Adhyaya 382

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे यमगीता नामैकाशीत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ द्व्यशीत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः आग्नेयपुराणमाहात्म्यं अग्निर् उवाच आग्नेयं ब्रह्मरूपन्ते पुराणं कथतं मया सप्रपञ्चं निष्प्रपञ्चं विद्याद्वयमयं महत्

ഇങ്ങനെ ആഗ്നേയ മഹാപുരാണത്തിലെ ‘യമഗീത’ എന്ന 381-ാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി 382-ാം അധ്യായം—‘ആഗ്നേയപുരാണമാഹാത്മ്യം’ ആരംഭിക്കുന്നു. അഗ്നി അരുളിച്ചെയ്തു—ബ്രഹ്മസ്വരൂപമായ ആഗ്നേയപുരാണം ഞാൻ നിനക്കു വ്യാഖ്യാനിച്ചു; അത് മഹത്തും, സപ്രപഞ്ചവും നിഷ്പ്രപഞ്ചവും എന്ന ദ്വിവിധ വിദ്യാമയവുമാണ്.

Verse 2

ऋग्यजुःसामाथर्वाख्या विद्या विष्णुर्जगज्जनिः छन्दः शिक्षा व्याकरणं निघण्टुज्योतिराख्यकाः

ഋഗ്, യജുഃ, സാമ, അഥർവ എന്ന പേരിലുള്ള വേദവിദ്യകൾ; വിഷ്ണു ജഗത്തിന്റെ ജനകൻ. കൂടാതെ ഛന്ദസ്, ശിക്ഷ, വ്യാകരണം, നിഘണ്ടു എന്നും ജ്യോതിഷം എന്നും വിളിക്കുന്ന ശാസ്ത്രങ്ങളും (ഉൾപ്പെടുന്നു).

Verse 3

निरुक्तधर्मशास्त्रादि मीमांसान्यायविस्तराः आयुर्वेदपुराणाख्या धनुर्गन्धर्वविस्तराः

നിരുക്തം, ധർമ്മശാസ്ത്രം മുതലായവ; മീമാംസയും ന്യായവും എന്നവയുടെ വിപുലമായ വിവരണം; ആയുർവേദവും പുരാണവിദ്യയും; കൂടാതെ ധനുർവേദവും ഗാന്ധർവവേദവും സംബന്ധിച്ച വിശദമായ പ്രതിപാദനവും (ഉൾപ്പെടുന്നു).

Verse 4

विद्या सैवार्थशास्त्राख्या देवान्तान्या हरिर्महान् इत्येषा चापरा विद्या परिविद्याक्षरं परं

അർത്ഥശാസ്ത്രം എന്നു വിളിക്കുന്ന വിദ്യയും വിദ്യ തന്നെയാണ്; ദേവാന്തം വരെ എത്തുന്ന മറ്റൊരു വിദ്യ ‘ഹരി മഹാൻ (പരമൻ)’ എന്നു പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഇത് അപരാ വിദ്യ; എന്നാൽ പരമ അക്ഷരത്തെ പൂർണ്ണമായി അറിഞ്ഞാൽ പരാ സാക്ഷാത്കാരം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 5

यस्य भावो ऽखिलं विष्णुस्तस्य नो बाधते कलिः अनिष्ट्वा तु महायज्ञानकृत्वापि पितृस्वधां

യാരുടെ സമസ്ത അന്തർഭാവവും വിഷ്ണുവിൽ സ്ഥിരമാണോ, അവനെ കലി ബാധിക്കുകയില്ല. മഹായജ്ഞങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കാതിരുന്നാലും പിതൃകൾക്ക് സ്വധാ അർപ്പിക്കാതിരുന്നാലും കലിയുടെ പ്രഭാവം അവനെ സ്പർശിക്കില്ല.

Verse 6

कृष्णमभ्यर्चयन्भक्त्या नैनसो भाजनं भवेत् सर्वकारणमत्यन्तं विष्णुं ध्यायन्न सीदति

ഭക്തിയോടെ കൃഷ്ണനെ അർച്ചിക്കുന്നവൻ പാപത്തിന്റെ പാത്രമാകുകയില്ല. സർവകാരണങ്ങളുടെ പരമകാരണമനായ വിഷ്ണുവിനെ ധ്യാനിക്കുന്നവൻ ദുഃഖത്തിലോ പതനത്തിലോ വീഴുകയില്ല.

Verse 7

अन्यतन्त्रादिदोषोत्थो विषयाकृष्टमानसः कृत्वापि पापं गोविन्दं ध्यायन्पापैः प्रमुच्यते

മറ്റു തന്ത്ര-മതാദികളിൽ നിന്നുയർന്ന ദോഷങ്ങളാൽ ബാധിതനായി വിഷയങ്ങളിലേക്കാകർഷിതമായ മനസ്സുള്ളവൻ പാപം ചെയ്താലും, ഗോവിന്ദനെ ധ്യാനിച്ചാൽ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകുന്നു.

Verse 8

तद्ध्यानं यत्र गोविन्दः स कथा यत्र केशवः तत् कर्म यत्तदर्थीयं किमन्यैर् बहुभाषितैः

ഗോവിന്ദൻ തന്നെയാണ് വിഷയമായ ധ്യാനമേ യഥാർത്ഥ ധ്യാനം; കേശവൻ തന്നെയാണ് പ്രതിപാദ്യം ആയ കഥയേ പവിത്രകഥ. അവനുവേണ്ടി ചെയ്യപ്പെടുന്ന കര്‍മമേ കര്‍മം—മറ്റെത്രയും വാക്കുകൾ എന്തിന്?

Verse 9

न तत् पिता तु पुत्राय न शिष्याय गुरुर्द्विज परमार्थं परं ब्रूयाद्यदेतत्ते मयोदितं

ഹേ ദ്വിജാ! പിതാവ് പുത്രനോടും ഗുരു ശിഷ്യനോടും പോലും ഇത് പറയരുത്. ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞ ഈ പരമ പരമാർത്ഥം അനാവശ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കരുത്.

Verse 10

संसारे भ्रमता लभ्यं पुत्रदारधनं वसु सुहृदश् च तथैवान्ये नोपदेशो द्विजेदृशः

സംസാരത്തിൽ അലഞ്ഞുനടക്കുന്നവന് പുത്രൻ, ഭാര്യ, ധനം, സമ്പത്ത്, സുഹൃത്തുകൾ മുതലായവ ലഭിക്കും; എന്നാൽ ദ്വിജദൃഷ്ടിയുള്ള ധർമ്മജ്ഞ മഹർഷിയുടെ സത്യോപദേശം ദുർലഭമാണ്।

Verse 11

किं पुत्रदारैर् मित्रैर् वा किं मित्रक्षेत्रवान्धवैः उपदेशः परो वन्धुरीदृशो यो विमुक्तये

പുത്രൻ, ഭാര്യ, സുഹൃത്തുകൾ—ഇവ കൊണ്ട് എന്ത് പ്രയോജനം? സുഹൃത്തുകൾ, ഭൂമി, ബന്ധുക്കൾ—ഇവയാൽ എന്ത്? വിമുക്തിയിലേക്കു നയിക്കുന്ന ഇത്തരമൊരു ഉപദേശമേ പരമ സത്യബന്ധു.

Verse 12

द्विविधो भूतमार्गीयं दैव आसुर एव च विष्णुभक्तिपरो दैवो विपरीतस् तथासुरः

സംസാരമാർഗം പിന്തുടരുന്ന ജീവികൾ രണ്ടുതരം—ദൈവവും ആസുരവും. വിഷ്ണുഭക്തിയിൽ പരായണർ ദൈവർ; അതിന് വിരുദ്ധർ ആസുരർ।

Verse 13

एतत् पवित्रमारोग्यं धन्यं दुःस्वप्ननाशनं सुखप्रीतिकरं नॄणां मोक्षकृद्यत्तवेरितं

ഈ ഉപദേശം പവിത്രവും ആരോഗ്യദായകവും മംഗളകരവും ദുഷ്സ്വപ്നനാശകവും മനുഷ്യർക്കു സുഖ-പ്രീതി നൽകുന്നതുമാണ്; നിങ്ങൾ അരുളിച്ചെയ്ത ഈ വചനം മോക്ഷദായകമാണ്।

Verse 14

येषां गृहेषु लिखितमाग्नेयं हि पुराणकं पुस्तकं स्थास्यति सदा तत्र नेशुरुपद्रवाः

എവരുടെ വീടുകളിൽ എഴുതപ്പെട്ട ‘ആഗ്നേയ പുരാണ’ ഗ്രന്ഥം എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുമോ, അവിടെ ഉപദ്രവങ്ങളും ദുരന്തങ്ങളും ഉദിക്കുകയില്ല।

Verse 15

किं तीर्थैर् गोप्रदानैर् वा किं यज्ञैः किमुपोषितैः आग्नेयं ये हि शृण्वन्ति अहन्यहनि मानवाः

തീർത്ഥങ്ങളോ ഗോദാനമോ എന്തിന്? യജ്ഞങ്ങളോ ഉപവാസങ്ങളോ എന്തിന്? ദിനംപ്രതി അഗ്നിപുരാണം ശ്രവിക്കുന്ന മനുഷ്യർക്കു പിന്നെ മറ്റെന്ത് അനുഷ്ഠാനം ആവശ്യമാണ്?

Verse 16

ये ददाति तिलप्रस्थं सुवर्णस्य च माषकं शृणोति श्लोकमेकञ्च आग्नेयस्य तदाप्नुयात्

എള്ളിന്റെ ഒരു പ്രസ്ഥവും സ്വർണ്ണത്തിന്റെ ഒരു മാഷകവും ദാനം ചെയ്ത്, അഗ്നിപുരാണത്തിലെ ഒരു ശ്ലോകമെങ്കിലും ശ്രവിക്കുന്നവൻ—അതു തന്നെയുള്ള പുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 17

अध्यायपठनञ्चास्य गोप्रदानाद् विशिष्यते अहोरात्रकृतं पापं श्रोतुमिच्छोः प्रणश्यति

ഈ അധ്യായത്തിന്റെ പാരായണം ഗോദാനത്തേക്കാളും ശ്രേഷ്ഠമാണ്; കാരണം ഇത് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവന്റെ പകലും രാത്രിയും ചെയ്ത പാപം നശിക്കുന്നു.

Verse 18

कपिलानां शते दत्ते यद् भवेज्ज्येष्ठपुष्करे तदाग्नेयं पुराणं हि पठित्वा फलमाप्नुयात्

ജ്യേഷ്ഠ-പുഷ്കരത്തിൽ നൂറ് കപില (താമ്രവർണ്ണ) പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം ഏതു ഫലമോ, അതേ ഫലം അഗ്നിപുരാണം പാരായണം ചെയ്‌താൽ നിശ്ചയമായി ലഭിക്കുന്നു.

Verse 19

प्रवृत्तञ्च निवृत्तञ्च धर्मं विद्याद्वयात्मकं आग्नेयस्य पुराणस्य शास्त्रस्यास्य समं न हि

ധർമ്മം ദ്വിരൂപമാണെന്ന്—പ്രവൃത്തിയും നിവൃത്തിയും—അറിയണം. സത്യമായി, ഈ ആഗ്നേയപുരാണശാസ്ത്രത്തിന് തുല്യമായ മറ്റൊരു ശാസ്ത്രം ഇല്ല.

Verse 20

पठन्नाग्नेयकं नित्यं शृण्वन् वापि पुराणकं भक्तो वशिष्ठ मनुजः सर्वपापैः प्रमुच्यते

ഹേ വസിഷ്ഠാ! ഭക്തനായ മനുഷ്യൻ നിത്യം ആഗ്നേയ (അഗ്നി) പുരാണം പാരായണം ചെയ്‌താലും, അതു ശ്രവിച്ചാലും, അവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമെല്ലാം പൂർണ്ണമായി മോചിതനാകുന്നു.

Verse 21

नोपसर्गा न चानर्था न चौरारिभयं गृहे तस्मन् स्याद् यत्र चाग्नेयपुराणस्य हि पुस्तकं

ആഗ്നേയ പുരാണത്തിന്റെ പുസ്തകം ഉള്ള വീട്ടിൽ ഉപദ്രവങ്ങളുമില്ല, അനർത്ഥങ്ങളുമില്ല; കള്ളന്മാരാലോ ശത്രുക്കളാലോ ഭയവും ഉണ്ടാകുകയില്ല.

Verse 22

न गर्भहारिणीभीतिर्न च बालग्रहा गृहे यत्राग्नेयं पुराणं स्यान्न पिशाचादिकं भयं

ആഗ്നേയ പുരാണം ഉള്ള വീട്ടിൽ ഗർഭഹാരിണിയുടെ ഭയം ഇല്ല; ബാലഗ്രഹങ്ങളുടെ ഉപദ്രവം ഇല്ല; പിശാചാദികളുടെ ഭയവും ഉണ്ടാകുകയില്ല.

Verse 23

शृण्वन्विप्रो वेदवित् स्यात् क्षत्रियः पृथिवीपतिः ऋद्धिं प्राप्नोति वैश्यश् च शूद्रश्चारोग्यमृच्छति

ഇത് ശ്രവണം ചെയ്‌താൽ ബ്രാഹ്മണൻ വേദവിദാകുന്നു; ക്ഷത്രിയൻ ഭൂമിപതിയാകുന്നു; വൈശ്യൻ സമൃദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു; ശൂദ്രൻ ആരോഗ്യവും (രോഗമുക്തിയും) നേടുന്നു.

Verse 24

यः पठेत्शृणुयान्नित्यं समदृग्विष्णुमानसः ब्रह्माग्नेयं पुराणं सत्तत्र नश्यन्त्युपद्रवाः

സമദൃഷ്ടിയോടെ, വിഷ്ണുവിൽ മനസ്സുറപ്പിച്ച്, ഈ പവിത്രമായ ബ്രഹ്മാഗ്നേയ പുരാണം നിത്യം പാരായണം ചെയ്‌താലും ശ്രവണം ചെയ്‌താലും, അവിടെ എല്ലാ ഉപദ്രവങ്ങളും ആപത്തുകളും നശിക്കുന്നു.

Verse 25

दिव्यान्तरीक्षभौमाद्या दुःस्वप्नाद्यभिचारकाः यच्चान्यद्दुरितं किञ्चित्तत्सर्वं हन्ति केशवः

ദിവ്യലോകം, അന്തരീക്ഷം, ഭൂമി എന്നിവയിൽ നിന്നുയരുന്ന ദുഃസ്വപ്നം, അഭിചാരം മുതലായ ദോഷങ്ങളും, മറ്റേതെങ്കിലും പാപമോ അനർത്ഥമോ ഉണ്ടായാലും—അവയെല്ലാം കേശവൻ നശിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 26

पठतः शृण्वतः पुंसः पुस्तकं यजतो महत् आग्नेयं श्रीपुराणं हि हेमन्ते यः शृणोति वै

ഇത് പാരായണം ചെയ്യുകയോ ശ്രവിക്കുകയോ ചെയ്ത് ഗ്രന്ഥത്തിന് മഹാപൂജ നടത്തുകയോ ചെയ്യുന്ന പുരുഷൻ—ഹേമന്തകാലത്ത് ശ്രദ്ധയോടെ ശ്രീമദാഗ്നേയപുരാണം ശ്രവിക്കുന്നവൻ മഹാപുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 27

प्रपूज्य गन्धपुष्पाध्यैर् अग्निष्टोमफलं लभेत् शिशिरे पुण्डरीकस्य वसन्ते चाश्वमेधजम्

സമൃദ്ധമായ ഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും പുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചാൽ അഗ്നിഷ്ടോമയാഗഫലം ലഭിക്കുന്നു; ശിശിരകാലത്ത് പുണ്ഡരീകവിധിയുടെ ഫലവും, വസന്തത്തിൽ അശ്വമേധജന്യ ഫലവും ലഭിക്കുന്നു।

Verse 28

ग्रीष्मे तु वाजपेयस्य राजसूयस्य वर्षति गोसहस्रस्य शरदि फलं तत्पठतो ह्य् ऋतौ

ഗ്രീഷ്മത്തിൽ വാജപേയയാഗഫലം, വർഷാകാലത്ത് രാജസൂയഫലം, ശരദ്കാലത്ത് സഹസ്ര ഗോദാനത്തോട് തുല്യമായ ഫലം—യോഗ്യമായ ഋതുവിൽ പാരായണം ചെയ്യുന്നവന് അതതു ഫലം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 29

आग्नेयं हि पुराणं यो भक्त्याग्रे पठेते हरेः सो ऽर्चयेच्च वसिष्ठेह ज्ञानयज्ञेन केशवम्

ഹേ വസിഷ്ഠാ! ഭക്തിയോടെ ആദ്യം ഹരിയുടെ ആഗ്നേയപുരാണം പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ, ഈ ലോകത്തിൽ ജ്ഞാനയജ്ഞം മുഖേന കേശവനെ ആരാധിക്കുന്നവനാകുന്നു।

Verse 30

यस्याग्नेयपुराणस्य पुस्तकं तस्य वै जयः लिखितं पूजितं गेहे भुक्तिर्मुक्तिः करे ऽस्ति हि

ആഗ്നേയപുരാണത്തിന്റെ പുസ്തകം ആരുടെ കൈവശമുണ്ടോ അവന്‍ നിശ്ചയമായും വിജയം ലഭിക്കുന്നു. അത് എഴുതിവെച്ച് വീട്ടിൽ പൂജിച്ചാൽ ഭോഗവും മോക്ഷവും സത്യമായി കൈവശമാകുന്നു.

Verse 31

इति कालाग्निरूपेण गीतं मे हरिणा पुरा आग्नेयं हि पुराणं वै ब्रह्मविद्याद्वयास्पदम् विद्याद्वयं वसिष्ठेदं भक्तेभ्यः कथयिष्यसि

ഇങ്ങനെ കാലാഗ്നിരൂപത്തിൽ പുരാതനകാലത്ത് ഹരിയാണ് എനിക്ക് ഇത് പാടിക്കൊടുത്തത്. ആഗ്നേയപുരാണം ബ്രഹ്മവിദ്യയുടെ ദ്വിവിധ ജ്ഞാനത്തിന്റെ ആശ്രയസ്ഥാനമാണ്. ഹേ വസിഷ്ഠാ, നീ ഈ ദ്വിവിധ വിദ്യ ഭക്തന്മാർക്ക് ഉപദേശിക്കും.

Verse 32

वसिष्ठ उवाच व्यासाग्नेयपुराणं ते रूपं विद्याद्वयात्मकं कथितं ब्रह्मणो विष्णोरग्निना कथितं यथा

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വ്യാസാ, നീ പ്രസ്താവിച്ച ആഗ്നേയപുരാണത്തിന്റെ രൂപം ദ്വിവിധ വിദ്യാത്മകമാണെന്ന് അറിക. ഇത് ബ്രഹ്മാവിലും വിഷ്ണുവിലും നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചതായി പറയപ്പെടുന്നു; അഗ്നി ഉപദേശിച്ചതുപോലെ തന്നേ.

Verse 33

सार्धं देवैश् च मुनिभिर्मह्यं सर्वाथदर्शकं पुराणमग्निना गौतमाग्नेयं ब्रह्मसन्मितं

ദേവന്മാരും മുനിമാരും കൂടെ അഗ്നി എനിക്ക് ഗൗതമ-ആഗ്നേയപുരാണം ഉപദേശിച്ചു—എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും വിഷയങ്ങളും തെളിയിക്കുന്ന ദീപംപോലെ; ബ്രഹ്മസമ്മതമായ പുരാണമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടത്.

Verse 34

यः पठेच्छृणुयाद्ध्यास लिखेद्वा लेखयेदपि श्रावयेत्पाठयेद्वापि पूजयेद्धारयेदपि

ആർ ഇത് പാരായണം ചെയ്യുകയോ കേൾക്കുകയോ ഏകാഗ്രമായി ധ്യാനത്തോടെ പഠിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ എഴുതുകയോ എഴുതിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ കേൾപ്പിക്കുകയോ പാരായണം ചെയ്യിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ പൂജിക്കുകയോ ശരീരത്തിൽ ധരിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു—

Verse 35

सर्वपापविनिर्मुक्तः प्राप्रकामो दिवं व्रजेत् लेखयित्वा पुराणं यो दद्याद्विप्रेभ्य उत्तमं

സകലപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി അഭീഷ്ടസിദ്ധി പ്രാപിച്ചവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കു പോകുന്നു—പുരാണം എഴുതിപ്പിച്ചു (അല്ലെങ്കിൽ സ്വയം എഴുതി) ആ ഉത്തമ ഗ്രന്ഥം ബ്രാഹ്മണ ഋഷിമാർക്ക് ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ.

Verse 36

स ब्रह्मलोकमाप्नोति कुलानां शतमुद्धरेत् एकं श्लोकं पठेद्यस्तु पापपङ्काद्विमुच्यते

അവൻ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുകയും തന്റെ കുലത്തിലെ നൂറു തലമുറകളെ ഉദ്ധരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ ഒരൊറ്റ ശ്ലോകം പോലും പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ പാപമെന്ന ചെളിയിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകുന്നു.

Verse 37

तस्माद्व्यास सदा श्राव्यं शिष्येभ्यः सर्वदर्शनं शुकाद्यैर् मुनिभिः सर्धं श्रोतुकामैः पुराणकं

അതുകൊണ്ട്, ഹേ വ്യാസാ! സർവദർശനസമന്വിതമായ ഈ പുരാണം ശിഷ്യന്മാർക്ക് എപ്പോഴും ശ്രവിപ്പിക്കണം; കൂടാതെ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ശുകാദി മുനിമാരോടൊപ്പം കൂടി.

Verse 38

आग्नेयं पठितं ध्यातं शुभं स्याद् भुक्तिमुक्तिदं अग्नये तु नमस्तस्मै येन गीतं पुरानकं

ആഗ്നേയപുരാണം പാരായണം ചെയ്ത് ധ്യാനിച്ചാൽ മംഗളം സംഭവിക്കുന്നു; അത് ഭോഗവും മോക്ഷവും രണ്ടും നൽകുന്നു. ഈ പുരാതന പുരാണം ഗാനം ചെയ്ത അഗ്നിദേവനു നമസ്കാരം.

Verse 39

व्यास उवाच वसिष्ठेन पुरा गीतं सूतैतत्ते मयोदितं पराविद्यापराविद्यास्वरूपं परमं पदम्

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതാ! വസിഷ്ഠൻ പണ്ടുകാലത്ത് ഗാനം ചെയ്തതുതന്നെ ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു—പരാവിദ്യയും അപരാവിദ്യയും എന്നവയുടെ സ്വരൂപവും പരമപദവും (പരമലക്ഷ്യവും).

Verse 40

आग्नेयं दुर्लभं रूपं प्राप्यते भाग्यसंयुतैः ध्यायन्तो ब्रह्म चाग्नेयं पुराणं हरिमागताः

ദുര്ലഭമായ ആഗ്നേയരൂപം ഭാഗ്യസമ്പന്നർക്കേ ലഭ്യമാകുന്നു. ബ്രഹ്മനെയും ആഗ്നേയപുരാണത്തെയും ധ്യാനിച്ച് അവർ ഹരി (വിഷ്ണു)വിനെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 41

विद्यार्थिनस् तथा विद्यां राज्यं राज्यार्थिनो गताः अपुत्राः पुत्रिणः सन्ति नाश्रया आश्रयं गताः

വിദ്യ തേടുന്നവർ വിദ്യ പ്രാപിക്കുന്നു; രാജ്യം തേടുന്നവർ രാജ്യം പ്രാപിക്കുന്നു. സന്താനമില്ലാത്തവർ സന്താനവാന്മാരാകുന്നു; ആശ്രയമില്ലാത്തവർ ആശ്രയം നേടുന്നു.

Verse 42

सौभाग्यार्थी च सौभाग्यं मोक्षं मोक्षार्थिनो गताः लिखन्तो लेखयन्तश् च निष्पापश् च श्रियं गताः

സൗഭാഗ്യം തേടുന്നവർ സൗഭാഗ്യം പ്രാപിക്കുന്നു; മോക്ഷം തേടുന്നവർ മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു. ഇതെഴുതുന്നവരും എഴുതിപ്പിക്കുന്നവരും പാപരഹിതരായി ശ്രീസമൃദ്ധി നേടുന്നു.

Verse 43

शुकपैलमुखैः सूत आग्नेयन्तु पुराणकं रूपं चिन्तय यातासि भुक्तिं मुक्तिं न संशयः

ഹേ സൂതാ! ശുകനും പൈലനും ഉപദേശിച്ച ഈ ആഗ്നേയപുരാണത്തിന്റെ സ്വരൂപം ധ്യാനിക്ക. നീ ഭോഗവും മോക്ഷവും രണ്ടും പ്രാപിക്കും; സംശയമില്ല.

Verse 44

श्रावय त्वञ्च शिष्येभ्यो भक्तेभ्यश् च पुराणकम् सूत उवाच व्यास प्रसादादाग्नेयं पुराणं श्रुतमादरात्

നീയും ശിഷ്യർക്കും ഭക്തർക്കും ഈ പുരാണം പാരായണം ചെയ്ത് കേൾപ്പിക്ക. സൂതൻ പറഞ്ഞു—വ്യാസന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഞാൻ ശ്രദ്ധയും ആദരവുംകൊണ്ട് ആഗ്നേയപുരാണം ശ്രവണം ചെയ്തു.

Verse 45

आग्नेयं ब्रह्मरूपं हि मुनयः शौनकादयः भवन्तो नैमिषारण्ये यजन्तो हरिमीश्वरं

ഹേ മുനികളേ—ശൗനകാദികളേ—നൈമിഷാരണ്യത്തിൽ യജ്ഞം അനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, അഗ്നിതത്ത്വസംബന്ധിയായ ബ്രഹ്മസ്വരൂപനായ ഈശ്വരൻ ഹരിയെ നിങ്ങൾ ആരാധിക്കുന്നു।

Verse 46

तिष्ठन्तः श्रद्धया युक्तास्तस्माद्वः समुदीरितम् अग्निना प्रोक्तमाग्नेयं पुराणं वेदसम्मितं

അതുകൊണ്ട് ശ്രദ്ധയോടെ യുക്തരായി ദൃഢമായി നിലകൊള്ളുവിൻ; അതിനാലാണ് ഞാൻ നിങ്ങളോടു പ്രസ്താവിച്ചത്—അഗ്നി പ്രോക്തമായ ആഗ്നേയ പുരാണം, വേദസമ്മതമായത്।

Verse 47

ब्रह्मविद्याद्वयोपेतं भुक्तिदं मुक्तिदं महत् नास्मात्परतरः सारो नास्मात्परतरः सुहृत्

ഇത് ദ്വിവിധ ബ്രഹ്മവിദ്യയാൽ സമന്വിതമായ മഹത്തായതാണ്—ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നത്. ഇതിലധികം ഉന്നതമായ സാരം ഇല്ല; ഇതിലധികം വലിയ ഉപകാരിയും ഇല്ല।

Verse 48

नास्मात्परतरो ग्रन्थो नास्मात्परतरो गतिः नास्मात्परतरं शास्त्रं नास्मात्परतरा श्रुतिः

ഇതിനെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമായ ഗ്രന്ഥമില്ല; ഇതിനെക്കാൾ ഉയർന്ന ഗതി/ആശ്രയമില്ല. ഇതിനെക്കാൾ മഹത്തായ ശാസ്ത്രമില്ല; ഇതിനെക്കാൾ ഉയർന്ന ശ്രുതിയുമില്ല।

Verse 49

नास्मात्परतरं ज्ञानं नास्मात्परतरा स्मृतिः नास्मात्परो ह्य् आगमो ऽस्ति नास्माद्विद्या परास्ति हि

ഇതിനെക്കാൾ ഉയർന്ന ജ്ഞാനം ഇല്ല; ഇതിനെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമായ സ്മൃതി ഇല്ല. ഇതിനെക്കാൾ ഉന്നതമായ ആഗമം ഇല്ല; ഇതിനെക്കാൾ വലിയ വിദ്യയും ഇല്ല।

Verse 50

नास्मात्परः स्यात्सिद्धन्तो नास्मात्परममङ्गलम् नास्मात्परो ऽस्ति वेदान्तः पुराणं परमन्त्विदं

ഇതിനെക്കാൾ ഉയർന്ന സിദ്ധാന്തമില്ല, ഇതിനെക്കാൾ വലിയ മംഗളവും ഇല്ല. ഇതിനെ മറികടക്കുന്ന വേദാന്തമില്ല; ഈ പുരാണം തന്നെയാണ് പരമം.

Verse 51

नास्मात्परतरं भूमौ विद्यते वस्तु दुर्लभम् आग्नेये हि पुराणे ऽस्मिन् सर्वविद्याः प्रदर्शिताः

ഭൂമിയിൽ ഇതിനെക്കാൾ ദുർലഭമായ വസ്തു ഇല്ല; കാരണം ഈ ആഗ്നേയ പുരാണത്തിൽ സർവ്വവിദ്യകളും പ്രത്യക്ഷമായി പ്രതിപാദിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 52

सर्वे मत्स्यावताराद्या गीता रामायणन्त्विह हरिवंशो भारतञ्च नव सर्गाः प्रदर्शिताः

ഇവിടെ മത്സ്യാവതാരം മുതലായ എല്ലാ കഥകളും, ഗീത, രാമായണം, ഹരിവംശം, ഭാരതം, കൂടാതെ നവസർഗങ്ങൾ എല്ലാം പ്രതിപാദിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 53

आगमो वैष्णवो गीतः पूजादीक्षाप्रतिष्ठया पवित्रारोहणादीनि प्रतिमालक्षणादिकं

വൈഷ്ണവ ആഗമം ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു—പൂജ, ദീക്ഷ, പ്രതിഷ്ഠ എന്നിവയോടൊപ്പം പവിത്രാരോഹണം മുതലായ കർമങ്ങളും, പ്രതിമാലക്ഷണാദി വിശദാംശങ്ങളും ഉൾപ്പെടുത്തി.

Verse 54

प्रासादलक्षणाद्यञ्च मन्त्रा वै भुक्तिमुक्तिदाः शैवागमस्तदर्थश् च शाक्तेयः सौर एव च

പ്രാസാദലക്ഷണാദി മുതൽ ആരംഭിക്കുന്ന മന്ത്രങ്ങൾ ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നവയാണ്. അവയുടെ താത്പര്യം ശൈവ ആഗമത്തിൽ, അതുപോലെ ശാക്തവും സൗരവും ആയ ആഗമങ്ങളിലും ഉപദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 55

मण्डलानि च वास्तुश् च मन्ताणि विविधानि च प्रतिसर्गश्चानुगीतो ब्रह्माण्डपरिमण्डलं

മണ്ഡലങ്ങൾ, വാസ്തുശാസ്ത്രം, വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ, പ്രതിസർഗ്ഗസിദ്ധാന്തം എന്നിവ വിവരണമായി പാടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതുപോലെ ബ്രഹ്മാണ്ഡരൂപ അണ്ഡത്തിന്റെ പരിമാണവും വ്യാപ്തിയും പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 56

गीतो भुवनकोषश् च द्वीपवर्षादिनिम्नगाः गयागङ्गाप्रयागादि तीर्थमाहात्म्यमीरितं

ഭുവനകോശം, ദ്വീപ-വർഷങ്ങൾ, നദികൾ മുതലായവ വിവരണമായി പാടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; കൂടാതെ ഗയ, ഗംഗ, പ്രയാഗം മുതലായ തീർത്ഥങ്ങളുടെ മഹാത്മ്യവും പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 57

ज्योतिश् चक्रं ज्योतिषादि गीतो युद्धजयार्णवः मन्वन्तरादयो गीताः धर्मा वर्णादिकस्य च

ജ്യോതിഷചക്രവും ജ്യോതിഷാദി വിദ്യകളും പാടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ‘യുദ്ധജയാർണവം’ എന്നും പാടപ്പെട്ടു; മന്വന്തരാദി വിഷയങ്ങളും വർണ്ണാദികളുടെ ധർമ്മനിയമങ്ങളും വിവരണമായി ഉണ്ട്.

Verse 58

अशौचं द्रव्यशुद्धिश् च प्रायश्चित्तं प्रदर्शितं राजधर्मा दानधर्मा व्रतानि विविधानि च

അശൗചം, ദ്രവ്യശുദ്ധി, പ്രായശ്ചിത്തം എന്നിവ വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു; കൂടാതെ രാജധർമ്മം, ദാനധർമ്മം, വിവിധ വ്രതങ്ങൾ എന്നിവയും പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 59

व्यवहाराः शान्तयश् च ऋग्वेदादिविधानकं सूर्यवंशः सोमवंशो धनुर्वेदश् च वैद्यकं

വ്യവഹാരനിയമങ്ങളും ശാന്തികർമങ്ങളും, ഋഗ്വേദാദി വിധാനങ്ങളും, സൂര്യവംശവും സോമവംശവും, കൂടാതെ ധനുർവേദവും വൈദ്യകവും കൂടി വിവരണമായി ഉണ്ട്.

Verse 60

गान्धर्ववेदो ऽर्थशास्त्रं मीमांसा न्यायविस्तरः पुराणसंख्यामाहत्म्यं छन्दो व्यकरणं स्मृतं

ഗാന്ധർവവേദം, അർത്ഥശാസ്ത്രം, മീമാംസ, ന്യായത്തിന്റെ വിപുലമായ സമ്പ്രദായം, പുരാണങ്ങളുടെ സംഖ്യയും മഹാത്മ്യവും, ഛന്ദസ്, വ്യാകരണം—ഇവയും വിദ്യാംഗങ്ങളായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 61

अलङ्कारो विघण्डुश् च शिक्षाकल्प इहोदितः स्मृतः नैमित्तिकः प्राकृतिको लय आत्यन्तिकः

ഇവിടെ അലങ്കാരം, വിഘണ്ഡു, കൂടാതെ ശിക്ഷാ-കൽപം പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു. ലയം (പ്രളയം) മൂന്നു തരമെന്ന് സ്മൃതം—നൈമിത്തികം, പ്രാകൃതികം, ആത്യന്തികം।

Verse 62

वेदान्तं ब्रह्मविज्ञानं योगो ह्य् अष्टाङ्ग ईरितः स्तोत्रं पुराणमाहात्म्यं विद्या ह्य् अष्टादश स्मृताः

വേദാന്തം, ബ്രഹ്മവിജ്ഞാനം, അഷ്ടാംഗയോഗം; കൂടാതെ സ്തോത്രവും പുരാണമാഹാത്മ്യവും—ഇവ അഷ്ടാദശ വിദ്യകളിൽ സ്മൃതമാണ്।

Verse 63

ऋग्वेदाद्याः परा ह्य् अत्र पराविद्याक्षरं परं सप्रपञ्चं निष्प्रपञ्चं ब्रह्मणो रूपमीरितं

ഇവിടെ ഋഗ്വേദാദി വേദങ്ങളെ ‘പരാ’ (ഉന്നത) വിദ്യയായി പറയുന്നു; എന്നാൽ പരമ അക്ഷരമായ പരാവിദ്യ ബ്രഹ്മത്തിന്റെ രൂപമെന്നു പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു—സപ്രപഞ്ചവും നിഷ്പ്രപഞ്ചവും ആയി।

Verse 64

इदं पञ्चदशसोहस्रं शतकोटिप्रविस्तरं देवलोके दैवतैश् च पुराणं पठ्यते सदा

ഈ പുരാണം പതിനയ്യായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ളതും, വിവരണവിസ്താരത്തിൽ ശതകോടിവരെ വ്യാപിക്കുന്നതുമാണ്; ദേവലോകത്തിൽ ദേവതകളും ഇതിനെ സദാ പാരായണം ചെയ്യുന്നു।

Verse 65

लोकानां हितकामेन संक्षिप्योद्गीतमग्निना सर्वं ब्रह्मेति जानीध्वं मुनयः शौनकादयः

ലോകങ്ങളുടെ ഹിതം കാംക്ഷിച്ച് അഗ്നി സംക്ഷിപ്തമായി ഈ ഉപദേശം ഗാനം ചെയ്തു— “സകലവും ബ്രഹ്മം തന്നേ,” ഹേ ശൗനകാദി മുനിമാരേ, ഇങ്ങനെ അറിയുക।

Verse 66

शृणुयाच्छ्रावयेद्वापि यः पठेत्पाठयेदपि लिखेल्लेखापयेद्वापि युजयेत्कीर्तयेदपि

ആരു കേൾക്കുകയോ കേൾപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു; ആരു പാരായണം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു; ആരു എഴുതുകയോ എഴുതിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു; ആരു ആചരിക്കുകയോ ഉച്ചത്തിൽ കീർത്തിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു— അവൻ പ്രസ്തുത പുണ്യഫലത്തിന് അർഹനാകുന്നു।

Verse 67

पुराणपाठकञ्चैव पूजयेत् प्रयतो नृपः गोभूहिरण्यदानाद्यैर् वस्त्रालङ्कारतर्पणैः

രാജാവ് നിയന്ത്രിതനായി പുരാണപാഠകനെ ആദരിച്ച് പൂജിക്കണം— പശു, ഭൂമി, സ്വർണം മുതലായ ദാനങ്ങളാൽ, കൂടാതെ വസ്ത്രം, ആഭരണം, തർപ്പണം മുതലായവയാൽ।

Verse 68

तं संपूज्य लभेच्चैव पुराणश्रवणात् फलं पुराणान्ते च वै कुर्यादवश्यं द्विजभोजनं

അവനെ യഥാവിധി ആദരിച്ചു പൂജിച്ചാൽ പുരാണശ്രവണത്തിൽ നിന്നുള്ള പൂർണ്ണഫലം ലഭിക്കും; കൂടാതെ പുരാണാന്തത്തിൽ നിർബന്ധമായി ദ്വിജഭോജനവും നടത്തണം।

Verse 69

निर्मलः प्राप्तसर्वार्थः सकुलः स्वर्गमाप्नुयात् शरयन्त्रं पुस्तकाय सूत्रं वै पत्रसञ्चयं

അവൻ നിർമലനായി, സർവാർത്ഥങ്ങളും പ്രാപിച്ച്, കുടുംബസഹിതം സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കുന്നു। കൂടാതെ പുസ്തകത്തിനായി ശരയന്ത്രം (ബന്ധനോപകരണം), നൂൽ, പത്രസഞ്ചയം എന്നിവയും ഒരുക്കണം।

Verse 70

पट्टिकाबन्धवस्त्रादि दद्याद् यः स्वर्गमाप्नुयात् यो दद्याद्ब्रह्मलोकी स्यात् पुस्तकं यस्य वै गृहे

പട്ടികാ-ബന്ധമുള്ള വസ്ത്രാദികൾ ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ സ്വർഗം പ്രാപിക്കുന്നു. പുസ്തകം ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ ബ്രഹ്മലോകവാസിയാകും; ആരുടെ വീട്ടിൽ പവിത്രഗ്രന്ഥം നിലനിൽക്കുന്നു അവൻ ധന്യൻ.

Verse 71

तस्योत्पातभयं नास्ति भुक्तिमुक्तिमवाप्नुयात् यूयं समरत चाग्नेयं पुराणं रूपमैश्वरं सूतो गतः पुजितस्तैः शौनकाद्या हरिं यायः

അവനു അപശകുനമായ ഉത്പാതങ്ങളുടെ ഭയം ഇല്ല; ഭോഗവും മോക്ഷവും രണ്ടും അവൻ പ്രാപിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ അഗ്നേയപുരാണം സ്മരിക്കുവിൻ; അത് പ്രഭുവിന്റെ ഐശ്വര്യസ്വരൂപം തന്നെയാണ്. തുടർന്ന് സൂതൻ അവരുടെ പൂജ സ്വീകരിച്ച് പുറപ്പെട്ടു; ശൗനകാദികൾ ഹരിയിലേക്കു പോയി.