Atharva Veda 9.4.12 — Kanda 9, Anuvaka 1, Sukta 4, Mantra 12

Sukta 4

Sanskrit (Devanagari)

पा॒र्श्वे आ॑स्ता॒मनु॑मत्या॒ भग॑स्यास्तामनू॒वृजौ॑ । अ॒ष्ठी॒वन्ता॑वब्रवीन्मि॒त्रो ममै॒तौ केव॑ला॒विति॑

IAST Transliteration

pārśvé āstām ánumatyā bhágasyāstām anūvŕjau | aṣṭhī́vantāv abravīn mitró mámaitáu kévalāv íti ||

English Translation (Griffith/Whitney)

At the flanks were set Anumati; of Bhaga were set the two adjacent parts, firm with bone. Mitra spake: ‘These twain are mine alone.’

Translation

വശങ്ങളിൽ അനുമതി സ്ഥാപിതയായി; ഭഗത്തിന്റേതായി ചേർന്നിരിക്കുന്ന രണ്ടു ഭാഗങ്ങൾ അസ്ഥിയാൽ ദൃഢമായിരുന്നു. മിത്രൻ പറഞ്ഞു: ‘ഈ രണ്ടും എനിക്കു മാത്രം ഉള്ളവയാണ്.’

Word by Word

• पा॒र्श्वे: at/on the side
• पा॒र्श्वे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: पार्श्व (प्रातिपदिक)

• आस्ताम्: let the two sit
• आस्ताम्: कर्तृ (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आस् (धातु)

• अनुमत्या: with Anumati (the goddess of consent)
• अनुमत्या: करण
• Type: Noun
• Root: अनुमति (प्रातिपदिक)

• भगस्य: of Bhaga
• भगस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: भग (प्रातिपदिक)

• आस्ताम्: let the two sit
• आस्ताम्: कर्तृ (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आस् (धातु)

• अनूवृजौ: the two Anūvṛj (a paired/dual designation)
• अनूवृजौ: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अनूवृज् (प्रातिपदिक; द्वन्द्व/युग्मनाम)

• अष्ठीवन्तौ: the two bony/with bones
• अष्ठीवन्तौ: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अष्ठीवत् (प्रातिपदिक)

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: कर्तृ (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)

• मित्रः: Mitra
• मित्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• मम: my
• मम: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• एतौ: these two
• एतौ: कर्तृ/उद्देश्य (उक्तवस्तु)
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम)

• केवलौ: alone, only (the two)
• केवलौ: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: केवल (प्रातिपदिक)

• इति: thus
• इति: —
• Type: Indeclinable
• Root: इति (निपात)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition.

Devata: Anumati, Bhaga, Mitra (as protectors/claimants of body-regions).

Chandas: Anuṣṭubh-like, narrative distribution style.

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: vira