणः परमेष्ठिनः प्रादुर्भूतो महातेजाः कुमारः पीतवस्त्रधृक्

പുത്രകാമനയോടെ ധ്യാനത്തിലായിരുന്ന പരമേഷ്ഠി ബ്രഹ്മാവിന് മഹാതേജസ്സോടെ ഒരു ദിവ്യ കുമാരൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു—മഞ്ഞവസ്ത്രധാരിയായി.

Verse 3

पीतगन्धानुलिप्ताङ्गः पीतमाल्यांबरो युवा हेमयज्ञोपवीतश् च पीतोष्णीषो महाभुजः

അവന്റെ അവയവങ്ങൾ സ്വർണ്ണമഞ്ഞ സുഗന്ധം പുരട്ടിയതായിരുന്നു; യുവാവായി മഞ്ഞമാലയും മഞ്ഞവസ്ത്രവും ധരിച്ചു. സ്വർണ്ണ യജ്ഞോപവീതവും മഞ്ഞ ഉഷ്ണീഷവും ധരിച്ച് മഹാഭുജനായി ശോഭിച്ചു.

Verse 4

तं दृष्ट्वा ध्यानसंयुक्तो ब्रह्मा लोकमहेश्वरम् मनसा लोकधातारं प्रपेदे शरणं विभुम्

അവനെ കണ്ടപ്പോൾ ധ്യാനസമന്വിതനായ ബ്രഹ്മാവ് മനസ്സിലൂടെയേ ആ വിഭുവായ ലോകമഹേശ്വരനെയും ലോകധാതാവിനെയും ശരണം പ്രാപിച്ചു.

Verse 5

ततो ध्यानगतस्तत्र ब्रह्मा माहेश्वरीं वराम् गां विश्वरूपां ददृशे महेश्वरमुखाच्च्युताम्

അപ്പോൾ അവിടെ ധ്യാനസ്ഥനായ ബ്രഹ്മാവ് മഹേശ്വരന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച വിശ്വരൂപിണിയായ ശ്രേഷ്ഠ മഹേശ്വരീ ഗാവിനെ ദർശിച്ചു।

Verse 6

चतुष्पदां चतुर्वक्त्रां चतुर्हस्तां चतुःस्तनीम् चतुर्नेत्रां चतुःशृङ्गीं चतुर्दंष्ट्रां चतुर्मुखीम्

അവൻ അത്ഭുതകരമായ രൂപം കണ്ടു—നാലുകാലുള്ളത്, നാലുമുഖമുള്ളത്, നാലുകൈകളും നാലുസ്തനങ്ങളും ഉള്ളത്; നാലുനേത്രം, നാലുശൃംഗം, നാലുദംഷ്ട്രയുള്ളത്।

Verse 7

द्वात्रिंशद्गुणसंयुक्ताम् ईश्वरीं सर्वतोमुखीम् स तां दृष्ट्वा महातेजा महादेवीं महेश्वरीम्

മുപ്പത്തിരണ്ട് ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നയായ, എല്ലാദിക്കിലും മുഖമുള്ള ഈശ്വരിയെ ആ മഹാതേജസ്വി ദർശിച്ചു; അവളെ കണ്ടപ്പോൾ അവളെ മഹാദേവി, പരമ മഹേശ്വരീ എന്നു തിരിച്ചറിഞ്ഞു।

Verse 8

पुनराह महादेवः सर्वदेवनमस्कृतः मतिः स्मृतिर्बुद्धिरिति गायमानः पुनः पुनः

അപ്പോൾ സർവ്വദേവന്മാരാൽ നമസ്കൃതനായ മഹാദേവൻ വീണ്ടും അരുളിച്ചെയ്തു; വീണ്ടും വീണ്ടും “മതി, സ്മൃതി, ബുദ്ധി” എന്നു ജപിച്ചു പാടി।

Verse 9

एह्येहीति महादेवि सातिष्ठत्प्राञ्जलिर्विभुम् विश्वमावृत्य योगेन जगत्सर्वं वशीकुरु

“വാ, വാ, മഹാദേവീ!” എന്നു പറഞ്ഞു അവൻ വിഭുവിന്റെ മുമ്പിൽ കൈകൂപ്പി നിന്നു; “യോഗത്താൽ വിശ്വത്തെ ആവൃതമാക്കി സർവ്വജഗത്തെയും വശീകരിക്കേണമേ” എന്നു അപേക്ഷിച്ചു।

Verse 10

अथ तामाह देवेशो रुद्राणी त्वं भविष्यसि ब्राह्मणानां हितार्थाय परमार्था भविष्यसि

അപ്പോൾ ദേവേശ്വരൻ അവളോടു പറഞ്ഞു—“നീ രുദ്രാണിയാകും. ബ്രാഹ്മണരുടെ ഹിതാർത്ഥം നീ പ്രത്യക്ഷപ്പെടും; പരമാർത്ഥത്തിൽ സ്ഥാപിതയായി ജീവികളെ പരമശ്രേയസ്സിലേക്കു നയിക്കും.”

Verse 11

तथैनां पुत्रकामस्य ध्यायतः परमेष्ठिनः प्रददौ देवदेवेशः चतुष्पादां जगद्गुरुः

ഇങ്ങനെ പുത്രകാമനയോടെ ധ്യാനത്തിലിരുന്ന പരമേഷ്ഠിൻ (ബ്രഹ്മാ)നു ദേവദേവേശൻ, ജഗദ്ഗുരു ചതുഷ്പാദ വേദം ദാനമായി നൽകി—അതിലൂടെ പശുഭാവത്തിൽ ബന്ധിതനായ ജീവൻ പതി-സ്വരൂപനായ പ്രഭുവിനെ സമീപിക്കാം.

Verse 12

ततस्तां ध्यानयोगेन विदित्वा परमेश्वरीम् ब्रह्मा लोकगुरोः सो ऽथ प्रतिपेदे महेश्वरीम्

പിന്നീട് ധ്യാനയോഗത്തിലൂടെ ആ പരമേശ്വരിയെ അറിഞ്ഞ്, ബ്രഹ്മാ ലോകഗുരുവിന്റെ കൃപയാൽ അപ്പോൾ മഹേശ്വരിയെ യഥാർത്ഥമായി പ്രാപിച്ചു (അനുഭവിച്ചു).

Verse 13

गायत्रीं तु ततो रौद्रीं ध्यात्वा ब्रह्मानुयन्त्रितः इत्येतां वैदिकीं विद्यां रौद्रीं गायत्रीमीरिताम्

പിന്നീട് ബ്രഹ്മയുടെ വിധിപ്രകാരം നയിക്കപ്പെട്ട് അദ്ദേഹം രൗദ്രീ ഗായത്രിയെ ധ്യാനിച്ചു. ഇങ്ങനെ ഈ വൈദിക വിദ്യ ‘രൗദ്രീ ഗായത്രി’ എന്നു പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നു—ഇത് പശുഭാവത്തിൽ ബന്ധിതനായ ജീവനെ പതി-സ്വരൂപനായ രുദ്രനിലേക്കു തിരിക്കുന്നു.

Verse 14

जपित्वा तु महादेवीं ब्रह्मा लोकनमस्कृताम् प्रपन्नस्तु महादेवं ध्यानयुक्तेन चेतसा

ലോകങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്ന മഹാദേവിയെ ജപിച്ച്, ബ്രഹ്മാ ധ്യാനയുക്തമായ ചിത്തത്തോടെ മഹാദേവന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചു.

Verse 15

ततस्तस्य महादेवो दिव्ययोगं बहुश्रुतम् ऐश्वर्यं ज्ञानसंपत्तिं वैराग्यं च ददौ प्रभुः

അതിനുശേഷം പരമപ്രഭുവായ മഹാദേവൻ അവനു ദിവ്യയോഗവും, ബഹുശ്രുതമായ പുണ്യവിദ്യയും, ഐശ്വര്യവും, സത്യജ്ഞാനസമ്പത്തും, വൈരാഗ്യവും ദാനമായി നൽകി।

Verse 16

ततो ऽस्य पार्श्वतो दिव्याः प्रादुर्भूताः कुमारकाः पीतमाल्यांबरधराः पीतस्रगनुलेपनाः

പിന്നീട് അവന്റെ ഇരുപാർശ്വങ്ങളിലും ദിവ്യ കുമാരന്മാർ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു—മഞ്ഞമാലയും മഞ്ഞവസ്ത്രവും ധരിച്ച്, മഞ്ഞപുഷ്പഹാരവും സുഗന്ധാനുലേപനവും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച്।

Verse 17

पीताभोष्णीषशिरसः पीतास्याः पीतमूर्धजाः ततो वर्षसहस्रान्त उषित्वा विमलौजसः

അവരുടെ തലയിൽ മഞ്ഞ തലപ്പാവുകൾ, മുഖം മഞ്ഞ, മുടിയും മഞ്ഞ; പിന്നെ അവർ മലിനതയറ്റ തേജസ്സോടെ ആയിരം വർഷം പൂർത്തിയാകുവോളം അവിടെ വസിച്ചു।

Verse 18

योगात्मानस्तपोह्लादाः ब्राह्मणानां हितैषिणः धर्मयोगबलोपेता मुनीनां दीर्घसत्त्रिणाम्

അവർ യോഗാത്മാക്കളായ തപസ്വികൾ, തപസ്സിൽ നിന്നുയരുന്ന ആനന്ദത്തിൽ ഹർഷിക്കുന്നവർ; ബ്രാഹ്മണരുടെ ഹിതൈഷികൾ; ധർമ്മയോഗബലസമ്പന്നർ—ദീർഘ സത്രങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുന്ന മുനിമാർ।

Verse 19

उपदिश्य महायोगं प्रविष्टास्ते महेश्वरम् एवमेतेन विधिना ये प्रपन्ना महेश्वरम्

മഹായോഗം ഉപദേശിച്ച ശേഷം അവർ മഹേശ്വരനിൽ ലയിച്ചു. ഇതേ വിധിപ്രകാരം മഹേശ്വരനിൽ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നവർ, പശുവിന്റെ പാശങ്ങൾ അകറ്റുന്ന പതി-സ്വരൂപനായ പ്രഭുവിൽ സമാവേശം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 20

अन्ये ऽपि नियतात्मानो ध्यानयुक्ता जितेन्द्रियाः ते सर्वे पापमुत्सृज्य विमला ब्रह्मवर्चसः

മറ്റുള്ളവരും നിയന്ത്രിതചിത്തരായി ധ്യാനനിഷ്ഠരും ഇന്ദ്രിയജയികളും ആകുന്നു. അവർ സർവ്വപാപം ഉപേക്ഷിച്ച് നിർമ്മലരായി ബ്രഹ്മതേജസ്സാൽ ദീപ്തരാകുന്നു.

Verse 21

प्रविशन्ति महादेवं रुद्रं ते त्वपुनर्भवाः

അവർ മഹാദേവനായ രുദ്രനിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു; പാശം ഛേദിക്കുന്ന പതിയെ പ്രാപിച്ചവർ അപുനർഭവരായി, പുനർജന്മരഹിതരാകുന്നു.

Frequently Asked Questions

It identifies Shakti as the divine intelligence-power operating within cognition itself; spiritual governance of the cosmos and the seeker’s inner purification both depend on this awakened faculty, culminating in yoga that leads to Shiva-realization.

A combined discipline of dhyana (focused meditation), Raudri Gayatri japa (Vedic mantra-recitation), and prapatti (surrender), through which Shiva bestows divya-yoga, jnana, aishvarya, and vairagya, leading to apunarbhava (freedom from rebirth).

As ‘entering Mahadeva/Rudra’—a moksha idiom where purified, self-controlled practitioners abandon sin, attain brahma-tejas, and become apunarbhava (not returning to samsara).