Atharva Veda 9.5.9: Kanda 9, Anuvaka 1, Sukta 5, Mantra 9

Sukta 5

Sanskrit (Devanagari)

अजा रो॑ह सु॒कृतां॒ यत्र॑ लो॒कः श॑र॒भो न च॒त्तोऽति॑ दु॒र्गान्ये॑षः । पञ्चौ॑दनो ब्र॒ह्मणे॑ दी॒यमा॑नः॒ स दा॒तारं॒ तृप्त्या॑ तर्पयाति

IAST Transliteration

ajā́ róha sukṛtā́ṃ yátra lókaḥ śarábho ná cattó ’ti durgā́ny eṣáḥ | páñcā́udano brā́hmaṇe dīyámānaḥ sá dātā́raṃ tṛ́ptyā tarpayāti ||

English Translation (Griffith/Whitney)

O Ajā, ascend where is the world of the well-doers: like the Śarabha, not fallen, pass thou over the hard straits. The Fivefold Rice, when it is given to the Brāhmaṇa, that same refreshes the giver with satisfaction and with fullness.

Translation

ഹേ അജാ, സുകൃതികളുടെ ലോകമുള്ളിടത്തേക്ക് നീ ഉയരുക; ശരഭനെപ്പോലെ, വീഴാതെ, കഠിനമായ കടമ്പകൾ കടന്നുപോകുക. പഞ്ചൗദനം ബ്രാഹ്മണനു ദാനമായി നൽകുമ്പോൾ, അതേ ദാനം ദാതാവിനെ തൃപ്തിയാലും പൂർണ്ണതയാലും നിറയ്ക്കുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अजा: O she-goat
• अजा: सम्बोधन (आह्वान) / कर्तृ (आदेशस्य लक्ष्यः)
• Type: Noun
• Root: अजा (प्रातिपदिक) < अज (धातु: ‘गमन/अर्जन’ इत्यादि; शब्दरूपेण ‘अजा’ = बकरी)

• रोह: ascend, mount
• रोह: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रुह् (धातु)

• सुकृताम्: the well-made (path/way), the good course
• सुकृताम्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: सु-कृत (प्रातिपदिक)

• यत्र: where
• यत्र: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)

• लोकः: the world, realm
• लोकः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)

• शरभः: a śarabha (mythic strong animal)
• शरभः: कर्तृ (उपमान/विशेषणभावे)
• Type: Noun
• Root: शरभ (प्रातिपदिक)

• न: not
• न: (निषेधक)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• चत्तः: fallen, slipped
• चत्तः: कर्तृ (शरभस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective/Participle
• Root: चत्त (कृदन्त/प्रातिपदिक; √चद्/छद्? वैदिके ‘चत्त’ = पतित/विच्युत इत्यर्थे प्रचलित)

• अति: over, beyond
• अति: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अति (उपसर्ग/अव्यय)

• दुर्गानि: difficult passes, hardships
• दुर्गानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: दुर्ग (प्रातिपदिक)

• एषः: this (one)
• एषः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पञ्चौदनः: the ‘fivefold’ cooked-rice offering
• पञ्चौदनः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पञ्च-ओदन (समास-प्रातिपदिक)

• ब्रह्मणे: to/for the Brahman (sacred power/priest)
• ब्रह्मणे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)

• दीयमानः: being given
• दीयमानः: कर्तृ (पञ्चौदनस्य विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: दा (धातु) → दीयमान (वर्तमानकाले कर्मणि कृदन्त)

• सः: he/that (offering)
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दातारम्: the giver
• दातारम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: दातृ (प्रातिपदिक; √दा)

• तृप्त्या: with satisfaction, by satiation
• तृप्त्या: करण
• Type: Noun
• Root: तृप्ति (प्रातिपदिक)

• तर्पयाति: satiates, satisfies
• तर्पयाति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तृप्/तर्प् (धातु; causative ‘तर्पय-’)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (per AVŚ 9.5 Anukramaṇī).

Devata: Ajā (Unborn power) / Pañcāudana; sukṛt-loka as goal.

Chandas: Triṣṭubh/irregular triṣṭubh.

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: shanta