Adhyaya 9

Verse 1

श्रीनारद उवाच एवं सुरादय: सर्वे ब्रह्मरुद्रपुर: सरा: । नोपैतुमशकन्मन्युसंरम्भं सुदुरासदम् ॥ १ ॥

ശ്രീ നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മാ, രുദ്രൻ മുതലായ എല്ലാ ദേവന്മാരും ആ സമയത്ത് ഭഗവാന്റെ അത്യന്തം ഉഗ്രമായ കോപം കണ്ടു, അവന്റെ മുമ്പിൽ ചെന്നു നിൽക്കാൻ ധൈര്യമുണ്ടായില്ല.

Verse 2

साक्षात् श्री: प्रेषिता देवैर्द‍ृष्ट्वा तं महदद्भ‍ुतम् । अदृष्टाश्रुतपूर्वत्वात् सा नोपेयाय शङ्किता ॥ २ ॥

അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന ദേവന്മാർ ലക്ഷ്മീദേവിയെ ഭഗവാന്റെ മുമ്പിലേക്ക് പോകാൻ അപേക്ഷിച്ചു; എന്നാൽ അവൾക്കും ആ മഹത്തായ അത്ഭുതരൂപം മുമ്പെ ഒരിക്കലും കണ്ടതുമില്ല, കേട്ടതുമില്ല. അതിനാൽ സംശയവും ഭയവും കൊണ്ട് അവൾ സമീപിക്കാനായില്ല.

Verse 3

प्रह्रादं प्रेषयामास ब्रह्मावस्थितमन्तिके । तात प्रशमयोपेहि स्वपित्रे कुपितं प्रभुम् ॥ ३ ॥

അപ്പോൾ സമീപത്തു നിന്ന പ്രഹ്ലാദനോട് ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—മകനേ, നിന്റെ ദൈത്യപിതാവിനോടു ശ്രീ നൃസിംഹദേവൻ അത്യന്തം കോപത്തിലാണ്; മുന്നോട്ട് ചെന്നു പ്രഭുവിനെ ശമിപ്പിക്കൂ।

Verse 4

तथेति शनकै राजन्महाभागवतोऽर्भक: । उपेत्य भुवि कायेन ननाम विधृताञ्जलि: ॥ ४ ॥

നാരദമുനി പറഞ്ഞു—രാജാവേ, മഹാഭാഗവതനായ ബാലൻ പ്രഹ്ലാദൻ ‘അതേ’ എന്നു പറഞ്ഞു ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാക്ക് സ്വീകരിച്ചു. അവൻ പതുക്കെ ശ്രീ നൃസിംഹദേവന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു കൈകൂപ്പി സാഷ്ടാംഗ നമസ്കാരം ചെയ്തു।

Verse 5

स्वपादमूले पतितं तमर्भकं विलोक्य देव: कृपया परिप्लुत: । उत्थाप्य तच्छीर्ष्ण्यदधात्कराम्बुजं कालाहिवित्रस्तधियां कृताभयम् ॥ ५ ॥

തന്റെ താമരപ്പാദങ്ങളുടെ അടിയിൽ വീണുകിടന്ന ആ ബാലനെ കണ്ടപ്പോൾ ശ്രീ നൃസിംഹദേവൻ കരുണയിൽ മുങ്ങി. പ്രഹ്ലാദനെ എഴുന്നേല്പിച്ച്, ഭക്തർക്കു എപ്പോഴും അഭയം നൽകുന്ന തന്റെ താമരക്കൈ അവന്റെ തലയിൽ വെച്ചു।

Verse 6

स तत्करस्पर्शधुताखिलाशुभ: सपद्यभिव्यक्तपरात्मदर्शन: । तत्पादपद्मं हृदि निर्वृतो दधौ हृष्यत्तनु: क्लिन्नहृदश्रुलोचन: ॥ ६ ॥

ശ്രീ നൃസിംഹദേവന്റെ കൈസ്പർശം പ്രഹ്ലാദന്റെ തലയിൽ പതിഞ്ഞപ്പോൾ അവന്റെ എല്ലാ അശുഭങ്ങളും ഭൗതിക മലിനതകളും ഉടൻ കഴുകിപ്പോയി. അതോടെ പരമാത്മദർശനം തെളിഞ്ഞു; ശരീരം പുളകിതമായി, ഹൃദയം പ്രേമത്തിൽ നിറഞ്ഞു, കണ്ണുകൾ കണ്ണീരാൽ നനഞ്ഞു, പ്രഭുവിന്റെ താമരപ്പാദങ്ങൾ അവൻ ഹൃദയത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചു।

Verse 7

अस्तौषीद्धरिमेकाग्रमनसा सुसमाहित: । प्रेमगद्गदया वाचा तन्न्यस्तहृदयेक्षण: ॥ ७ ॥

പ്രഹ്ലാദൻ ഏകാഗ്രമായ മനസ്സോടെ പൂർണ്ണ സമാധിയിൽ ശ്രീഹരി നൃസിംഹദേവനിൽ മനസ്സും ദൃഷ്ടിയും സ്ഥിരപ്പെടുത്തി. പിന്നെ പ്രേമത്തിൽ വിറയുന്ന വാക്കുകളോടെ, ഹൃദയവും കണ്ണുകളും അവനിൽ തന്നെ നിക്ഷേപിച്ച്, അവൻ സ്തുതിപ്രാർത്ഥന ആരംഭിച്ചു।

Verse 8

श्रीप्रह्राद उवाच ब्रह्मादय: सुरगणा मुनयोऽथ सिद्धा: सत्त्वैकतानगतयो वचसां प्रवाहै: । नाराधितुं पुरुगुणैरधुनापि पिप्रु: किं तोष्टुमर्हति स मे हरिरुग्रजाते: ॥ ८ ॥

ശ്രീപ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു—ബ്രഹ്മാദി ദേവഗണങ്ങളും മുനികളും സിദ്ധന്മാരും സത്ത്വഗുണത്തിൽ ഏകാഗ്രരായിട്ടും ഉത്തമവചനപ്രവാഹങ്ങളാൽ ഇന്നുവരെ പുരുഗുണനായ ഭഗവാൻ ഹരിയെ പൂർണ്ണമായി തൃപ്തിപ്പെടുത്താൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല; അപ്പോൾ അസുരകുലജന്മനായ ഞാൻ എങ്ങനെ അവനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തും?

Verse 9

मन्ये धनाभिजनरूपतप:श्रुतौज- स्तेज:प्रभावबलपौरुषबुद्धियोगा: । नाराधनाय हि भवन्ति परस्य पुंसो भक्त्या तुतोष भगवान्गजयूथपाय ॥ ९ ॥

ധനം, ഉന്നതകുലം, സൗന്ദര്യം, തപസ്സ്, വിദ്യ, ഇന്ദ്രിയനൈപുണ്യം, തേജസ്, പ്രഭാവം, ബലം, പുരുഷാർത്ഥം, ബുദ്ധി, യോഗശക്തി—ഇവയൊന്നും പരമപുരുഷനായ ഭഗവാനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തില്ലെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു; എന്നാൽ ഭക്തിയാൽ ഭഗവാൻ തൃപ്തനാകുന്നു—ഗജേന്ദ്രൻ ചെയ്തതുപോലെ.

Verse 10

विप्राद् द्विषड्‌गुणयुतादरविन्दनाभ- पादारविन्दविमुखात् श्वपचं वरिष्ठम् । मन्ये तदर्पितमनोवचनेहितार्थ- प्राणं पुनाति स कुलं न तु भूरिमान: ॥ १० ॥

കമലനാഭനായ പ്രഭുവിന്റെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുഖനായ, പന്ത്രണ്ടു ബ്രാഹ്മണഗുണങ്ങളുള്ള ബ്രാഹ്മണനേക്കാൾ പോലും, മനസ്സ്, വാക്ക്, പ്രവൃത്തി, ധനം, പ്രാണൻ എല്ലാം ഭഗവാനെ അർപ്പിച്ച ശ്വപച-ഭക്തനെയാണ് ഞാൻ ശ്രേഷ്ഠനെന്ന് കരുതുന്നത്. അത്തരം ഭക്തൻ തന്റെ മുഴുവൻ കുലത്തെയും ശുദ്ധീകരിക്കും; എന്നാൽ വ്യാജഗർവമുള്ള ബ്രാഹ്മണൻ സ്വയം പോലും ശുദ്ധീകരിക്കില്ല.

Verse 11

नैवात्मन: प्रभुरयं निजलाभपूर्णो मानं जनादविदुष: करुणो वृणीते । यद् यज्जनो भगवते विदधीत मानं तच्चात्मने प्रतिमुखस्य यथा मुखश्री: ॥ ११ ॥

പ്രഭു സ്വയംപര്യാപ്തനും ആത്മതൃപ്തനുമാണ്; അജ്ഞജനങ്ങളിൽ നിന്ന് മാനമൊന്നും അവൻ തേടുന്നില്ല. കരുണയാൽ അവൻ സ്വീകരിക്കുന്ന അർപ്പണം ഭക്തന്റെ നന്മയ്ക്കായിരിക്കും. മുഖം അലങ്കരിച്ചാൽ കണ്ണാടിയിലെ പ്രതിമുഖവും അലങ്കൃതമാകുന്നതുപോലെ, ഭഗവാനെ ആദരിക്കുന്നത് ഒടുവിൽ ആദരിക്കുന്നവനേയ്ക്കു തന്നെ ഗുണം ചെയ്യുന്നു.

Verse 12

तस्मादहं विगतविक्लव ईश्वरस्य सर्वात्मना महि गृणामि यथा मनीषम् । नीचोऽजया गुणविसर्गमनुप्रविष्ट: पूयेत येन हि पुमाननुवर्णितेन ॥ १२ ॥

അതുകൊണ്ട് ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ, എന്റെ ബുദ്ധി അനുവദിക്കുന്നത്ര, പൂർണ്ണഹൃദയത്തോടെ ഈശ്വരന്റെ മഹിമ പാടുന്നു. അജ്ഞാനമായ മായയാൽ ഗുണപ്രവാഹത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് ഈ ഭൗതികലോകത്തിൽ കുടുങ്ങിയ ഏതു ജീവനും, പ്രഭുവിന്റെ മഹിമകൾ പാടിയും കേട്ടും ശുദ്ധിയിലേക്കുയരാം.

Verse 13

सर्वे ह्यमी विधिकरास्तव सत्त्वधाम्नो ब्रह्मादयो वयमिवेश न चोद्विजन्त: । क्षेमाय भूतय उतात्मसुखाय चास्य विक्रीडितं भगवतो रुचिरावतारै: ॥ १३ ॥

ഹേ പ്രഭോ! ബ്രഹ്മാദി എല്ലാ ദേവന്മാരും നിങ്ങളുടെ സത്ത്വധാമത്തിലെ വിധികര സേവകരാണ്; അതുകൊണ്ട് അവർ ഞങ്ങളുപോലെ ഭയപ്പെടുന്നില്ല. ഈ ഭയാനക രൂപത്തിൽ നിങ്ങളുടെ അവതാരം നിങ്ങളുടെ തന്നെ ലീല; നിങ്ങളുടെ രുചിര അവതാരങ്ങൾ ലോകത്തിന്റെ രക്ഷക്കും ക്ഷേമത്തിനും വേണ്ടിയാണ്.

Verse 14

तद्यच्छ मन्युमसुरश्च हतस्त्वयाद्य मोदेत साधुरपि वृश्चिकसर्पहत्या । लोकाश्च निर्वृतिमिता: प्रतियन्ति सर्वे रूपं नृसिंह विभयाय जना: स्मरन्ति ॥ १४ ॥

ഹേ നൃസിംഹദേവാ! എന്റെ പിതാവായ അസുരൻ ഹിരണ്യകശിപു ഇന്ന് നിങ്ങളുടെ കൈകളാൽ ഹതനായി; അതിനാൽ ദയവായി നിങ്ങളുടെ കോപം ശമിപ്പിക്കണമേ. ഒരു തേൾ അല്ലെങ്കിൽ പാമ്പ് കൊല്ലപ്പെടുമ്പോൾ സാദുവും സന്തോഷിക്കുന്നു; അതുപോലെ ഈ ദൈത്യന്റെ മരണത്തിൽ എല്ലാ ലോകങ്ങളും തൃപ്തി പ്രാപിച്ചു. ഭയം അകറ്റാൻ ജനങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ മംഗളാവതാരം സ്മരിക്കും.

Verse 15

नाहं बिभेम्यजित तेऽतिभयानकास्य- जिह्वार्कनेत्रभ्रुकुटीरभसोग्रदंष्ट्रात् । आन्त्रस्रज: क्षतजकेशरशङ्कुकर्णा- न्निर्ह्रादभीतदिगिभादरिभिन्नखाग्रात् ॥ १५ ॥

ഹേ അജിത പ്രഭോ! നിങ്ങളുടെ അതിഭയാനകമായ വായും നാവും, സൂര്യസമം ദീപ്തമായ കണ്ണുകളും ചുളിഞ്ഞ ഭ്രൂകുടിയും എന്നെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നില്ല. നിങ്ങളുടെ ഉഗ്രദന്തങ്ങൾ, ആന്ത്രമാല, രക്തത്തിൽ നനഞ്ഞ കേശരസമമായ മുടി, കീലയെപ്പോലെ ഉയർന്ന ചെവികൾ—ഇവയിലും എനിക്ക് ഭയം ഇല്ല. ദിക്കുകളിലെ ആനകളെ ഓടിപ്പിക്കുന്ന നിങ്ങളുടെ ഗർജ്ജനത്തിലും, ശത്രുനാശത്തിനായുള്ള നിങ്ങളുടെ നഖാഗ്രങ്ങളിലും ഞാൻ ഭീതനല്ല.

Verse 16

त्रस्तोऽस्म्यहं कृपणवत्सल दु:सहोग्र- संसारचक्रकदनाद् ग्रसतां प्रणीत: । बद्ध: स्वकर्मभिरुशत्तम तेऽङ्‌घ्रिमूलं प्रीतोऽपवर्गशरणं ह्वयसे कदा नु ॥ १६ ॥

ഹേ കൃപണവത്സല, അജേയ പരാക്രമശാലിയായ പ്രഭോ! സഹിക്കാനാകാത്ത ഉഗ്രമായ സംസാരചക്രത്തിന്റെ പീഡനത്തിൽ ഞാൻ ഭീതനാണ്. എന്റെ കർമങ്ങളാൽ ഞാൻ അസുരസംഗത്തിലേക്ക് തള്ളപ്പെട്ടു. ഹേ ഉത്തമ പ്രഭോ! ബന്ധനമുക്തിയുടെ പരമാശ്രയമായ നിങ്ങളുടെ പാദപദ്മമൂലത്തിലേക്ക് നിങ്ങൾ പ്രസന്നനായി എന്നെ എപ്പോൾ വിളിക്കും?

Verse 17

यस्मात् प्रियाप्रियवियोगसंयोगजन्म- शोकाग्निना सकलयोनिषु दह्यमान: । दु:खौषधं तदपि दु:खमतद्धियाहं भूमन्भ्रमामि वद मे तव दास्ययोगम् ॥ १७ ॥

ഹേ ഭൂമൻ, പരമപ്രഭോ! പ്രിയ-അപ്രിയ സാഹചര്യങ്ങളുടെ സംഗമ-വിയോഗങ്ങളിൽ നിന്നുയരുന്ന ശോകാഗ്നിയിൽ ജീവൻ എല്ലാ യോനികളിലും ദഹിച്ച് അലഞ്ഞുതിരിയുന്നു. ഇവിടെ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാനുള്ള മരുന്നുകൾ പോലും ദുഃഖമേ—ദുഃഖത്തേക്കാൾ കൂടി ക്ലേശകരം. അതിനാൽ ഏക ഔഷധം നിങ്ങളുടെ ദാസ്യസേവയെന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു. ദയവായി ആ ദാസ്യയോഗം എനിക്ക് ഉപദേശിക്കണമേ.

Verse 18

सोऽहं प्रियस्य सुहृद: परदेवताया लीलाकथास्तव नृसिंह विरिञ्चगीता: । अञ्जस्तितर्म्यनुगृणन्गुणविप्रमुक्तो दुर्गाणि ते पदयुगालयहंससङ्ग: ॥ १८ ॥

ഹേ പ്രഭു നൃസിംഹദേവാ! മുക്ത ഹംസ-ഭക്തരുടെ സത്സംഗത്തിൽ നിന്റെ പരമ പ്രേമസേവയിൽ ഏർപ്പെട്ടു ഞാൻ ത്രിഗുണമാലിന്യത്തിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായി വിമുക്തനായി, ബ്രഹ്മാവിന്റെയും ശിഷ്യപരമ്പരയുടെയും പാദചിഹ്നങ്ങൾ പിന്തുടർന്ന് നിന്റെ പ്രിയ ലീലാമഹിമകൾ കീർത്തിക്കും; ഇങ്ങനെ അവിദ്യാസമുദ്രം നിശ്ചയം കടക്കും।

Verse 19

बालस्य नेह शरणं पितरौ नृसिंह नार्तस्य चागदमुदन्वति मज्जतो नौ: । तप्तस्य तत्प्रतिविधिर्य इहाञ्जसेष्ट- स्तावद्विभो तनुभृतां त्वदुपेक्षितानाम् ॥ १९ ॥

ഹേ നൃസിംഹദേവാ! ദേഹബോധത്തിൽ കുടുങ്ങി നിന്റെ കൃപയിൽ നിന്ന് ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട ജീവികൾക്ക് ഇവിടെ സ്ഥിരമായ ശരണം ഇല്ല. മാതാപിതാക്കൾ കുഞ്ഞിനെ പൂർണ്ണമായി രക്ഷിക്കില്ല, വൈദ്യനും ഔഷധവും ദുഃഖിതനെ സമ്പൂർണ്ണമായി വിടുവിക്കില്ല, സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങുന്നവനെ വള്ളവും ഉറപ്പായി കാക്കില്ല; അവരുടെ പരിഹാരങ്ങൾ താൽക്കാലികവും അനിത്യവും.

Verse 20

यस्मिन्यतो यर्हि येन च यस्य यस्माद् यस्मै यथा यदुत यस्त्वपर: परो वा । भाव: करोति विकरोति पृथक्स्वभाव: सञ्चोदितस्तदखिलं भवत: स्वरूपम् ॥ २० ॥

എൻ പ്രിയ പ്രഭോ! ഈ ലോകത്തിൽ ആരെവിടെ, എപ്പോൾ, ഏതു കാരണത്താൽ, ഏതു ഉപാധിയാൽ, ഏതു ലക്ഷ്യത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുകയാണോ—മഹാനായാലും ചെറുതായാലും—എല്ലാം ത്രിഗുണങ്ങളുടെ പ്രേരണയിലാണ്. കാരണം, ദേശം, കാലം, വസ്തു, ലക്ഷ്യം, മാർഗം—ഇവയെല്ലാം നിന്റെ ശക്തിയുടെ പ്രകടനങ്ങൾ; ശക്തിയും ശക്തിമാനും അഭിന്നമായതിനാൽ ഇതെല്ലാം യഥാർത്ഥത്തിൽ നിന്റെ സ്വരൂപം തന്നെയാണ്.

Verse 21

माया मन: सृजति कर्ममयं बलीय: कालेन चोदितगुणानुमतेन पुंस: । छन्दोमयं यदजयार्पितषोडशारं संसारचक्रमज कोऽतितरेत् त्वदन्य: ॥ २१ ॥

ഹേ പ്രഭോ, ഹേ അജ! നിന്റെ ബാഹ്യമായ മായ കാലത്താൽ ഉത്തേജിതമായി ജീവികൾക്കായി കർമമയമായ മനസ്സിനെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; ഗുണങ്ങളുടെ അനുമതിയോടെ അത് വേദവിധികൾ (കർമകാണ്ഡം)യും പതിനാറു തത്ത്വങ്ങളും വഴി അനന്തമായ ആഗ്രഹങ്ങളിൽ ജീവനെ കുടുക്കുന്നു. ഈ ഛന്ദോമയമായ, പതിനാറു-അരകളുള്ള സംസാരചക്രം നിന്റെ കമലപാദാശ്രയം കൂടാതെ ആര് കടക്കുമ്?

Verse 22

स त्वं हि नित्यविजितात्मगुण: स्वधाम्ना कालो वशीकृतविसृज्यविसर्गशक्ति: । चक्रे विसृष्टमजयेश्वर षोडशारे निष्पीड्यमानमुपकर्ष विभो प्रपन्नम् ॥ २२ ॥

ഹേ പ്രഭോ, ഹേ അജയേശ്വരാ! നിന്റെ സ്വധാമപ്രഭാവത്താൽ നീ സദാ ത്രിഗുണങ്ങളെ ജയിച്ചവൻ; സൃഷ്ടി‑പ്രളയശക്തികളും കാലവും നിന്റെ അധീനമാണ്. പതിനാറു ഘടകങ്ങളുള്ള ഈ ലോകചക്രം നീ സൃഷ്ടിച്ചിട്ടും, അതിന്റെ ഗുണങ്ങൾക്ക് അതീതനാണ് നീ. ഞാൻ കാലചക്രത്തിൽ ചതഞ്ഞുപോകുന്നു; അതുകൊണ്ട് പൂർണ്ണമായി ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു—ദയചെയ്ത് എന്നെ നിന്റെ കമലപാദങ്ങളുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ ഏറ്റെടുക്കണമേ।

Verse 23

द‍ृष्टा मया दिवि विभोऽखिलधिष्ण्यपाना- मायु: श्रियो विभव इच्छति याञ्जनोऽयम् । येऽस्मत्पितु: कुपितहासविजृम्भितभ्रू- विस्फूर्जितेन लुलिता: स तु ते निरस्त: ॥ २३ ॥

ഹേ വിഭോ! ജനങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സ്വർഗ്ഗാദി ലോകങ്ങളിലെ ദീർഘായുസ്സും ശ്രീയും വൈഭവവും ഭോഗങ്ങളും ഞാൻ കണ്ടിരിക്കുന്നു. എന്റെ പിതാവിന്റെ ക്രോധഹാസ്യവും ഭ്രൂചലനമാത്രവും കണ്ടാൽ ദേവന്മാർ തകർന്നുപോകുമായിരുന്നു; എങ്കിലും ആ മഹാബലൻ നിങ്ങളാൽ ക്ഷണത്തിൽ നിരസ്തനായി।

Verse 24

तस्मादमूस्तनुभृतामहमाशिषोऽज्ञ आयु: श्रियं विभवमैन्द्रियमाविरिञ्‍च्यात् । नेच्छामि ते विलुलितानुरुविक्रमेण कालात्मनोपनय मां निजभृत्यपार्श्वम् ॥ २४ ॥

അതുകൊണ്ട്, ഹേ പ്രഭോ, ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ഉറുമ്പുവരെ ദേഹധാരികൾ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ദീർഘായുസ്സും ശ്രീയും വൈഭവവും ഇന്ദ്രിയസുഖവും പോലുള്ള ആശീർവാദങ്ങൾ എനിക്ക് വേണ്ട. നിങ്ങൾ കാലാത്മാവാണ്; നിങ്ങളുടെ വിക്രമം അവയെല്ലാം തകർക്കുന്നു. ദയവായി എന്നെ നിങ്ങളുടെ ശുദ്ധഭക്തന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ചേർത്ത്, അവനെ സത്യസേവകനായി സേവിക്കുവാൻ അനുവദിക്കണമേ।

Verse 25

कुत्राशिष: श्रुतिसुखा मृगतृष्णिरूपा: क्‍वेदं कलेवरमशेषरुजां विरोह: । निर्विद्यते न तु जनो यदपीति विद्वान् कामानलं मधुलवै: शमयन्दुरापै: ॥ २५ ॥

ഈ ലോകത്തിൽ ഭാവിസുഖത്തിനുള്ള ആശകൾ മരുഭൂമിയിലെ മൃഗതൃഷ്ണപോലെ—മരുഭൂമിയിൽ വെള്ളം എവിടെ? അഥവാ ഇവിടെ സുഖം എവിടെ? ഈ ശരീരം അനവധി രോഗങ്ങളുടെ ഉറവിടം; ഇതിന് എന്ത് വില? എന്നിട്ടും അറിഞ്ഞവരും വിരക്തരാകുന്നില്ല; ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിക്കാനാകാതെ, അപൂർവമായ തേൻതുള്ളികളാൽ കാമാഗ്നി ശമിപ്പാൻ ശ്രമിക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷണികസുഖത്തിന് പിന്നാലെ ഓടുന്നു।

Verse 26

क्व‍ाहं रज:प्रभव ईश तमोऽधिकेऽस्मिन् जात: सुरेतरकुले क्व‍ तवानुकम्पा । न ब्रह्मणो न तु भवस्य न वै रमाया यन्मेऽर्पित: शिरसि पद्मकर: प्रसाद: ॥ २६ ॥

ഹേ ഈശാ! ഞാൻ രജോഗുണത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച് തമോഗുണം അധികമുള്ള അസുരകുലത്തിൽ പിറന്നവൻ—എന്റെ സ്ഥാനം എന്ത്? നിങ്ങളുടെ നിർഹേതുക കരുണ എത്ര മഹത്തരം! ബ്രഹ്മാവിനും ശിവനുമും ലക്ഷ്മീദേവിക്കും പോലും ലഭിക്കാത്ത പ്രസാദം—അവരുടെ തലയിൽ നിങ്ങൾ പദ്മഹസ്തം വെച്ചില്ല—അതേ അനുഗ്രഹം എന്റെ തലയിൽ നിങ്ങൾ വെച്ചു।

Verse 27

नैषा परावरमतिर्भवतो ननु स्या- ज्जन्तोर्यथात्मसुहृदो जगतस्तथापि । संसेवया सुरतरोरिव ते प्रसाद: सेवानुरूपमुदयो न परावरत्वम् ॥ २७ ॥

ഹേ പ്രഭോ! നിങ്ങൾ സാധാരണ ജീവിയെപ്പോലെ സുഹൃത്ത്-ശത്രു, അനുകൂല-പ്രതികൂല ഭേദം കാണിക്കുന്നില്ല; നിങ്ങൾക്കു ഉയരം-താഴം എന്ന ധാരണയില്ല. എങ്കിലും സേവയുടെ അളവിനനുസരിച്ച് നിങ്ങൾ പ്രസാദം നൽകുന്നു—കൽപവൃക്ഷം ആഗ്രഹമനുസരിച്ച് ഫലം നൽകുന്നതുപോലെ, ഉയരം-താഴം ഭേദമില്ലാതെ।

Verse 28

एवं जनं निपतितं प्रभवाहिकूपे कामाभिकाममनु य: प्रपतन्प्रसङ्गात् । कृत्वात्मसात् सुरर्षिणा भगवन्गृहीत: सोऽहं कथं नु विसृजे तव भृत्यसेवाम् ॥ २८ ॥

എന്റെ ഭഗവാനേ! ലൗകിക ആഗ്രഹങ്ങളാൽ ഞാൻ അന്ധമായ കിണറ്റിലേക്ക് വീഴുകയായിരുന്നു, എന്നാൽ നാരദമുനി എന്നെ ശിഷ്യനായി സ്വീകരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സേവനം ഞാൻ എങ്ങനെ ഉപേക്ഷിക്കും?

Verse 29

मत्प्राणरक्षणमनन्त पितुर्वधश्च मन्ये स्वभृत्यऋषिवाक्यमृतं विधातुम् । खड्‌गं प्रगृह्य यदवोचदसद्विधित्सु- स्त्वामीश्वरो मदपरोऽवतु कं हरामि ॥ २९ ॥

അനന്തമായ ഗുണങ്ങളുള്ള ഭഗവാനേ! അങ്ങ് എന്റെ പിതാവിനെ വധിക്കുകയും എന്നെ രക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തത് ഭക്തന്റെ വാക്ക് സത്യമാക്കാനാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. 'ഞാനല്ലാതെ മറ്റൊരു ഈശ്വരനുണ്ടെങ്കിൽ അവൻ നിന്നെ രക്ഷിക്കട്ടെ' എന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 30

एकस्त्वमेव जगदेतममुष्य यत्त्व- माद्यन्तयो: पृथगवस्यसि मध्यतश्च । सृष्ट्वा गुणव्यतिकरं निजमाययेदं नानेव तैरवसितस्तदनुप्रविष्ट: ॥ ३० ॥

ഭഗവാനേ! അങ്ങ് തന്നെയാണ് ഈ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ആദിയും മധ്യവും അന്തവും. അവിടുത്തെ മായയാൽ ഈ പ്രപഞ്ചം സൃഷ്ടിച്ച്, അതിൽ പ്രവേശിച്ച് അങ്ങ് പലതായി കാണപ്പെടുന്നു.

Verse 31

त्वं वा इदं सदसदीश भवांस्ततोऽन्यो माया यदात्मपरबुद्धिरियं ह्यपार्था । यद्यस्य जन्म निधनं स्थितिरीक्षणं च तद्वैतदेव वसुकालवदष्टितर्वो: ॥ ३१ ॥

പരമാത്മാവേ! ഈ പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ അങ്ങ് തന്നെയാണ്. 'എന്റേത്, നിന്റേത്' എന്ന ചിന്ത മായ മാത്രമാണ്. വിത്തും മരവും പോലെ, അങ്ങും ഈ ലോകവും വ്യത്യസ്തമല്ല.

Verse 32

न्यस्येदमात्मनि जगद्विलयाम्बुमध्ये शेषेत्मना निजसुखानुभवो निरीह: । योगेन मीलितद‍ृगात्मनिपीतनिद्र- स्तुर्ये स्थितो न तु तमो न गुणांश्च युङ्‌क्षे ॥ ३२ ॥

ഭഗവാനേ! പ്രളയശേഷം അങ്ങ് യോഗനിദ്രയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇത് അജ്ഞാനപരമായ ഉറക്കമല്ല, മറിച്ച് അങ്ങ് ദിവ്യാനന്ദം അനുഭവിക്കുകയും ഗുണങ്ങൾക്ക് അതീതനായിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 33

तस्यैव ते वपुरिदं निजकालशक्त्या सञ्चोदितप्रकृतिधर्मण आत्मगूढम् । अम्भस्यनन्तशयनाद्विरमत्समाधे- र्नाभेरभूत् स्वकणिकावटवन्महाब्जम् ॥ ३३ ॥

ഈ സമസ്ത ജഗത്ത്, ഈ ഭൗതിക പ്രകടനം, അങ്ങയുടെ തന്നെ ദേഹമാണ്. അങ്ങയുടെ കാല-ശക്തിയുടെ പ്രേരണയിൽ പ്രകൃതിധർമ്മങ്ങളാൽ ത്രിഗുണങ്ങൾ പ്രകടമാകുന്നു. അനന്തശേഷന്റെ ശയ്യയിൽ നിന്നുണർന്നപ്പോൾ അങ്ങയുടെ നാഭിയിൽ നിന്ന് ഒരു സൂക്ഷ്മ ദിവ്യബീജം ഉദിച്ചു; അതിൽ നിന്നാണ് മഹാബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ മഹാകമലം വിരിഞ്ഞത്—ചെറിയ വിത്തിൽ നിന്ന് ആൽമരം വളരുന്നതുപോലെ.

Verse 34

तत्सम्भव: कविरतोऽन्यदपश्यमान- स्त्वां बीजमात्मनि ततं स बहिर्विचिन्त्य । नाविन्ददब्दशतमप्सु निमज्जमानो जातेऽङ्कुरे कथमुहोपलभेत बीजम् ॥ ३४ ॥

ആ മഹാകമലത്തിൽ നിന്ന് കവിസ്വഭാവനായ ബ്രഹ്മാവ് ജനിച്ചു; പക്ഷേ കമലം ഒഴികെ മറ്റൊന്നും അവൻ കണ്ടില്ല. അതിനാൽ അങ്ങയെ പുറത്താണെന്ന് കരുതി, ജലത്തിൽ മുങ്ങി നൂറുവർഷം കമലത്തിന്റെ മൂലകാരണം അന്വേഷിച്ചു. എങ്കിലും അങ്ങയെ കണ്ടെത്തിയില്ല; മുള പൊട്ടിയാൽ ആദി വിത്ത് കാണപ്പെടാത്തതുപോലെ.

Verse 35

स त्वात्मयोनिरतिविस्मित आश्रितोऽब्जं कालेन तीव्रतपसा परिशुद्धभाव: । त्वामात्मनीश भुवि गन्धमिवातिसूक्ष्मं भूतेन्द्रियाशयमये विततं ददर्श ॥ ३५ ॥

മാതാവില്ലാതെ ജനിച്ച ആത്മ-യോനി ബ്രഹ്മാവ് അത്യന്തം വിസ്മയിച്ചു. അവൻ കമലത്തെ ആശ്രയിച്ച് ദീർഘകാലം കഠിനതപസ്സിലൂടെ മനോഭാവം ശുദ്ധമാക്കി. പിന്നെ, ഹേ ഈശാ, അവൻ അങ്ങയെ തന്റെ തന്നെ ദേഹം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, അന്തഃകരണത്തിൽ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതായി കണ്ടു—ഭൂമിയിൽ അതിസൂക്ഷ്മമായ സുഗന്ധം പോലും അനുഭവപ്പെടുന്നതുപോലെ.

Verse 36

एवं सहस्रवदनाङ्‌घ्रिशिर:करोरु- नासाद्यकर्णनयनाभरणायुधाढ्यम् । मायामयं सदुपलक्षितसन्निवेशं द‍ृष्ट्वा महापुरुषमाप मुदं विरिञ्च: ॥ ३६ ॥

ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മാവ് അങ്ങയെ ആയിരങ്ങളായ മുഖങ്ങൾ, പാദങ്ങൾ, ശിരസ്സുകൾ, കൈകൾ, തുടകൾ, മൂക്കുകൾ, ചെവികൾ, കണ്ണുകൾ എന്നിവയോടെ കണ്ടു. അനവധി ആഭരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും അങ്ങയെ മനോഹരമായി അലങ്കരിച്ചു. വിഷ്ണുരൂപത്തിൽ, ദിവ്യലക്ഷണങ്ങളോടെ, അധോലോകങ്ങളോളം വ്യാപിച്ച പാദങ്ങളുള്ള അങ്ങയെ കണ്ടപ്പോൾ വിരിഞ്ചൻ പരമാനന്ദം പ്രാപിച്ചു.

Verse 37

तस्मै भवान्हयशिरस्तनुवं हि बिभ्रद् वेदद्रुहावतिबलौ मधुकैटभाख्यौ । हत्वानयच्छ्रुतिगणांश्च रजस्तमश्च सत्त्वं तव प्रियतमां तनुमामनन्ति ॥ ३७ ॥

പ്രിയ പ്രഭോ, അങ്ങ് ഹയഗ്രീവാവതാരമായി കുതിരത്തല ധരിച്ച ദേഹത്തോടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. രജസ്സും തമസ്സും നിറഞ്ഞ മധു-കൈടഭ എന്ന വേദദ്രോഹി ദൈത്യരെ വധിച്ച്, വേദശ്രുതികളെ ബ്രഹ്മാവിന് തിരികെ നൽകി. അതുകൊണ്ട് മഹാസന്തന്മാർ അങ്ങയുടെ രൂപങ്ങളെ ഭൗതികഗുണങ്ങളാൽ മലിനമാകാത്ത, ദിവ്യമായ ശുദ്ധസത്ത്വമയ—അങ്ങയുടെ പ്രിയതമ തനുവായി—അംഗീകരിക്കുന്നു.

Verse 38

इत्थं नृतिर्यगृषिदेवझषावतारै- र्लोकान् विभावयसि हंसि जगत्प्रतीपान् । धर्मं महापुरुष पासि युगानुवृत्तं छन्न: कलौ यदभवस्त्रियुगोऽथ स त्वम् ॥ ३८ ॥

പ്രഭോ! നിങ്ങൾ നരൻ, തിര്യക്, ഋഷി, ദേവൻ, മത്സ്യ, കൂർമാദി പല അവതാരങ്ങളായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു ലോകങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കുകയും ദുഷ്ടതത്ത്വങ്ങളെ സംഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. യുഗാനുസാരം ധർമ്മം കാക്കുന്നു; കലിയിൽ പരമത്വം വെളിപ്പെടുത്താതിരുന്നതിനാൽ ‘ത്രിയുഗൻ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 39

नैतन्मनस्तव कथासु विकुण्ठनाथ सम्प्रीयते दुरितदुष्टमसाधु तीव्रम् । कामातुरं हर्षशोकभयैषणार्तं तस्मिन्कथं तव गतिं विमृशामि दीन: ॥ ३९ ॥

വൈകുണ്ഠനാഥാ! എന്റെ മനസ് പാപംകൊണ്ട് മലിനമായും ദുഷ്ടമായും അത്യന്തം തീവ്രമായും ഇരിക്കുന്നു; കാമത്താൽ വ്യാകുലമായി, ഹർഷ-ശോകം, ഭയം, ധനലാലസ എന്നിവകൊണ്ട് വേദനിക്കുന്നു. ഇത്തരമൊരു ദീനാവസ്ഥയിൽ ഞാൻ എങ്ങനെ നിങ്ങളുടെ ഗതിയും ലീലയും വിചാരിക്കും?

Verse 40

जिह्वैकतोऽच्युत विकर्षति मावितृप्ता शिश्नोऽन्यतस्त्वगुदरं श्रवणं कुतश्चित् । घ्राणोऽन्यतश्चपलद‍ृक् क्व‍ च कर्मशक्ति- र्बह्व्य: सपत्‍न्य इव गेहपतिं लुनन्ति ॥ ४० ॥

അച്യുതാ! എന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ പല ഭാര്യമാരെപ്പോലെ എന്നെ വലിച്ചിഴക്കുന്നു—നാവ് രുചികരഭക്ഷണത്തിലേക്ക്, ജനനേന്ദ്രിയം ഭോഗത്തിലേക്ക്, ത്വക്ക് മൃദുസ്പർശത്തിലേക്ക്. വയർ നിറഞ്ഞിട്ടും കൂടുതൽ വേണം; ചെവി നിങ്ങളുടെ കഥാമൃതം വിട്ട് മറ്റുപാട്ടുകളിലേക്കു പോകുന്നു; ഘ്രാണവും ചഞ്ചലനേത്രങ്ങളും വേറേ വേറേ വിഷയങ്ങളിലേക്കു ഓടുന്നു. ഇങ്ങനെ ഞാൻ അത്യന്തം വ്യാകുലനാണ്.

Verse 41

एवं स्वकर्मपतितं भववैतरण्या- मन्योन्यजन्ममरणाशनभीतभीतम् । पश्यञ्जनं स्वपरविग्रहवैरमैत्रं हन्तेति पारचर पीपृहि मूढमद्य ॥ ४१ ॥

പാരചര പ്രഭോ! സ്വന്തം കർമ്മഫലത്താൽ വീണു ഞങ്ങൾ ഭവവൈതരണിയിൽ കുടുങ്ങി, ജന്മമരണവും ഭീകരഭക്ഷണവും എന്ന ഭീതിയിൽ വിറയ്ക്കുന്നു. ജനങ്ങൾ സ്വ-പര ദേഹാഭിമാനത്തിൽ വൈര-മൈത്രിയിൽ കുടുങ്ങി ‘കൊല്ലൂ’ എന്നു വിളിക്കുന്നു. ദയവായി മൂഢരായ ഞങ്ങളെ നോക്കി രക്ഷിച്ചു പോഷിക്കണമേ.

Verse 42

को न्वत्र तेऽखिलगुरो भगवन्प्रयास उत्तारणेऽस्य भवसम्भवलोपहेतो: । मूढेषु वै महदनुग्रह आर्तबन्धो किं तेन ते प्रियजनाननुसेवतां न: ॥ ४२ ॥

ഭഗവൻ, അഖിലഗുരോ! ജന്മമരണത്തിന് കാരണമായ ഈ ഭവബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് ജീവികളെ കടത്തുന്നതിൽ നിങ്ങൾക്കു എന്ത് പ്രയാസം? ആർതബന്ധോ! മൂഢന്മാരോടു കരുണ കാണിക്കുന്നത് മഹാപുരുഷന്മാരുടെ സ്വഭാവമാണ്. അതിനാൽ നിങ്ങളുടെ സേവയിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഞങ്ങൾ, നിങ്ങളുടെ പ്രിയജനങ്ങൾ; ഞങ്ങളോടു നിങ്ങൾ നിർഹേതുക കൃപ കാണിക്കും.

Verse 43

नैवोद्विजे पर दुरत्ययवैतरण्या- स्त्वद्वीर्यगायनमहामृतमग्नचित्त: । शोचे ततो विमुखचेतस इन्द्रियार्थ मायासुखाय भरमुद्वहतो विमूढान् ॥ ४३ ॥

ഹേ മഹാപുരുഷശ്രേഷ്ഠാ! ദുർത്യയമായ വൈതരണിപോലുള്ള ഈ ഭൗതികജീവിതത്തെ ഞാൻ ഒട്ടും ഭയപ്പെടുന്നില്ല; കാരണം എന്റെ ചിത്തം നിങ്ങളുടെ വീര്യഗാനത്തിന്റെ മഹാമൃതത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രിയസുഖത്തിന്റെ മായാനന്ദത്തിനായി പദ്ധതികൾ തീർത്ത് കുടുംബം, സമൂഹം, രാജ്യം എന്ന ഭാരമേറ്റു നടക്കുന്ന മൂഢന്മാരോടാണ് എനിക്ക് കരുണയോടെയുള്ള ദുഃഖം।

Verse 44

प्रायेण देव मुनय: स्वविमुक्तिकामा मौनं चरन्ति विजने न परार्थनिष्ठा: । नैतान्विहाय कृपणान्विमुमुक्ष एको नान्यं त्वदस्य शरणं भ्रमतोऽनुपश्ये ॥ ४४ ॥

ഹേ ദേവാ! സാധാരണയായി മുനിമാർ സ്വന്തം മോക്ഷം ആഗ്രഹിച്ച് ഏകാന്തത്തിൽ മൗനവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു; പരഹിതത്തിൽ അവർ നിഷ്ഠരല്ല. എന്നാൽ ഈ ദരിദ്രബുദ്ധി മൂഢന്മാരെ വിട്ട് ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്ക് മോചിതനാകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; ഭ്രമിക്കുന്ന ജീവികൾക്ക് നിങ്ങളുടെ പദ്മപാദങ്ങളുടെ ശരണം ഒഴികെ മറ്റൊരു ആശ്രയം ഞാൻ കാണുന്നില്ല।

Verse 45

यन्मैथुनादिगृहमेधिसुखं हि तुच्छं कण्डूयनेन करयोरिव दु:खदु:खम् । तृप्यन्ति नेह कृपणा बहुदु:खभाज: कण्डूतिवन्मनसिजं विषहेत धीर: ॥ ४५ ॥

ആത്മജ്ഞാനമില്ലാത്ത ഗൃഹമേധികളുടെ മൈഥുനാദി സുഖം തുച്ഛമാണ്; അത് കൈകൾ ഉരച്ച് ചൊറിച്ചിൽ ശമിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ—ക്ഷണിക ആശ്വാസം, പിന്നെ വീണ്ടും ദുഃഖം. അനവധി ദുഃഖങ്ങളുടെ ഭാഗികളായ ഈ കൃപണർ ആവർത്തിച്ച ഭോഗത്താലും തൃപ്തരാകുന്നില്ല. എന്നാൽ ധീരൻ കാമചൊറിച്ചിൽ സഹിച്ച് മൂഢന്മാരുടെ ദുഃഖങ്ങളിൽ വീഴുന്നില്ല।

Verse 46

मौनव्रतश्रुततपोऽध्ययनस्वधर्म- व्याख्यारहोजपसमाधय आपवर्ग्या: । प्राय: परं पुरुष ते त्वजितेन्द्रियाणां वार्ता भवन्त्युत न वात्र तु दाम्भिकानाम् ॥ ४६ ॥

ഹേ പരമപുരുഷാ! മൗനം, വ്രതം, വേദശ്രവണം, തപസ്, അധ്യയനം, സ്വധർമ്മാനുഷ്ഠാനം, ശാസ്ത്രവ്യാഖ്യാനം, ഏകാന്തവാസം, രഹോജപം, സമാധി—ഇവ മോക്ഷമാർഗത്തിലെ മാർഗങ്ങൾ. എന്നാൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിക്കാത്തവർക്ക് ഇവ പലപ്പോഴും തൊഴിലും ഉപജീവനമാർഗവും ആയി മാറുന്നു; ദംഭികൾക്ക് ഇവ ഇവിടെ ഫലിക്കുകയില്ല।

Verse 47

रूपे इमे सदसती तव वेदसृष्टे बीजाङ्कुराविव न चान्यदरूपकस्य । युक्ता: समक्षमुभयत्र विचक्षन्ते त्वां योगेन वह्निमिव दारुषु नान्यत: स्यात् ॥ ४७ ॥

വേദപ്രമാണം പറയുന്നു: ലോകത്തിലെ കാരണം-കാര്യങ്ങൾ, സത്-അസത് എന്ന ഇരുവിധ രൂപങ്ങളും നിങ്ങളുടെതന്നെ; വിത്തും മുളയും പോലെ. അരൂപനായ പരമസത്യത്തിന് ഇതിൽ നിന്ന് വേറെയൊന്നുമില്ല. യോഗയുക്ത ഭക്തർ ഇരുവശത്തും നിങ്ങളെ പ്രത്യക്ഷമായി കാണുന്നു—മരത്തിൽ അഗ്നിയെ ജ്ഞാനി കാണുന്നതുപോലെ।

Verse 48

त्वं वायुरग्निरवनिर्वियदम्बु मात्रा: प्राणेन्द्रियाणि हृदयं चिदनुग्रहश्च । सर्वं त्वमेव सगुणो विगुणश्च भूमन् नान्यत् त्वदस्त्यपि मनोवचसा निरुक्तम् ॥ ४८ ॥

ഹേ പരമേശ്വരാ! നീ തന്നെയാണ് വായു, അഗ്നി, ഭൂമി, ആകാശം, ജലം. നീ തന്നെയാണ് ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങൾ, പ്രാണവായുക്കൾ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, മനസ്, ഹൃദയം, ചേതനയും അഹങ്കാരവും. ഹേ ഭൂമൻ, സൂക്ഷ്മവും സ്ഥൂലവും എല്ലാം നീ തന്നെ; മനസ്സാലോ വാക്കാലോ പറയുന്നതെല്ലാം നിനക്കു പുറമെ ഒന്നുമല്ല.

Verse 49

नैते गुणा न गुणिनो महदादयो ये सर्वे मन: प्रभृतय: सहदेवमर्त्या: । आद्यन्तवन्त उरुगाय विदन्ति हि त्वा- मेवं विमृश्य सुधियो विरमन्ति शब्दात् ॥ ४९ ॥

ഹേ ഉരുഗായ! പ്രകൃതിയുടെ മൂന്ന് ഗുണങ്ങളും, അവയുടെ അധിഷ്ഠാതൃ ദേവന്മാരും, മഹത്തത്ത്വാദികളും, മനസ് മുതലായവയും, ദേവന്മാരോ മനുഷ്യരോ—ആരും നിന്നെ യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയാൻ കഴിയില്ല; കാരണം എല്ലാവർക്കും ആദിയും അന്തവും ഉണ്ട്. ഇത് വിചാരിച്ച സുദീജനുകൾ ഭക്തിസേവയിൽ അഭയം പ്രാപിച്ച്, വെറും ശബ്ദജ്ഞാനത്തിലും വേദവാദത്തിലും കുടുങ്ങുന്നില്ല.

Verse 50

तत्तेऽर्हत्तम नम: स्तुतिकर्मपूजा: कर्म स्मृतिश्चरणयो: श्रवणं कथायाम् । संसेवया त्वयि विनेति षडङ्गया किं भक्तिं जन: परमहंसगतौ लभेत ॥ ५० ॥

അതുകൊണ്ട്, ഏറ്റവും അർഹനായ ഭഗവാനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. സ്തുതി, കർമഫലാർപ്പണം, പൂജ, നിന്റെ കാര്യത്തിനായി പ്രവർത്തനം, നിന്റെ പാദപദ്മസ്മരണം, നിന്റെ മഹിമകഥകൾ ശ്രവണം—ഈ ആറംഗ ഭക്തിസേവയില്ലാതെ പരമഹംസഗതി നൽകുന്ന ഭക്തി ആര് നേടും?

Verse 51

श्रीनारद उवाच एतावद्वर्णितगुणो भक्त्या भक्तेन निर्गुण: । प्रह्रादं प्रणतं प्रीतो यतमन्युरभाषत ॥ ५१ ॥

ശ്രീനാരദൻ പറഞ്ഞു—ഭക്തനായ പ്രഹ്ലാദൻ ഭക്തിയോടെ ഇങ്ങനെ ഗുണവർണ്ണനം ചെയ്തപ്പോൾ നിർഗുണനായ ഭഗവാൻ നൃസിംഹദേവൻ ശാന്തനായി. പ്രണാമത്തിൽ കിടക്കുന്ന പ്രഹ്ലാദനെ കണ്ടു പ്രസന്നനായി, കോപം വിട്ട് ഇങ്ങനെ അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 52

श्रीभगवानुवाच प्रह्राद भद्र भद्रं ते प्रीतोऽहं तेऽसुरोत्तम । वरं वृणीष्वाभिमतं कामपूरोऽस्म्यहं नृणाम् ॥ ५२ ॥

ശ്രീഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—പ്രഹ്ലാദാ, ഭദ്രാ! നിനക്കു മംഗളം വരട്ടെ. ഹേ അസുരോത്തമാ, ഞാൻ നിന്നിൽ അത്യന്തം പ്രസന്നനാണ്. ജീവികളുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നത് എന്റെ ലീല; അതിനാൽ നിനക്കിഷ്ടമായ വരം എന്നോടു ചോദിക്ക.

Verse 53

मामप्रीणत आयुष्मन्दर्शनं दुर्लभं हि मे । द‍ृष्ट्वा मां न पुनर्जन्तुरात्मानं तप्तुमर्हति ॥ ५३ ॥

പ്രിയ പ്രഹ്ലാദാ, നീ ദീർഘായുസ്സോടെ ജീവിക്കട്ടെ. എന്നെ പ്രസാദിപ്പിക്കാതെ ആരും എന്നെ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഗ്രഹിക്കുകയില്ല; എന്നെ ദർശിച്ചവനും പ്രസാദിപ്പിച്ചവനും ഇനി സ്വന്തം തൃപ്തിക്കായി ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല.

Verse 54

प्रीणन्ति ह्यथ मां धीरा: सर्वभावेन साधव: । श्रेयस्कामा महाभाग सर्वासामाशिषां पतिम् ॥ ५४ ॥

മഹാഭാഗനായ പ്രഹ്ലാദാ, അറിയുക—ധീരരും സാധുക്കളും സർവ്വഭാവത്തോടെയും എന്നെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു; കാരണം ഞാൻ എല്ലാ ആശീർവാദങ്ങളുടെയും അധിപൻ, എല്ലാവരുടെയും ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്ന ഏകപ്രഭു ആകുന്നു.

Verse 55

श्रीनारद उवाच एवं प्रलोभ्यमानोऽपि वरैर्लोकप्रलोभनै: । एकान्तित्वाद् भगवति नैच्छत्तानसुरोत्तम: ॥ ५५ ॥

ശ്രീനാരദൻ പറഞ്ഞു—ലൗകികസുഖം പ്രലോഭിപ്പിക്കുന്ന വരങ്ങൾ ഭഗവാൻ നൽകാമെന്ന് ആകർഷിച്ചിട്ടും, ഭഗവാനിൽ ഏകാന്തഭക്തിയാൽ അസുരകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ പ്രഹ്ലാദൻ അവയെ ആഗ്രഹിച്ചില്ല.