Adhyaya 3
Book 5 operationalizes the Vijigīṣu’s survival under stress by converting social spaces into intelligence-gathering surfaces. Chapter 3, culminating in these sūtras, shifts from remuneration logistics (bhakta-vetana-vikalpa: alternative structures of rations and pay) to the human terrain that reveals the army’s true condition. Kautilya treats compensation not only as welfare but as a diagnostic lever: when rations/pay are tuned, the state can observe loyalty, discipline, and susceptibility to subversion. The listed groups—sattrins, courtesans, artisans, performers, and punishment-hardened persons—are not ornamental; they are nodes of rumor, supply, morale, and vice through which soldiers’ intentions become legible. The pragmatic objective is to pre-empt indiscipline and infiltration by building a continuous, low-cost information system around the armed limb. Within the Saptāṅga, this strengthens the Army while indirectly protecting Treasury (waste avoidance) and Fort/Territory (internal stability) through calibrated surveillance and timely daṇḍa.
Sutras
Sutra 1
दुर्गजनपदशक्त्या भृत्यकर्म समुदयपादेन स्थापयेत्कार्यसाधनसहेन वा भृत्यलाभेन ॥ कZ_०५.३.०१ ॥
ദുർഗവും ജനപദവും ഉള്ള ശേഷിയനുസരിച്ച് രാജാവ് സേവകർ/ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ ജോലിയും പ്രതിഫലവും വിളവിന്റെ പങ്കായി നിശ്ചയിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തി വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കുന്നതുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച ലാഭം നൽകി (പ്രതിഫലം) നിശ്ചയിക്കണം.
Sutra 2
शरीरमवेक्षेत न धर्मार्थौ पीडयेत् ॥ कZ_०५.३.०२ ॥
അവൻ തന്റെ ശരീരം (ആരോഗ്യം) ശ്രദ്ധിക്കണം; ധർമ്മത്തെയും അർത്ഥത്തെയും പീഡിപ്പിക്കുകയോ ഹാനിപ്പെടുത്തുകയോ ചെയ്യരുത്.
Sutra 3
ऋत्विगाचार्यमन्त्रिपुरोहितसेनापतियुवराजराजमातृराजमहिष्योऽष्टचत्वारिंशत्साहस्राः ॥ कZ_०५.३.०३ ॥
ഋത്വിക്, ആചാര്യൻ, മന്ത്രി, പുരോഹിതൻ, സേനാപതി, യുവരാജാവ്, രാജമാതാവ്, പ്രധാന രാജ്ഞി(മാർ) എന്നിവർക്കുള്ള വേതനം നാല്പത്തെട്ട് ആയിരം (വാർഷികം).
Sutra 4
एतावता भरणेनानास्पद्यत्वमकोपकं चैषां भवति ॥ कZ_०५.३.०४ ॥
ഇത്രത്തോളം പരിപാലനത്തോടെ അവർ പ്രലോഭനത്തിന് വഴങ്ങുകയില്ല; കോപവും കാണിക്കുകയില്ല.
Sutra 5
दौवारिकान्तर्वंशिकप्रशास्तृसमाहर्तृसंनिधातारश्चतुर्विंशतिसाहस्राः ॥ कZ_०५.३.०५ ॥
ദൗവാരിക (ദ്വാരപാലൻ/ചേംബർലെയിൻ), അന്തർവംശിക (അന്തഃപുര ഉദ്യോഗസ്ഥൻ), പ്രശാസ്തൃ (ശാസകൻ/പരിപാലകൻ), സമാഹർത്തൃ (മുഖ്യ വരുമാന ശേഖരകൻ), സംനിധാതൃ (ഖജനാദാർ/ഭണ്ഡാരപാലകൻ) എന്നിവർക്കുള്ള വേതനം ഇരുപത്തിനാലായിരം.
Sutra 6
एतावता कर्मण्या भवन्ति ॥ कZ_०५.३.०६ ॥
ഈ തോതിലുള്ള (പിന്തുണ) ഉണ്ടെങ്കിൽ അവർ അവരുടെ ജോലിയിൽ ഫലപ്രദമായി തുടരുന്നു.
Sutra 7
कुमारकुमारमातृनायकपौरव्यावहारिककार्मान्तिकमन्त्रिपरिषद्राष्ट्रान्तपालाश्च द्वादशसाहस्राः ॥ कZ_०५.३.०७ ॥
കുമാര-സേവകർ, കുമാരമാതാവിന്റെ സ്ഥാപനം, നായകൻ, പൗര (നഗരാധ്യക്ഷൻ), വ്യാവഹാരിക (ന്യായാധികാരി), കാർമാന്തിക (ശാല/വ്യവസായ അധീക്ഷകൻ), മന്ത്രിപരിഷത്ത് അംഗങ്ങൾ/സെക്രട്ടേറിയറ്റ്, രാഷ്ട്രാന്ത-പാലർ (സീമാരക്ഷകർ)—ഇവരുടെ വേതനം പന്ത്രണ്ടായിരം (പണ).
Sutra 8
स्वामिपरिबन्धबलसहाया ह्येतावता भवन्ति ॥ कZ_०५.३.०८ ॥
ഈ നിലയിൽ അവർ സ്വാമി (രാജാവ്)യോട് ബന്ധിതരായി, അവന്റെ ശക്തിക്ക് സഹായികളാകുന്നു.
Sutra 9
श्रेणीमुख्या हस्त्यश्वरथमुख्याः प्रदेष्टारश्चाष्टसाहस्राः ॥ कZ_०५.३.०९ ॥
ശ്രേണീമുഖ്യർ (ഗിൽഡ്-മേധാവികൾ), ആന/കുതിര/രഥ വിഭാഗങ്ങളുടെ മേധാവികൾ, കൂടാതെ പ്രദേഷ്ടൃകൾ (പ്രാദേശിക ശിക്ഷ/ന്യായ ഉദ്യോഗസ്ഥർ)—ഇവരുടെ വേതനം എട്ടായിരം (പണ).
Sutra 10
स्ववर्गानुकर्षिणो ह्येतावता भवन्ति ॥ कZ_०५.३.१० ॥
ഈ നിലയിൽ അവർ സ്വന്തം സംഘത്തെ (രാജാവിന്റെ ദിശയിലേക്ക്) കൂടെ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകാൻ കഴിവുള്ളവരാകുന്നു.
Sutra 11
पत्त्यश्वरथहस्त्यध्यक्षा द्रव्यहस्तिवनपालाश्च चतुःसाहस्राः ॥ कZ_०५.३.११ ॥
പദാതി, അശ്വ, രഥ, ഹസ്തി എന്നിവയുടെ അധ്യക്ഷന്മാർക്കും, ഭണ്ഡാരപാലകർ, ആനപ്പാലകർ, വനരക്ഷകർ എന്നിവർക്കും വേതനം നാലായിരം (പണം).
Sutra 12
रथिकानीकस्थचिकित्सकाश्वदमकवर्धकयो योनिपोषकाश्च द्विसाहस्राः ॥ कZ_०५.३.१२ ॥
രഥികർ, സൈനിക യൂണിറ്റുകളിൽ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട വൈദ്യർ, കുതിര പരിശീലകർയും കുതിര വർധകരും, കൂടാതെ മൃഗങ്ങളുടെ പ്രജനകർ/പരിപാലകർ—ഇവരുടെ വേതനം രണ്ടായിരം (പണം).
Sutra 13
कार्तान्तिकनैमित्तिकमौहूर्तिकपौराणिकसूतमागधाः पुरोहितपुरुषाः सर्वाध्यक्षाश्च साहस्राः ॥ कZ_०५.३.१३ ॥
കാർത്താന്തികർ, നൈമിത്തികർ (ശകുന വ്യാഖ്യാതാക്കൾ), മൗഹൂർത്തികർ (ജ്യോതിഷികൾ), പൗരാണികർ, സൂതർ, മാഗധർ, പുരോഹിതന്റെ ജീവനക്കാർ, കൂടാതെ എല്ലാ അധ്യക്ഷന്മാരും—ഇവർ എല്ലാവരും ആയിരം (പണം) നിരക്കിലാണ്.
Sutra 14
शिल्पवन्तः पादाताः संख्यायकलेखकादिवर्गश्च पञ्चशताः ॥ कZ_०५.३.१४ ॥
നിപുണരായ പദാതികൾ, കൂടാതെ സംഖ്യായകർ (കണക്കുപാലകർ), ലേഖകർ (ലിപികർ) മുതലായവരുടെ സംഘം—ഇവർ എല്ലാവരും അഞ്ചുനൂറ് (പണം) നിരക്കിലാണ്.
Sutra 15
कुशीलवास्त्वर्धतृतीयशताः द्विगुणवेतनाश्चैषां तूर्यकराः ॥ कZ_०५.३.१५ ॥
കുശീലവർ (വിനോദ/പ്രകടനക്കാർ) ഇരുനൂറ്റി അമ്പത് (പണ) വേതന-ശ്രേണിയിലാണ്; ഇവരിൽ വാദ്യക്കാർ (തൂര്യകർ) ഇരട്ട വേതനം ലഭിക്കും.
Sutra 16
कारुशिल्पिनो विंशतिशतिकाः ॥ कZ_०५.३.१६ ॥
കാരുക്കളും ശിൽപികളും രണ്ടായിരം (പണ) വേതന-ശ്രേണിയിലാണ്.
Sutra 17
चतुष्पदद्विपदपरिचारकपारिकर्मिकाउपस्थायिकपालकविष्टिबन्धकाः षष्टिवेतनाः आर्ययुक्तारोहकमाणवकशैलखनकाः सर्वोपस्थायिनश्च ॥ कZ_०५.३.१७ ॥
നാലുകാലി/ഇരുകാലി ജീവികളുടെ പരിചാരകർ, സേവനത്തൊഴിലാളികൾ (പാരികർമികർ), സഹായികൾ/സേവകർ (ഉപസ്ഥായികർ), കാവൽക്കാരൻ/പാലകൻ, നിർബന്ധിത തൊഴിൽ (വിഷ്ടി) ക്രമീകരിക്കുന്നവർ (വിഷ്ടിബന്ധകർ)—ഇവർക്ക് അറുപത് (പണ) വേതനം; അതുപോലെ ആര്യയുക്തർ, സവാരിക്കാർ, പരിശീലിതർ (മാണവകർ), ഖനി/കല്ല് ഖനനം ചെയ്യുന്നവർ (ശൈലഖനകർ), കൂടാതെ എല്ലാ പൊതുസഹായികളും।
Sutra 18
आचार्या विद्यावन्तश्च पूजावेतनानि यथार्हं लभेरन्पञ्चशतावरं सहस्रपरम् ॥ कZ_०५.३.१८ ॥
ആചാര്യരും പണ്ഡിതരുമ് അർഹതയ്ക്കനുസരിച്ച് ബഹുമാനധനം/വേതനം ലഭിക്കണം—കുറഞ്ഞത് അഞ്ഞൂറും കൂടുതലായി ആയിരവും (പണ).
Sutra 19
दशपणिको योजने दूतो मध्यमः दशोत्तरे द्विगुणवेतन आयोजनशतादिति ॥ कZ_०५.३.१९ ॥
മധ്യമ ശ്രേണിയിലെ ദൂതന് ഓരോ യോജനയ്ക്കും പത്ത് പണ; പത്ത് യോജനയ്ക്ക് ശേഷം വേതനം ഇരട്ടിയാകും—ഇങ്ങനെ നൂറ് യോജന വരെ।
Sutra 20
समानविद्येभ्यस्त्रिगुणवेतनो राजा राजसूयादिषु क्रतुषु ॥ कZ_०५.३.२० ॥
രാജസൂയാദി ക്രതുക്കളിൽ സമാനവിദ്യയുള്ളവരുമായി താരതമ്യത്തിൽ രാജാവിന് മൂന്നു മടങ്ങ് വേതനം നൽകണം।
Sutra 21
राज्ञः सारथिः साहस्रः ॥ कZ_०५.३.२१ ॥
രാജാവിന്റെ സാരഥി ആയിരം (പണ) വേതന-നിലയിലാണ്.
Sutra 22
कापटिकोदास्थितगृहपतिकवैदेहकतापसव्यञ्जनाः साहस्राः ॥ कZ_०५.३.२२ ॥
കാപടികർ (വഞ്ചനാപരമായ രഹസ്യപ്രവർത്തകർ), ഉദാസ്ഥിതർ, ഗൃഹപതികർ (ഗൃഹസ്ഥ-ഏജന്റുകൾ), വൈദേഹകർ, താപസർ (സന്ന്യാസി-ഏജന്റുകൾ), കൂടാതെ ‘വേഷധാരി/മറവുപണി’ (വ്യഞ്ജന) പ്രവർത്തകർ—ഇവർ എല്ലാവരും ആയിരം (പണ) വേതന-നിലയിലാണ്.
Sutra 23
ग्रामभृतकसत्त्रितीक्ष्णरसदभिक्षुक्यः पञ्चशताः ॥ कZ_०५.३.२३ ॥
ഗ്രാമഭൃതകർ (ഗ്രാമത്തിലെ കൂലിപ്പണിക്കാർ/വാടക തൊഴിലാളികൾ), സത്ത്രീ (സത്രം നടത്തുന്നവർ), തീക്ഷ്ണരസർ (കഠിന/തീക്ഷ്ണ പ്രവർത്തകർ), ഭിക്ഷുകീ (ഭിക്ഷു-തരം ഏജന്റ്) — ഇവർക്കുള്ള വേതനം അഞ്ചുനൂറ് (യൂണിറ്റ്) ആണ്।
Sutra 24
चारसंचारिणोऽर्धतृतीयशताः प्रयासवृद्धवेतना वा ॥ कZ_०५.३.२४ ॥
സഞ്ചരിക്കുന്ന രഹസ്യാന്വേഷകർക്ക് (ചാര-സഞ്ചാരിണ്) ഇരുനൂറ്റി അമ്പത് (യൂണിറ്റ്) വേതനം നൽകണം; ദൗത്യത്തിൽ പ്രത്യേക പരിശ്രമം/കഷ്ടപ്പാട് ഉണ്ടെങ്കിൽ അധിക വേതനം നൽകണം.
Sutra 25
शतवर्गसहस्रवर्गाणामध्यक्षा भक्तवेतनलाभमादेशं विक्षेपं च कुर्युः ॥ कZ_०५.३.२५ ॥
നൂറിന്റെയും ആയിരത്തിന്റെയും യൂണിറ്റുകളുടെ അധ്യക്ഷർ (i) ഭക്ഷണവിഹിതം/ഭത്തംയും വേതനവും, (ii) അംഗീകൃത ലാഭം/അവകാശങ്ങൾ, (iii) നിയമനം/സ്ഥലംമാറ്റം (വിക്ഷേപ) എന്നിവ നിയന്ത്രിക്കണം.
Sutra 26
अविक्षेपो राजपरिग्रहदुर्गराष्ट्ररक्षावेक्षणेषु च ॥ कZ_०५.३.२६ ॥
രാജകീയ സ്വത്ത്/സ്ഥാപനങ്ങൾ, കോട്ടസുരക്ഷ, രാജ്യരക്ഷ, പരിശോധന/മേൽനോട്ട പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ സ്ഥലംമാറ്റം/പുനർനിയോഗം (അവിക്ഷേപ) നടത്തരുത്.
Sutra 27
नित्यमुख्याः स्युरनेकमुख्याश्च ॥ कZ_०५.३.२७ ॥
അവർക്ക് സ്ഥിരം മേധാവികൾ ഉണ്ടായിരിക്കണം; കൂടാതെ ആവശ്യാനുസരണം ഒന്നിലധികം മേധാവികളും ഉണ്ടായിരിക്കണം.
Sutra 28
कर्मसु मृतानां पुत्रदारा भक्तवेतनं लभेरन् ॥ कZ_०५.३.२८ ॥
ഡ്യൂട്ടിക്കിടെ മരിക്കുന്നവരുടെ പുത്രന്മാരും ഭാര്യമാരും ഭക്ഷണവിഹിതവും വേതനവും ലഭിക്കണം.
Sutra 29
बालवृद्धव्याधिताश्चैषामनुग्राह्याः ॥ कZ_०५.३.२९ ॥
അവരിൽ കുട്ടികൾ, വയോധികർ, രോഗികൾ എന്നിവരെ പ്രത്യേക പരിഗണനയോടെ സഹായിക്കണം.
Sutra 30
प्रेतव्याधितसूतिकाकृत्येषु चैषामर्थमानकर्म कुर्यात् ॥ कZ_०५.३.३० ॥
അന്ത്യകർമ്മങ്ങൾ, രോഗം, പ്രസവബന്ധപ്പെട്ട കടമകൾ എന്നിവയിൽ രാജ്യം ധനം, മാനമര്യാദ/പദവി, ആവശ്യമായ സേവനങ്ങൾ എന്നിവയായി സഹായം നൽകണം.
Sutra 31
अल्पकोशः कुप्यपशुक्षेत्राणि दद्यात् अल्पं च हिरण्यम् ॥ कZ_०५.३.३१ ॥
ഭണ്ഡാരം കുറവായാൽ അവൻ സാധനങ്ങൾ/വസ്തുക്കൾ, കന്നുകാലികൾ, ഭൂമി എന്നിവ നൽകണം; സ്വർണം/പണം വളരെ കുറച്ച് മാത്രം നൽകണം.
Sutra 32
शून्यं वा निवेशयितुमभ्युत्थितो हिरण्यमेव दद्यात् न ग्रामं ग्रामसंजातव्यवहारस्थापनार्थम् ॥ कZ_०५.३.३२ ॥
ശൂന്യ/ജനശൂന്യ പ്രദേശം കുടിയിരുത്താൻ അദ്ദേഹം മുന്നോട്ടുവരുന്നുവെങ്കിൽ, സ്വർണം/പണം മാത്രം നൽകണം; ഒരു ഗ്രാമം നൽകേണ്ടതില്ല—നിലവിലുള്ള ഗ്രാമത്തിലെ സ്ഥാപിത ഇടപാടുകളും ഭരണവും അലയ്ക്കാതിരിക്കാനായി.
Sutra 33
एतेन भृतानामभृतानां च विद्याकर्मभ्यां भक्तवेतनविशेषं च कुर्यात् ॥ कZ_०५.३.३३ ॥
ഇതേ രീതിയിൽ, ശമ്പളമുള്ളവർക്കും ശമ്പളമില്ലാത്തവർക്കും—അവരുടെ വിദ്യ/നൈപുണ്യവും ചെയ്ത ജോലിയും അനുസരിച്ച്—ഭക്ഷ്യവിഹിതം (ഭക്ത)യും വേതനവും വ്യത്യസ്തമായി നിശ്ചയിക്കണം।
Sutra 34
षष्टिवेतनस्याढकं कृत्वा हिरण्यानुरूपं भक्तं कुर्यात् ॥ कZ_०५.३.३४ ॥
അറുപത് വേതനനിരക്കിന് അനുയോജ്യമായി ഒരു ആഢകത്തെ മാനദണ്ഡമാക്കി, പണം (ഹിരണ്യ) ഘടകത്തിന്റെ അനുപാതത്തിൽ റേഷൻ-ഭത്തം നിശ്ചയിക്കണം।
Sutra 35
पत्त्यश्वरथद्विपाः सूर्योदये बहिः संधिदिवसवर्जं शिल्पयोग्याः कुर्युः ॥ कZ_०५.३.३५ ॥
പദാതി, അശ്വ, രഥ, ഗജ ദളങ്ങൾ സൂര്യോദയത്തിൽ വസതിക്കു പുറത്തായി, സന്ധി/വിരാമദിനങ്ങൾ ഒഴികെ, നൈപുണ്യപരിശീലനം നടത്തണം।
Sutra 36
तेषु राजा नित्ययुक्तः स्यात् अभीक्ष्णं चैषां शिल्पदर्शनं कुर्यात् ॥ कZ_०५.३.३६ ॥
രാജാവ് ഈ കാര്യങ്ങളിൽ നിരന്തരം ഏർപ്പെട്ടിരിക്കണം; അവരുടെ പരിശീലനവും സാങ്കേതിക പ്രാവീണ്യവും ഇടയ്ക്കിടയ്ക്ക് പരിശോധിക്കണം।
Sutra 37
कृतनरेन्द्राङ्कं शस्त्रावरणमायुधागारं प्रवेशयेत् ॥ कZ_०५.३.३७ ॥
രാജാവിന്റെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രയുള്ള ആയുധങ്ങളും കവചങ്ങളും സംസ്ഥാന ആയുധശാലയിൽ നിക്ഷേപിക്കണം.
Sutra 38
अशस्त्राश्चरेयुः अन्यत्र मुद्रानुज्ञातात् ॥ कZ_०५.३.३८ ॥
അവർ ആയുധമില്ലാതെ സഞ്ചരിക്കണം—മുദ്രയിട്ട അനുമതിപത്രം വഴി അനുമതി ലഭിച്ചിടങ്ങൾ ഒഴികെ.
Sutra 39
नष्टं विनष्टं वा द्विगुणं दद्यात् ॥ कZ_०५.३.३९ ॥
നഷ്ടപ്പെട്ടതോ നശിച്ചതോ ആയ സ്വത്തിനായി അവൻ ഇരട്ട നഷ്ടപരിഹാരം നൽകണം.
Sutra 40
विध्वस्तगणनां च कुर्यात् ॥ कZ_०५.३.४० ॥
കൂടാതെ കേടുപാടുണ്ടായതോ നശിച്ചതോ ആയവയുടെ കണക്കും തയ്യാറാക്കണം.
Sutra 41
सार्थिकानां शस्त्रावरणमन्तपाला गृह्णीयुः समुद्रमवचारयेयुर्वा ॥ कZ_०५.३.४१ ॥
കാരവാൻ വ്യാപാരികളുടെ ആയുധങ്ങളും കവചങ്ങളും അതിർത്തി/പാത കാവൽക്കാർ കസ്റ്റഡിയിൽ എടുക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ അവരെ കടൽമാർഗം പോകാൻ നിർദ്ദേശിക്കണം.
Sutra 42
यात्रामभ्युत्थितो वा सेनामुद्योजयेत् ॥ कZ_०५.३.४२ ॥
അവൻ യാത്ര (അഭിയാനം) നടത്താൻ എഴുന്നേറുമ്പോൾ, സൈന്യത്തെ സജ്ജമാക്കി സമാഹരിക്കണം.
Sutra 43
ततो वैदेहकव्यञ्जनाः सर्वपण्यान्यायुधीयेभ्यो यात्राकाले द्विगुणप्रत्यादेयानि दद्युः ॥ कZ_०५.३.४३ ॥
അതിനുശേഷം വൈദേഹക (മസാല/വ്യഞ്ജനം മുതലായ) വിതരണക്കാർ കൂച്ച്/യാത്രാസമയത്ത് സൈനികർക്കു എല്ലാ വിപണിവസ്തുക്കളും മുൻകൂർ ആയി നൽകണം; അവ രണ്ടിരട്ടി അളവ്/മൂല്യമായി തിരികെ ഈടാക്കാവുന്നതായിരിക്കണം.
Sutra 44
एवं राजपण्ययोगविक्रयो वेतनप्रत्यादानं च भवति ॥ कZ_०५.३.४४ ॥
ഇങ്ങനെ (i) രാജപണ്യങ്ങളുടെ (രാജകീയ ചരക്കുകളുടെ) ക്രമബദ്ധമായ വിൽപ്പന/വിതരണംയും (ii) വേതനത്തിന്റെ തിരിച്ചടവ്/കണക്കുതീർപ്പും നടക്കുന്നു.
Sutra 45
एवमवेक्षितायव्ययः कोशदण्डव्यसनं नावाप्नोति ॥ कZ_०५.३.४५ ॥
വരുമാന-ചെലവ് ഇങ്ങനെ മേൽനോട്ടം വഹിക്കപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ, ഖജനാവിനെയും ദണ്ഡയന്ത്രത്തെയും (പിഴ/ശിക്ഷ) ബാധിക്കുന്ന ദുരന്തങ്ങൾ സംഭവിക്കുകയില്ല.
Sutra 46
इति भक्तवेतनविकल्पः ॥ कZ_०५.३.४६ ॥
ഇങ്ങനെ ഭക്തം (റേഷൻ)യും വേതനവും സംബന്ധിച്ച വികൽപ്പങ്ങളുടെ പ്രകരണം സമാപിക്കുന്നു.
Sutra 47
दण्डवृद्धाश्च जानीयुः शौचाशौचमतन्द्रिताः ॥ कZ_०५.३.४७च्द् ॥
കൂടാതെ ശിക്ഷാശാസനത്തിൽ പരിചയസമ്പന്നർ ശുചി–അശുചി എന്തെന്ന് അറിയണം (നിരീക്ഷിക്കുകയും), ജാഗ്രതയോടെ ഇടവിടാതെ ഇരിക്കണം.
Frequently Asked Questions
Stable military discipline and reduced internal insecurity: fair/structured provisioning limits grievance, while continuous verification via social informant networks prevents corruption, desertion, and factionalization—protecting public order and the state’s capacity to defend and expand.
This passage implies (rather than enumerates) daṇḍa: those found in aśauca conduct—corruption, disloyalty, or indiscipline—are to be classified and subjected to proportionate punishment/administrative action under the king’s coercive authority, based on verified intelligence.