Adhyaya 295

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे दष्टचिकित्सा नाम चतुर्णवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चनवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः पञ्चाङ्गरुद्रविधानं अग्निर् उवाच वक्ष्ये रुद्रविधानन्तु पञ्चाङ्गं सर्वदं परं हृदयं शिवसङ्कल्पः शिवः सूक्तन्तु पौरुषम्

ഇങ്ങനെ ആഗ്നേയ മഹാപുരാണത്തിൽ “ദഷ്ടചികിത്സാ” എന്ന രണ്ടുനൂറ്റി തൊണ്ണൂറ്റിനാലാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി രണ്ടുനൂറ്റി തൊണ്ണൂറ്റിഅഞ്ചാം അധ്യായം—“പഞ്ചാംഗ രുദ്രവിധാനം”—ആരംഭം. അഗ്നി പറഞ്ഞു: “ഞാൻ രുദ്രവിധാനം ഉപദേശിക്കുന്നു—ഇത് പരമവും പഞ്ചാംഗവുമായും സർവഫലദായകവുമാണ്: ഹൃദയം, ശിവസങ്കൽപം, ശിവ (മന്ത്രം), സൂക്തം, പൗരുഷം।”

Verse 2

शिखाभ्यः सम्भृतं सूक्तमाशुः कवचमेव च शतरुद्रियमस्त्रञ्च रुद्रस्याङ्गानि पञ्च हि

ശിഖകളിൽ (ശിരോമുടികളിൽ) നിന്നു ‘ആശു’ എന്ന സൂക്തം സമാഹരിക്കപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ ‘കവചം’യും ‘ശതരുദ്രീയം’ ‘അസ്ത്രം’ ആയി—ഇവയാണ് രുദ്രന്റെ അഞ്ചംഗങ്ങൾ.

Verse 3

पञ्चाङ्गान्न्यस्य तं ध्यात्वा जपेद्रुद्रांस्तः क्रमात् यज्जाग्रत इति सूक्तं यदृचं मानसं विदुः

പഞ്ചാംഗ ന്യാസം നിർവഹിച്ചു അവനെ ധ്യാനിച്ച ശേഷം ക്രമമായി രുദ്രമന്ത്രങ്ങൾ ജപിക്കണം. ‘യജ് ജാഗ്രത…’ എന്നാരംഭിക്കുന്ന സൂക്തവും ആ പ്രത്യേക ഋക്കും—ഇവയെ മാനസജപമായി അറിയുന്നു.

Verse 4

ऋषिः स्याच्छिवमङ्कल्पश्छन्दस्त्रिष्टुवुदाहृतं शिवः सहस्रशीर्षेति तस्य नारायणो ऽप्यृषिः

ഋഷി ‘ശിവമങ്കൽപ’ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു; ഛന്ദസ് ത്രിഷ്ടുഭ് എന്ന് പ്രഖ്യാപിതം. ദേവത ശിവൻ—‘സഹസ്രശീർഷ’ എന്നായി സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നു; ആ സൂക്തത്തിന് നാരായണനും ഋഷിയായി അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 5

देवता पुरुषो ऽनुष्टुप्छन्दो ज्ञेयञ्च त्रैष्टुभम् अभ्यश्रसम्भृतं सूक्तमृषिरुत्तरगोनरः

ദേവത ‘പുരുഷൻ’ എന്നു അറിയണം; ഛന്ദസ് അനുഷ്ടുപ്, കൂടാതെ ത്രിഷ്ടുഭ് എന്നും ഗ്രഹിക്കണം. ‘അഭ്യശ്രസംഭൃത’ എന്ന സൂക്തത്തിന്റെ ഋഷി ‘ഉത്തരഗോനര’ ആകുന്നു.

Verse 6

आद्यानान्तिमृणां त्रिष्टुप्छन्दो ऽनुष्ठुव्द्वयोरपि उत्तरगोनस इति ज , ट च छन्दस्त्रिष्टुभमन्त्यायाः पुरुषो ऽस्यापि देषता

‘ആ’യിൽ ആരംഭിച്ച് ‘മൃ’യിൽ അവസാനിക്കുന്ന (ഗണ/വർണ്ണസമൂഹ)ത്തിന് ഛന്ദസ് ത്രിഷ്ടുഭ്; അനുഷ്ടുപിലെ രണ്ടു രൂപങ്ങൾക്കും ‘ഉത്തര-ഗണം’ എന്നു പറയുന്നു. ഗണങ്ങൾ ‘ജ’യും ‘ട’യും എന്ന അക്ഷരങ്ങളാൽ സൂചിപ്പിക്കുന്നു; അന്തിമത്തിന്റേത് ത്രിഷ്ടുഭ് ഛന്ദസ്സ്, അതിന്റെ ദേവതയും ‘പുരുഷൻ’ തന്നേ.

Verse 7

आशुरिन्त्रो द्वादशानां छन्दस्त्रिष्टुवुदाहृतं ऋषिः प्रोक्तः प्रतिरथः सूक्ते सप्तदशार्चके

ഈ ദ്വാദശ മന്ത്രങ്ങൾക്ക് ദേവതയായി ഇന്ദ്രനെയാണ് പ്രസ്താവിച്ചത്; ഛന്ദസ് ത്രിഷ്ടുഭ് എന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചു; ഋഷി പ്രതിരഥൻ—പതിനേഴു ഋക്കുകളുള്ള സൂക്തത്തിൽ।

Verse 8

पृथक् पृथक् देवताः स्युः पुरुविदङ्गदेवता अवशिष्टदैवतेषु छन्दो ऽनुष्टुवुदाहृतं

ദേവതകളെ ഓരോന്നായി ക്രമത്തിൽ നിയോഗിക്കണം. ‘പുരുവിദ-അംഗ’ വിഭാഗത്തിൽ ദേവത നിർദ്ദിഷ്ടമാണ്; ശേഷിക്കുന്ന ദേവതാ-നിയോഗങ്ങളിൽ ഛന്ദസ് അനുഷ്ടുഭ് എന്നു പറയുന്നു.

Verse 9

असौ यमो भवित्रीन्द्रः पुरुलिङ्गोक्तदेवताः पङ्क्तिच्छन्दो ऽथ मर्माणि त्वपलिङ्गोक्तदेवताः

‘അസൗ’ എന്നു തുടങ്ങുന്ന മന്ത്രത്തിന്റെ ദേവത യമൻ; ‘ഭവിത്രീ’യുടെ ദേവത ഇന്ദ്രൻ. ദേവത പുംലിംഗത്തിൽ പറഞ്ഞിടത്ത് ഛന്ദസ് പങ്ക്തി; തുടർന്ന് മർമങ്ങളും ത്വക്കും സംബന്ധിച്ച് നപുംസകലിംഗത്തിൽ പറഞ്ഞ ദേവതകളാണ് അധിഷ്ഠാതാക്കൾ.

Verse 10

रौद्राध्याये च सर्वस्मिन्नार्षं स्यात् परमेष्वपि प्रजापतिर्वा देवानां कुत्सस्य तिसृणाम् पुनः

റൗദ്ര അധ്യായം മുഴുവനിലും—പരമ ദേവതയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തിലും—ഇത് ‘ആർഷ’ (ഋഷി-പ്രകാശിതം) എന്നു കരുതണം. ഋഷി പ്രജാപതി; ദേവന്മാരുടെ കാര്യത്തിൽ വീണ്ടും മൂന്ന് മന്ത്രങ്ങൾക്ക് ഋഷി കുത്സൻ.

Verse 11

मनोद्वयोरुमैका स्याद्रुद्रो रुद्राश् च देवताः आद्योनुवाको ऽथ पूर्व एकरुद्राख्यदैवतः

‘മനോദ്വയ’ എന്ന മന്ത്രസമൂഹത്തിന് ദേവത ഉമ മാത്രം; തുടർന്ന് രുദ്രനും രുദ്രഗണങ്ങളും ദേവതകൾ. എന്നാൽ ആദ്യ അനുവാകത്തിന്റെ മുൻ അധിഷ്ഠാത ദേവത ‘ഏക-രുദ്ര’ എന്നറിയപ്പെടുന്നു.

Verse 12

छन्दो गायत्र्यमाद्याया अनुष्टुप् तिसृणामृचाम् तिसृणाञ्च तथा पङ्क्तिरनुष्टुवथ संस्मृतम्

ആദ്യ സമുച്ചയത്തിന്റെ ഛന്ദസ് ഗായത്രി; മൂന്ന് ഋക്‌മന്ത്രങ്ങളുടെ ഛന്ദസ് അനുഷ്ടുപ്. പിന്നെയുള്ള മൂന്നിന്റെ ഛന്ദസ് പങ്ക്തി; തുടർന്ന് വീണ്ടും അനുഷ്ടുപ്—എന്ന് പരമ്പരയിൽ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 13

द्वयोश् च जगतीछन्दो रुद्राणामप्यशीतयः हिरण्यवाहवस्तिस्रो नमो वः किरिकाय च

രണ്ട് (ഋക്‌) മന്ത്രങ്ങളുടെ ഛന്ദസ് ജഗതീ; രുദ്രന്മാർക്കും എൺപത് (രൂപ/പാഠ) സ്മൃതമാണ്. ഹിരണ്യവാഹർ മൂന്ന്; നിങ്ങള്ക്ക് നമസ്കാരം, കിരികയ്ക്കും നമസ്കാരം.

Verse 14

पञ्चर्चो रुद्रदेवाः स्युर्मन्त्रे रुद्रानुवाककः विंशके रुद्रदेवास्ताः प्रथमा वृहती स्मृता

രുദ്രാനുവാക മന്ത്രത്തിൽ രുദ്രദേവതകൾ അഞ്ചു ഋക്‌കളുടെ കൂട്ടങ്ങളായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇരുപത് ഋക്‌കളുടെ സമുച്ചയത്തിൽ അവയെ എണ്ണിപ്പറയുന്നു; ആദ്യ ഛന്ദസ് ‘വൃഹതീ’ എന്നു സ്മൃതമാണ്.

Verse 15

ऋग्द्वितीया त्रिजगती त्रिष्टुवेव च अनुष्टुभो यजुस्तिस्र आर्यादिज्ञः सुसिद्धिभाक्

രണ്ടാമത്തെ ഛന്ദസ് ‘ഋക്’; മൂന്നാമത് ‘ത്രിജഗതീ’; അതുപോലെ ‘ത്രിഷ്ടുപ്’യും ‘അനുഷ്ടുപ്’യും. ഈ മൂന്ന് ‘യജുസ്’ ഛന്ദസ്സുകളെന്നു പറയപ്പെടുന്നു. ആര്യാ മുതലായവ അറിയുന്നവൻ സമ്പൂർണ്ണ സിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 16

त्रैलोक्यमोहनेनापि विषव्याध्यरिमर्दनं भवित्रीति त्रिष्टुब् लिङ्गोक्तदेवतेति ख रुद्रात्मवाचक इति ज , ट च विषव्याधिविमर्दनमिति ज इं श्रीं ह्रीं ह्रौं हूं त्रैलोक्यमोहनाय विष्णवे नमः अगुष्टुभं नृसिंहेन विषव्याधिविनाशनं

‘ത്രൈലോക്യമോഹന’ മന്ത്രം കൊണ്ടും ശത്രുമർദനവും വിഷ-വ്യാധികളുടെ നിഗ്രഹവും സംഭവിക്കുന്നു—ഇത് ത്രിഷ്ടുപ് ഛന്ദസ്സിൽ. ദേവത ലിംഗോക്ത സൂചനപ്രകാരം; ചില പാഠങ്ങളിൽ ഇത് രുദ്രന്റെ അന്തഃസ്വഭാവം പ്രസ്താവിക്കുന്നതെന്ന് പറയുന്നു. മറ്റൊരു പാഠത്തിൽ ‘വിഷവ്യാധിവിമർദനം’ എന്നും കാണുന്നു. തുടർന്ന് മന്ത്രം—“ഇം ശ്രീം ഹ്രീം ഹ്രൗം ഹൂം, ത്രൈലോക്യമോഹനായ വിഷ്ണവേ നമഃ”—ഇത് അനുഷ്ടുപ് ഛന്ദസ്സിൽ; നൃസിംഹരൂപത്തിൽ വിഷവും വ്യാധിയും നശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 17

ॐ इं इं उग्रवीरं मंहाविष्णुं ज्वलन्तंसर्वतोमुखं नृसिंहं भीषणं मृत्युमृत्युम्नमाम्यहं

ഓം। ഇം ഇം। ഞാൻ നരസിംഹനെ നമസ്കരിക്കുന്നു—ഉഗ്രവീരൻ, മഹാവിഷ്ണു, ജ്വലിക്കുന്നവൻ, സർവതോമുഖൻ, ഭീഷണൻ, മരണത്തിനും മരണം।

Verse 18

अयमेव तु पञ्चाङ्गो मन्त्रः सर्वार्थसाधकः द्वादशाष्टाक्षरौ मन्त्रौ विषव्याधिविमर्दनौ

ഇതുതന്നെ പഞ്ചാംഗ മന്ത്രം; എല്ലായർത്ഥങ്ങളും സാധിപ്പിക്കുന്നതു. ദ്വാദശാക്ഷരവും അഷ്ടാക്ഷരവും മന്ത്രങ്ങൾ വിഷവും വ്യാധിയും നശിപ്പിക്കുന്നവയാണ്.

Verse 19

कुब्जिका त्रिपुरा गौरी चन्द्रिका विषहारिणी प्रसादमन्त्रो विषहृदायुरारोग्यवर्धनः सौरो विनायकस्तद्वद्रुद्रमन्त्राः सदाखिलाः

‘കുബ്ജികാ’, ‘ത്രിപുരാ’, ‘ഗൗരി’, ‘ചന്ദ്രികാ’, ‘വിഷഹാരിണീ’—ഇവ മന്ത്രനാമങ്ങളാണ്. ‘പ്രസാദമന്ത്രം’ വിഷം നീക്കി ഹൃദയബലം, ആയുസ്സ്, ആരോഗ്യവും വർധിപ്പിക്കുന്നു. അതുപോലെ സൗര, വിനായക, അതുപോലെ തന്നെ രുദ്രമന്ത്രങ്ങളും എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാസ്ഥിതികളിലും ഫലപ്രദമാണ്.