Verse 1

कथं बन्धः कथं मोक्षः का विद्या काऽविद्येति। जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तितुरीयं च कथम्। अन्नमयप्राणमयमनोमयविज्ञानमयानन्दमयकोशाः कथम्। कर्ता जीवः पञ्चवर्गः क्षेत्रज्ञः साक्षी कूटस्थोऽन्तर्यामी कथम्। प्रत्यगात्...

ຄວາມຜູກມັດ (bandha) ເປັນແນວໃດ? ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ (mokṣa) ເປັນແນວໃດ? ວິທະຍາ (vidyā) ແມ່ນຫຍັງ ແລະ ອະວິທະຍາ (avidyā) ແມ່ນຫຍັງ? ແລະສະພາບຕື່ນ, ຝັນ, ຫຼັບເລິກ, ແລະສະພາບທີ່ສີ່ (turīya) ເປັນແນວໃດ? ກອບຫຸ້ມ (kośa) ຫ້າປະການ—annamaya, prāṇamaya, manomaya, vijñānamaya, ānandamaya—ເປັນແນວໃດ? ຜູ້ກະທຳ (kartā), ຊີວະ (jīva), ກຸ່ມຫ້າ (pañca-varga), ຜູ້ຮູ້ແຫ່ງສະໜາມ (kṣetrajña), ພະຍານ (sākṣī), ຜູ້ບໍ່ແປປ່ຽນ (kūṭastha), ແລະຜູ້ຄວບຄຸມພາຍໃນ (antaryāmī) ຄວນເຂົ້າໃຈແນວໃດ? ອາຕະມັນພາຍໃນ (pratyag-ātman), ປະຣະມາຕະມັນ (Paramātman) ແລະ māyā ຄວນເຂົ້າໃຈແນວໃດ?

Bandha–mokṣa viveka; avidyā–vidyā; avasthā-traya/turīya; pañca-kośa; sākṣī–kūṭastha–antaryāmin; māyā

Read More →

Verse 2

आत्मेश्वरजीवः अनात्मनां देहादीनामात्मत्वेनाभिमन्यते सोऽभिमान आत्मनो बन्धः। तन्निवृत्तिर्मोक्षः॥२॥

ອາຕະມັນ—ໃນຖານະເປັນ ອີສະວະຣະ (Īśvara) ແລະເປັນ ຊີວະ (jīva)—ເຂົ້າໃຈຜິດວ່າ ສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນອາຕະມັນ ເຊັ່ນ ຮ່າງກາຍ ແລະອື່ນໆ ແມ່ນອາຕະມັນ; ການຍຶດຖືນັ້ນ (abhimāna) ແມ່ນຄວາມຜູກມັດຂອງອາຕະມັນ. ການດັບສິ້ນຂອງການຍຶດຖືນັ້ນ ແມ່ນ mokṣa.

Avidyā/adhyāsa (misidentification) as bandha; mokṣa as nivṛtti (sublation)

Read More →

Verse 3

या तदभिमानं कारयति सा अविद्या। सोऽभिमानो यया निवर्तते सा विद्या॥३॥

ສິ່ງໃດທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດການຍຶດຖືນັ້ນ (abhimāna) ແມ່ນ ອະວິທະຍາ (avidyā). ສິ່ງໃດທີ່ເຮັດໃຫ້ການຍຶດຖືນັ້ນດັບສິ້ນ ແມ່ນ ວິທະຍາ (vidyā).

Avidyā vs vidyā; causal account of abhimāna and its cessation

Read More →

Verse 4

मन आदिचतुर्दशकरणैः पुष्कलैरादित्याद्यनुगृहीतैः शब्दादीन् विषयान् स्थूलान् यदोपलभते तदात्मनो जागरणम्। तद्वासनासहितैश्चतुर्दशकरणैः शब्दाद्यभावेऽपि वासनामयाञ्छब्दादीन् यदोपलभते तदात्मनः स्वप्नम्। चतुर्दश...

ເມື່ອມະນະ (ໃຈ) ພ້ອມດ້ວຍເຄື່ອງມືສິບສີ່ປະການ (ອິນທຣີຍ ແລະ ອັນຕະກະຣະນະ) ອັນແຂງແຮງ ແລະໄດ້ຮັບການເກື້ອໜູນຈາກພຣະອາທິດເປັນຕົ້ນ ຮັບຮູ້ອາຣົມຫຍາບເຊັ່ນ ສຽງ ເປັນຕົ້ນ ນັ້ນແມ່ນພາວະຕື່ນຂອງອາດມັນ. ເມື່ອດ້ວຍເຄື່ອງມືສິບສີ່ດຽວກັນ ພ້ອມວາສະນາ (ຮອຍປະທັບແຝງ) ແມ່ນແຕ່ບໍ່ມີສຽງພາຍນອກ ກໍຍັງຮັບຮູ້ສຽງເປັນຕົ້ນທີ່ເກີດຈາກວາສະນາ ນັ້ນແມ່ນພາວະຝັນຂອງອາດມັນ. ເມື່ອກຸ່ມເຄື່ອງມືສິບສີ່ນັ້ນ ເນື່ອງຈາກຂາດການຮູ້ແຈ້ງຈໍາເພາະທີ່ແຍກຈາກພຣະສູງສຸດ ຈຶ່ງບໍ່ຮັບຮູ້ສຽງເປັນຕົ້ນ ນັ້ນແມ່ນຫຼັບເລິກຂອງອາດມັນ. ເມື່ອມີຈິດຮູ້ຕໍ່ເນື່ອງ ເປັນສັກຂີພະຍານຕໍ່ການມີ ແລະ ບໍ່ມີຂອງສາມພາວະ ປາດສະຈາກການປ່ຽນແປງໃນຕົນ ນັ້ນເອີ້ນວ່າ ຈິດຮູ້ ‘ທີ່ສີ່’ (ຕຸຣີຍະ)

Avasthā-traya (three states) and Turīya as sākṣī-caitanya (witness-consciousness)

Read More →

Verse 5

अन्नकार्याणां कोशानां समूहोऽन्नमयः कोश उच्यते। प्राणादिचतुर्दशवायुभेदा अन्नमयकोशे यदा वर्तन्ते तदा प्राणमयः कोश इत्युच्यते। एतत्कोशद्वयसंसक्तं मन आदिचतुर्दशकरणैरात्मा शब्दादिविषयसङ्कल्पादीन् धर्मान् य...

ກຸ່ມຮວມແຫ່ງໂກສທີ່ເປັນຜົນຜະລິດຈາກອາຫານ ເອີ້ນວ່າ ອັນນະມະຍະໂກສ (ໂກສແຫ່ງອາຫານ). ເມື່ອການແບ່ງອອກສິບສີ່ປະການຂອງລົມປຣານະ ເລີ່ມດ້ວຍປຣານະ ດໍາເນີນຢູ່ໃນອັນນະມະຍະໂກສ ນັ້ນເອີ້ນວ່າ ປຣານະມະຍະໂກສ (ໂກສແຫ່ງປຣານະ). ເມື່ອອາດມັນສຳພັນກັບໂກສສອງນີ້ ໂດຍອາໄສມະນະ ແລະເຄື່ອງມືສິບສີ່ອື່ນໆ ກະທໍາໜ້າທີ່ເຊັ່ນ ສັງກັລປະ (ຄວາມຕັ້ງໃຈ/ການກໍານົດ) ຕໍ່ອາຣົມເຊັ່ນ ສຽງ ເປັນຕົ້ນ ນັ້ນເອີ້ນວ່າ ມະໂນມະຍະໂກສ (ໂກສແຫ່ງໃຈ). ເມື່ອສຳພັນກັບໂກສສາມນີ້ ຜູ້ຮູ້ຄຸນລັກສະນະຈໍາເພາະທີ່ຢູ່ໃນນັ້ນ ປາກົດສ່ອງສະຫວ່າງ ນັ້ນເອີ້ນວ່າ ວິຊຍານະມະຍະໂກສ (ໂກສແຫ່ງວິຊຍານະ). ເມື່ອສຳພັນກັບໂກສສີ່ນີ້ ມັນພັກຢູ່ໃນອະວິຊຊາຕໍ່ເຫດປັດໃຈຂອງຕົນ—ເຫມືອນຕົ້ນໄມ້ທີ່ມີຢູ່ໃນເມັດໄຊ—ນັ້ນເອີ້ນວ່າ ອານັນທະມະຍະໂກສ (ໂກສແຫ່ງອານັນທະ)

Pañca-kośa (five sheaths) analysis and causal ignorance (kāraṇa-ajñāna)

Read More →

Verse 6

सुखदुःखबुद्ध्या श्रेयोऽन्तः कर्ता यदा तदा इष्टविषये बुद्धिः सुखबुद्धिरनिष्टविषये बुद्धिर्दुःखबुद्धिः। शब्दस्पर्शरूपरसगन्धाः सुखदुःखहेतवः। पुण्यपापकर्मानुसारी भूत्वा प्राप्तशरीरसंयोगमप्राप्तशरीरसंयोगमि...

ເມື່ອໂດຍບຸດທິທີ່ຮູ້ສຸກແລະທຸກ ມີຜູ້ກະທໍາພາຍໃນທີ່ມຸ່ງຫາສິ່ງອັນປະເສີດ ເກີດຂຶ້ນ ເມື່ອນັ້ນໃນອາຣົມທີ່ພໍໃຈ ບຸດທິເປັນການຮູ້ວ່າ ‘ສຸກ’ ແລະໃນອາຣົມທີ່ບໍ່ພໍໃຈ ບຸດທິເປັນການຮູ້ວ່າ ‘ທຸກ’. ສຽງ, ການສຳຜັດ, ຮູບ, ລົດ, ແລະກິ່ນ ເປັນເຫດໃຫ້ເກີດສຸກແລະທຸກ. ເມື່ອຜູ້ໜຶ່ງປາກົດວ່າດໍາເນີນຕາມກຳບຸນແລະກຳບາບ ຮາວກັບວ່າກໍ່ໃຫ້ເກີດການປະກອບກັບຮ່າງກາຍທີ່ໄດ້ຮັບແລ້ວ ແລະການປະກອບກັບຮ່າງກາຍທີ່ຍັງບໍ່ໄດ້ຮັບ ເມື່ອນັ້ນເອີ້ນວ່າ ຊີວະຜູ້ຖືກປະກອບເງື່ອນໄຂ (ອຸປະຫິຕະຊີວະ)

Jīva as upahita (conditioned) by upādhis; karma (puṇya/pāpa) and sukha-duḥkha through sense-objects

Read More →

Verse 7

मन आदिश्च प्राणादिश्चेच्छादिश्च सत्त्वादिश्च पुण्यादिश्चैते पञ्चवर्गा इति। एतेषां पञ्चवर्गाणां धर्मीभूतात्मा ज्ञानादृते न विनश्यति। आत्मसन्निधौ नित्यत्वेन प्रतीयमान आत्मोपाधिर्यस्तल्लिङ्गशरीरं हृद्ग्र...

“ໃຈ (manas) ແລະສິ່ງອື່ນໆ, ປຣານະ—ລົມຫາຍໃຈແຫ່ງຊີວິດ—ແລະສິ່ງອື່ນໆ, ຄວາມປາຖະໜາແລະສິ່ງອື່ນໆ, ສັດຕະວະ—ຄວາມຜ່ອງໃສແຫ່ງຈິດ—ແລະສິ່ງອື່ນໆ, ບຸນແລະສິ່ງອື່ນໆ”—ນີ້ເອີ້ນວ່າ “ຫ້າກຸ່ມ”. ອາດມັນ (Ātman) ຜູ້ເປັນຖານຮອງຮັບ (dharmin) ຂອງຫ້າກຸ່ມນີ້ ບໍ່ພິນາດໄປ ນອກຈາກເມື່ອຂາດຍານ (jñāna). ອຸປາທິຂອງອາດມັນ ທີ່ໃນຄວາມໃກ້ຊິດກັບອາດມັນ ຖືກຮັບຮູ້ວ່າເປັນນິດ (ຖາວອນ)—ນັ້ນເອີ້ນວ່າ ລິງຄະ-ສະຣີຣະ (ກາຍລະອຽດ) ແລະເອີ້ນວ່າ ຫຣຶດ-ກຣັນຖິ (ປົມແຫ່ງດວງໃຈ).

Liṅga-śarīra (subtle body) and hṛd-granthi; Atman as dharmin (substratum) of mental-vital-ethical functions; jñāna as the means to mokṣa

Read More →

Verse 8

तत्र यत्प्रकाशते चैतन्यं स क्षेत्रज्ञ इत्युच्यते॥८॥

ຢູ່ທີ່ນັ້ນ ຈິດສຳນຶກ (caitanya) ທີ່ສ່ອງສະຫວ່າງປາກົດ ເອີ້ນວ່າ “ເກສະຕຣະຊະຍະ” (kṣetrajña) ຄື ຜູ້ຮູ້ແຫ່ງນາ/ພື້ນທີ່ (ແຫ່ງປະສົບການ).

Kṣetrajña (witness-consciousness) distinct from kṣetra (field: body-mind complex)

Read More →

Verse 9

ज्ञातृज्ञानज्ञेयानामाविर्भावतिरोभावज्ञाता स्वयमाविर्भावतिरोभावरहितः स्वयंज्योतिः साक्षीत्युच्यते॥९॥

ຜູ້ທີ່ຮູ້ການປາກົດແລະການຫາຍໄປຂອງ ຜູ້ຮູ້, ຄວາມຮູ້, ແລະສິ່ງທີ່ຖືກຮູ້—ພຣະອົງນັ້ນເອງພົ້ນຈາກການປາກົດແລະການຫາຍໄປ; ສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍຕົນເອງ (svayaṃ-jyoti); ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ “ສາກຊິນ” (sākṣin) ຄື ພະຍານຮູ້.

Sākṣin (witness), svayaṃ-jyotis (self-luminosity), triad of knower–knowledge–known and its sublation

Read More →

Verse 10

ब्रह्मादिपिपीलिकापर्यन्तं सर्वप्राणिबुद्धिष्ववशिष्टतयोपलभ्यमानः सर्वप्राणिबुद्धिस्थो यदा तदा कूटस्थ इत्युच्यते॥१०॥

ສິ່ງນັ້ນທີ່ແຕ່ພຣະພຣະຫມາ ຫາມົດ ຖືກຮູ້ວ່າເປັນສ່ວນທີ່ເຫຼືອຢູ່ຢ່າງບໍ່ປ່ຽນແປງໃນພຸດທິ (ປັນຍາ) ຂອງສັດທັງປວງ—ສະຖິດໃນພຸດທິຂອງສັດມີຊີວິດທຸກຕົນ—ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ “ກູຕັສຖະ” ອາດຕະມັນຜູ້ຄົງທີ່ບໍ່ແປປ່ຽນ

Atman as kūṭastha (immutable witness-consciousness)

Read More →

Verse 11

कूटस्थोपहितभेदानां स्वरूपलाभहेतुर्भूत्वा मणिगणे सूत्रमिव सर्वक्षेत्रेष्वनुस्यूतत्वेन यदा काश्यते आत्मा तदान्तर्यामीत्युच्यते॥११॥

ເມື່ອອາດຕະມັນ ເປັນເຫດໃຫ້ເກີດການຮູ້ແຈ້ງສະພາບແທ້ຂອງຄວາມແຕກຕ່າງທີ່ຖືກຈຳກັດໂດຍອຸປາທິອາໄສກູຕັສຖະ ແລະສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງຖືກສອດຮ້ອຍຢູ່ໃນກະເສດຕຣະ (ຂອບເຂດກາຍ-ໃຈ) ທັງປວງ ເຫມືອນເສັ້ນດ້າຍຮ້ອຍເມັດມະນີ—ເມື່ອນັ້ນເອີ້ນວ່າ “ອັນຕະຣະຍາມິນ” ຜູ້ປົກຄອງພາຍໃນ

Antaryāmin (inner controller) and immanence of Atman/Brahman

Read More →

Verse 12

सत्यं ज्ञानमनन्तं ब्रह्म । सत्यमविनाशि । अविनाशि नाम देशकालवस्तुनिमित्तेषु विनश्यत्सु यन्न विनश्यति तदविनाशि । ज्ञानं नामोत्पत्तिविनाशरहितं नैरन्तर्यं चैतन्यं ज्ञानमुच्यते । अनन्तं नाम मृद्विकारेषु मृ...

ພຣະພຣະຫມັນແມ່ນ ສັດຍະ (ຄວາມຈິງ), ຍານະ (ຄວາມຮູ້), ແລະ ອະນັນຕະ (ບໍ່ມີຂອບເຂດ)។ ສັດຍະແມ່ນອະວິນາສີ (ບໍ່ພິນາດ)។ “ບໍ່ພິນາດ” ໝາຍຄວາມວ່າ: ເມື່ອສະຖານທີ່, ເວລາ, ວັດຖຸ, ແລະເຫດປັດໃຈທັງຫຼາຍດັບສູນ ສິ່ງໃດທີ່ບໍ່ດັບສູນ ນັ້ນແມ່ນບໍ່ພິນາດ। “ຍານະ” ໝາຍຄວາມວ່າ ຈິດຮູ້ (ໄຈຕັນຍະ) ທີ່ຕໍ່ເນື່ອງ ປາດສະຈາກການເກີດແລະການດັບ; ນັ້ນເອີ້ນວ່າຄວາມຮູ້। “ອະນັນຕະ” ໝາຍຄວາມວ່າ ຈິດຮູ້ທີ່ເຕັມພ້ອມ ແລະຄອບຄຸມທົ່ວ—ເຫມືອນດິນໃນການແປຮູບຂອງດິນ, ເຫມືອນຄຳໃນການແປຮູບຂອງຄຳ, ເຫມືອນເສັ້ນດ້າຍໃນການແປຮູບຂອງເສັ້ນດ້າຍ—ແລະສະຖິດຢູ່ຢ່າງເຕັມທົ່ວໃນຈັກກະວານທີ່ປະກົດ ເລີ່ມຈາກອະວິຍັກຕະ (ບໍ່ປະກົດ)؛ ນັ້ນເອີ້ນວ່າບໍ່ມີຂອບເຂດ។ “ອານັນທະ” ໝາຍຄວາມວ່າ ຜູ້ມີສະພາບເປັນສຸກ-ຈິດຮູ້, ເປັນມະຫາສະມຸດແຫ່ງອານັນທະອັນບໍ່ອາດວັດໄດ້, ແລະເປັນແກ່ນສຸກທີ່ຍັງເຫຼືອຢູ່; ນັ້ນເອີ້ນວ່າອານັນທະ

Brahman as satyam-jñānam-anantam (and ānanda); imperishability and all-pervasion

Read More →

Verse 13

एतद्वस्तुचतुष्टयं यस्य लक्षणं देशकालवस्तुनिमित्तेष्वव्यभिचारि तत्पदार्थः परमात्मेत्युच्यते॥१३॥

ສິ່ງອ້າງອີງນັ້ນທີ່ມີເຄື່ອງໝາຍກໍານົດຄື ຄວາມບໍ່ຄລາດເຄື່ອນ (ຄວາມຄົງທີ່) ຕໍ່ສະຖານທີ່ ເວລາ ວັດຖຸ ແລະເຫດ—ນັ້ນແມ່ນຄວາມໝາຍຂອງຄໍາ “ຕັດ” (ນັ້ນ) ແລະເອີ້ນວ່າ ປະຣະມາດມັນ ຄືອາດຕະມັນສູງສຸດ។

Paramātman/Brahman as the invariant referent of ‘tat’ (tatpadārtha) beyond deśa-kāla-nimitta upādhis

Read More →

Verse 14

त्वंपदार्थादौपाधिकात्तत्पदार्थादौपाधिकभेदाद्विलक्षणमाकाशवत्सूक्ष्मं केवलसत्तामात्रस्वभावं परं ब्रह्मेत्युच्यते॥१४॥ माया नाम अनादिरन्तवती प्रमाणाप्रमाणसाधारणा न सती नासती न सदसती स्वयमधिका विकाररहिता न...

ສິ່ງທີ່ແຕກຕ່າງຈາກຄວາມໝາຍຂອງ “ຕວັມ” (ເຈົ້າ) ທີ່ຖືກຈໍາກັດດ້ວຍອຸປາທິ ແລະແຕກຕ່າງຈາກຄວາມໝາຍຂອງ “ຕັດ” (ນັ້ນ) ທີ່ຖືກຈໍາກັດດ້ວຍອຸປາທິ ເນື່ອງຈາກອຸປາທິຂອງທັງສອງບໍ່ເໝາະກັນ—ສິ່ງນັ້ນລະອຽດດັ່ງອາກາດ ແລະມີສະພາວະເປັນແຕ່ “ການມີຢູ່” ລ້ວນໆ ເອີ້ນວ່າ ພຣະພຣະມັນສູງສຸດ. “ມາຍາ” ແມ່ນສິ່ງບໍ່ມີຕົ້ນແຕ່ມີທ້າຍ; ພົວພັນຮ່ວມທັງຄວາມຮູ້ທີ່ຖືກ ແລະຄວາມຮູ້ທີ່ຜິດ; ບໍ່ແທ້ ບໍ່ບໍ່ແທ້ ແລະບໍ່ແມ່ນທັງສອງ; ຕັ້ງຢູ່ໂດຍຕົນເອງ; ປາສຈາກການປ່ຽນແປງ; ແລະເມື່ອພິຈາລະນາແລ້ວ ບໍ່ມີລັກສະນະກໍານົດໄດ້ນອກຈາກວ່າເປັນ “ອື່ນຈາກຄວາມແທ້”—ນັ້ນແມ່ນມາຍາ. ສ່ວນອະຊະຍານ (ອະວິຊາ) ແມ່ນວ່າຈະຫວ່າງເປົ່າ ແລະບໍ່ແທ້ ແຕ່ຄົນໂງ່ກໍຍັງເຫັນວ່າມີຢູ່ຈິງໃນສາມການ; ສໍາລັບຄົນໂລກ ບໍ່ອາດກ່າວໄດ້ວ່າ “ນີ້ເປັນຢ່າງນີ້” ຢ່າງແນ່ນອນ—ຈຶ່ງກ່າວກໍານົດບໍ່ໄດ້.

Nirupādhika Brahman; lakṣaṇā in mahāvākya interpretation; Māyā/Ajñāna as anirvacanīya (indefinable) and beginningless but removable

Read More →

Verse 15

अज्ञानं तुच्छाप्यसती कालत्रयेऽपि पामराणां वास्तवी च सत्त्वबुद्धिर्लौकिकानामिदमित्थमित्यनिर्वचनीया वक्तुं न शक्या॥१५॥

ອະຊະຍານ (ອະວິຊາ) ແມ່ນວ່າຈະຫວ່າງເປົ່າ ແລະບໍ່ແທ້ ແຕ່ຄົນໂງ່ກໍຍັງເຫັນວ່າມີຢູ່ຈິງໃນສາມການ; ສໍາລັບຄົນໂລກ ບໍ່ອາດກ່າວໄດ້ວ່າ “ນີ້ເປັນຢ່າງນີ້” ຢ່າງແນ່ນອນ—ຈຶ່ງກ່າວກໍານົດບໍ່ໄດ້.

Ajñāna as anirvacanīya and pragmatically compelling despite being ultimately unreal (mithyā)

Read More →

Verse 16