Brahma Purana — Krishna Subdues Kaliya and Purifies the Yamuna, Shloka 44
Devanagari script
कालीय उवाच तवाष्टगुणम् ऐश्वर्यं नाथ स्वाभाविकं परम् निरस्तातिशयं यस्य तस्य स्तोष्यामि किं न्व् अहम् //
Translation
ഇവിടെ ശ്ലോകത്തിന്റെ മൂലപാഠം നൽകിയിട്ടില്ല; “44” എന്ന സംഖ്യ മാത്രം കാണുന്നു. ദയവായി ബ്രഹ്മപുരാണം 185.44-ന്റെ സംസ്കൃത ശ്ലോകം നൽകുക; തുടർന്ന് ശാസ്ത്രീയ വിവർത്തനം നൽകാം.
Word by Word
kālīyaḥKāliya
kālīyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkālīya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘Kāliya’
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन — ‘said’
tavayour
tava:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyuṣmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन — ‘your/of you’
aṣṭa-guṇameightfold
aṣṭa-guṇam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaṣṭa (संख्या-प्रातिपदिक) + guṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — (द्विगु-समासः) ‘eightfold’
aiśvaryamsovereign power
aiśvaryam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootaiśvarya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘sovereignty, lordly power’
nāthaO lord
nātha:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootnātha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन — ‘O lord’
svābhāvikamnatural/inherent
svābhāvikam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsvābhāvika (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘natural, inherent’
paramsupreme
param:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘supreme’
nirasta-atiśayamunsurpassable
nirasta-atiśayam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnirasta (निरस्-धातु से क्त) + atiśaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — (कर्मधारयः) ‘whose excess/superiority is removed; unsurpassable (lit. with no surpassing)’
yasyawhose
yasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन — ‘of whom/whose’
tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन — ‘of him’
stoṣyāmiI will praise
stoṣyāmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootstu (धातु)
Formलृट् (Future), उत्तमपुरुष, एकवचन — ‘I shall praise’
kimwhat
kim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘what?’
nuindeed/then
nu:
Vākyārtha-dyotaka (वाक्यार्थद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootnu (अव्यय)
Formअव्यय (particle, emphasis/interrogative) — ‘indeed/then’
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन — ‘I’
Speaker
Kāliya (serpent king) speaks to Śrī Kṛṣṇa (Bhagavān Hari/Acyuta).