Brahma Purana — Krishna Subdues Kaliya and Purifies the Yamuna, Shloka 43
Devanagari script
व्यास उवाच इत्य् उक्ते ताभिर् आश्वास्य क्लान्तदेहो ऽपि पन्नगः प्रसीद देवदेवेति प्राह वाक्यं शनैः शनैः //
Translation
ഇവിടെ ശ്ലോകത്തിന്റെ മൂലപാഠം നൽകിയിട്ടില്ല; “43” എന്ന സംഖ്യ മാത്രം കാണുന്നു. ദയവായി ബ്രഹ്മപുരാണം 185.43-ന്റെ സംസ്കൃത ശ്ലോകം നൽകുക; തുടർന്ന് ശാസ്ത്രീയ വിവർത്തനം നൽകാം.
Word by Word
vyāsaḥVyāsa
vyāsaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvyāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘Vyāsa’
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन — ‘said’
itithus
iti:
Vākyārtha-dyotaka (वाक्यार्थद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle) — ‘thus’
uktewhen it was said
ukte:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन — ‘when (it was) said’
tābhiḥby them
tābhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण), बहुवचन — ‘by them (fem.)’
āśvāsyahaving consoled
āśvāsya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootā-śvas (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/अव्ययभाव-क्त्वा), परस्मैपदी — ‘having consoled/encouraged’
klānta-dehaḥweary-bodied
klānta-dehaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootklānta (प्रातिपदिक) + deha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — (कर्मधारयः) ‘one whose body is weary’
apieven/also
api:
Sambandha-dyotaka (सम्बन्धद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय (particle) — ‘even/also’
pannagaḥthe serpent
pannagaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpannaga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘serpent’
prasīdabe pleased
prasīda:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-sad (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन — ‘be gracious/be pleased’
deva-devaO God of gods
deva-deva:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक) + deva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन — (षष्ठी-तत्पुरुषः) ‘O god of gods’
itithus
iti:
Vākyārtha-dyotaka (वाक्यार्थद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय — ‘thus’
prāhasaid
prāha:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootah (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन — ‘said/spoke’
vākyamwords
vākyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvākya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — ‘speech/words’
śanaiḥslowly
śanaiḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootśanaiḥ (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) — ‘slowly’
śanaiḥslowly
śanaiḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootśanaiḥ (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), पुनरुक्ति — ‘slowly, little by little’
Speaker
Narrator Vyāsa; the serpent addresses Kṛṣṇa with the plea “prasīda devadeva”