Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 26

Devanagari script

उपहासं करिष्यंति वसिष्ठस्य सुता मुने । अद्य व्यर्थ श्रमं श्रुत्वा मामप्राप्तं त्रिविष्टपम्

Transliteration

upahāsaṃ kariṣyaṃti vasiṣṭhasya sutā mune | adya vyartha śramaṃ śrutvā māmaprāptaṃ triviṣṭapam

Translation

“ໂອ ມຸນີ, ລູກຊາຍຂອງວະສິດຖະຈະເຢາະເຍີ້ຍຂ້າພະເຈົ້າໃນມື້ນີ້, ເມື່ອໄດ້ຍິນວ່າຄວາມພາກເພັງຂອງຂ້າພະເຈົ້າເປັນຫຍັງບໍ່ໄດ້—ວ່າຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ຮອດ ຕຣິວິສຕະປະ.”

Word by Word

• उपहासम्: mockery, ridicule
• उपहासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उपहास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन

• करिष्यन्ति: they will do/make
• करिष्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future); परस्मैपद; प्रथम-पुरुष (3rd person); बहुवचन (Plural)

• वसिष्ठस्य: of Vasiṣṭha
• वसिष्ठस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वसिष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति (Genitive); एकवचन

• सुताः: sons
• सुताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन

• मुने: O sage
• मुने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति; एकवचन

• अद्य: today, now
• अद्य: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (adverb: today/now)

• व्यर्थम्: vain, futile
• व्यर्थम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: व्यर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; 'श्रमम्' इति विशेषणम्

• श्रमम्: effort, toil
• श्रमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Sambandha (Gerundial/सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); पूर्वकाल (having heard)

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति (Accusative); एकवचन

• अप्राप्तम्: not attained
• अप्राप्तम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र-आप् (धातु) + क्त (कृदन्त) + अ- (निषेध)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त) नकारार्थे अ-उपसर्ग; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; 'त्रिविष्टपम्' इति विशेषणम्

• त्रिविष्टपम्: heaven
• त्रिविष्टपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रिविष्टप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन

Speaker

Triśaṅku (contextual deduction)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A tense exchange: the speaker gestures anxiously, imagining a group of young sages laughing; the elder sage remains composed, embodying detachment.

Characters & Entities

• Vasiṣṭha
• Vasiṣṭha’s sons
• Triśaṅku
• Triviṣṭapa (Svarga)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse shows how fear of disgrace and the desire for a higher state can intensify resolve—yet dharma ultimately values inner steadfastness over public opinion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it is part of a tīrtha-māhātmya narrative framework that uses exemplary lives to teach dharma and merit.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it reports the anticipated reaction and the unfulfilled goal of reaching heaven.