Sukta 6
Devata: Ritual bandhu (sacrificial implements/acts as correlates of cosmic entities).
Chandas: Prose-like yajus-style formulation (not a regular ṛc-meter); often treated as anustubh-deficient/ritual prose in AV ritual sections.
AVŚ 9.6 ഒരു ബന്ധു-സൂക്തമാണ്; ഗൃഹ്യ/സാങ്കേതിക കർമത്തിലെ ദ്രവ്യങ്ങളെയും പ്രവർത്തികളെയും അവയുടെ അധികാരമുള്ള ബ്രഹ്മാണ്ഡീയവും ശ്രൗതവുമായ സമാനങ്ങളിലേക്കു “മാപ്പ്” ചെയ്യുന്നു. അങ്ങനെ ഗൃഹകൃത്യം തന്നെ സാധുവായ യജ്ഞ-വാഹിനിയായി മാറുന്നു. ബർഹിസ്, പവിത്ര, ജലങ്ങൾ, ഉപോൽപ്പന്നങ്ങൾ, വിരിപ്പുകൾ മുതലായ ഓരോ ഉപകരണത്തെയും അതിന്റെ യഥാർത്ഥ യാജ്ഞിക തിരിച്ചറിയലോടെ പേരിടുന്നതിലൂടെ, ഈ സൂക്തം ശരിത്വം (ഋത) സ്ഥിരപ്പെടുത്തുകയും കർമം ആചാരപരമായി “അസ്ഥിരമായി” പോകാതിരിക്കാൻ തടയുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതിന്റെ ശക്തി കൃത്യമായ തിരിച്ചറിയലിലാണ്: വാക്ക് (യജുസ്സിനെപ്പോലുള്ള ഗദ്യവാക്യം) അർപ്പണ-സ്ഥലത്തെയും ഉപകരണങ്ങളെയും മഹായജ്ഞത്തിൽ പങ്കാളികളാക്കുന്നു.
Kind of charm
Mantras
Mantra 1
अतिथि-सत्कारः। (१) यो वि॒द्याद् ब्रह्म॑ प्र॒त्यक्षं॒ परूं॑षि॒ यस्य॑ संभा॒रा ऋचो॒ यस्या॑नू॒क्यऽम्
ആരു ബ്രഹ്മശക്തിയെ പ്രത്യക്ഷമായി—അംഗം അംഗമായി പ്രകടമായതായി—അറിയുന്നുവോ; ആരുടെ സംഭാരങ്ങൾ ഋചഃ (ഋഗ്മന്ത്രങ്ങൾ) ആകുന്നുവോ; ആരുടെ നിയത പാരായണം ‘അനൂക്യാ’ ആകുന്നുവോ,—
Mantra 2
सामा॑नि॒ यस्य॒ लोमा॑नि॒ यजु॒र्हृद॑यमु॒च्यते॑ परि॒स्तर॑णा॒मिद्ध॒विः
ആരുടെ രോമങ്ങൾ ‘സാമാനി’ (സാമഗാനങ്ങൾ) ആകുന്നുവോ; ആരുടെ ഹൃദയം ‘യജുഃ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നുവോ; ആരുടെ പരിസ്തരണങ്ങൾ പ്രജ്വലിത ഹവിസുകളാകുന്നുവോ,—
Mantra 3
यद् वा अति॑थिपति॒रति॑थीन् प्रति॒पश्य॑ति देव॒यज॑नं॒ प्रेक्ष॑ते
വീണ്ടും അതിഥികളുടെ അധിപൻ (അതിഥിപതി) അതിഥികളിലേക്കു ദൃഷ്ടി നീട്ടി, ദേവയജന (ദേവപൂജ)ത്തെ നിരീക്ഷിക്കുമ്പോൾ, അവൻ സത്യമായും ദേവന്മാരുടെ ആരാധനയെയേ കാണുന്നതാകുന്നു.
Mantra 4
यद॑भि॒वद॑ति दी॒क्षामुपै॑ति॒ यदु॑द॒कं याच॑त्य॒पः प्र ण॑यति
അവൻ ഭക്തിപൂർവ്വം അഭിവാദ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, ദീക്ഷ (ദീക്ഷാം)യിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു; ജലം ചോദിക്കുമ്പോൾ, അപഃ (ജലം) മുന്നോട്ടു നയിക്കുന്നു.
Mantra 5
या ए॒व य॒ज्ञ आपः॑ प्रणी॒यन्ते॒ ता ए॒व ताः
യജ്ഞത്തിൽ മുന്നോട്ടു പ്രണീതമാക്കപ്പെടുന്ന അപഃ (ജലം)—അതേ, അതേ തന്നെയാണ് ഇവ.
Mantra 6
यत् तर्प॑णमा॒हर॑न्ति॒ य ए॒वाग्नी॑षो॒मीयः॑ प॒शुर्ब॒ध्यते॒ स ए॒व सः
അവർ തർപ്പണ-അർപ്പണം (തൃപ്തിദായക അർപ്പണം) കൊണ്ടുവരുമ്പോൾ—അതുതന്നെ സത്യത്തിൽ അഗ്നീഷോമീയ പശ്യുവാണ്; അതുതന്നെയാണ് ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നത്; അതുതന്നെയാണ് അത്.
Mantra 7
यदा॑वस॒थान् क॒ल्पय॑न्ति सदोहविर्धा॒नान्ये॒व तत् क॑ल्पयन्ति
അവർ ആവസഥാനങ്ങൾ (താമസസ്ഥലങ്ങൾ) ക്രമപ്പെടുത്തുമ്പോൾ—അവർ സത്യത്തിൽ സദസും ഹവിറ്ധാനവും തന്നെയാണ് ക്രമപ്പെടുത്തുന്നത്.
Mantra 8
यदु॑पस्तृ॒णन्ति॑ ब॒र्हिरे॒व तत्
അവർ താഴെ വിരിക്കുന്നതു—അതുതന്നെ സത്യമായി ബർഹിസ് (യജ്ഞത്തിലെ വിരിപ്പ്) ആകുന്നു.
Mantra 9
यदु॑परिशय॒नमा॒हर॑न्ति स्व॒र्गमे॒व तेन॑ लो॒कमव॑ रुन्द्धे
അവർ കൊണ്ടുവരുന്ന ആ മറവുകൊണ്ട്—അവൻ സത്യമായി തന്റെക്കായി സ്വർഗ്ഗലോകത്തെ വേലി കെട്ടി പരിരക്ഷിക്കുന്നു.
Mantra 10
यत् क॑शिपूपबर्ह॒णमा॒हर॑न्ति परि॒धय॑ ए॒व ते
അവർ കൊണ്ടുവരുന്ന ഇരിപ്പുകുഷൻ (കശിപു)—അതുതന്നെ സത്യമായി പരിധികൾ (യജ്ഞവേദിയുടെ ചുറ്റുമുള്ള മരക്കഷണങ്ങൾ) ആകുന്നു.
Mantra 11
यदा॑ञ्जनाभ्यञ्ज॒नमा॒हर॒न्त्याज्य॑मे॒व तत्
അവർ അഞ്ജനത്തിനായുള്ള അഭ്യഞ്ജനം (ലേപം) കൊണ്ടുവരുമ്പോൾ—അത് സത്യമായും ഘൃതം (നെയ്യ്) തന്നെയാണ്.
Mantra 12
यत् पु॒रा प॑रि॒वेषात् स्वा॒दमा॒हर॑न्ति पुरो॒डाशा॑वे॒व तौ
പരിവേഷണത്തിന് (പറസുന്ന വിധിക്ക്) മുമ്പ് അവർ രുചികരമായ അംശമായി കൊണ്ടുവരുന്നത്—ആ രണ്ടും സത്യമായും പുരോഡാശ-കേക്കുകളാണ്.
Mantra 13
यद॑शन॒कृतं॒ ह्वय॑न्ति हवि॒ष्कृत॑मे॒व तद्ध्व॑यन्ति
അവർ ‘ഭക്ഷിക്കാനായി ചെയ്തതു’ എന്നു വിളിക്കുന്നതു—അതേ തന്നേ, സത്യമായും, അവർ ‘ഹവിഷ് (ആഹുതി) ആക്കി ചെയ്തതു’ എന്നു വിളിക്കുന്നു.
Mantra 14
ये व्री॒हयो॒ यवा॑ निरु॒प्यन्तें॒ऽशव॑ ए॒व ते
വിധിപൂർവ്വം നിരുപ്യന്തേ (നിശ്ചയിച്ച് സ്ഥാപിക്കുന്ന) വ്രീഹി (അരി)യും യവ (യവം/ബാർലി)യും—അവ തന്നേ, സത്യമായും, അശ്വം (കുതിര) ആകുന്നു.
Mantra 15
यान्यु॑लूखलमुस॒लानि॒ ग्रावा॑ण ए॒व ते
ഉലൂഖല-മുസലങ്ങൾ (ഒക്കളി-മുസൽ) ഏതെല്ലാമുണ്ടോ—അവ തന്നെയാണ് സത്യത്തിൽ ഗ്രാവാണങ്ങൾ, അഥവാ സോമം പിഴിയുന്ന കല്ലുകൾ.
Mantra 16
शूर्पं॑ प॒वित्रं॒ तुषा॑ ऋजी॒षाभि॒षव॑णी॒रापः॑
ശൂർപം (ചാഴ്/വിന്നോവിങ്-ഫാൻ) പവിത്രമാണ്; തുഷാ (തവിട്/തൊലി) ഋജീഷ; ഇവിടെയുള്ള ആപഃ—അഭിഷവണീർ ആപഃ, അഥവാ പിഴിയുന്നതിനുള്ള ജലങ്ങൾ.
Mantra 17
स्रुग् दर्वि॒र्नेक्ष॑णमा॒यव॑नं द्रोणकल॒शाः कु॒म्भ्योऽ वाय॒व्या॒ऽनि॒ पात्रा॑णी॒यमे॒व कृ॑ष्णाजि॒नम्
സ്രുഗ് (ഹവിഷ്-കരണ്ടി), ദർവി (ചെറിയ കരണ്ടി), നേക്ഷണം (തളിക്കുന്ന പാത്രം), ആയവനം (മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുവരുന്ന ഉപകരണം); ദ്രോണകലശങ്ങൾ കുംഭങ്ങളാണ്; പാത്രങ്ങൾ വായുവിന്റെവയാണ്; ഇതുതന്നെ സത്യത്തിൽ കൃഷ്ണാജിനം—കറുത്ത മൃഗത്തിന്റെ ത്വക്ക്.
Inside Sukta 6
How it unfolds
- How it opens
Begins by sacralizing the ritual locus through declarative identifications (yajus-like ‘this indeed is…’), establishing the rite’s frame as truly sacrificial.
- What it asks
That each implement and action be fixed in its correct bandhu so the procedure is pure, valid, and connected to the intended world/result.
- Where its power lies
Speech itself effects the correspondence: by naming the object as its śrauta/cosmic counterpart, the mantra makes it so, preventing loss of fruit through mismatch.
- How it closes
Concludes with further identifications and purificatory equivalences (notably involving pavitra/āpaḥ), sealing the rite’s integrity by completing the network of correspondences.
Famous verses
बर्हिरेव तत् (barhireva tat)सामानि यस्य लोमानि (sāmāni yasya lomāni)Kind of hymn
Śrauta/Pravargya–Agnihotra bandhu (Ritual-identification; not primarily Bhaisajya)
What it is for
To secure ritual correctness by establishing authoritative correspondences: implements, spreadings, byproducts, and waters are verbally fixed as their proper sacrificial identities, ensuring purity and efficacy.
Who it is for
Ritual specialists (atharvan/adhvaryu-aligned practitioners), householders performing domestic rites with śrauta-style correctness, and officiants standardizing implements and spaces.
Also used as
- Śrauta/Pravargya–Agnihotra bandhu (ritual-identification)
- Paustika (purificatory-technical homologies)
The deity
Not a single anthropomorphic deity, but the sacral principle that ritual objects and actions are ‘the same as’ their cosmic and śrauta forms; purity is guaranteed through Pavitra (the purifier) and Āpaḥ (consecrating waters).
Powers of the deity
- Establishes correct ritual identity (nāmadheya/bandhu) of implements and actions
- Confers sacrificial validity and right orientation of the offering-space
- Purifies tools, byproducts, and working waters by equating them with soma-rite purifiers
- Prevents error, mismatch, and loss of ritual fruit through misidentification
Why the deity is called
To ensure that what is done in a domestic or technical setting is recognized as fully sacrificial—each item is declared to be its true śrauta correlate—so the rite yields intended results without impurity or procedural fault.
The seer
- Anukramaṇī attribution uncertain for AVŚ 9.6Atharvan. Ritual-bandhu and technical identifications (yajus-style formulations) that secure sacrificial validity, purity, and correct correspondences between implements and cosmic/śrauta entities.
Other hymns of this seer
- AVŚ 9 (bandhu/ritual-identification cluster; exact hymn-level attributions require Anukramaṇī confirmation)
Preparing for the rite
- Arrange the working area as a miniature sacrificial space (clean ground, delineated place for spreadings).
- Lay out implements to be identified (grass/strewing, winnowing-fan, strainer/purifier, vessels, working waters).
- Prepare clean water for sprinkling/handling; keep byproducts (husks/chaff) separated but present for identification.
The rite
- Recite the hymn while touching or indicating each item as it is named (deictic identification).
- When stating an identity (e.g., ‘this is the barhis’), gesture to or place the item in its functional position.
- Use water as a purificatory medium during the identifications, especially where Āpaḥ/Pavitra are mentioned.
What it needs
- Barhis (sacrificial grass/strewing)
- Āpaḥ (clean waters)
- Pavitra/straining device (or symbolic purifier)
- Śūrpa (winnowing-fan)
- Tūṣa (husks/chaff)
When
During preparation and standardization of the offering-space and implements—immediately before or at the start of the relevant rite (agnihotra/pravargya-adjacent domestic analogue).
The main substance
Āpaḥ (purifying waters) and barhis (sacrificial strewing/grass)
How it is prepared
Keep water ritually clean for sprinkling/handling; lay and straighten barhis/strewing as the ground-layer; hold or indicate implements (śūrpa/pavitra) at the moment their bandhu-identities are spoken.
Frequently Asked Questions
Bandhu is a ritual correspondence: the mantra states that a given tool or action is truly the same as its authoritative sacrificial/cosmic form, so the rite becomes valid and connected to its intended result.
Because ritual efficacy depends on correct sacral framing. By equating the fan with the purifier (pavitra) and husks with ṛjīṣa, the domestic process is aligned with soma-rite purity and order.
Not primarily. Its main function is śānti and ritual-technical correctness—purifying and validating the rite by fixing the identities of implements, spaces, and waters through bandhu statements.
Ask anything about Sukta 6 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
