Adhyaya 294

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे नागलक्षणदिर्नाम त्रिनवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ चतुर्नवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः दष्टचिकित्सा अग्निर् उवाच मन्त्रध्यानौषधैर् दष्टचिकित्सां प्रवदामि ते ॐ नमो भगवते नीलकण्ठायेति जपनाद्विषहानिः स्यदौषधं जीवरक्षणं

ഇങ്ങനെ ശ്രീ ആഗ്നേയ മഹാപുരാണത്തിലെ ‘നാഗലക്ഷണ-നിർണ്ണയം’ എന്ന 294-ാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി 295-ാം അധ്യായം ‘ദഷ്ടചികിത്സ’ ആരംഭിക്കുന്നു. അഗ്നി അരുളിച്ചെയ്തു—മന്ത്രം, ധ്യാനം, ഔഷധം എന്നിവയാൽ സർപ്പദംശചികിത്സ ഞാൻ നിനക്കു ഉപദേശിക്കുന്നു. ‘ഓം നമോ ഭഗവതേ നീലകണ്ഠായ’ ജപം വിഷഫലം കുറയ്ക്കുന്നു; അത് ജീവരക്ഷയ്ക്കുള്ള ഔഷധമാണ്.

Verse 2

साज्यं सकृद्रसं पेयं द्विविधं विषमुच्यते जङ्गमं सर्पभूषादि शृङ्ग्यादि स्थावरं विषं

വിഷം രണ്ടുവിധമെന്ന് പറയുന്നു—നെയ്യോടുകൂടെ കലർത്തി കുടിക്കാവുന്നതും, ഒരിക്കൽ മാത്രം കുടിക്കാവുന്ന പിഴിഞ്ഞ നീരും. ജംഗമ (പ്രാണിജ) വിഷം സർപ്പം, കീടം മുതലായവയിൽ നിന്നുള്ളത്; സ്ഥാവര (സസ്യ/ഖനിജ) വിഷം ശൃംഗീ മുതലായ ഉറവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളത് എന്നു സ്മൃതം.

Verse 3

शान्तस्वरान्वितो ब्रह्मा लोहितं तारकं शिवः वियतेर्नाममन्त्रो ऽयं तार्क्षः शब्दमयः स्मृतः

ബ്രഹ്മാവ് ശാന്തസ്വരസഹിതനായി ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നു; ശിവൻ ലോഹിത, താരക (ഉദ്ധാരക) സ്വരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവൻ. ഇത് ‘വിയതി’ എന്ന നാമമുള്ള മന്ത്രം; ‘താർക്ഷ്യ’—ശബ്ദമയമായത്—എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 4

ख र्दय विमर्दय कवचाय अप्रतिहतशामनं वं हूं फट् अस्त्राय उग्ररूपवारक सर्वभयङ्कर भीषय सर्वं दह दह भस्मीकुरु कुरु स्वाहा नेत्राय सप्तवर्गान्तयुग्माष्टदिग्दलस्वर केशरादिवर्णरुद्धं वह्निराभूतकर्णकं मातृकाम्बुजं कृत्वा हृदिस्थं तन्मन्त्री वामहस्ततले स्मरेत् अङ्गष्ठादौ न्यसेद्वर्णान्वियतेर्भेदिताः कलाः

‘ഖ’—ഹൃദയാർത്ഥം: മർദിക്ക, മർദിക്ക. കവചാർത്ഥം: അപ്രതിഹതത്തെ ശമിപ്പിക്കുന്നതു. ‘വം ഹൂം ഫട്’—അസ്ത്രമന്ത്രം: ഉഗ്രരൂപങ്ങളെ തടയുന്നതു. ഭയങ്കരമായതെല്ലാം ഭീതിയിലാക്കുക; എല്ലാം ദഹിപ്പിക്കുക, ദഹിപ്പിക്കുക; ഭസ്മമാക്കുക, ആക്കുക—സ്വാഹാ. നേത്രാർത്ഥം—സപ്തവർഗങ്ങളുടെ അന്ത്യാക്ഷര-യുഗ്മങ്ങളാൽ വിന്യസ്ത സ്വരങ്ങൾ, അഷ്ടദിക്കുകൾ ദളങ്ങൾ, കേശരാദി വർണങ്ങളാൽ നിയന്ത്രിത നിറം, അഗ്നിരൂപ കർണിക—ഇങ്ങനെ ‘മാതൃകാംബുജം’ നിർമ്മിച്ച്, മന്ത്രനിപുണൻ അതിനെ ഹൃദയസ്ഥമായും ഇടങ്കൈയുടെ ഉള്ളങ്കയ്യിലുമായും ധ്യാനിക്കണം. അങ്കുഷ്ഠത്തിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് അക്ഷരന്യാസം ചെയ്യണം; കലകൾ ‘വിയതി’പ്രകാരം ഭേദിതമാണ്.

Verse 5

पीतं वज्रचतुष्कोणं पार्थिवं शक्रदैवतं वृत्तार्धमाप्यपद्मार्धं शुक्लं वरूणदैवतं

പൃഥ്വീ-തത്ത്വം പീതവർണ്ണം, വജ്രസദൃശ ചതുഷ്കോണമാകൃതി; അതിന്റെ അധിദേവത ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ആകുന്നു. ജല-തത്ത്വം ശുക്ലവർണ്ണം, അർദ്ധവൃത്തവും അർദ്ധപദ്മവും പോലെയുള്ള ആകൃതി; അതിന്റെ അധിദേവത വരുണൻ.

Verse 6

त्र्यस्त्रं स्वस्तिकयुक्तञ्च तैजसं वह्निदैवतं वृत्तं विन्दुवृतं वायुदैवतं कृष्णमालिनम्

ത്ര്യസ്ത്രം സ്വസ്തികചിഹ്നയുക്തമായി അടയാളപ്പെടുത്തണം. തൈജസത്തിന്റെ അധിദേവത അഗ്നി. വൃത്താകൃതിയിൽ മദ്ധ്യബിന്ദുവുണ്ടാകണം; അതിന്റെ അധിദേവത വായു, കൂടാതെ അത് കൃഷ്ണമാല (കറുത്ത വലയം) കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കണം.

Verse 7

अङ्गुष्ठाद्यङ्गुलीमध्ये पर्यस्तेषु स्ववेश्मसु सुवर्णनागवाहेन वेष्ठितेषु न्यसेत् क्रमात्

പിന്നീട് അങ്കുഷ്ഠം മുതൽ ആരംഭിച്ച് വിരലുകളുടെ മദ്ധ്യഭാഗത്തിലുള്ള തത്തത്ത ‘വേശ്മ’ (ആവാസസ്ഥാനം)കളിൽ, സ്വർണ്ണ നാഗവാഹ (സർപ്പധാര) കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ട അവിടങ്ങളിൽ, ക്രമമായി ന്യാസം ചെയ്യണം.

Verse 8

वियतेश् चतुरो वर्णान् सुमण्डलसमत्विषः अरूपे रवतन्मात्रे आकाशेशिवदेवते

വിയത് (ആകാശം)യിൽ നാലു വർണങ്ങൾ സുമണ്ഡലസമമായ ദീപ്തിയോടെ പ്രകാശിക്കുന്നു. അരൂപമായതിൽ, രവ-തന്മാത്ര (ശബ്ദത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മമാത്ര) മാത്രം ഉള്ള ആ ആകാശത്തിന്റെ അധിഷ്ഠാതാ ദേവൻ ശിവൻ ആകുന്നു.

Verse 9

कनिष्ठामध्यपर्वस्थे न्यसेत्तस्याद्यमक्षरम् नागानामादिवर्णांश् च स्वमण्डलगतान्न्यसेत्

കനിഷ്ഠാ (ചെറുവിരൽ)യുടെ മദ്ധ്യപർവ്വത്തിൽ അതിന്റെ ആദ്യ അക്ഷരം ന്യാസം ചെയ്യണം; കൂടാതെ സ്വന്തം മണ്ഡലത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നവിധം നാഗങ്ങളുടെ ആദിവർണ്ണങ്ങൾ (ആരംഭ അക്ഷരങ്ങൾ)യും ന്യാസം ചെയ്യണം.

Verse 10

भूतादिवर्णान् विन्यसेदङ्गुष्टाद्यन्तपर्वसु तन्मात्रादिगुणाभ्यर्णानङ्गुलीषु न्यसेद्बुधः

അങ്കുഷ്ഠം മുതൽ അന്തിമ പർവ്വങ്ങൾ വരെ ഭൂതാദി വർണ്ണങ്ങളെ വിന്യാസം (ന്യാസം) ചെയ്യണം; കൂടാതെ തന്മാത്രാദി ഗുണങ്ങളോട് ബന്ധപ്പെട്ട (സന്നിഹിത) വർണ്ണങ്ങളെ വിരലുകളിൽ ബുദ്ധിമാൻ സാധകൻ ന്യാസം ചെയ്യണം.

Verse 11

स्पर्शनादेवतार्क्षेण हस्ते हन्याद्विषद्वयं मण्डलादिषु तान् वर्णान् वियतेः कवयो जितान्

സ്പർശമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ താർക്ഷ്യൻ (ഗരുഡൻ) എന്ന ദേവശക്തിയാൽ കൈകൊണ്ട് വിഷദ്വയം നശിപ്പിക്കണം. കൂടാതെ മണ്ഡലാദി രേഖാചിത്രങ്ങളിൽ ആകാശതത്ത്വസംബന്ധമായ, ഋഷികൾ ജയിച്ച ആ വർണ്ണാക്ഷരങ്ങൾ എഴുതണം.

Verse 12

श्रेष्ठद्व्यङ्गुलिभिर्देहनाभिस्थानेषु पर्वसु भेदिकास्तथेति ख वरतन्मत्रे इति ख आजानुतः सुवर्णाभमानाभेस्तुहिनप्रभम्

ശ്രേഷ്ഠമായ രണ്ട് അങ്കുല അളവുപ്രകാരം ദേഹത്തിലെ സന്ധികളെ—നാഭിസ്ഥാനം സമീപം—ഭേദിക (വിഭജനചിഹ്നം) ആയി അടയാളപ്പെടുത്തണം. മുട്ടിൽ നിന്ന് താഴെ വർണം സ്വർണ്ണാഭമായിരിക്കണം; നാഭിപ്രദേശം ഹിമപ്രഭപോലെ ദീപ്തമായിരിക്കണം.

Verse 13

कुङ्कुमारुणमाकण्ठादाकेशान्तात् सितेतरं ब्रह्माण्डव्यापिनं तार्क्षञ्चन्द्राख्यं नागभूषणम्

കണ്ഠത്തിൽ നിന്ന് കേശാന്തം (ശിരോശിഖരം) വരെ കുങ്കുമസദൃശമായ അരുണവർണ്ണമായി ധ്യാനിക്കണം; അതിന് താഴെ ഭിന്നമായി—ശ്വേതാഭ—വർണ്ണമായി കരുതണം. അദ്ദേഹം ബ്രഹ്മാണ്ഡവ്യാപിയായ താർക്ഷ്യൻ, ‘ചന്ദ്രാഖ്യൻ’, നാഗങ്ങളെ ഭൂഷണമായി ധരിക്കുന്നവൻ.

Verse 14

नीलोग्रनाशमात्मानं महापक्षं स्मरेद्बुधः एवन्तात्क्षात्मनो वाक्यान्मन्त्रः स्यान्मन्त्रिणो विषे

ബുദ്ധിമാൻ साधകൻ തന്റെ ഉള്ളിൽ നീല-ഉഗ്ര വിഷനാശകനായ മഹാപക്ഷി (ഗരുഡൻ)നെ സ്മരിച്ച് ധ്യാനിക്കണം. ഇത്തരത്തിലുള്ള ധ്യാനവും സ്വന്തം ഉച്ചാരിത വചനങ്ങളും മൂലം, വിഷത്തിനെതിരേ മന്ത്രജ്ഞന് മന്ത്രം സിദ്ധമാകുന്നു.

Verse 15

सुष्टिस्तार्क्षकरस्यान्तःस्थिताङ्गुष्ठविषापहा तार्क्षं हस्तं समुद्यम्य तत्पञ्चाङ्गुलिचालनात्

താർക്ഷഹസ്തത്തിനുള്ളിൽ അങ്കുഷ്ഠം (വിരൽ) സ്ഥാപിച്ച് ചെയ്യുന്ന ‘സുഷ്ടി’ (മുദ്ര/പ്രയോഗം) വിഷാപഹാരിയാണ്. താർക്ഷഹസ്തം ഉയർത്തി അതിലെ അഞ്ചു വിരലുകളും കുലുക്കി ചലിപ്പിച്ചാൽ വിഷം ശമിക്കുന്നു.

Verse 16

कुर्याद्विषस्य स्तम्भादींस्तदुक्तमदवीषया आकाशादेष भूवीजः पञ्चार्णाधिपतिर्मनुः

ഉക്തമായ ‘അദ-വീഷാ’ മന്ത്രംകൊണ്ട്, പറഞ്ഞതുപോലെ, വിഷസ്തംഭനം മുതലായ കര്‍മ്മങ്ങള്‍ ചെയ്യണം. ഇത് ആകാശോത്ഭവമായ ഭൂ-ബീജവും പഞ്ചാക്ഷരിയുടെ അധിപതി മന്ത്രവുമാണ്.

Verse 17

संस्तम्भयेतिविषतो भाषया स्तम्भ्येद्विषम् व्यत्यस्तभूषया वीजो मन्त्रो ऽयं साधुसाधितः

യോഗ്യമായ ഉച്ചാരണത്തോടെ ‘സംസ്തംഭയേ’ എന്നു തുടങ്ങുന്ന മന്ത്രം ജപിച്ച് വിഷത്തെ സ്തംഭിപ്പിക്കണം. ഇത് വ്യത്യസ്ത (മറിച്ച/മാറ്റിയ) വിന്യാസത്തിൽ പ്രയോഗ്യമായ, സുസിദ്ധമായ ബീജമന്ത്രമാണ്.

Verse 18

संप्लवः प्लावय यमः शब्दाद्यः संहरेद्विषं दण्डमुत्थापयेदेष सुजप्ताम्भो ऽभिषेकतः

‘സംപ്ലവ’ മന്ത്രം പ്രളയപ്ലാവനം വരുത്തുന്നു; ‘പ്ലാവയ’ മന്ത്രം ഒഴുക്കിക്കൊണ്ടുപോകുന്നു; ‘യമ’ മന്ത്രം നിയന്ത്രിക്കുന്നു. ഗൂഢനാദത്തിൽ ആരംഭിക്കുന്ന ‘ശബ്ദാദ്യ’ മന്ത്രം ശത്രുവിനെ സംഹരിക്കുന്നു. സുസജപ്ത ജലത്തിന്റെ അഭിഷേക-ഛടനത്തിലൂടെ ഈ ക്രിയ ദണ്ഡം (ശാസനാധികാരം) സ്ഥാപിക്കുന്നു.

Verse 19

सुजप्तशङ्खभेर्यादिनिस्वनश्रवणेन वा संदहत्येव संयुक्तो भूतेजोव्यत्ययात् स्थितः

അല്ലെങ്കിൽ സുസജപ്ത ശംഖം, ഭേരി മുതലായവയുടെ നിസ്വനം കേൾക്കുന്നതുമാത്രം കൊണ്ടും, ഭൂതതത്ത്വവും തേജസ്സും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യയാവസ്ഥയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ബാധകസത്ത്വം നേരിട്ടാൽ ദഹിച്ചുപോകുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു.

Verse 20

भूवायुव्यत्ययान्मन्त्रो विषं संक्रामयत्यसौ अन्तस्थो निजवेश्मस्थो वीजाग्नीन्दुजलात्मभिः

ഭൂമിയും വായുവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യയ-നിയന്ത്രണത്തിലൂടെ ആ മന്ത്രം വിഷത്തെ സംക്രമിപ്പിച്ച് (സ്ഥാനാന്തരം ചെയ്ത്) വിടുന്നു. സാധകൻ അന്തഃസ്ഥനായാലും സ്വന്തം ഗൃഹത്തിൽ നിലകൊണ്ടാലും, ബീജം, അഗ്നി, ഇന്ദു, ജലം എന്നീ സ്വരൂപശക്തികളാൽ അത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

Verse 21

एतत् कर्म नयेन्मन्त्री गरुडाकृतिविग्रहः तार्क्षवर्णगेहस्थस्तज्जपान्नाशयेद्विषम्

മന്ത്രസാധകൻ ഗരുഡാകൃതിയിലുള്ള മുദ്ര/ഭാവം ധരിച്ചു ഈ കർമ്മം നടത്തണം; താർക്ഷ്യ (ഗരുഡ) വർണ്ണ-ചിഹ്നമുള്ള സ്ഥാനത്ത് നിലകൊണ്ട്, ആ മന്ത്രജപംകൊണ്ട് വിഷം നശിപ്പിക്കണം।

Verse 22

जामुदण्डीदमुदितं स्वधाश्रीवीजलाञ्छितं स्नानपानात्सर्वविषं ज्वरातोगापमृत्युजित्

ഇവിടെ പ്രസ്താവിച്ച ‘ജാമുദണ്ഡീ’ എന്ന വിദ്യ സ്വധാ, ശ്രീ, വീജലാ എന്നീ ചിഹ്ന/ശക്തികളാൽ അങ്കിതമാണ്; ഈ മന്ത്രം അഭിമന്ത്രിച്ച ജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് പാനം ചെയ്താൽ സർവ്വവിഷം, ജ്വരം, രോഗം, അകാലമരണം എന്നിവയെ ജയിക്കുന്നു।

Verse 23

पक्षि पक्षि महापक्षि महापक्षि विधि स्वाहा यश इति ञ पक्षि पक्षि महापक्षि महापक्षि क्षि क्षि स्वाहा

മന്ത്രോച്ചാരം: “പക്ഷി പക്ഷി, മഹാപക്ഷി മഹാപക്ഷി—വിധി, സ്വാഹാ; ‘യശ’ എന്നു പറഞ്ഞ് ‘ഞ’ അക്ഷരം ചേർക്കുക.” വീണ്ടും: “പക്ഷി പക്ഷി, മഹാപക്ഷി മഹാപക്ഷി—ക്ഷി ക്ഷി, സ്വാഹാ.”

Verse 24

द्वावेतौ पक्षिराड्मन्त्रौ विषघ्नावभिमन्त्रणात् पक्षिराजाय विध्महे पक्षिदेवाय धीमहि तत्रो गरुड प्रचोदयात् वह्निस्थौ पार्श्वतत्पूर्वौ दन्तश्रीकौ च दण्डिनौ सकालो लाङ्गली चेति नीलकण्ठाद्यमीरितं वक्षःकण्ठशिखाश्वेतं न्यसेत्स्तम्भे सुसंस्कृतौ

ഈ രണ്ട് ‘പക്ഷിരാജ’ (ഗരുഡബന്ധിത) മന്ത്രങ്ങൾ അഭിമന്ത്രണത്താൽ വിഷഘ്നങ്ങളാകുന്നു—“പക്ഷിരാജായ വിധ്മഹേ, പക്ഷിദേവായ ധീമഹി, തന്നോ ഗരുഡഃ പ്രചോദയാത്।” തുടർന്ന് സുസംസ്കൃത സ്തംഭത്തിൽ ന്യാസം ചെയ്യണം—വഹ്നിസ്ഥമായി, പാർശ്വവും പൂർവവും ‘ദന്തശ്രീക’യും ‘ദണ്ഡിന’യും; കൂടാതെ ‘സകാല’യും ‘ലാങ്ഗലീ’യും—നീലകണ്ഠാദികളുടെ ഉപദേശപ്രകാരം; വക്ഷസ്, കണ്ഠം, ശിഖ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ശ്വേതചിഹ്നം വിന്യസിക്കണം।

Verse 25

हर हर हृदयाय नमः कपर्दिने च शिरसे नीलकण्ठाय वै शिखां कालकूटविषभक्षणाय स्वाहा अथ वर्म च कण्ठे नेत्रं कृत्तिवासास्त्रिनेत्रं पूर्वाद्यैर् आननैर् युक्तं श्वेतपीतारुणासितैः अभयं वरदं चापं वासुकिञ्च दधद्भुजैः यस्योपरीतपार्श्वस्थगौरीरुद्रो ऽस्य देवता

“ഹര ഹര! ഹൃദയത്തിന് നമഃ. ശിരസ്സിന് കപർദിനിന് നമഃ. ശിഖയ്ക്ക് നീലകണ്ഠന് (നമഃ). കാലകൂടവിഷഭക്ഷകനു സ്വാഹാ।” ഇനി കണ്ഠത്തിൽ വർമ്മവും നേത്ര-ന്യാസവും ചെയ്യണം—കൃത്തിവാസൻ, ത്രിനേത്രൻ, പൂർവാദി മുഖങ്ങളോടുകൂടിയവൻ; മുഖങ്ങൾ ശ്വേത, പീത, അരുണ, അസിത; ഭുജങ്ങൾ അഭയം, വരദം, ധനുസ്സും വാസുകിയും ധരിക്കുന്നു; ഈ കവച/ന്യാസത്തിന്റെ ദേവത മേൽപാർശ്വത്തിൽ ഗൗരിയോടുകൂടിയ രുദ്രൻ।

Verse 26

पादजानुगुहानाभिहृत्कण्ठाननमूर्धसु मन्त्रार्णान्न्यस्य करयोरङ्गुष्ठाद्यङ्गुलीषु च

പാദം, മുട്ട്, ഗുഹ്യം, നാഭി, ഹൃദയം, കണ്ഠം, മുഖം, ശിരസ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ മന്ത്രാക്ഷരങ്ങൾ ന്യാസം ചെയ്ത്, പിന്നെ കൈകളിൽ—അംഗുഷ്ഠവും മറ്റു വിരലുകളിലും—ന്യാസം ചെയ്യണം।

Verse 27

तर्जन्यादितदन्तासु सर्वमङ्गुष्ठयोर् न्यसेत् ध्यात्वैवं संहरेत् क्षिप्रं वद्धया शूलमुद्रया

തർജനീ മുതലായ വിരലുകളുടെ അഗ്രങ്ങളിൽ എല്ലാം ന്യാസം സ്ഥാപിച്ച്, പിന്നെ ഇരുവശത്തെയും അംഗുഷ്ഠങ്ങളിൽ ന്യസിക്കണം। ഇങ്ങനെ ധ്യാനിച്ച്, ബദ്ധ ശൂലമുദ്രയാൽ വേഗത്തിൽ സംഹരിക്കണം।

Verse 28

कनिष्ठा ज्येष्ठया वद्धा तिश्रो ऽन्याः प्रसृतेर्जवाः विषनाशे वामहस्तमन्यस्मिन् दक्षिणं करं

കണിഷ്ഠയെ അംഗുഷ്ഠത്തോട് ബന്ധിച്ച്, ശേഷമുള്ള മൂന്ന് വിരലുകൾ വേഗത്തിൽ നീട്ടണം। വിഷനാശത്തിനായി ഇങ്ങനെ ഇടത് കൈയും, മറുവശത്ത് വലത് കൈയും പ്രയോഗിക്കണം।

Verse 29

ॐ नमो भगवते नीलकण्ठाय चिः अमलकण्ठाय चिः सर्वज्ञकण्ठाय चिः क्षिप ॐ स्वाहा अमलनीलकण्ठाय नैकसर्वविषापहाय नमस्ते रुद्रमन्यव इतिसर्मार्जनाद्विषं विनश्यति न सन्देहः कर्णजाप्या उपानहावा यजेद्रुद्रविधानेन नीलग्रीवं महेश्वरम् विषव्याधिविनाशः स्यात् कृत्वा रुद्रविधानकं

“ഓം—ഭഗവാൻ നീലകണ്ഠായ നമഃ। ‘ചിഃ’—അമലകണ്ഠായ। ‘ചിഃ’—സർവജ്ഞകണ്ഠായ। ‘ക്ഷിപ’। ഓം സ്വാഹാ। മലിനതയറ്റ നീലകണ്ഠനു, അനേകവും സർവവുമായ വിഷങ്ങളെ അപഹരിക്കുന്നവനു നമഃ। ‘നമസ്തേ രുദ്രമന്യവ’ എന്നു ജപിച്ച് സർമാർജന (ശുദ്ധി-മാർജന) ചെയ്താൽ വിഷം നശിക്കും—സംശയമില്ല। ഇത് കർണജാപമായി ചെവിയിൽ ജപിക്കുകയും, ഉപാനഹാവ (രക്ഷാബന്ധ/തായത്ത്-വിധി) ആയി പ്രയോഗിക്കുകയും വേണം। രുദ്രവിധാനപ്രകാരം നീലഗ്രീവ മഹേശ്വരനെ പൂജിക്കണം; രുദ്രവിധാനകം നിർവഹിച്ചാൽ വിഷജന്യ വ്യാധികൾ നശിക്കും।”